अथैता नैरृतीस् तिस्रस् तुषपक्वा भवन्त्य् एतद् वै नैरृतम् अन्नस्य यत् तुषाः कृष्णा भवन्त्य् एतद् धि निरृत्या रूपम् एतां दिशं हरन्त्य् एषा हि निरृत्या दिक् ताः स्वकृता इरिणे पराचीर् निदधात्य् एतद् वै निरृतिगृहीतं पृथिव्या निरृतिगृहीत एव निरृतिं निरवदयते प्राणम् एवास्य प्रथमया मुञ्चत्य् अपानं द्वितीयया व्यानं तृतीययाथो त्र्यक्षरो वै पुरुषो यावान् एव पुरुषस् तं निरृत्याः पाप्मनो मुञ्चति निरृतिर् वै कर्मण उपद्रष्ट्रिका तां वा एतत् स्वेन भागधेयेन शमयित्वाथ सवितृप्रसूतो ऽग्निं चिनुते यं ते देवी निरृतिर् आबबन्धेति जालम् इष्टकास्व् अध्यस्यति निरृतिपाशम् एवोन्मुञ्चत आत्मनो ऽहिंसायै ॥ यद् अस्य पारे रजसो महश् चित्रं ज्योतिर् अजातय । तन् नः पर्षद् अति द्विषो ऽग्ने वैश्वानरः ॥ स्वाहेत्य् अपः परिषिञ्चन् पर्येति निरृत्या अनन्ववायाय भूत्यै नमा इत्य् उक्त्वावर्तते भूतिर् एव भूत्वावर्तत आत्मनो ऽहिंसायय् अनपेक्षमाणा आयन्ति निरृत्या अनन्ववायाय परोगोष्ठं मार्जयन्ते परोगोष्ठम् एव निरृतिं निरवदयन्त इन्द्रियेन वा एष वीर्येण व्यृध्यते यो नैरृतीर् उपधत्ते निवेशनः संगमनो वसूनाम् इत्य् ऐन्द्र्या गार्हपत्यम् उपतिष्ठत इन्द्रियेणैवात्मानं समर्धयति त्रिष्टुभोपतिष्ठत ओजो वै वीर्यं त्रिष्टुब् ओजस्य् एव वीर्ये प्रतितिष्ठति गार्हपत्यो ऽग्रे चीयते प्रतिष्ठित्यै गार्हपत्ये वै देवाः प्रतिष्ठाय प्राञ्चः स्वर्गं लोकम् अभिजयन्त आयन् यावान् पुरुष ऊर्ध्वबाहुस् तावता वेणुना विमिमीत एतावद् वै पुरुषे वीर्यं वीर्येणैव विमिमीते ऽथो एतावान् वै पुरुषे महिमा महिम्नो ऽवरुद्ध्यै यो वै वनस्पतीनां फलग्रहितमः स एषां वीर्यवत्तमो वेनुर् वै वनस्पतीनां फलग्रहितमः स एषां वीर्यवत्तमो ऽन्नं वै फलम् अन्नम् अर्को ऽर्को ऽग्निर् अर्केण वा एतद् अन्नम् अर्कम् अग्निं विमिमीते सप्त पुरुषान् प्रमिमीते सप्तभ्य एव पुरुषेभ्यो लोकं विन्दत्य् आ सप्तमात् पुरुषाद् अन्नादो भवत्य् अरत्निमात्रं पक्षयोर् अत्युपदधाति पक्षंबृहद् धि वयः षड्भिः कृषति षाड् वा ऋतव ऋतुभिर् एव कृषतीत्थम् अभ्यावर्तन्त कृषत्य् एषा हि देवानाम् आवृद् अथो अमुष्य वा एतद् आदित्यस्यावृतम् अनुपर्यावर्तन्ते तिस्रस्तिस्रः सीताः संपादयति त्रिवृद् ध्य् अग्निर् द्वादश सीता भवन्ति द्वादश मासाः संवत्सरः संवत्सरस्य वा एष विधाम् अनुविधीयत इयं वा अबिभेद् अग्निर् मातिधक्ष्यतीति यत् कृषत्य् अस्या वा एतद् द्विगुणं क्रियते ऽनतिदाहायाथो पृथिव्या वा एतद् द्विगुणेनाग्नेर् वीर्यम् उद्यछन्त एतां दिशम् उत्सृजन्त्य् एषा हि देवानां दिग् अथो स्वर्गम् एवैनां लोकम् अनूत्सृजन्ति
athaitā nairṛtīs tisras tuṣapakvā bhavanty etad vai nairṛtam annasya yat tuṣāḥ kṛṣṇā bhavanty etad dhi nirṛtyā rūpam etāṃ diśaṃ haranty eṣā hi nirṛtyā dik tāḥ svakṛtā iriṇe parācīr nidadhāty etad vai nirṛtigṛhītaṃ pṛthivyā nirṛtigṛhīta eva nirṛtiṃ niravadayate prāṇam evāsya prathamayā muñcaty apānaṃ dvitīyayā vyānaṃ tṛtīyayātho tryakṣaro vai puruṣo yāvān eva puruṣas taṃ nirṛtyāḥ pāpmano muñcati nirṛtir vai karmaṇa upadraṣṭrikā tāṃ vā etat svena bhāgadheyena śamayitvātha savitṛprasūto 'gniṃ cinute yaṃ te devī nirṛtir ābabandheti jālam iṣṭakāsv adhyasyati nirṛtipāśam evonmuñcata ātmano 'hiṃsāyai // yad asya pāre rajaso mahaś citraṃ jyotir ajātaya / tan naḥ parṣad ati dviṣo 'gne vaiśvānaraḥ // svāhety apaḥ pariṣiñcan paryeti nirṛtyā ananvavāyāya bhūtyai namā ity uktvāvartate bhūtir eva bhūtvāvartata ātmano 'hiṃsāyay anapekṣamāṇā āyanti nirṛtyā ananvavāyāya parogoṣṭhaṃ mārjayante parogoṣṭham eva nirṛtiṃ niravadayanta indriyena vā eṣa vīryeṇa vyṛdhyate yo nairṛtīr upadhatte niveśanaḥ saṃgamano vasūnām ity aindryā gārhapatyam upatiṣṭhata indriyeṇaivātmānaṃ samardhayati triṣṭubhopatiṣṭhata ojo vai vīryaṃ triṣṭub ojasy eva vīrye pratitiṣṭhati gārhapatyo 'gre cīyate pratiṣṭhityai gārhapatye vai devāḥ pratiṣṭhāya prāñcaḥ svargaṃ lokam abhijayanta āyan yāvān puruṣa ūrdhvabāhus tāvatā veṇunā vimimīta etāvad vai puruṣe vīryaṃ vīryeṇaiva vimimīte 'tho etāvān vai puruṣe mahimā mahimno 'varuddhyai yo vai vanaspatīnāṃ phalagrahitamaḥ sa eṣāṃ vīryavattamo venur vai vanaspatīnāṃ phalagrahitamaḥ sa eṣāṃ vīryavattamo 'nnaṃ vai phalam annam arko 'rko 'gnir arkeṇa vā etad annam arkam agniṃ vimimīte sapta puruṣān pramimīte saptabhya eva puruṣebhyo lokaṃ vindaty ā saptamāt puruṣād annādo bhavaty aratnimātraṃ pakṣayor atyupadadhāti pakṣaṃbṛhad dhi vayaḥ ṣaḍbhiḥ kṛṣati ṣāḍ vā ṛtava ṛtubhir eva kṛṣatīttham abhyāvartanta kṛṣaty eṣā hi devānām āvṛd atho amuṣya vā etad ādityasyāvṛtam anuparyāvartante tisrastisraḥ sītāḥ saṃpādayati trivṛd dhy agnir dvādaśa sītā bhavanti dvādaśa māsāḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsarasya vā eṣa vidhām anuvidhīyata iyaṃ vā abibhed agnir mātidhakṣyatīti yat kṛṣaty asyā vā etad dviguṇaṃ kriyate 'natidāhāyātho pṛthivyā vā etad dviguṇenāgner vīryam udyachanta etāṃ diśam utsṛjanty eṣā hi devānāṃ dig atho svargam evaināṃ lokam anūtsṛjanti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.