अपां पृष्ठम् असीत्य् आहापां ह्य् एतत् पृष्ठं पृष्ठेनैवैनत् पृष्ठम् अकर् योनिर् अग्नेर् इति योनिर् वा एषो ऽग्नेर् यत् पुष्करपर्णं नाभिर् वधकः सयोनिर् एव सनाभिः संभ्रियते दिवो मात्रया वरिणा प्रथस्वेत्य् अनयोर् एवैनम् मात्रया वरिणा प्रथयति शर्म च स्थो वर्म च स्था इति कृष्णाजिनं च पुष्करपर्णं च संस्तृणातीमे एवास्मा एतद् द्यावापृथिवी संस्तृणाति व्यचस्वती संवसेथाम् इति न वा एतन् मनुष्या यन्तुम् अर्हन्त्य् आभ्याम् एवैनं परिगृह्णाति कृष्णाजिनेन संभरत्य् एष हि पशूनाम् अनुपजीवनीयतमो ऽथो आरण्यान् एव पशूञ् शुचार्पयति लोमतः संभरत्य् अतो वै कृष्णाजिनस्य सदेवं यज्ञेनैव यज्ञं संभरति पुष्करपर्णेन संभरति योनिर् वा एषो ऽग्नेर् यत् पुष्करपर्णं स्वेनैवैनं योनिना संभरति गायत्रीभिर् ब्राह्मणस्य संभरति गायत्रो हि ब्राह्मणस् त्रिष्टुभा राजन्यस्य त्रैष्टुभो हि राजन्यो जगतीभिर् वैश्यस्य जागतो हि वैश्यस् यं कामयेत ऋध्नुयाद् इति तस्य गायत्रीभिश् च त्रिष्टुब्भिश् च संभरेद् ऋध्नोति पुरीष्यो ऽसि विश्वंभरा अथर्वा त्वा प्रथमो निरमन्थद् अग्ना इति प्रजापतिर् वा अथर्वा स एतम् अग्रे ऽमन्थत् सो ऽजनयत् स्व एवैनं मन्थति स जनयति तिसृभिः संभरति त्रयो वा इमे लोका एभ्य एवैनं लोकेभ्यः संभरति यजुस् तुरीयं दिग्भ्य एवैनं तेन संभरति पुरोवातं वै वातं वर्षम् अनुप्रतितिष्ठति वर्षम् अन्व् ओषधया ओषधीर् अनु पशवः पशून् अनु मनुष्या एता वै प्रतिष्ठास् ता यजमानो ऽवरुन्द्धे ऽपो देवीर् उपसृजा मधुमतीर् इत्य् आहौषधीनां प्रतिष्ठित्यै तासाम् आस्थानाद् उज्जिहताम् ओषधयः सुपिप्पला इति तस्माद् एतासाम् आस्थानाद् उज्जिहताम् ओषधयः सुपिप्पलाः सं ते वायुर् मातरिश्वा दधात्व् इति तस्माद् एतस्या यत् कृष्यते यत् खायते तत् संधीयते यद् घृतेन जुहुयाञ् शुचेमाम् अर्पयेद् अथ यद् अप उपसृजति शमयत्य् एव यो देवानां चरसि प्राणथेन कस्मै देव वषड् अस्तु तुभ्यम् इति षड् वा ऋतव ऋतुषु वा एतद् वृष्टिं प्रतिष्ठापयति तस्मात् सर्व ऋतवो वृष्टिमन्तः सुजातो ज्योतिषेति स्वर्ग्यम् एवैनम् अकर् वासो अग्ने विश्वरूपं संव्ययस्व विभावसा इति छन्दांसि वा अग्नेर् वासश् छन्दांस्य् एष वस्ते छन्दोभिर् एवैनं परिददात्य् आगामुकम् एनम् अस्मिंल् लोके वासो भवत्य् अनग्नो ऽमुष्मिंल् लोके भवति य एवं वेद वरुणमेनिर् वा एष एतर्ह्य् उद् उ तिष्ठ स्वध्वरेत्य् ऊर्ध्वाम् एव वरुणमेनिम् उत्सृजति द्वाभ्याम् उत्सृजति द्विपाद् यजमानः प्रतिष्ठित्यै स जातो गर्भो असि रोदस्योर् इत्य् अनयोर् वा एष गर्भ आभ्याम् एषो ऽधिजायत आभ्याम् एवैनम् अधिजनयत्य् अग्ने चारुर् विभृता ओषधीष्व् इति तस्मात् सर्वास्व् ओषधीष्व् अग्निः प्र मातृभ्यो अधि कनिक्रदद् गा इत्य् ओषधयो वा एतस्य मातरस् ताभ्या एवैनम् अधि प्रच्यावयतैछद् वा एतं प्रजापतिः पूर्वेणार्धऋचेनानूत्तरेणातिष्ठतैषीद् एवैनं पूर्वेणार्धऋचेनानूत्तरेणास्थित
apāṃ pṛṣṭham asīty āhāpāṃ hy etat pṛṣṭhaṃ pṛṣṭhenaivainat pṛṣṭham akar yonir agner iti yonir vā eṣo 'gner yat puṣkaraparṇaṃ nābhir vadhakaḥ sayonir eva sanābhiḥ saṃbhriyate divo mātrayā variṇā prathasvety anayor evainam mātrayā variṇā prathayati śarma ca stho varma ca sthā iti kṛṣṇājinaṃ ca puṣkaraparṇaṃ ca saṃstṛṇātīme evāsmā etad dyāvāpṛthivī saṃstṛṇāti vyacasvatī saṃvasethām iti na vā etan manuṣyā yantum arhanty ābhyām evainaṃ parigṛhṇāti kṛṣṇājinena saṃbharaty eṣa hi paśūnām anupajīvanīyatamo 'tho āraṇyān eva paśūñ śucārpayati lomataḥ saṃbharaty ato vai kṛṣṇājinasya sadevaṃ yajñenaiva yajñaṃ saṃbharati puṣkaraparṇena saṃbharati yonir vā eṣo 'gner yat puṣkaraparṇaṃ svenaivainaṃ yoninā saṃbharati gāyatrībhir brāhmaṇasya saṃbharati gāyatro hi brāhmaṇas triṣṭubhā rājanyasya traiṣṭubho hi rājanyo jagatībhir vaiśyasya jāgato hi vaiśyas yaṃ kāmayeta ṛdhnuyād iti tasya gāyatrībhiś ca triṣṭubbhiś ca saṃbhared ṛdhnoti purīṣyo 'si viśvaṃbharā atharvā tvā prathamo niramanthad agnā iti prajāpatir vā atharvā sa etam agre 'manthat so 'janayat sva evainaṃ manthati sa janayati tisṛbhiḥ saṃbharati trayo vā ime lokā ebhya evainaṃ lokebhyaḥ saṃbharati yajus turīyaṃ digbhya evainaṃ tena saṃbharati purovātaṃ vai vātaṃ varṣam anupratitiṣṭhati varṣam anv oṣadhayā oṣadhīr anu paśavaḥ paśūn anu manuṣyā etā vai pratiṣṭhās tā yajamāno 'varunddhe 'po devīr upasṛjā madhumatīr ity āhauṣadhīnāṃ pratiṣṭhityai tāsām āsthānād ujjihatām oṣadhayaḥ supippalā iti tasmād etāsām āsthānād ujjihatām oṣadhayaḥ supippalāḥ saṃ te vāyur mātariśvā dadhātv iti tasmād etasyā yat kṛṣyate yat khāyate tat saṃdhīyate yad ghṛtena juhuyāñ śucemām arpayed atha yad apa upasṛjati śamayaty eva yo devānāṃ carasi prāṇathena kasmai deva vaṣaḍ astu tubhyam iti ṣaḍ vā ṛtava ṛtuṣu vā etad vṛṣṭiṃ pratiṣṭhāpayati tasmāt sarva ṛtavo vṛṣṭimantaḥ sujāto jyotiṣeti svargyam evainam akar vāso agne viśvarūpaṃ saṃvyayasva vibhāvasā iti chandāṃsi vā agner vāsaś chandāṃsy eṣa vaste chandobhir evainaṃ paridadāty āgāmukam enam asmiṃl loke vāso bhavaty anagno 'muṣmiṃl loke bhavati ya evaṃ veda varuṇamenir vā eṣa etarhy ud u tiṣṭha svadhvarety ūrdhvām eva varuṇamenim utsṛjati dvābhyām utsṛjati dvipād yajamānaḥ pratiṣṭhityai sa jāto garbho asi rodasyor ity anayor vā eṣa garbha ābhyām eṣo 'dhijāyata ābhyām evainam adhijanayaty agne cārur vibhṛtā oṣadhīṣv iti tasmāt sarvāsv oṣadhīṣv agniḥ pra mātṛbhyo adhi kanikradad gā ity oṣadhayo vā etasya mātaras tābhyā evainam adhi pracyāvayataichad vā etaṃ prajāpatiḥ pūrveṇārdhaṛcenānūttareṇātiṣṭhataiṣīd evainaṃ pūrveṇārdhaṛcenānūttareṇāsthita
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.