Nagarjuna: Mulam 23

संकल्पप्रभवो रागो द्वेषो मोहश् च कथ्यते । शुभाशुभविपर्यासान् संभवन्ति प्रतीत्य हि

saṃkalpaprabhavo rāgo dveṣo mohaś ca kathyate / śubhāśubhaviparyāsān saṃbhavanti pratītya hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभाशुभविपर्यासान् संभवन्ति प्रतीत्य ये । ते स्वभावान् न विद्यन्ते तस्मात् क्लेशा न तत्त्वतः

śubhāśubhaviparyāsān saṃbhavanti pratītya ye / te svabhāvān na vidyante tasmāt kleśā na tattvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मनो ऽस्तित्वनास्तित्वे न कथं चिच् च सिध्यतः । तं विनास्तित्वनास्तित्वे क्लेशानां सिध्यतः कथम्

ātmano 'stitvanāstitve na kathaṃ cic ca sidhyataḥ / taṃ vināstitvanāstitve kleśānāṃ sidhyataḥ katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्य चिद् धि भवन्तीमे क्लेशाः स च न सिध्यति । कश्चिद् आहो विना कंचित् सन्ति क्लेशा न कस्यचित्

kasya cid dhi bhavantīme kleśāḥ sa ca na sidhyati / kaścid āho vinā kaṃcit santi kleśā na kasyacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वकायदृष्टिवत् क्लेशाः क्लिष्टे सन्ति न पञ्चधा । स्वकायदृष्टिवत् क्लिष्टं क्लेशेष्व् अपि न पञ्चधा

svakāyadṛṣṭivat kleśāḥ kliṣṭe santi na pañcadhā / svakāyadṛṣṭivat kliṣṭaṃ kleśeṣv api na pañcadhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वभावतो न विद्यन्ते शुभाशुभविपर्ययाः । प्रतीत्य कतमान् क्लेशाः शुभाशुभविपर्ययान्

svabhāvato na vidyante śubhāśubhaviparyayāḥ / pratītya katamān kleśāḥ śubhāśubhaviparyayān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपशब्दरसस्पर्शा गन्धा धर्माश् च षड्विधम् । वस्तु रागस्य दोषस्य मोहस्य च विकल्प्यते

rūpaśabdarasasparśā gandhā dharmāś ca ṣaḍvidham / vastu rāgasya doṣasya mohasya ca vikalpyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपशब्दरसस्पर्शा गन्धा धर्माश् च केवलाः । गन्धर्वनगराकारा मरीचिस्वप्नसंनिभाः

rūpaśabdarasasparśā gandhā dharmāś ca kevalāḥ / gandharvanagarākārā marīcisvapnasaṃnibhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशुभं वा शुभं वापि कुतस् तेषु भविष्यति । मायापुरुषकल्पेषु प्रतिबिम्बसमेषु च

aśubhaṃ vā śubhaṃ vāpi kutas teṣu bhaviṣyati / māyāpuruṣakalpeṣu pratibimbasameṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनपेक्ष्य शुभं नास्त्य् अशुभं प्रज्ञपयेमहि । यत् प्रतीत्य शुभं तस्माच् छुभं नैवोपपद्यते

anapekṣya śubhaṃ nāsty aśubhaṃ prajñapayemahi / yat pratītya śubhaṃ tasmāc chubhaṃ naivopapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनपेक्ष्याशुभं नास्ति शुभं प्रज्ञपयेमहि । यत् प्रतीत्याशुभं तस्माद् अशुभं नैव विद्यते

anapekṣyāśubhaṃ nāsti śubhaṃ prajñapayemahi / yat pratītyāśubhaṃ tasmād aśubhaṃ naiva vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविद्यमाने च शुभे कुतो रागो भविष्यति । अशुभे ऽविद्यमाने च कुतो द्वेषो भविष्यति

avidyamāne ca śubhe kuto rāgo bhaviṣyati / aśubhe 'vidyamāne ca kuto dveṣo bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनित्ये नित्यम् इत्य् एवं यदि ग्राहो विपर्ययः । नानित्यं विद्यते शून्ये कुतो ग्राहो विपर्ययः

anitye nityam ity evaṃ yadi grāho viparyayaḥ / nānityaṃ vidyate śūnye kuto grāho viparyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनित्ये नित्यम् इत्य् एवं यदि ग्राहो विपर्ययः । अनित्यम् इत्य् अपि ग्राहः शून्ये किं न विपर्ययः

anitye nityam ity evaṃ yadi grāho viparyayaḥ / anityam ity api grāhaḥ śūnye kiṃ na viparyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन गृह्णाति यो ग्राहो ग्रहीता यच् च गृह्यते । उपशान्तानि सर्वाणि तस्माद् ग्राहो न विद्यते

yena gṛhṇāti yo grāho grahītā yac ca gṛhyate / upaśāntāni sarvāṇi tasmād grāho na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविद्यमाने ग्राहे च मिथ्या वा सम्यग् एव वा । भवेद् विपर्ययः कस्य भवेत् कस्याविपर्ययः

avidyamāne grāhe ca mithyā vā samyag eva vā / bhaved viparyayaḥ kasya bhavet kasyāviparyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चापि विपरीतस्य संभवन्ति विपर्ययाः । न चाप्य् अविपरीतस्य संभवन्ति विपर्ययाः

na cāpi viparītasya saṃbhavanti viparyayāḥ / na cāpy aviparītasya saṃbhavanti viparyayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न विपर्यस्यमानस्य संभवन्ति विपर्ययाः । विमृशस्व स्वयं कस्य संभवन्ति विपर्ययाः

na viparyasyamānasya saṃbhavanti viparyayāḥ / vimṛśasva svayaṃ kasya saṃbhavanti viparyayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुत्पन्नाः कथं नाम भविष्यन्ति विपर्ययाः । विपर्ययेष्व् अजातेषु विपर्ययगतः कुतः

anutpannāḥ kathaṃ nāma bhaviṣyanti viparyayāḥ / viparyayeṣv ajāteṣu viparyayagataḥ kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न स्वतो जायते भावः परतो नैव जायते । न स्वतः परतश् चेति विपर्ययगतः कुतः

na svato jāyate bhāvaḥ parato naiva jāyate / na svataḥ parataś ceti viparyayagataḥ kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मा च शुचि नित्यं च सुखं च यदि विद्यते । आत्मा च शुचि नित्यं च सुखं च न विपर्ययः

ātmā ca śuci nityaṃ ca sukhaṃ ca yadi vidyate / ātmā ca śuci nityaṃ ca sukhaṃ ca na viparyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नात्मा च शुचि नित्यं च सुखं च यदि विद्यते । अनात्मा ऽशुच्य् अनित्यं च नैव दुःखं च विद्यते

nātmā ca śuci nityaṃ ca sukhaṃ ca yadi vidyate / anātmā 'śucy anityaṃ ca naiva duḥkhaṃ ca vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं निरुध्यते ऽविद्या विपर्ययनिरोधनात् । अविद्यायां निरुद्धायां संस्काराद्यं निरुध्यते

evaṃ nirudhyate 'vidyā viparyayanirodhanāt / avidyāyāṃ niruddhāyāṃ saṃskārādyaṃ nirudhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि भूताः स्वभावेन क्लेशाः केचिद् धि कस्यचित् । कथं नाम प्रहीयेरन् कः स्वभावं प्रहास्यति

yadi bhūtāḥ svabhāvena kleśāḥ kecid dhi kasyacit / kathaṃ nāma prahīyeran kaḥ svabhāvaṃ prahāsyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्य् अभूताः स्वभावेन क्लेशाः केचिद् धि कस्यचित् । कथं नाम प्रहीयेरन् को ऽसद्भावं प्रहास्यति

yady abhūtāḥ svabhāvena kleśāḥ kecid dhi kasyacit / kathaṃ nāma prahīyeran ko 'sadbhāvaṃ prahāsyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.