Library·Mahayanasutralamkara·1

Mahayanasutralamkara 1

ओम् नमः सर्वबुद्धबोधिसत्वेभ्यः प्रथमो ऽधिकारः अर्थज्ञो ऽर्थविभावनां प्रकुरुते वाचा पदैश्चामलैर् दुःखस्योत्तरणाय दुःखितजने कारुण्यतस्तन्मयः । धर्मस्योत्तमयानदेशितविधेः सत्वेषु तद्गामिषु श्लिष्टामर्थगतिं निरुत्तरगतं पञ्चात्मिकां दर्शयन्

om namaḥ sarvabuddhabodhisatvebhyaḥ prathamo 'dhikāraḥ arthajño 'rthavibhāvanāṃ prakurute vācā padaiścāmalair duḥkhasyottaraṇāya duḥkhitajane kāruṇyatastanmayaḥ / dharmasyottamayānadeśitavidheḥ satveṣu tadgāmiṣu śliṣṭāmarthagatiṃ niruttaragataṃ pañcātmikāṃ darśayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घटितमिव सुवर्णं वारिजं वा विबुद्धं सुकृतमिव सुभोज्यं भुज्यमानं क्षुधार्तैः । विदित इव सुलेखो रत्नपेटेव मुक्ता विवृत इह स धर्मः प्रीतिमग्र्यां दधाति

ghaṭitamiva suvarṇaṃ vārijaṃ vā vibuddhaṃ sukṛtamiva subhojyaṃ bhujyamānaṃ kṣudhārtaiḥ / vidita iva sulekho ratnapeṭeva muktā vivṛta iha sa dharmaḥ prītimagryāṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा बिम्बं भूषाप्रकृतिगुणवद्दर्पणगतं विशिष्टं प्रामोद्यं जनयति नृणां दर्शनवशात् । तथा धर्मः सूक्तप्रकृतिगुणयुक्तो ऽपि सततं विभक्तार्थस्तुष्टिं जनयति विशिष्टामिह सताम्

yathā bimbaṃ bhūṣāprakṛtiguṇavaddarpaṇagataṃ viśiṣṭaṃ prāmodyaṃ janayati nṛṇāṃ darśanavaśāt / tathā dharmaḥ sūktaprakṛtiguṇayukto 'pi satataṃ vibhaktārthastuṣṭiṃ janayati viśiṣṭāmiha satām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आघ्रायमाणकटुकं स्वादुरसं यथौषधं तद्वत् । धर्म[र्मो] द्वयव्यवस्था[स्थो] व्यञ्जनतो ऽर्थो न च[र्थतश्च] ज्ञेयः

āghrāyamāṇakaṭukaṃ svādurasaṃ yathauṣadhaṃ tadvat / dharma[rmo] dvayavyavasthā[stho] vyañjanato 'rtho na ca[rthataśca] jñeyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजेव दुराराधो धर्मो ऽयं विपुलगाढगम्भीरः । आराधितश्च तद्वद्वरगुणधनदायको भवति

rājeva durārādho dharmo 'yaṃ vipulagāḍhagambhīraḥ / ārādhitaśca tadvadvaraguṇadhanadāyako bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रत्नं जात्यमनर्थं[र्घं]यथा ऽपरीक्षकजनं न तोषयति । धर्मस्तथायमबुधं विपर्ययात्तेषयति तद्वत्

ratnaṃ jātyamanarthaṃ[rghaṃ]yathā 'parīkṣakajanaṃ na toṣayati / dharmastathāyamabudhaṃ viparyayātteṣayati tadvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदावव्याकरणात्समप्रवृत्तेरगोचरात्सिद्धेः । भावाभावे ऽभावात्प्रतिपक्षत्वाद्रुतान्यत्वात्

ādāvavyākaraṇātsamapravṛtteragocarātsiddheḥ / bhāvābhāve 'bhāvātpratipakṣatvādrutānyatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यक्षचक्षुषो बुद्धाः शासनस्य च रक्षकाः । अध्ममन्यनावृतज्ञाना उपेक्षातो न युज्यते

pratyakṣacakṣuṣo buddhāḥ śāsanasya ca rakṣakāḥ / adhmamanyanāvṛtajñānā upekṣāto na yujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैकल्यतो विरोधादनुपायत्वात्त्थाप्यनुपदेशात् । न श्रावकयानमिदं भवति महायानधर्माख्यम्

vaikalyato virodhādanupāyatvāttthāpyanupadeśāt / na śrāvakayānamidaṃ bhavati mahāyānadharmākhyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आशयस्योपदेशस्य प्रयोगस्य विरोधतः । उपस्तम्भस्य कालस्य यत् हीनं हीनमेव तत्

āśayasyopadeśasya prayogasya virodhataḥ / upastambhasya kālasya yat hīnaṃ hīnameva tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वके ऽवतारात्स्वस्यैव विनये दर्शनादपि । औदार्यादपि गाम्भीर्यादविरुद्धैव धर्मता

svake 'vatārātsvasyaiva vinaye darśanādapi / audāryādapi gāmbhīryādaviruddhaiva dharmatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निश्रितो ऽनियतो ऽव्यापी सांवृतः खेदवानपि । बालाश्रयो मतस्तर्कस्तस्यातो विषयो न तत्

niśrito 'niyato 'vyāpī sāṃvṛtaḥ khedavānapi / bālāśrayo matastarkastasyāto viṣayo na tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औदार्यादपि गाम्भीर्यात्परिपाको ऽविकल्पना । देशनाऽतो द्वयस्यास्मिन् स चोपायो निरुत्तरे

audāryādapi gāmbhīryātparipāko 'vikalpanā / deśanā'to dvayasyāsmin sa copāyo niruttare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदस्थानत्रासो भवति जगतां दाहकरणो महाऽपुण्यस्कन्धप्रसवकरणाद्दीर्धसमयम् । अगोत्रो ऽसन्मित्रो ऽकृतमतिरपूर्वाऽचितशुभस्रसत्यस्मिन् धर्मे पतति महतो ऽर्थाद्गत इह

tadasthānatrāso bhavati jagatāṃ dāhakaraṇo mahā'puṇyaskandhaprasavakaraṇāddīrdhasamayam / agotro 'sanmitro 'kṛtamatirapūrvā'citaśubhasrasatyasmin dharme patati mahato 'rthādgata iha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदन्यान्या[न्यस्या?]भावात्परमगहनत्वादनुगमात् विचित्रस्याख्यानाद् ध्रुवकथनयोगाद्बहुमुखात् । यथाख्यानं नार्थाद्भगवति च भावातिगहनात् न धर्मे ऽस्मिंस्रासो भवति विदुषां योनिविचयात्

tadanyānyā[nyasyā?]bhāvātparamagahanatvādanugamāt vicitrasyākhyānād dhruvakathanayogādbahumukhāt / yathākhyānaṃ nārthādbhagavati ca bhāvātigahanāt na dharme 'smiṃsrāso bhavati viduṣāṃ yonivicayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतं निश्रित्यादौ प्रभवति मनस्कार इह यो मनस्काराज्ञानं प्रभवति च तत्वार्थविषयम् । ततो धर्मप्राप्तिः प्रभवति च तस्मिन्मतिरतो यदा प्रत्यात्मं सा कथमसति तस्मिन्व्यवसितिः

śrutaṃ niśrityādau prabhavati manaskāra iha yo manaskārājñānaṃ prabhavati ca tatvārthaviṣayam / tato dharmaprāptiḥ prabhavati ca tasminmatirato yadā pratyātmaṃ sā kathamasati tasminvyavasitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं न बोद्धा न गभीरबोद्धा बुद्धौ गभीरं किमतर्कगम्यम् । कस्माद् गभीरार्थविदां न मोक्ष इत्येतदुत्त्रासपदं न युक्तम्

ahaṃ na boddhā na gabhīraboddhā buddhau gabhīraṃ kimatarkagamyam / kasmād gabhīrārthavidāṃ na mokṣa ityetaduttrāsapadaṃ na yuktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हीनाधिमुक्तः सुनिहीनधातोर् ही नैः सहायैः परिवारितस्य । औदार्यगाम्भीर्यसुदेशिते ऽस्मिन् धर्मे ऽधिमुक्तिर्यदि नास्ति सिद्धम्

hīnādhimuktaḥ sunihīnadhātor hī naiḥ sahāyaiḥ parivāritasya / audāryagāmbhīryasudeśite 'smin dharme 'dhimuktiryadi nāsti siddham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतानुसारेण हि बुद्धिमत्तं लब्ध्वाऽश्रुते यः प्रकरोत्यवज्ञाम् । श्रुते विचित्रे सति चाप्रमेये शिष्टे कुतो निश्चयमेति मूढः

śrutānusāreṇa hi buddhimattaṃ labdhvā'śrute yaḥ prakarotyavajñām / śrute vicitre sati cāprameye śiṣṭe kuto niścayameti mūḍhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथारुते ऽर्थे परिकल्प्यमाने स्वप्रत्ययो हानिमुपैति बुद्धेः । स्वाख्याततां च क्षिपति क्षतिं च प्राप्नोति धर्मे प्रतिघावतीव[प्रतिघातमेव]

yathārute 'rthe parikalpyamāne svapratyayo hānimupaiti buddheḥ / svākhyātatāṃ ca kṣipati kṣatiṃ ca prāpnoti dharme pratighāvatīva[pratighātameva]

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनः प्रदोषः प्रकृतिप्रदुष्टो [ऽयथारुते चापि] ह्ययुक्तरूपः । प्रागेव संदेहगतस्य धर्मे तस्मादुपेक्षैव वरं ह्यदोषा

manaḥ pradoṣaḥ prakṛtipraduṣṭo ['yathārute cāpi] hyayuktarūpaḥ / prāgeva saṃdehagatasya dharme tasmādupekṣaiva varaṃ hyadoṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.