Magha: Sisupalavadha 14

तं जगाद गिरमुद्गिरन्निव स्नेहमाहितविकासया दृशा । यज्ञकर्मणि मनः समादधद्वाग्विदां वरमकमद्वदो नृपः

taṃ jagāda giramudgiranniva snehamāhitavikāsayā dṛśā / yajñakarmaṇi manaḥ samādadhadvāgvidāṃ varamakamadvado nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लज्जते न गदितः प्रियं परो वक्तुरेव भवति त्रपाधिका । व्रीडमेतिन तव प्रियं वदन्ह्रीमतात्रभवतैव भूयते

lajjate na gaditaḥ priyaṃ paro vaktureva bhavati trapādhikā / vrīḍametina tava priyaṃ vadanhrīmatātrabhavataiva bhūyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तोषमेति वितथैः स्तवैः परस्ते च तस्य सुलभाः शरीरिभिः । अस्ति न स्तुतिवचो ऽनृतं तव स्तोत्रयोग्यन च तेन तुष्यसि

toṣameti vitathaiḥ stavaiḥ paraste ca tasya sulabhāḥ śarīribhiḥ / asti na stutivaco 'nṛtaṃ tava stotrayogyana ca tena tuṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बह्वपि प्रियमयं तव ब्रुवन्न व्रजत्यनृतवादितां जनः । सम्भवन्ति यददोषदूषिते सार्व सर्वगुणसम्पदस्त्वयि

bahvapi priyamayaṃ tava bruvanna vrajatyanṛtavāditāṃ janaḥ / sambhavanti yadadoṣadūṣite sārva sarvaguṇasampadastvayi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा विभूतिरनुभाव सम्पदां भूयसी तव यदायतायति । एतदूढगुरुभार भारतं वर्षमद्य मम वर्तते वशे

sā vibhūtiranubhāva sampadāṃ bhūyasī tava yadāyatāyati / etadūḍhagurubhāra bhārataṃ varṣamadya mama vartate vaśe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्ततन्तुमधिगन्तुमिच्छतः कुर्वनुग्रहमनुज्ञया मम । मूलतामुपगते प्रभो त्वयि प्रापि धर्ममयवृक्षता मया

saptatantumadhigantumicchataḥ kurvanugrahamanujñayā mama / mūlatāmupagate prabho tvayi prāpi dharmamayavṛkṣatā mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्भृतोपकरणेन निर्मलां कर्तुमिष्टिमभिवाञ्छता मया । त्वं समीरण इव प्रतीक्षितः कर्षकेण वलजान्पुपूषता

sambhṛtopakaraṇena nirmalāṃ kartumiṣṭimabhivāñchatā mayā / tvaṃ samīraṇa iva pratīkṣitaḥ karṣakeṇa valajānpupūṣatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीतविघ्नमनघेन भाविता सन्निधेस्तव मखेन मे ऽधुना । को विहन्तुमलमास्थितोदये वासरश्रियमशीतदीधितौ

vītavighnamanaghena bhāvitā sannidhestava makhena me 'dhunā / ko vihantumalamāsthitodaye vāsaraśriyamaśītadīdhitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वापतेयमधिगम्य धर्मतः पर्यपालयमवीवृधं च यत् । तीर्थगामी करवै विधानतस्तज्जुषस्व जुहवानि चानले

svāpateyamadhigamya dharmataḥ paryapālayamavīvṛdhaṃ ca yat / tīrthagāmī karavai vidhānatastajjuṣasva juhavāni cānale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वमङ्ग जुहुधि त्वमेव वा स्नातवत्यवभृथे ततस्त्वयि । सोमपायिनि भविष्यते मया वाञ्छितोत्तमवितानयाजिना

pūrvamaṅga juhudhi tvameva vā snātavatyavabhṛthe tatastvayi / somapāyini bhaviṣyate mayā vāñchitottamavitānayājinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं विधेयमनया विधीयतां त्वत्प्रसादजितयार्थसम्पदा । शाधि शासक जगत्त्रयस्य मामाश्रवो ऽस्मि भवतः सहानुजः

kiṃ vidheyamanayā vidhīyatāṃ tvatprasādajitayārthasampadā / śādhi śāsaka jagattrayasya māmāśravo 'smi bhavataḥ sahānujaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं वदन्तमिति विष्टरश्रवाः श्रावयन्नथ समस्तभूभृतः । व्याजहार दशनांशुमण्डलव्याजहार शबलं दधद्वपुः

taṃ vadantamiti viṣṭaraśravāḥ śrāvayannatha samastabhūbhṛtaḥ / vyājahāra daśanāṃśumaṇḍalavyājahāra śabalaṃ dadhadvapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सादिताखिलनृपं महन्महः सम्प्रति स्वनयसंपदैव ते । किं परस्य स गुणः समश्नुते पथ्यवृत्तिरपि यद्यरोगिताम्

sāditākhilanṛpaṃ mahanmahaḥ samprati svanayasaṃpadaiva te / kiṃ parasya sa guṇaḥ samaśnute pathyavṛttirapi yadyarogitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्सुराज्ञि भवति स्थिते पुनः कः क्रतुं यजतु राजलक्षणम् । उद्धृतौ भवति कस्य वा भुवः श्रीवराहमपहाय योग्यता

tatsurājñi bhavati sthite punaḥ kaḥ kratuṃ yajatu rājalakṣaṇam / uddhṛtau bhavati kasya vā bhuvaḥ śrīvarāhamapahāya yogyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शासने ऽपि गुरुणि व्यवस्थितं कृत्यवस्तुषु नियुङ्क्ष्व कामतः । त्वत्प्रयोजनघनं धनञ्जयादन्य एव इति मां च मावगाः

śāsane 'pi guruṇi vyavasthitaṃ kṛtyavastuṣu niyuṅkṣva kāmataḥ / tvatprayojanaghanaṃ dhanañjayādanya eva iti māṃ ca māvagāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्तवेह सवने न भूपतिः कर्म कर्मकरवत्करिष्यति । तस्य नेष्यति वपुः कबन्धतां बन्धुरेव जगतां सुदर्शनः

yastaveha savane na bhūpatiḥ karma karmakaravatkariṣyati / tasya neṣyati vapuḥ kabandhatāṃ bandhureva jagatāṃ sudarśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युदीरितगिरं नृपस्त्वयि श्रेयसि स्थितवति स्थिरा मम । सर्वसम्पदिति शौरिमुक्तवानुद्वहन्मुदमुदस्थित क्रतौ

ityudīritagiraṃ nṛpastvayi śreyasi sthitavati sthirā mama / sarvasampaditi śaurimuktavānudvahanmudamudasthita kratau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आननेन शशिनः कलां दधद्दर्शनक्षयितकामविग्रहः । आप्लुतः स विमलैर्जलैरभूदष्टमूर्तिधरमूर्तिरष्टमी

ānanena śaśinaḥ kalāṃ dadhaddarśanakṣayitakāmavigrahaḥ / āplutaḥ sa vimalairjalairabhūdaṣṭamūrtidharamūrtiraṣṭamī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य सांख्यपुरुषेण तुल्यतां बिभ्रतः स्वयमकुर्वतः क्रियाः । कर्तृता तदुपलम्भतो ऽभवद्वृत्तिभाजि करणे यथर्त्विजि

tasya sāṃkhyapuruṣeṇa tulyatāṃ bibhrataḥ svayamakurvataḥ kriyāḥ / kartṛtā tadupalambhato 'bhavadvṛttibhāji karaṇe yathartviji

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शब्दितामनपशब्दमुच्चकैर्वाक्यलक्षणविदो ऽनुवाक्यया । याज्यया यजनकर्मिणो ऽत्यजन्द्रव्यजातमपदिश्य देवताम्

śabditāmanapaśabdamuccakairvākyalakṣaṇavido 'nuvākyayā / yājyayā yajanakarmiṇo 'tyajandravyajātamapadiśya devatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तमभेदकरकल्पितस्वरं साम सामविदसङ्गमुज्जगौ । तत्र सूनृतगिरश्च सूरयः पुण्यमृग्यजुषमध्यगीषत

saptamabhedakarakalpitasvaraṃ sāma sāmavidasaṅgamujjagau / tatra sūnṛtagiraśca sūrayaḥ puṇyamṛgyajuṣamadhyagīṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बद्धदर्भमयकाञ्चिदामया वीक्षितानि यजमानजायया । शुष्मणि प्रणयनादिसंस्कृते तैर्हवींषि जुहवांबभूविरे

baddhadarbhamayakāñcidāmayā vīkṣitāni yajamānajāyayā / śuṣmaṇi praṇayanādisaṃskṛte tairhavīṃṣi juhavāṃbabhūvire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाञ्ञ्जसा निगदितुं विभक्तिभिर्व्यक्तिभिश्च निखिलाभिरागमे । तत्र कर्मणि विपर्यणीनमन् मन्त्रमूहकुशलः प्रयोगिणः

nāññjasā nigadituṃ vibhaktibhirvyaktibhiśca nikhilābhirāgame / tatra karmaṇi viparyaṇīnaman mantramūhakuśalaḥ prayogiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संशयाय दधतोः सरूपता दूरभिन्नफलयोः क्रियां प्रति । शब्दशासनविदः समासयोर्विग्रहं व्यवससुः स्वरेण ते

saṃśayāya dadhatoḥ sarūpatā dūrabhinnaphalayoḥ kriyāṃ prati / śabdaśāsanavidaḥ samāsayorvigrahaṃ vyavasasuḥ svareṇa te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोलहेतिरसनाशतप्रभामण्डलेन लसता हसन्निव । प्राज्यमाज्यमसकृद्वषट्कृतं निर्मलीमसमलीढ पावकः

lolahetirasanāśataprabhāmaṇḍalena lasatā hasanniva / prājyamājyamasakṛdvaṣaṭkṛtaṃ nirmalīmasamalīḍha pāvakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र मन्त्रपवितं हविः क्रतावश्नतो न वपुरेव केवलम् । वर्णसम्पदमतिस्फुटां दधन्नाम चोज्ज्वलमभूद्धविर्भुजः

tatra mantrapavitaṃ haviḥ kratāvaśnato na vapureva kevalam / varṇasampadamatisphuṭāṃ dadhannāma cojjvalamabhūddhavirbhujaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पर्शमुष्णमुचितं दधच्छिखी यद्ददाह हविरद्भुतं न तत् । गन्धतो ऽपि हुतहव्यसम्भवाद्देहिनामदहदोघमंहसाम्

sparśamuṣṇamucitaṃ dadhacchikhī yaddadāha haviradbhutaṃ na tat / gandhato 'pi hutahavyasambhavāddehināmadahadoghamaṃhasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उन्नमन्सपदि धूम्रयन्दिशः सान्द्रतां दधदधःकृताम्बुदः । द्यामियाय दहनस्य केतनः कीर्तयन्निव दिवौकसां प्रियम्

unnamansapadi dhūmrayandiśaḥ sāndratāṃ dadhadadhaḥkṛtāmbudaḥ / dyāmiyāya dahanasya ketanaḥ kīrtayanniva divaukasāṃ priyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्जिताखिलमहार्णवौषधिस्यन्दसारममृतं ववल्गिरे । नाकिनः कथमपि प्रतीक्षितुं हूयमानमनले विषेहिरे

nirjitākhilamahārṇavauṣadhisyandasāramamṛtaṃ vavalgire / nākinaḥ kathamapi pratīkṣituṃ hūyamānamanale viṣehire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र नित्यविहितोपहूतिषु प्रोषितेषु पतिषु द्युयोषिताम् । गुम्फिताः शिरसि वेणयो ऽभवन्न प्रफुल्लसुरपादपस्रजः

tatra nityavihitopahūtiṣu proṣiteṣu patiṣu dyuyoṣitām / gumphitāḥ śirasi veṇayo 'bhavanna praphullasurapādapasrajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राशुराशु हवनीयमत्र यत्तेन दीर्घममरत्वमध्यगुः । उद्धतानधिक मेधितौजसो दानवांश्च विबुधाः विजिग्यिरे

prāśurāśu havanīyamatra yattena dīrghamamaratvamadhyaguḥ / uddhatānadhika medhitaujaso dānavāṃśca vibudhāḥ vijigyire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नापचारमगमन्क्कच्चित्क्रियाः सर्वमत्र समपादि साधनम् । अत्यशेरत परस्परं धियः सत्त्रिणां नरपतेश्चसंपदः

nāpacāramagamankkaccitkriyāḥ sarvamatra samapādi sādhanam / atyaśerata parasparaṃ dhiyaḥ sattriṇāṃ narapateścasaṃpadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणीयमवगम्य पङ्क्तिशः पङ्क्तिपावनमथ द्विजव्रजम् । दक्षिणः क्षितिपतिर्व्यशिश्रणद्दक्षिणाः सदसि राजसूयकीः

dakṣiṇīyamavagamya paṅktiśaḥ paṅktipāvanamatha dvijavrajam / dakṣiṇaḥ kṣitipatirvyaśiśraṇaddakṣiṇāḥ sadasi rājasūyakīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वारिपूर्वमखिलासु सत्क्रियालब्धशुद्धिषु धनानि बीजवत् । भावि बिभ्रति फलं महद्द्विजक्षेत्रभूमिषु नराधिपो ऽवपत्

vāripūrvamakhilāsu satkriyālabdhaśuddhiṣu dhanāni bījavat / bhāvi bibhrati phalaṃ mahaddvijakṣetrabhūmiṣu narādhipo 'vapat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं नु चित्रमधिवेदि भूपतिर्दक्षयन्द्विजगणानपूयत । राजतः पुपुविरे निरेनसः प्राप्य ते ऽपि विमलं प्रतिग्रहम्

kiṃ nu citramadhivedi bhūpatirdakṣayandvijagaṇānapūyata / rājataḥ pupuvire nirenasaḥ prāpya te 'pi vimalaṃ pratigraham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स स्वहस्तकृतचिह्नशासनः पाकशासनसमानशासनः । आशशाङ्कतपनार्णवस्थितोर्विप्रसादकृत भूयसीर्भुवः

sa svahastakṛtacihnaśāsanaḥ pākaśāsanasamānaśāsanaḥ / āśaśāṅkatapanārṇavasthitorviprasādakṛta bhūyasīrbhuvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्धमश्रुतिविरोधि बिभ्रतं शास्त्रमुज्ज्वलवर्णसङ्करैः । पुस्तकैः सममसौ गणं मुहुर्वाच्यमानमशृणोद्द्विजन्मनाम्

śuddhamaśrutivirodhi bibhrataṃ śāstramujjvalavarṇasaṅkaraiḥ / pustakaiḥ samamasau gaṇaṃ muhurvācyamānamaśṛṇoddvijanmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्प्रणीतमनसामुपेयुषां द्रष्टुमाहवनमग्रजन्मनाम् । आतिथेयमनिवारितातिथिः कर्तुमाश्रमगुरुः स नाश्रमत्

tatpraṇītamanasāmupeyuṣāṃ draṣṭumāhavanamagrajanmanām / ātitheyamanivāritātithiḥ kartumāśramaguruḥ sa nāśramat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृग्यमाणमपि यद्दुरासदं भूरिसारमुपनीय तत्स्वयम् । आसतावसरकाङ्क्षिणो बहिस्तस्य रत्नमुपदीकृतं नृपाः

mṛgyamāṇamapi yaddurāsadaṃ bhūrisāramupanīya tatsvayam / āsatāvasarakāṅkṣiṇo bahistasya ratnamupadīkṛtaṃ nṛpāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एक एव वसु यद्ददौ नृपस्तत्समापकमतर्क्यत क्रतोः । त्यागशालिनि तपःसुते ययुः सर्वपार्थिवधनान्यपि क्षयम्

eka eva vasu yaddadau nṛpastatsamāpakamatarkyata kratoḥ / tyāgaśālini tapaḥsute yayuḥ sarvapārthivadhanānyapi kṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रीतिरस्य ददतो ऽभवत्तथा येन तत्प्रियचिकीर्षवो नृपाः । स्पर्शितैरधिकमागमन्मुदं नाधिवेश्म निहितैरुपायनैः

prītirasya dadato 'bhavattathā yena tatpriyacikīrṣavo nṛpāḥ / sparśitairadhikamāgamanmudaṃ nādhiveśma nihitairupāyanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यं लघुन्यपि लघूकृताहितः शिष्यभूतमशिषत्स कर्मणि । सस्पृहं नृपतिभिर्नृपो ऽपरैर्गौरवेण ददृशेतरामसौ

yaṃ laghunyapi laghūkṛtāhitaḥ śiṣyabhūtamaśiṣatsa karmaṇi / saspṛhaṃ nṛpatibhirnṛpo 'parairgauraveṇa dadṛśetarāmasau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यकोलतुलितां प्रकम्पनैः कम्पितां मुहुरनीदृगात्मनि । वाचिरोपितवतामुना महीं राजकाय विषया विभेजिरे

ādyakolatulitāṃ prakampanaiḥ kampitāṃ muhuranīdṛgātmani / vāciropitavatāmunā mahīṃ rājakāya viṣayā vibhejire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगताद्व्यवसितेन चेतसा सत्त्वसम्पदविकारिमानसः । तत्र नाभवदसौ महाहवे शात्रवादिव पराङ्मुखो ऽर्थिनः

āgatādvyavasitena cetasā sattvasampadavikārimānasaḥ / tatra nābhavadasau mahāhave śātravādiva parāṅmukho 'rthinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैक्षतार्थिनमवज्ञया मुहुर्याचितस्तु न च कालमाक्षिपत् । नादिताल्पमथ न व्यकत्थयद्दत्तमिष्टमपि नान्वशेत सः

naikṣatārthinamavajñayā muhuryācitastu na ca kālamākṣipat / nāditālpamatha na vyakatthayaddattamiṣṭamapi nānvaśeta saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्गुणो ऽपि विमुखो न भूपतेर्दानशौण्डमनसः पुरो ऽभवत् । वर्षुकस्य किमपः कृतोन्नतेरम्बुदस्य परिहार्यमूषरम्

nirguṇo 'pi vimukho na bhūpaterdānaśauṇḍamanasaḥ puro 'bhavat / varṣukasya kimapaḥ kṛtonnaterambudasya parihāryamūṣaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेम तस्य न गुणेषु नाधिकं न स्म वेद न गुणान्तरं च सः । दित्सया तदपि पार्थिवो ऽर्थिनं गुण्यगुण्य इति न व्यजीगणत्

prema tasya na guṇeṣu nādhikaṃ na sma veda na guṇāntaraṃ ca saḥ / ditsayā tadapi pārthivo 'rthinaṃ guṇyaguṇya iti na vyajīgaṇat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शनानुपदमेव कामतः स्वं वनीयकजने ऽधिगच्छति । प्रार्थनार्थरहितं तदाभवद्दीयतामिति वचो ऽतिसर्जने

darśanānupadameva kāmataḥ svaṃ vanīyakajane 'dhigacchati / prārthanārtharahitaṃ tadābhavaddīyatāmiti vaco 'tisarjane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानवाप्तवसुनार्ऽथकाम्यता नाचिकित्सितगदेन रोगिणा । इच्छताशितुमनाशुषा न च प्रत्यगामि तदुपेयुषा सदः

nānavāptavasunār'thakāmyatā nācikitsitagadena rogiṇā / icchatāśitumanāśuṣā na ca pratyagāmi tadupeyuṣā sadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वादयन्रसमनेकसंस्कृतप्राकृतैरकृतपात्रसङ्करैः । भावशुद्धिसहितैर्मुदं जनो नाटकैरिव बभार भोजनैः

svādayanrasamanekasaṃskṛtaprākṛtairakṛtapātrasaṅkaraiḥ / bhāvaśuddhisahitairmudaṃ jano nāṭakairiva babhāra bhojanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षितारमिति तत्र कर्मणि न्यस्य दुष्टदमनक्षमं हरिम् । अक्षतानि निरवर्तयत्तदा दानहोमयजनानि भूपतिः

rakṣitāramiti tatra karmaṇi nyasya duṣṭadamanakṣamaṃ harim / akṣatāni niravartayattadā dānahomayajanāni bhūpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एक एव सुसखैष सुन्वतां शौरिरित्यभिनयादिवोच्चकैः । यूपरूपकमनीनमद्भुजं भूश्चषालतुलिताङ्गुलीयकम्

eka eva susakhaiṣa sunvatāṃ śaurirityabhinayādivoccakaiḥ / yūparūpakamanīnamadbhujaṃ bhūścaṣālatulitāṅgulīyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थमत्र विततक्रमे क्रतौ वीक्ष्य धर्ममथ घर्मजन्मना । अर्घदानमनुचोदितो वचः सभ्यमभ्यधित शन्तनोः सुतः

itthamatra vitatakrame kratau vīkṣya dharmamatha gharmajanmanā / arghadānamanucodito vacaḥ sabhyamabhyadhita śantanoḥ sutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मनैव गुणदोषकोविदः किं न वेत्सि करणीयवस्तुषु । यत्तथापि न गुरून्नपृच्छसि त्वं क्रमो ऽयमिति तत्र कारणम्

ātmanaiva guṇadoṣakovidaḥ kiṃ na vetsi karaṇīyavastuṣu / yattathāpi na gurūnnapṛcchasi tvaṃ kramo 'yamiti tatra kāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नातकं गुरुमभीष्टमृत्विजं संयुजा च सह मेदिनीपतिम् । अर्घभाज इति कीर्तयन्ति षट् ते च ते युगपदागताः सदः

snātakaṃ gurumabhīṣṭamṛtvijaṃ saṃyujā ca saha medinīpatim / arghabhāja iti kīrtayanti ṣaṭ te ca te yugapadāgatāḥ sadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोभयन्ति परितः प्रतापिनो मन्त्रशक्तिविनिवारितापदः । त्वन्मखमुखभुवः स्वयम्भुवो भूभुजश्च परलोकजिष्णवः

śobhayanti paritaḥ pratāpino mantraśaktivinivāritāpadaḥ / tvanmakhamukhabhuvaḥ svayambhuvo bhūbhujaśca paralokajiṣṇavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आभजन्ति गुणिनः पृथक्पृथक्पार्थ सत्कृतिमकृत्रिमाममी । एक एव गुणवत्तमो ऽथवापूज्य इत्ययमपीष्यते विधिः

ābhajanti guṇinaḥ pṛthakpṛthakpārtha satkṛtimakṛtrimāmamī / eka eva guṇavattamo 'thavāpūjya ityayamapīṣyate vidhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र चैष सकले ऽपिभाति मां प्रत्यशेषगुणबन्धुरर्हति । भूमिदेवनरदेवसङ्गमे पूर्वदेवरिपुरर्हणां हरिः

atra caiṣa sakale 'pibhāti māṃ pratyaśeṣaguṇabandhurarhati / bhūmidevanaradevasaṅgame pūrvadevaripurarhaṇāṃ hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मर्त्यमात्रमवदीधरद्भवान्मैनमानमितदैत्यदानवम् । अंश एष जनतातिवर्तिनो वेधसः प्रतिजनं कृतस्थितेः

martyamātramavadīdharadbhavānmainamānamitadaityadānavam / aṃśa eṣa janatātivartino vedhasaḥ pratijanaṃ kṛtasthiteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्येयमेकमपथे स्थितं धियः स्तुत्यमुत्तममतीतवाक्पथम् । आमनन्ति यमुपास्यमादराद् दूरवर्तिनमतीव योगिनः

dhyeyamekamapathe sthitaṃ dhiyaḥ stutyamuttamamatītavākpatham / āmananti yamupāsyamādarād dūravartinamatīva yoginaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मभूरिति सृजञ्जगद्रजः सत्वमच्युत इति स्थितिं नयन् । संहरन्हर इति श्रितस्तमस्रैधमेष भजति त्रिभिर्गुणैः

padmabhūriti sṛjañjagadrajaḥ satvamacyuta iti sthitiṃ nayan / saṃharanhara iti śritastamasraidhameṣa bhajati tribhirguṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्ववेदिनमनादिमास्थितं देहिनामनुजिघृक्षया वपुः । क्लेशकर्मफलभोगवर्जितं पुंविशेषममुमीश्वरंविदुः

sarvavedinamanādimāsthitaṃ dehināmanujighṛkṣayā vapuḥ / kleśakarmaphalabhogavarjitaṃ puṃviśeṣamamumīśvaraṃviduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्तिमन्त इह भक्तवत्सले सन्ततस्मरणरीणकल्मषाः । यान्ति निर्वहणमस्य संसृतिक्लेशनाटकविडम्बनाविधेः

bhaktimanta iha bhaktavatsale santatasmaraṇarīṇakalmaṣāḥ / yānti nirvahaṇamasya saṃsṛtikleśanāṭakaviḍambanāvidheḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्राम्यभावमपहातुमिच्छवो योगमार्गपतितेन चेतसा । दुर्गमेकमपुनर्निवृत्तये यं विशन्ति वशिनं मुमुक्षवः

grāmyabhāvamapahātumicchavo yogamārgapatitena cetasā / durgamekamapunarnivṛttaye yaṃ viśanti vaśinaṃ mumukṣavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदितामजननाय देहिनामन्ततां च दधते ऽनपायिने । बिभ्रते भुवमधः सदाथ च ब्रह्मणो ऽप्युपरि तिष्ठते नमः

āditāmajananāya dehināmantatāṃ ca dadhate 'napāyine / bibhrate bhuvamadhaḥ sadātha ca brahmaṇo 'pyupari tiṣṭhate namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केवलं दधति कर्तृवाचिनः प्रत्ययानिह न जातु कर्मणि । धातवः सृजतिसंहृशास्तयः स्तौतिरत्र विपरीतकारकः

kevalaṃ dadhati kartṛvācinaḥ pratyayāniha na jātu karmaṇi / dhātavaḥ sṛjatisaṃhṛśāstayaḥ stautiratra viparītakārakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वमेष किल सृष्टवानपस्तासु वीर्यमनिवार्यमादधौ । तच्च कारणमभूद्धिरण्मयं ब्रह्मणो ऽसृजदसाविदं जगत्

pūrvameṣa kila sṛṣṭavānapastāsu vīryamanivāryamādadhau / tacca kāraṇamabhūddhiraṇmayaṃ brahmaṇo 'sṛjadasāvidaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्कुणाविव पुरा परिप्लवौ सिन्धुनाथशयने निषेदुषः । गच्छतः स्म मधुकैटभौ विभोर्यस्य नैद्रसुखविघ्नतां क्षणम्

matkuṇāviva purā pariplavau sindhunāthaśayane niṣeduṣaḥ / gacchataḥ sma madhukaiṭabhau vibhoryasya naidrasukhavighnatāṃ kṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रौतमार्गसुखगानकोविदब्रह्मषट्चरणगर्भमुज्ज्वलम् । श्रीमुखेन्दुसविधे ऽपि शोभते यस्य नाभिसरसीसरोरुहम्

śrautamārgasukhagānakovidabrahmaṣaṭcaraṇagarbhamujjvalam / śrīmukhendusavidhe 'pi śobhate yasya nābhisarasīsaroruham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यवृत्तमपि मायिनं जगद्वृद्धमप्युचितनिद्रमर्भकम् । जन्म बिभ्रतमजं नवं बुधा यं पुराणपुरुषं प्रचक्षते

satyavṛttamapi māyinaṃ jagadvṛddhamapyucitanidramarbhakam / janma bibhratamajaṃ navaṃ budhā yaṃ purāṇapuruṣaṃ pracakṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्कन्धधूननविसारिकेसरक्षिप्तसागरमहाप्लवामयम् । उद्धृतामिव मुहूर्तमैक्षत स्थूलनासिकवपुर्वसुन्धराम्

skandhadhūnanavisārikesarakṣiptasāgaramahāplavāmayam / uddhṛtāmiva muhūrtamaikṣata sthūlanāsikavapurvasundharām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यकेसरिवपुः सुरद्विषो नैव लब्धशममायुधैरपि । दुर्निवाररणकण्डु कोमलैर्वक्ष एष निरदारयन्नखैः

divyakesarivapuḥ suradviṣo naiva labdhaśamamāyudhairapi / durnivāraraṇakaṇḍu komalairvakṣa eṣa niradārayannakhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वारिधेरिव कराग्रवीचिभिर्दिङ्मतङ्गजमुखान्यभिघ्नतः । यस्य चारुनखशुक्तयः स्फुरन्मौक्तिकप्रकरगर्भतां दधुः

vāridheriva karāgravīcibhirdiṅmataṅgajamukhānyabhighnataḥ / yasya cārunakhaśuktayaḥ sphuranmauktikaprakaragarbhatāṃ dadhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीप्तिनिर्जितविरोचनादयं गां विरोचनसुतादभीप्सतः । आत्मभूरवरजाखिलप्रजः स्वर्पतेरवरजत्वमाययौ

dīptinirjitavirocanādayaṃ gāṃ virocanasutādabhīpsataḥ / ātmabhūravarajākhilaprajaḥ svarpateravarajatvamāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं क्रमिष्यति किलैष वामनो यावदित्थमहसन्न दानवाः । तावदस्य न ममौ नभस्तले लङ्घितार्कशशिमण्डलः क्रमः

kiṃ kramiṣyati kilaiṣa vāmano yāvaditthamahasanna dānavāḥ / tāvadasya na mamau nabhastale laṅghitārkaśaśimaṇḍalaḥ kramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छतापि गगनाग्रमुच्चकैर्यस्य भूधरगरीयसाङ्घ्रिणा । क्रान्तकन्धर इवाबलो बलिः स्वर्गभर्तुरगमत्सुबन्धताम्

gacchatāpi gaganāgramuccakairyasya bhūdharagarīyasāṅghriṇā / krāntakandhara ivābalo baliḥ svargabharturagamatsubandhatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामतो ऽस्य ददृशुर्दिवौकसो दूरमूरुमलिनीलमायतम् । व्योम्नि दिव्यसरिदम्बुपद्धतिस्पर्धयेव यमुनौघमुत्थितम्

kāmato 'sya dadṛśurdivaukaso dūramūrumalinīlamāyatam / vyomni divyasaridambupaddhatispardhayeva yamunaughamutthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य किञ्चिदपकर्तुमक्षमः कायनिग्रहगृहीतविग्रहः । कान्तवक्त्रसदृशाकृतिं कृती राहुरिन्दुमधुनापि बाधते

yasya kiñcidapakartumakṣamaḥ kāyanigrahagṛhītavigrahaḥ / kāntavaktrasadṛśākṛtiṃ kṛtī rāhurindumadhunāpi bādhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्प्रदायविगमादुपेयुषीरेव नाशमविनाशिविग्रहः । स्मर्तुमप्रतिहतस्मृतिः श्रुतीर्दत्त इत्यभवदत्रिगोत्रजः

sampradāyavigamādupeyuṣīreva nāśamavināśivigrahaḥ / smartumapratihatasmṛtiḥ śrutīrdatta ityabhavadatrigotrajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रेणुकातनयतामुपागतः शातितप्रचुरपत्रसंहति । लूनभूरिभुजशाखमुज्झितच्छायमर्जुनवनं व्यधादयम्

reṇukātanayatāmupāgataḥ śātitapracurapatrasaṃhati / lūnabhūribhujaśākhamujjhitacchāyamarjunavanaṃ vyadhādayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष दाशरथिभूयमेत्य च ध्वंसितोद्धतदशाननामपि । राक्षसीमकृत रक्षितप्रजस्तेजसाधिकविभीषणां पुरीम्

eṣa dāśarathibhūyametya ca dhvaṃsitoddhatadaśānanāmapi / rākṣasīmakṛta rakṣitaprajastejasādhikavibhīṣaṇāṃ purīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्प्रहन्तुममरेशविद्विषामर्थितः स्वयमथ स्वयंभुवा । सम्प्रति श्रयति सूनुतामयं कश्यपस्य वसुदेवरूपिणः

niṣprahantumamareśavidviṣāmarthitaḥ svayamatha svayaṃbhuvā / samprati śrayati sūnutāmayaṃ kaśyapasya vasudevarūpiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तात नोदधिविलोडनं प्रति त्वद्विनाथ वयमुत्सहामहे । यः सुरैरिति सुरौघवल्लभो बल्लवैश्च जगदे जगत्पतिः

tāta nodadhiviloḍanaṃ prati tvadvinātha vayamutsahāmahe / yaḥ surairiti suraughavallabho ballavaiśca jagade jagatpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नात्तगन्धमवधूय शत्रुभिश्छायया च शमितामरश्रमम् । यो ऽभिमानमिव वृत्रविद्विषः पारिजातमुदमूलयद्दिवः

nāttagandhamavadhūya śatrubhiśchāyayā ca śamitāmaraśramam / yo 'bhimānamiva vṛtravidviṣaḥ pārijātamudamūlayaddivaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यं समेत्य च ललाटलेखया बिभ्रतः सपदि शंभुविभ्रमम् । चण्डमारुतमिव प्रदीपवच्चेदिपस्य निरवाद्विलोचनम्

yaṃ sametya ca lalāṭalekhayā bibhrataḥ sapadi śaṃbhuvibhramam / caṇḍamārutamiva pradīpavaccedipasya niravādvilocanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः कोलतां बल्लवतां च बिभ्रद्दंष्ट्रामुदस्याशु भुजां च गुर्वीम् । मग्नस्य तोयापदि दुस्तरायां गोमण्डलस्योद्धरणं चकार

yaḥ kolatāṃ ballavatāṃ ca bibhraddaṃṣṭrāmudasyāśu bhujāṃ ca gurvīm / magnasya toyāpadi dustarāyāṃ gomaṇḍalasyoddharaṇaṃ cakāra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धन्यो ऽसि यस्य हरिरेष समक्ष एव दूरादपि क्रतुषु यज्वभिरिज्यते यः । दत्वार्घमत्रभवते भुवनेषु यावत्संसारमण्डलमवाप्नुहि साधुवादम्

dhanyo 'si yasya harireṣa samakṣa eva dūrādapi kratuṣu yajvabhirijyate yaḥ / datvārghamatrabhavate bhuvaneṣu yāvatsaṃsāramaṇḍalamavāpnuhi sādhuvādam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीष्मोक्तं तदिति वचो निशम्य सम्यक् साम्राज्यश्रियमधिगच्छता नृपेण । दत्तेर्ऽधे महति महीभृतां पुरो ऽपि त्रैलोक्ये मधुभिदभूदनर्घ एव

bhīṣmoktaṃ taditi vaco niśamya samyak sāmrājyaśriyamadhigacchatā nṛpeṇa / datter'dhe mahati mahībhṛtāṃ puro 'pi trailokye madhubhidabhūdanargha eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.