आशये : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: आशयेत् दक्षिणा वै देवेष्व् आसीद् यज्ञो ऽसुरेषु तां दक्षिणां यज्ञो ऽभ्यकामयत ताम् अभिपर्यावर्तत तां समभवत् स इन्द्रो ऽवेद् यो वा अस्माद् योनेः संभविष्यति स इदं भविष्यतीति ताम् इन्द्रः प्राविशत् तता इन्द्रः समभवत् तता इन्द्रो ऽजायत स जायमानो ऽवेद् यो वा अस्माद् योनेर् अन्यो मत् संभविष्यति मादृक् संभविष्यतीति तया सहोपवेष्टयन्न् अजायत यन् न्यवेष्टयत् तस्मान् निवेष्टिता यन् निवेष्ट्यमाना श्यावाभवत् तस्मात् कृष्णेन्द्रं च वा एष प्रेप्सति दक्षिणां चेन्द्रस्य च खलु वा एतद् योनिम् आलब्ध दक्षिणायाश् चात्मानम् अथो सयोनिम् एव यज्ञम् आलभते कृषिं सुसस्याम् उत्कृषा इति विषाणया भूम्याम् उपहन्ति कृषिम् एवास्य सस्येन समर्धयति यजुषा कण्डूयते यजुषा हि मनुष्याः कण्डूयन्ते व्यावृत्त्यै यजुषा कण्डूयते तस्माद् प्रजा अपामंभविष्णवः पामंभविष्णवः प्रजाः स्युर् यद् अयजुषा कण्डूयेत सुपिप्पला ओषधीस् कृधीति शिरः कण्डूयत ओषधीर् एव फलं ग्राहयति तस्माद् ओषधयः शीर्षन् फलं गृह्णन्ति वाग् वै सृष्टा चतुर्धा व्यभवत् ततो या अत्यरिच्यत सा वनस्पतीन् प्राविशत् सैषा याक्षे या दुन्दुभौ या तूणवे या वीणायां दण्डं प्रयछति ताम् एवास्मै वाचं प्रयछत्य् अथो वज्रम् एवास्मै प्रयछति गोपीथायास्यदघ्नं प्रयछत्य् एतावती हीयं वाग् वदत्य् अथो एतावती हि वाचा वीर्यं क्रियते यद् वर्षीयांसं प्रयछेत् स्वां वाचं मैत्रावरुणो विभजेत् तं श्वःसुत्यायां मैत्रावरुणाय प्रयछति तां श्वो भूते मैत्रावरुण ऋत्विग्भ्यो विभजति ॥ होतर् यज पोतर् यज नेष्टर् यज ॥ इति सा सह वषट्कारेणाहवनीयं गछति तां पुरो ऽध्वर्युर् विभजति ॥ होतर् यज पोतर् यज नेष्टर् यज ॥ इत्य् अध्वर्युः पुरो वाचं विभजति मैत्रावरुणः पश्चात् ॥ स्वाहा यज्ञं मनसा ॥ इति मनसा यज्ञम् अभिगछन्ति तत एव यज्ञम् आलब्ध स्वाहा दिवः स्वाहा पृथिव्याः इति द्यावापृथिवी वा अन्व् अन्तरिक्षं यज्ञ उपश्रितस् तत एव यज्ञम् आलब्ध स्वाहोरोर् अन्तरिक्षाद् इत्य् अन्तरिक्षं वै यज्ञो यदि वातो यदि वा पशवस् तत एव यज्ञम् आलब्ध स्वाहा वातात् परिगृह्णामि स्वाहेत्य् अयं वाव यः पवत एष यज्ञस् तम् एवालब्ध वाचं यछति यज्ञं वा एतद् यछति यद् वाचं विसृजेद् यज्ञं विसृजेत् तद् आहुः पुनर् दीक्षयित्वा वाग् यन्तव्येति यत् पुनर् दीक्षयेद् आहुतीर् अतिरेचयेद् वैष्णवीम् अनूच्य वाग् यन्तव्या विष्णुर् वै यज्ञो यज्ञम् एवालब्धाग्नावैष्णवीम् अनूच्य वाग् यन्तव्याग्निर् वै सर्वा देवता विष्णुर् यज्ञो देवताश् चैव यज्ञं चालब्ध सारस्वतीम् अनूच्य वाग् यन्तव्या वाग् वै सरस्वती वाचा यज्ञः संततो वाचैव यज्ञं संतनोति बार्हस्पत्याम् अनूच्य वाग् यन्तव्या ब्रह्म वै बृहस्पतिर् ब्रह्मणा यज्ञः संहितो ब्रह्मणैव यज्ञं संदधाति
āśaye : FN emended. Ed.: āśayet dakṣiṇā vai deveṣv āsīd yajño 'sureṣu tāṃ dakṣiṇāṃ yajño 'bhyakāmayata tām abhiparyāvartata tāṃ samabhavat sa indro 'ved yo vā asmād yoneḥ saṃbhaviṣyati sa idaṃ bhaviṣyatīti tām indraḥ prāviśat tatā indraḥ samabhavat tatā indro 'jāyata sa jāyamāno 'ved yo vā asmād yoner anyo mat saṃbhaviṣyati mādṛk saṃbhaviṣyatīti tayā sahopaveṣṭayann ajāyata yan nyaveṣṭayat tasmān niveṣṭitā yan niveṣṭyamānā śyāvābhavat tasmāt kṛṣṇendraṃ ca vā eṣa prepsati dakṣiṇāṃ cendrasya ca khalu vā etad yonim ālabdha dakṣiṇāyāś cātmānam atho sayonim eva yajñam ālabhate kṛṣiṃ susasyām utkṛṣā iti viṣāṇayā bhūmyām upahanti kṛṣim evāsya sasyena samardhayati yajuṣā kaṇḍūyate yajuṣā hi manuṣyāḥ kaṇḍūyante vyāvṛttyai yajuṣā kaṇḍūyate tasmād prajā apāmaṃbhaviṣṇavaḥ pāmaṃbhaviṣṇavaḥ prajāḥ syur yad ayajuṣā kaṇḍūyeta supippalā oṣadhīs kṛdhīti śiraḥ kaṇḍūyata oṣadhīr eva phalaṃ grāhayati tasmād oṣadhayaḥ śīrṣan phalaṃ gṛhṇanti vāg vai sṛṣṭā caturdhā vyabhavat tato yā atyaricyata sā vanaspatīn prāviśat saiṣā yākṣe yā dundubhau yā tūṇave yā vīṇāyāṃ daṇḍaṃ prayachati tām evāsmai vācaṃ prayachaty atho vajram evāsmai prayachati gopīthāyāsyadaghnaṃ prayachaty etāvatī hīyaṃ vāg vadaty atho etāvatī hi vācā vīryaṃ kriyate yad varṣīyāṃsaṃ prayachet svāṃ vācaṃ maitrāvaruṇo vibhajet taṃ śvaḥsutyāyāṃ maitrāvaruṇāya prayachati tāṃ śvo bhūte maitrāvaruṇa ṛtvigbhyo vibhajati // hotar yaja potar yaja neṣṭar yaja // iti sā saha vaṣaṭkāreṇāhavanīyaṃ gachati tāṃ puro 'dhvaryur vibhajati // hotar yaja potar yaja neṣṭar yaja // ity adhvaryuḥ puro vācaṃ vibhajati maitrāvaruṇaḥ paścāt // svāhā yajñaṃ manasā // iti manasā yajñam abhigachanti tata eva yajñam ālabdha svāhā divaḥ svāhā pṛthivyāḥ iti dyāvāpṛthivī vā anv antarikṣaṃ yajña upaśritas tata eva yajñam ālabdha svāhoror antarikṣād ity antarikṣaṃ vai yajño yadi vāto yadi vā paśavas tata eva yajñam ālabdha svāhā vātāt parigṛhṇāmi svāhety ayaṃ vāva yaḥ pavata eṣa yajñas tam evālabdha vācaṃ yachati yajñaṃ vā etad yachati yad vācaṃ visṛjed yajñaṃ visṛjet tad āhuḥ punar dīkṣayitvā vāg yantavyeti yat punar dīkṣayed āhutīr atirecayed vaiṣṇavīm anūcya vāg yantavyā viṣṇur vai yajño yajñam evālabdhāgnāvaiṣṇavīm anūcya vāg yantavyāgnir vai sarvā devatā viṣṇur yajño devatāś caiva yajñaṃ cālabdha sārasvatīm anūcya vāg yantavyā vāg vai sarasvatī vācā yajñaḥ saṃtato vācaiva yajñaṃ saṃtanoti bārhaspatyām anūcya vāg yantavyā brahma vai bṛhaspatir brahmaṇā yajñaḥ saṃhito brahmaṇaiva yajñaṃ saṃdadhāti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.