Mahayanasutralamkara 4

महायानसूत्रालंकारे गोत्राधिकारस्तृतीयः चतुर्थो ऽधिकारः चित्तोत्पादलक्षणे श्लोकः । महोत्साहा महारम्भा महार्थाय महोदया । चेतना बोधिसत्त्वानां द्वयार्था चित्तसंभवः

mahāyānasūtrālaṃkāre gotrādhikārastṛtīyaḥ caturtho 'dhikāraḥ cittotpādalakṣaṇe ślokaḥ / mahotsāhā mahārambhā mahārthāya mahodayā / cetanā bodhisattvānāṃ dvayārthā cittasaṃbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तोत्पादो ऽधिमोक्षो ऽसौ शुद्धाध्याशयिको ऽपरः । वैपाक्यो भूमिषु मतस्तथावरणवर्जितः

cittotpādo 'dhimokṣo 'sau śuddhādhyāśayiko 'paraḥ / vaipākyo bhūmiṣu matastathāvaraṇavarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करुणामूल इष्टो ऽसौ सदासत्त्वहिताशयः । धर्माधिमोक्षस्तज्ज्ञानपर्येष्ट्यालम्बनस्तथा

karuṇāmūla iṣṭo 'sau sadāsattvahitāśayaḥ / dharmādhimokṣastajjñānaparyeṣṭyālambanastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तरच्छन्दयानो ऽसौ प्रतिष्ठाशीलसंवृतिः । उत्थापना विपक्षस्य परिपन्थो ऽधिवासना

uttaracchandayāno 'sau pratiṣṭhāśīlasaṃvṛtiḥ / utthāpanā vipakṣasya paripantho 'dhivāsanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभवृद्ध्यनुशंसो ऽभौ पुण्यज्ञानमयः स हि । सदापारमितायोगनिर्याणश्च स कथ्यते

śubhavṛddhyanuśaṃso 'bhau puṇyajñānamayaḥ sa hi / sadāpāramitāyoganiryāṇaśca sa kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूमिपर्यवसानो ऽसौ प्रतिस्वं तत्प्रयोगतः । विज्ञेयो बोधिसत्त्वानां चित्तोत्पादविनिश्चयः

bhūmiparyavasāno 'sau pratisvaṃ tatprayogataḥ / vijñeyo bodhisattvānāṃ cittotpādaviniścayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मित्रबलाद् हेतुबलान्मूलबलाच्छू तबलाच्छुभाभ्यासात् । अदृढदृढोदय उक्तश्चित्तोत्पादः पराख्यानात्

mitrabalād hetubalānmūlabalācchū tabalācchubhābhyāsāt / adṛḍhadṛḍhodaya uktaścittotpādaḥ parākhyānāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूपासितसंबुद्धे सुसंभृतज्ञानपुण्यसंभारे । धर्मेषु निर्विकल्पज्ञानप्रसवात्परमतास्य

sūpāsitasaṃbuddhe susaṃbhṛtajñānapuṇyasaṃbhāre / dharmeṣu nirvikalpajñānaprasavātparamatāsya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मेषु च सत्वेषु च तत्कृत्येषूत्तमे च बुद्धत्वे । समचित्तोपा[त्तोप]लम्भात्प्रामोद्यविशिष्टता तस्य

dharmeṣu ca satveṣu ca tatkṛtyeṣūttame ca buddhatve / samacittopā[ttopa]lambhātprāmodyaviśiṣṭatā tasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्मौदार्यं तस्मिन्नुत्साहः शुद्धिराशयस्यापि । कौशल्यं परिशिष्टे निर्याणं चैव विज्ञेयम्

janmaudāryaṃ tasminnutsāhaḥ śuddhirāśayasyāpi / kauśalyaṃ pariśiṣṭe niryāṇaṃ caiva vijñeyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्माधिमुक्तिबीजात्पारमिताश्रेष्ठमातृतो जातः । ध्यानमये सुखगर्भे करुणा संवर्धिका धात्री

dharmādhimuktibījātpāramitāśreṣṭhamātṛto jātaḥ / dhyānamaye sukhagarbhe karuṇā saṃvardhikā dhātrī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औदार्यं विज्ञेयं प्रणिधानमहादशाभिनिर्हारात् । उत्साहो बोद्धव्यो दुष्करदीघाघिकाखेदात्

audāryaṃ vijñeyaṃ praṇidhānamahādaśābhinirhārāt / utsāho boddhavyo duṣkaradīghāghikākhedāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसन्नबोधिबोधात्तदुपायज्ञानलाभतश्चापि । आशयशुद्धिर्ज्ञेया कौशल्यं त्वन्यभूमिगतम्

āsannabodhibodhāttadupāyajñānalābhataścāpi / āśayaśuddhirjñeyā kauśalyaṃ tvanyabhūmigatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्याणं विज्ञेयं यथाव्यवस्थानमनसिकारेण । तत्कल्पनताज्ञानादविकल्पनया च तस्यैव

niryāṇaṃ vijñeyaṃ yathāvyavasthānamanasikāreṇa / tatkalpanatājñānādavikalpanayā ca tasyaiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथिवीसम उत्पादः कल्याणसुवर्णसंनिभश्चान्यः । शुक्लनवचन्द्रसदृशो वह्निप्रख्यो ऽपरोच्छ्रायः [ज्ञेयः]

pṛthivīsama utpādaḥ kalyāṇasuvarṇasaṃnibhaścānyaḥ / śuklanavacandrasadṛśo vahniprakhyo 'parocchrāyaḥ [jñeyaḥ]

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूयो महानिधानवदन्यो रत्नाकरो यथैवान्यः । सागरसदृशो ज्ञेयो वज्रप्रख्यो ऽचलेन्द्रनिभः

bhūyo mahānidhānavadanyo ratnākaro yathaivānyaḥ / sāgarasadṛśo jñeyo vajraprakhyo 'calendranibhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भैषज्यराजसदृशो महासुहृत्संनिभो ऽपरो ज्ञेयः । चिन्तामणिप्रकाशो दिनकरसदृशो ऽपरो ज्ञेयः

bhaiṣajyarājasadṛśo mahāsuhṛtsaṃnibho 'paro jñeyaḥ / cintāmaṇiprakāśo dinakarasadṛśo 'paro jñeyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धर्वमधुरघोषवदन्यो राजोपमो ऽपरो ज्ञेयः । कोष्ठागारप्रख्यो महापथसमस्तथैवान्यः

gandharvamadhuraghoṣavadanyo rājopamo 'paro jñeyaḥ / koṣṭhāgāraprakhyo mahāpathasamastathaivānyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यानसमो विज्ञेयो गन्धर्वसमश्च वेतसग[चेतसः]प्रभवः । आनन्दशब्दसदृशो महानदीश्रोत[स्रोतः]सदृशश्च

yānasamo vijñeyo gandharvasamaśca vetasaga[cetasaḥ]prabhavaḥ / ānandaśabdasadṛśo mahānadīśrota[srotaḥ]sadṛśaśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेघसदृशश्च कथतश्चित्तोत्पादो जिनात्मजानां हि । तस्मात्तथा गुणाढ्यं चित्तं मुदितैः समुत्पाद्यम्

meghasadṛśaśca kathataścittotpādo jinātmajānāṃ hi / tasmāttathā guṇāḍhyaṃ cittaṃ muditaiḥ samutpādyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परार्थचित्तात्तदुपायलाभतो महाभिसंध्यर्थसुतत्वदर्शनात् । महार्हचित्तोदयवर्जिता जनाः शमं गमिष्यन्ति विहाय तत्सुखम्

parārthacittāttadupāyalābhato mahābhisaṃdhyarthasutatvadarśanāt / mahārhacittodayavarjitā janāḥ śamaṃ gamiṣyanti vihāya tatsukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहोदयाच्चित्तवरस्य धीमतः सुसंवृतं चित्तमनन्तदुष्कृतात् । सुखेन दुःखेन च मोदते सदा शुभी कृपालुश्च विवर्धन, द्वयम्

sahodayāccittavarasya dhīmataḥ susaṃvṛtaṃ cittamanantaduṣkṛtāt / sukhena duḥkhena ca modate sadā śubhī kṛpāluśca vivardhana, dvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदानपेक्षः स्वशरीरजीविते परार्थमभ्येति परं परिश्रमम् । परोपघातेन तथाविधः कथं स दुष्कृते कर्मणि संप्रवत्स्यति

yadānapekṣaḥ svaśarīrajīvite parārthamabhyeti paraṃ pariśramam / paropaghātena tathāvidhaḥ kathaṃ sa duṣkṛte karmaṇi saṃpravatsyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायोपमान्वीक्ष्य स सर्वधर्मानुधानयात्रामिव चोपपत्तीः । क्लेशाच्च दुःखाच्च बिभेति नासौ संपत्तिकाले ऽथ विपत्तिकाले

māyopamānvīkṣya sa sarvadharmānudhānayātrāmiva copapattīḥ / kleśācca duḥkhācca bibheti nāsau saṃpattikāle 'tha vipattikāle

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वका गुणाः सत्त्वहिताच्च मोदः संचिन्त्यजन्मर्द्धिविकुर्वितं च । विभूषणं भोजनमग्रभूमिः क्रीडारतिर्नित्यकृपात्मकानाम्

svakā guṇāḥ sattvahitācca modaḥ saṃcintyajanmarddhivikurvitaṃ ca / vibhūṣaṇaṃ bhojanamagrabhūmiḥ krīḍāratirnityakṛpātmakānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परार्थमुद्योगवतः कृपात्मनो ह्यवीचिरप्येति यतो ऽस्य रम्यताम् । कुतः पुनस्त्रस्यति तादृशो भवन् पराश्रयैर्दुःखसमुद्भवैर्भवे

parārthamudyogavataḥ kṛpātmano hyavīcirapyeti yato 'sya ramyatām / kutaḥ punastrasyati tādṛśo bhavan parāśrayairduḥkhasamudbhavairbhave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाकृपाचार्यसदोषितात्मनः परस्य दुःखैरुपतप्तचेतसः । परस्य कृत्ये समुपस्थिते पुनः परैः समादापनतो ऽतिलज्जना

mahākṛpācāryasadoṣitātmanaḥ parasya duḥkhairupataptacetasaḥ / parasya kṛtye samupasthite punaḥ paraiḥ samādāpanato 'tilajjanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरसि विनिहितोच्चसत्वभारः शिथिलगतिर्नहि शोभते ऽग्रसत्त्वः । स्वपरवविधबन्धनातिबद्धः शतगुणमुत्सहमर्हति प्रकर्तुम्

śirasi vinihitoccasatvabhāraḥ śithilagatirnahi śobhate 'grasattvaḥ / svaparavavidhabandhanātibaddhaḥ śataguṇamutsahamarhati prakartum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.