देवस्य त्वा सवितुः प्रसव इति सवितृप्रसूत एवैनाम् आदत्ते ऽश्विनोर् बाहुभ्याम् इत्य् अश्विनौ वै देवानाम् अध्वर्युः पूष्णो हस्ताभ्याम् इति देवताभिर् एवाभ्रिर् असि नारिर् असीति क्रूरम् इव वा एतद् यद् अभ्रिः शमयत्य् एवेदम् अहं रक्षसो ग्रीवा अपिकृन्तामीत्य् आह रक्षसां ध्वरायै रक्षसाम् अन्तरित्यईदम् अहं सोमे समानो यो ऽसमानो ऽरातीयति तस्य ग्रीवा अपिकृन्तामीति समानो वा ह्य् असमानो वारातीयति सर्वम् एवैतया पर्यापत् प्राणा वा उपरवाः शिरो हविर्धानं शीर्षन् वा इमे प्राणास् तस्माद् धविर्धाने ऽन्तर् वा इमे शीर्षन् प्राणास् तस्माद् अन्तश् चत्वारो वा इमे शीर्षन् प्राणास् तस्माच् चत्वारः संतृण्णाः परः संतृण्णा हि परः प्राणा विधृता उपरिष्टाद् विधृता हीम उपरिष्टात् प्राणाः पूर्वार्धे वा इमे मुखस्य प्राणा एतत् खलु वै हविर्धानस्य पूर्वार्धं यद् दक्षिणं हविर्धानं तस्माद् दक्षिणे हविर्धाने बृहन्न् असि बृहद्राया इति देवा ह्य् एव बृहद् बृहतीम् इन्द्राय वाचं वदेत्य् ऐन्द्रो हि यज्ञो रक्षोहणं वलगहनम् इत्य् आह रक्षसां ध्वरायै रक्षसाम् अन्तरित्यै वैष्णवीम् इति विष्णुर् हि यज्ञो ऽसुरा वा एतान् वलगान् देवेभ्यः प्राणेषु न्यखनंस् तान् बाहुमात्रे ऽन्वविन्दंस् तस्माद् बाहुमात्रं खेयं यद् वाव कृत्या यञ् शफं यद् अभिचरितं तद् एतद् उद्वपति प्राणा वा उपरवास् यद् अवसिञ्चति तस्माद् इम उदन्वन्तः प्राणाः प्राणा वा उपरवा यद् अवस्तृणाति तस्माद् इमे लोमशाः प्राणा अथ यद् अवसिञ्चत्य् अव च स्तृणाति मस्तिष्को वा एष क्रियते हनू अधिषवणे शिरो हविर्धानं शीर्षन् वा इमे हनू तस्माद् धविर्धाने ऽन्तर् वा इमे शीर्षन् हनू तस्माद् अन्तर् इमे वा एते यत् संतृन्द्याद् इमे एव संतृन्द्यात् तत् संपाद्ये एव द्व्यङ्गुलम् अन्तरा कार्यं द्व्यङ्गुलं हीदम् अन्तरा वै नाकेव शिरो हविर्धानं पृष्ठम् आग्नीध्रम् उदरं सदः प्राङ् हि यज्ञः संहितो हनू अधिषवणे जिह्वाधिषवणं ग्रावाणो दन्ता मुखतो वा एतत् प्रजापतेः सोमं पिबन्तीन्द्रो वै वृत्रम् अहन् स इमां प्राविशत् तं देवताः प्रैषम् ऐछंस् तन् नाविदंस् तं भूतान्य् उपारवन्त यो नो ऽधिपतिर् अभूत् तन् न विन्दामा इति तद् उपरवाणाम् उपरवत्वं यत् तद् उपारवन्त तच् चतुर्धावस्ताद् एवैछन्न् एकधा परो ऽन्वविन्दंस् तस्माच् चतुर्धावस्ताद् एकधा परो यद् उपरवान् अनुमृशतीन्द्रियस्यावरुद्ध्यै
devasya tvā savituḥ prasava iti savitṛprasūta evainām ādatte 'śvinor bāhubhyām ity aśvinau vai devānām adhvaryuḥ pūṣṇo hastābhyām iti devatābhir evābhrir asi nārir asīti krūram iva vā etad yad abhriḥ śamayaty evedam ahaṃ rakṣaso grīvā apikṛntāmīty āha rakṣasāṃ dhvarāyai rakṣasām antarityaīdam ahaṃ some samāno yo 'samāno 'rātīyati tasya grīvā apikṛntāmīti samāno vā hy asamāno vārātīyati sarvam evaitayā paryāpat prāṇā vā uparavāḥ śiro havirdhānaṃ śīrṣan vā ime prāṇās tasmād dhavirdhāne 'ntar vā ime śīrṣan prāṇās tasmād antaś catvāro vā ime śīrṣan prāṇās tasmāc catvāraḥ saṃtṛṇṇāḥ paraḥ saṃtṛṇṇā hi paraḥ prāṇā vidhṛtā upariṣṭād vidhṛtā hīma upariṣṭāt prāṇāḥ pūrvārdhe vā ime mukhasya prāṇā etat khalu vai havirdhānasya pūrvārdhaṃ yad dakṣiṇaṃ havirdhānaṃ tasmād dakṣiṇe havirdhāne bṛhann asi bṛhadrāyā iti devā hy eva bṛhad bṛhatīm indrāya vācaṃ vadety aindro hi yajño rakṣohaṇaṃ valagahanam ity āha rakṣasāṃ dhvarāyai rakṣasām antarityai vaiṣṇavīm iti viṣṇur hi yajño 'surā vā etān valagān devebhyaḥ prāṇeṣu nyakhanaṃs tān bāhumātre 'nvavindaṃs tasmād bāhumātraṃ kheyaṃ yad vāva kṛtyā yañ śaphaṃ yad abhicaritaṃ tad etad udvapati prāṇā vā uparavās yad avasiñcati tasmād ima udanvantaḥ prāṇāḥ prāṇā vā uparavā yad avastṛṇāti tasmād ime lomaśāḥ prāṇā atha yad avasiñcaty ava ca stṛṇāti mastiṣko vā eṣa kriyate hanū adhiṣavaṇe śiro havirdhānaṃ śīrṣan vā ime hanū tasmād dhavirdhāne 'ntar vā ime śīrṣan hanū tasmād antar ime vā ete yat saṃtṛndyād ime eva saṃtṛndyāt tat saṃpādye eva dvyaṅgulam antarā kāryaṃ dvyaṅgulaṃ hīdam antarā vai nākeva śiro havirdhānaṃ pṛṣṭham āgnīdhram udaraṃ sadaḥ prāṅ hi yajñaḥ saṃhito hanū adhiṣavaṇe jihvādhiṣavaṇaṃ grāvāṇo dantā mukhato vā etat prajāpateḥ somaṃ pibantīndro vai vṛtram ahan sa imāṃ prāviśat taṃ devatāḥ praiṣam aichaṃs tan nāvidaṃs taṃ bhūtāny upāravanta yo no 'dhipatir abhūt tan na vindāmā iti tad uparavāṇām uparavatvaṃ yat tad upāravanta tac caturdhāvastād evaichann ekadhā paro 'nvavindaṃs tasmāc caturdhāvastād ekadhā paro yad uparavān anumṛśatīndriyasyāvaruddhyai
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.