Mahayanasutralamkara 16

महायानसूत्रालंकारे उपायसहितकर्माधिकारः पञ्चदशः षोडशो ऽधिकारः पारमिताप्रभेदसंग्रहे उद्दानश्लोकः संख्याविभागे ष्ट् श्लोकाः सांख्याथ तल्लक्षणमानुपूर्वी निरुत्तिरभ्यासगुणश्च तासां । प्रभेदनं संग्रहणं विपक्षो ज्ञेयो गुणो ऽन्योन्यविनिश्चयश्च

mahāyānasūtrālaṃkāre upāyasahitakarmādhikāraḥ pañcadaśaḥ ṣoḍaśo 'dhikāraḥ pāramitāprabhedasaṃgrahe uddānaślokaḥ saṃkhyāvibhāge ṣṭ ślokāḥ sāṃkhyātha tallakṣaṇamānupūrvī niruttirabhyāsaguṇaśca tāsāṃ / prabhedanaṃ saṃgrahaṇaṃ vipakṣo jñeyo guṇo 'nyonyaviniścayaśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोगात्मभावसंपत्परिचारारम्भसंपदभ्युदयः । क्लेशावशगत्वमपि च कृत्येषु सदाविपर्यासः

bhogātmabhāvasaṃpatparicārārambhasaṃpadabhyudayaḥ / kleśāvaśagatvamapi ca kṛtyeṣu sadāviparyāsaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्वार्थेषु सुयुक्तस्त्यागानुपघातमर्षणैः कुरुते । सनिदानस्थितिमुक्त्या आत्मार्थं सर्वथा चरति

satvārtheṣu suyuktastyāgānupaghātamarṣaṇaiḥ kurute / sanidānasthitimuktyā ātmārthaṃ sarvathā carati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविघातैरविहेठैर्विहेठसंमर्षणैः क्रियाखेदैः । आवर्जनैः सुलपितैः परार्थ आत्मार्थ एतस्मात्

avighātairaviheṭhairviheṭhasaṃmarṣaṇaiḥ kriyākhedaiḥ / āvarjanaiḥ sulapitaiḥ parārtha ātmārtha etasmāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोगेषु चानभिरतिस्तीव्रा गुरुताद्वये अखेदश्च । योगश्च निर्विकल्पः समस्तमिदमुत्तमं यानं

bhogeṣu cānabhiratistīvrā gurutādvaye akhedaśca / yogaśca nirvikalpaḥ samastamidamuttamaṃ yānaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषयेष्वसक्तिमार्गस्तदाप्तिविक्षेपसंयमेष्वपरः । सत्त्वाविसृजनवर्धन आवरणविशोधनेष्वपरः

viṣayeṣvasaktimārgastadāptivikṣepasaṃyameṣvaparaḥ / sattvāvisṛjanavardhana āvaraṇaviśodhaneṣvaparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिक्षात्रयमधिकृत्य च षष्ट् पारमिता जिनैः समाख्याताः । आद्या तिस्रो द्वेधा अन्त्यद्वयतस्तिसृष्वेका

śikṣātrayamadhikṛtya ca ṣaṣṭ pāramitā jinaiḥ samākhyātāḥ / ādyā tisro dvedhā antyadvayatastisṛṣvekā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानं विपक्षहीनं ज्ञानेन गतं च निविकल्पेन । सर्वेच्छापरिपूरकमपि सत्वविपाचकं त्रेधा

dānaṃ vipakṣahīnaṃ jñānena gataṃ ca nivikalpena / sarvecchāparipūrakamapi satvavipācakaṃ tredhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीलं विपक्षहीनं ज्ञानेन गतं च निर्विकल्पेन । सर्वेच्छापरिपूरकमपि सत्वविपाचकं त्रेधा

śīlaṃ vipakṣahīnaṃ jñānena gataṃ ca nirvikalpena / sarvecchāparipūrakamapi satvavipācakaṃ tredhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षान्तिर्विपक्षहीना ज्ञानेन गता च निर्विकल्पेन । सर्वेच्छापरिपूरा अपि सत्वविपाचिका त्रेधा

kṣāntirvipakṣahīnā jñānena gatā ca nirvikalpena / sarvecchāparipūrā api satvavipācikā tredhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीर्यं विपक्षहीनं ज्ञानेन गतं च निविकल्पेन । सर्वेच्छापरिपूरकमपि सत्वाविपाचकं त्रेधा

vīryaṃ vipakṣahīnaṃ jñānena gataṃ ca nivikalpena / sarvecchāparipūrakamapi satvāvipācakaṃ tredhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यानं विपक्षहीनं ज्ञानेन गतं च निर्विकल्पेन । सर्वेच्छापरिपूरकमपि सत्वविपाचकं त्रेधा

dhyānaṃ vipakṣahīnaṃ jñānena gataṃ ca nirvikalpena / sarvecchāparipūrakamapi satvavipācakaṃ tredhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रज्ञा विपक्षहीना ज्ञानेन गता च निर्विकल्पेन । सर्वेच्छापरिपूरा अपि सत्वविपाचिका त्रेधा

prajñā vipakṣahīnā jñānena gatā ca nirvikalpena / sarvecchāparipūrā api satvavipācikā tredhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वोत्तरविश्रयतश्चोत्पत्तेस्तत्क्रमेण निर्देशः । हीनोत्कर्षस्थानादौदारिकसूक्ष्मतश्चापि

pūrvottaraviśrayataścotpattestatkrameṇa nirdeśaḥ / hīnotkarṣasthānādaudārikasūkṣmataścāpi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दारिद्यस्यापनयाच्छैत्यस्य च लम्भनात् क्षयात् क्रुद्धेः । वरयोगमनोधारणपरमाथ[र्थ]ज्ञानतश्चोक्तिः

dāridyasyāpanayācchaityasya ca lambhanāt kṣayāt kruddheḥ / varayogamanodhāraṇaparamātha[rtha]jñānataścoktiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावनोपधिमाश्रित्य मनस्कारं तथाशयं । उपायं च विभुत्वं च सर्वासामेव कथ्यते

bhāvanopadhimāśritya manaskāraṃ tathāśayaṃ / upāyaṃ ca vibhutvaṃ ca sarvāsāmeva kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिपादनमर्थस्य चेतना मूलनिश्चिता । भोगात्मभावसंपत्ती द्वयानुग्रहपूरकं

pratipādanamarthasya cetanā mūlaniścitā / bhogātmabhāvasaṃpattī dvayānugrahapūrakaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमात्सर्ययुतं तच्च दृष्टधर्मामिषाभये । दानमेव[वं] परिज्ञाय पण्डितः समुदानयेत्

amātsaryayutaṃ tacca dṛṣṭadharmāmiṣābhaye / dānameva[vaṃ] parijñāya paṇḍitaḥ samudānayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षडङ्ग[ङ्गं]शमभावान्तं सुगतिस्थितिदायकं । प्रतिष्ठाशान्तनिर्भीतं पुण्यसंभारसंयुतं

ṣaḍaṅga[ṅgaṃ]śamabhāvāntaṃ sugatisthitidāyakaṃ / pratiṣṭhāśāntanirbhītaṃ puṇyasaṃbhārasaṃyutaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संकेतधर्मतालब्धं सवंरस्थेषु विद्यते । शीलमेवं परिज्ञाय पण्डितः समुदानयेत्

saṃketadharmatālabdhaṃ savaṃrastheṣu vidyate / śīlamevaṃ parijñāya paṇḍitaḥ samudānayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मर्षाधिवासनज्ञानं कारुण्याद्धर्मसंश्रयात् । पञ्चानुशंसमाख्यातं द्वयोरर्थकरं च तत्

marṣādhivāsanajñānaṃ kāruṇyāddharmasaṃśrayāt / pañcānuśaṃsamākhyātaṃ dvayorarthakaraṃ ca tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपः प्राबल्यसंयुक्तं तेषु तत्त्रिविधं मतं । क्षान्तिमेवं परिज्ञाय पण्डितः समुदानयेत् द्वयोरर्थं स कुरूते आत्मनश्च परस्य च । यः परं कुपितं ज्ञात्वा स्वयं तत्रोपशाम्यति

tapaḥ prābalyasaṃyuktaṃ teṣu tattrividhaṃ mataṃ / kṣāntimevaṃ parijñāya paṇḍitaḥ samudānayet dvayorarthaṃ sa kurūte ātmanaśca parasya ca / yaḥ paraṃ kupitaṃ jñātvā svayaṃ tatropaśāmyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

॥ इति ॥ उत्साहः कुशले सम्यक् श्रद्धाच्छन्दप्रतिष्ठितः । स्मृत्यादिगुणवृद्धौ च संक्लेशप्रातिपक्षिकः

|| iti || utsāhaḥ kuśale samyak śraddhācchandapratiṣṭhitaḥ / smṛtyādiguṇavṛddhau ca saṃkleśaprātipakṣikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलोभादिगुणोपेतस्तेषु सप्तविधश्च सः । वीर्यमेव परिज्ञाय पण्डितः समुदानयेत

alobhādiguṇopetasteṣu saptavidhaśca saḥ / vīryameva parijñāya paṇḍitaḥ samudānayeta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थितिश्चेतस अध्यात्मं स्मृतिवीर्यप्रतिष्ठितं । सुखोपपत्तये ऽभिज्ञाविहारवशवर्तकम्

sthitiścetasa adhyātmaṃ smṛtivīryapratiṣṭhitaṃ / sukhopapattaye 'bhijñāvihāravaśavartakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्माणां प्रमुखं तेषु विद्यते त्रिविधश्च सः । ध्यानमेवं परिज्ञाय पण्डितः समुदानयेत्

dharmāṇāṃ pramukhaṃ teṣu vidyate trividhaśca saḥ / dhyānamevaṃ parijñāya paṇḍitaḥ samudānayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्यक्प्रविचयो ज्ञेयः श[स]माधानप्रतिष्ठितः । सुविमोक्षाय संक्लेशात्प्रज्ञाजीवसुदेशनः

samyakpravicayo jñeyaḥ śa[sa]mādhānapratiṣṭhitaḥ / suvimokṣāya saṃkleśātprajñājīvasudeśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्माणामुत्तरस्तेषु विद्यते त्रिविधश्च सः । प्रज्ञामेवं परिज्ञाय पण्डितः समुदानयेत्

dharmāṇāmuttarasteṣu vidyate trividhaśca saḥ / prajñāmevaṃ parijñāya paṇḍitaḥ samudānayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे शुक्ला धर्मा विक्षिप्तसमाहितोभया ज्ञेयाः । द्वाभ्यां द्वाभ्यां द्वाभ्यां पारमिताभ्यां परिगृहीताः

sarve śuklā dharmā vikṣiptasamāhitobhayā jñeyāḥ / dvābhyāṃ dvābhyāṃ dvābhyāṃ pāramitābhyāṃ parigṛhītāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च सक्तं न च सक्तं न च सक्तं सक्तमेव न च दानं । न च सक्तं न च सक्तं न च सक्तं बोधिसत्त्वानाम्

na ca saktaṃ na ca saktaṃ na ca saktaṃ saktameva na ca dānaṃ / na ca saktaṃ na ca saktaṃ na ca saktaṃ bodhisattvānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च सक्तं न च सक्तं न च सक्तं सक्तमेव न च शीलं । न च सक्तं न च सक्तं न च सक्तं बोधिसत्वानाम्

na ca saktaṃ na ca saktaṃ na ca saktaṃ saktameva na ca śīlaṃ / na ca saktaṃ na ca saktaṃ na ca saktaṃ bodhisatvānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च सक्ता न च सक्ता न च सक्ता सत्तिका न क्षान्तिः । न च सक्ता न च सक्ता न च सक्ता बोधिसत्त्वानाम्

na ca saktā na ca saktā na ca saktā sattikā na kṣāntiḥ / na ca saktā na ca saktā na ca saktā bodhisattvānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च सक्तं न च सक्तं न च सक्तं सक्तमेव च न वीर्यं । न च सक्तं न च सक्तं न च सक्तं बोधिसत्त्वानाम्

na ca saktaṃ na ca saktaṃ na ca saktaṃ saktameva ca na vīryaṃ / na ca saktaṃ na ca saktaṃ na ca saktaṃ bodhisattvānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च सक्तं न च सक्तं न च सक्तं सक्तमेव न च ध्यानं । न च सक्तं न च सक्तं न च सक्तं बोधिसत्त्वानाम्

na ca saktaṃ na ca saktaṃ na ca saktaṃ saktameva na ca dhyānaṃ / na ca saktaṃ na ca saktaṃ na ca saktaṃ bodhisattvānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च सक्ता न च सक्ता न च सक्ता सक्तिका न च प्रज्ञा । न च सक्ता न च सक्त न च सक्ता बोधिसत्त्वानाम्

na ca saktā na ca saktā na ca saktā saktikā na ca prajñā / na ca saktā na ca sakta na ca saktā bodhisattvānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यक्तं बुद्धसुतैः स्वजीवितमपि प्राप्यार्थिनं सर्वदा कारुण्यात्परतो न च प्रतिकृतिर्नेष्टं फलं प्रार्थितं । दानेनैव च तेन सर्वजनता बोधित्रये रोपिता दानं ज्ञानपरिग्रहेण च पुनर्लोके ऽज्ञयं स्थापितम्

tyaktaṃ buddhasutaiḥ svajīvitamapi prāpyārthinaṃ sarvadā kāruṇyātparato na ca pratikṛtirneṣṭaṃ phalaṃ prārthitaṃ / dānenaiva ca tena sarvajanatā bodhitraye ropitā dānaṃ jñānaparigraheṇa ca punarloke 'jñayaṃ sthāpitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्तं बुद्धसुतैर्यमोद्यममयं शीलत्रयं सर्वदा स्वर्गो नाभिमतः समेत्य च पुनः सक्तिर्न तत्राहिता । शीलेनैव च तेन सर्वजनता बोधित्रये रोपिता शीलं ज्ञानपरिग्रहेण च पुनर्लोके ऽक्षयं स्थापितम्

āttaṃ buddhasutairyamodyamamayaṃ śīlatrayaṃ sarvadā svargo nābhimataḥ sametya ca punaḥ saktirna tatrāhitā / śīlenaiva ca tena sarvajanatā bodhitraye ropitā śīlaṃ jñānaparigraheṇa ca punarloke 'kṣayaṃ sthāpitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षान्तं बुद्धसुतैः सुदुष्करमथो सर्वापकारं नृणां न स्वर्गार्थमस[श]क्तिमतो न च भयान्नैवोपकारेक्षणात् । क्षान्त्यानुत्तरया च सर्वजनता बोधित्रये रोपिता क्षान्तिर्ज्ञानपरिग्रहेण च पुनर्लोके ऽक्षया स्थापिता

kṣāntaṃ buddhasutaiḥ suduṣkaramatho sarvāpakāraṃ nṛṇāṃ na svargārthamasa[śa]ktimato na ca bhayānnaivopakārekṣaṇāt / kṣāntyānuttarayā ca sarvajanatā bodhitraye ropitā kṣāntirjñānaparigraheṇa ca punarloke 'kṣayā sthāpitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीर्यं बुद्धसुतैः कृतं निरूपमं संनाहयोगात्मकं हन्तुं क्लेशगणं स्वतो ऽपि परतः प्राप्तुं च बोधिं परां । वीर्येणैव च तेन सर्वजनता बोधित्रये रोपिता वीर्यं ज्ञानपरिग्रहेण च पुनर्लोके ऽक्षयं स्थापितम्

vīryaṃ buddhasutaiḥ kṛtaṃ nirūpamaṃ saṃnāhayogātmakaṃ hantuṃ kleśagaṇaṃ svato 'pi parataḥ prāptuṃ ca bodhiṃ parāṃ / vīryeṇaiva ca tena sarvajanatā bodhitraye ropitā vīryaṃ jñānaparigraheṇa ca punarloke 'kṣayaṃ sthāpitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यानं बुद्धसुतैः समाधिबहुलं संपादितं सर्वथा श्रेष्ठैर्ध्यानसुखैर्विहृत्य कृपया हीनापपत्तिः श्रिता । ध्यानेनैव च तेन सर्वजनता बोधित्रये रोपिता ध्यानं ज्ञानपरिग्रहेण च पुनर्लोके ऽक्षयं स्थापितम्

dhyānaṃ buddhasutaiḥ samādhibahulaṃ saṃpāditaṃ sarvathā śreṣṭhairdhyānasukhairvihṛtya kṛpayā hīnāpapattiḥ śritā / dhyānenaiva ca tena sarvajanatā bodhitraye ropitā dhyānaṃ jñānaparigraheṇa ca punarloke 'kṣayaṃ sthāpitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञातं बुद्धसुतैः सतत्वमखिलं ज्ञेयं च यत्सर्वथा सक्तिर्नैव च निर्वृतौ प्रजनिता बुद्धैः[द्धेः] कुतः संवृतौ । ज्ञानेनैव च तेन सर्वजनता बोधित्रये रोपिता ज्ञानं सत्वपरिग्रहेण पुनर्लोके ऽक्षयं स्थापितम्

jñātaṃ buddhasutaiḥ satatvamakhilaṃ jñeyaṃ ca yatsarvathā saktirnaiva ca nirvṛtau prajanitā buddhaiḥ[ddheḥ] kutaḥ saṃvṛtau / jñānenaiva ca tena sarvajanatā bodhitraye ropitā jñānaṃ satvaparigraheṇa punarloke 'kṣayaṃ sthāpitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औदार्यानामिषत्वं च महार्थाक्षयतापि च । दानादीनां समस्तं हि ज्ञेयं गुणचतुष्टयम्

audāryānāmiṣatvaṃ ca mahārthākṣayatāpi ca / dānādīnāṃ samastaṃ hi jñeyaṃ guṇacatuṣṭayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शनपूरणतुष्टिं याचनके ऽतुष्टिमपि समाशास्तिं । अभिभवति स तां दाता कृपालुराधिक्ययोगेन

darśanapūraṇatuṣṭiṃ yācanake 'tuṣṭimapi samāśāstiṃ / abhibhavati sa tāṃ dātā kṛpālurādhikyayogena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणान्भोगान्दारान्सत्वेषु सदान्य[त्य]जनकृपालुत्वात् । आमोदते निकामं तद्विरतिं पालयेत्र कथम्

prāṇānbhogāndārānsatveṣu sadānya[tya]janakṛpālutvāt / āmodate nikāmaṃ tadviratiṃ pālayetra katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरपेक्षः समचित्तो निर्भीः सर्वप्रदः कृपाहेतोः । मिथ्यावादं ब्रूयात्परोपघाताय कथमार्यः

nirapekṣaḥ samacitto nirbhīḥ sarvapradaḥ kṛpāhetoḥ / mithyāvādaṃ brūyātparopaghātāya kathamāryaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समहितकामः सकृपः परदुःखोत्पादने ऽतिभीरूश्च । सत्वविनये सुयुक्तेः सुविदूरे त्रिविधवाग्दोषात्

samahitakāmaḥ sakṛpaḥ paraduḥkhotpādane 'tibhīrūśca / satvavinaye suyukteḥ suvidūre trividhavāgdoṣāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वप्रदः कृपालुः प्रतीत्यधर्मोदये सुकुशलश्च । अधिवासयेत्कथमसौ सर्वाकारं मनः क्लेशम्

sarvapradaḥ kṛpāluḥ pratītyadharmodaye sukuśalaśca / adhivāsayetkathamasau sarvākāraṃ manaḥ kleśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपकरसंज्ञामोदं ह्यपकारिणिपरहित संज्ञां[परहिते सदा] दुःखे । लभते यदा कृपालुः क्षमितव्यं ॥॥॥॥॥[किं कुतस्यस्य]

upakarasaṃjñāmodaṃ hyapakāriṇiparahita saṃjñāṃ[parahite sadā] duḥkhe / labhate yadā kṛpāluḥ kṣamitavyaṃ ..........[kiṃ kutasyasya]

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परपरसंज्ञापगमात्स्वतो ऽधिकतरात्सदा परस्नेहात् । दुष्करचरणात्सकृपे ह्यदुष्करं वीर्यं

paraparasaṃjñāpagamātsvato 'dhikatarātsadā parasnehāt / duṣkaracaraṇātsakṛpe hyaduṣkaraṃ vīryaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पसुखं ह्यात्मसुखं लीनं परिहाणिकं क्षयि समोहं । ध्यानं मतं त्रयाणां विपर्ययाद्वोधिसत्वानाम्

alpasukhaṃ hyātmasukhaṃ līnaṃ parihāṇikaṃ kṣayi samohaṃ / dhyānaṃ mataṃ trayāṇāṃ viparyayādvodhisatvānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमोषैस्तमसि यथा दीपैर्नुन्नं[श्छन्ने] तथा त्रयज्ञानं । दिनकरकिरणौरिव तु ज्ञानमतुल्यं कृपालुनाम्

āmoṣaistamasi yathā dīpairnunnaṃ[śchanne] tathā trayajñānaṃ / dinakarakiraṇauriva tu jñānamatulyaṃ kṛpālunām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्रयाद्वस्तुतो दानं निमित्तात्परिणामनात् । हेतुतो ज्ञानतः क्षेत्रन्निश्रयाच्च परं मतम्

āśrayādvastuto dānaṃ nimittātpariṇāmanāt / hetuto jñānataḥ kṣetranniśrayācca paraṃ matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्रयाद्वस्तुतः शीलं निमित्तात्परिणामनात् । हेतुतो ज्ञानतः क्षेत्रान्निश्रयाच्च परं मतम्

āśrayādvastutaḥ śīlaṃ nimittātpariṇāmanāt / hetuto jñānataḥ kṣetrānniśrayācca paraṃ matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेतुतो ज्ञानतः क्षेत्रान्निश्रयाच्च परा मता आश्रयाद्वस्तुतो वीर्यं निमित्तात्परिणामनात् । हेतुतो ज्ञानतः क्षेत्रान्निश्रयाच्च परं मतम्

hetuto jñānataḥ kṣetrānniśrayācca parā matā āśrayādvastuto vīryaṃ nimittātpariṇāmanāt / hetuto jñānataḥ kṣetrānniśrayācca paraṃ matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्रयाद्वस्तुतो ध्यानं निमित्तात्परिणामनात् । हेतुतो ज्ञानतः क्षेत्रान्निश्रयाच्च परं मतम्

āśrayādvastuto dhyānaṃ nimittātpariṇāmanāt / hetuto jñānataḥ kṣetrānniśrayācca paraṃ matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्रयाद्वस्तुतः प्रज्ञा निमित्तात्परिणामनात् । हेतुतो ज्ञानतः क्षेत्रन्निश्रयाच्च परा मता

āśrayādvastutaḥ prajñā nimittātpariṇāmanāt / hetuto jñānataḥ kṣetranniśrayācca parā matā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकसत्वसुखं दानं बहुकल्पविघातकृत् । प्रियं स्यद्वोधिसत्वानां प्रागेव तद्विपर्ययात्

ekasatvasukhaṃ dānaṃ bahukalpavighātakṛt / priyaṃ syadvodhisatvānāṃ prāgeva tadviparyayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदर्थमिच्छन्ति धनानि देहिनस्तदेव धीरा विसृजन्ति देहिषु । शरीरहेतोर्धनमिष्यते जनैस्तदेव धीरैः शतशो विसृज्यते

yadarthamicchanti dhanāni dehinastadeva dhīrā visṛjanti dehiṣu / śarīrahetordhanamiṣyate janaistadeva dhīraiḥ śataśo visṛjyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरामेवोत्सृजतो न दुःख्यते यदा मनः का द्रविणे ऽवरे कथा । तदस्य लोकोत्तरमिति यन्मुदं स तेन तत्तस्य तदुत्तरं पुनः

śarīrāmevotsṛjato na duḥkhyate yadā manaḥ kā draviṇe 'vare kathā / tadasya lokottaramiti yanmudaṃ sa tena tattasya taduttaraṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिग्रहैरिष्टनिकामलब्धर्न तुष्टिमायाति तथार्थिको ऽपि । सर्वास्तिदानेन यथेह धीमान् तुष्टिं व्रजत्यर्थिजनस्य तुष्ट्या

pratigrahairiṣṭanikāmalabdharna tuṣṭimāyāti tathārthiko 'pi / sarvāstidānena yatheha dhīmān tuṣṭiṃ vrajatyarthijanasya tuṣṭyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संपूर्णभोगो न तथास्तिमन्तमात्मानमन्वीक्षति याचको ऽपि । सर्वास्तिदानादधनो ऽपि धीमानात्मानमन्वेति यथास्तिमन्तं

saṃpūrṇabhogo na tathāstimantamātmānamanvīkṣati yācako 'pi / sarvāstidānādadhano 'pi dhīmānātmānamanveti yathāstimantaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुविपुलमपि वित्तं प्राप्य नैवोपकारं विगणयति तथाथी दायकाल्लाभहेतोः । विधिवदिह सुदानैरर्थिनस्तर्पयित्वा महदुपकरसंज्ञां तेषु धीमान्यथैति

suvipulamapi vittaṃ prāpya naivopakāraṃ vigaṇayati tathāthī dāyakāllābhahetoḥ / vidhivadiha sudānairarthinastarpayitvā mahadupakarasaṃjñāṃ teṣu dhīmānyathaiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयमपगतशोका देहिनः स्वस्थरूपा विपुलमपि गृहीत्वा भुञ्जते यस्य वित्तं । पथि परमफलाढ्याद्भोगवृक्षाद्यथैव प्रविसृतिरतिभोगी बोधिसत्त्वान्न सो ऽन्यः

svayamapagataśokā dehinaḥ svastharūpā vipulamapi gṛhītvā bhuñjate yasya vittaṃ / pathi paramaphalāḍhyādbhogavṛkṣādyathaiva pravisṛtiratibhogī bodhisattvānna so 'nyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राधान्यतत्कारणकर्मभेदात् प्रकारभेदाश्रयभेदतश्च । चतुर्विबन्धप्रतिपक्षभेदात् वीर्यं परिज्ञेयमिति प्रदिष्टम्

prādhānyatatkāraṇakarmabhedāt prakārabhedāśrayabhedataśca / caturvibandhapratipakṣabhedāt vīryaṃ parijñeyamiti pradiṣṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीर्यं परं शुक्लगणस्य मध्ये तन्निश्रितस्तस्य यतो ऽनुलाभः । वीर्येण सद्यः सुसुखो विहारो लोकोत्तरा लोकगतां च सिद्धिः

vīryaṃ paraṃ śuklagaṇasya madhye tanniśritastasya yato 'nulābhaḥ / vīryeṇa sadyaḥ susukho vihāro lokottarā lokagatāṃ ca siddhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीर्यावदवाप्तं भवभोगमिष्टं वीर्येण शुद्धिं प्रबलामुपेताः । वीर्येण सत्कायमतीत्य मुक्ता वीर्येण बोधिं परमां विबुद्धाः

vīryāvadavāptaṃ bhavabhogamiṣṭaṃ vīryeṇa śuddhiṃ prabalāmupetāḥ / vīryeṇa satkāyamatītya muktā vīryeṇa bodhiṃ paramāṃ vibuddhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनर्मतं हानिविवृद्धिवीर्यं मोक्षाधिपं पक्षविपक्षमन्यत् । तत्त्वे प्रविष्टं परिवर्तकं च वीर्यं महार्थं च निरुक्तमन्यत्

punarmataṃ hānivivṛddhivīryaṃ mokṣādhipaṃ pakṣavipakṣamanyat / tattve praviṣṭaṃ parivartakaṃ ca vīryaṃ mahārthaṃ ca niruktamanyat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संनाहवीर्यं प्रथमं ततश्च प्रयोगवीर्यं विधिवत्प्रहितं । अलीनमक्षोभ्यमतुष्टिवीर्यं सर्वप्रकारं प्रवदन्ति बुद्धाः

saṃnāhavīryaṃ prathamaṃ tataśca prayogavīryaṃ vidhivatprahitaṃ / alīnamakṣobhyamatuṣṭivīryaṃ sarvaprakāraṃ pravadanti buddhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निकृष्टमध्योत्तमवीर्यमन्यत् यानत्रये युक्तजनाश्रयेण । लीनात्युदाराशयबुद्धियोगात् वीर्यं तदल्पार्थमहार्थमिष्टम्

nikṛṣṭamadhyottamavīryamanyat yānatraye yuktajanāśrayeṇa / līnātyudārāśayabuddhiyogāt vīryaṃ tadalpārthamahārthamiṣṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वीर्यवान्भोगपराजितो ऽस्ति नो वीर्यवान् क्लेशपराजितो ऽस्ति । न वीर्यवान् खेदपराजितो ऽस्ति नो वीर्यवान् प्राप्तिपराजितो ऽस्ति

na vīryavānbhogaparājito 'sti no vīryavān kleśaparājito 'sti / na vīryavān khedaparājito 'sti no vīryavān prāptiparājito 'sti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्योन्यं संग्रहतः प्रभेदतो धर्मतो निमित्ताच्च । षणां पारमितानां विनिश्चयः सर्वथा ज्ञेयः

anyonyaṃ saṃgrahataḥ prabhedato dharmato nimittācca / ṣaṇāṃ pāramitānāṃ viniścayaḥ sarvathā jñeyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानं समं प्रियाख्यानमर्थचर्या समार्थता । तद्देशना समादाय स्वानुवृत्तिभिरिष्यते

dānaṃ samaṃ priyākhyānamarthacaryā samārthatā / taddeśanā samādāya svānuvṛttibhiriṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपायो ऽनुग्रहकरो ग्राहको ऽथ प्रवर्तकः । तथानुवर्तको ज्ञेयश्चतुःसंग्रहवस्तुतः

upāyo 'nugrahakaro grāhako 'tha pravartakaḥ / tathānuvartako jñeyaścatuḥsaṃgrahavastutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्येन भाजनीभावो द्वितीयेनाधिमुच्यना । प्रतिपत्तिस्तृतीयेन चतुर्थेन विशोधना

ādyena bhājanībhāvo dvitīyenādhimucyanā / pratipattistṛtīyena caturthena viśodhanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुः संग्रहवस्तुत्वं संग्रहद्वयतो मतं । आमिषेणापि धर्मेण धर्मेणालम्बनादपि [दिना]

catuḥ saṃgrahavastutvaṃ saṃgrahadvayato mataṃ / āmiṣeṇāpi dharmeṇa dharmeṇālambanādapi [dinā]

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हीनमध्योत्तमः प्रायो वन्ध्यो ऽवन्ध्यश्च संग्रहः । अबन्ध्यः सर्वथा चैव ज्ञेयो ह्याकारभेदतः

hīnamadhyottamaḥ prāyo vandhyo 'vandhyaśca saṃgrahaḥ / abandhyaḥ sarvathā caiva jñeyo hyākārabhedataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्षत्कर्षणप्रयुक्तैर्विधिरेष समाश्रितः । सर्वार्थसिद्धौ सर्वेषां सुखोपायश्च शस्यते

parṣatkarṣaṇaprayuktairvidhireṣa samāśritaḥ / sarvārthasiddhau sarveṣāṃ sukhopāyaśca śasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संगृहीता ग्रहीष्यन्ते संगृह्यन्ते च ये ऽधुना । सर्वे त एवं तस्माच्च वर्त्म तत्सत्वपाचने

saṃgṛhītā grahīṣyante saṃgṛhyante ca ye 'dhunā / sarve ta evaṃ tasmācca vartma tatsatvapācane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सततमसक्तभोगबुद्धिः शमयमनोद्यमपारगः स्थितात्मा । भवविषयनिमित्तनिर्विकल्पो भवति स सत्वगणस्य संगृहीता

iti satatamasaktabhogabuddhiḥ śamayamanodyamapāragaḥ sthitātmā / bhavaviṣayanimittanirvikalpo bhavati sa satvagaṇasya saṃgṛhītā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.