Magha: Sisupalavadha 15

अथतत्र पाण्डुतनयेन सदसि विहितं मुरद्विषः । मानमसहत न चेदिपतिः परवृद्धिमत्सरि मनो हि मानिनाम्

athatatra pāṇḍutanayena sadasi vihitaṃ muradviṣaḥ / mānamasahata na cedipatiḥ paravṛddhimatsari mano hi māninām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुर एव शार्ङ्गिणि सवैरमथ पुनरमुं तदर्चया । मन्युरभजदवगाढतरः समदोषकाल इव देहिनं ज्वरः

pura eva śārṅgiṇi savairamatha punaramuṃ tadarcayā / manyurabhajadavagāḍhataraḥ samadoṣakāla iva dehinaṃ jvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभितर्जयन्निव समस्तनृपगणमसावकम्पयत् । लोलमुकुटमणिरश्मि शनैरशनैः प्रकम्पितजगत्त्रयं शिरः

abhitarjayanniva samastanṛpagaṇamasāvakampayat / lolamukuṭamaṇiraśmi śanairaśanaiḥ prakampitajagattrayaṃ śiraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वमन्रुषाश्रु घनघर्मविगलदुरुगण्डमण्डलः । स्वेदजलकणकरालकरो व्यरुचत्प्रभिन्न इव कुञ्जरस्त्रिधा

sa vamanruṣāśru ghanagharmavigaladurugaṇḍamaṇḍalaḥ / svedajalakaṇakarālakaro vyarucatprabhinna iva kuñjarastridhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स निकामघर्मितमभीक्ष्णमधुवदवधूतराजकः । क्षिप्तबहुलजलबिन्दु वपुः प्रलयार्णवोत्थित इवादिशूकरः

sa nikāmagharmitamabhīkṣṇamadhuvadavadhūtarājakaḥ / kṣiptabahulajalabindu vapuḥ pralayārṇavotthita ivādiśūkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणमाश्लिषद्द्घटितशैलशिखरकठिनांसमण्डनः । स्तम्भमुपहितविधूतिमसावधिकावधूनितसमस्तसंसदम्

kṣaṇamāśliṣaddghaṭitaśailaśikharakaṭhināṃsamaṇḍanaḥ / stambhamupahitavidhūtimasāvadhikāvadhūnitasamastasaṃsadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कनकाङ्गदद्युतिभिरस्य गमितमरुचत्पिशङ्गताम् । क्रोधमयशिखिशिखापटलैः परितः परीतमिव बाहुमण्डलम्

kanakāṅgadadyutibhirasya gamitamarucatpiśaṅgatām / krodhamayaśikhiśikhāpaṭalaiḥ paritaḥ parītamiva bāhumaṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतसन्निधानमिव तस्य पुनरपि तृतीयचक्षुषा । क्रूरमजनि कुटिलभ्रु गुरुभ्रुकुटीकठोरितललाटमाननम्

kṛtasannidhānamiva tasya punarapi tṛtīyacakṣuṣā / krūramajani kuṭilabhru gurubhrukuṭīkaṭhoritalalāṭamānanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिरक्तभावमुपगम्य कृतमतिरमुष्य साहसे । दृष्टिरगणितभयासिलतामलम्बते स्म सभया सखीमिव

atiraktabhāvamupagamya kṛtamatiramuṣya sāhase / dṛṣṭiragaṇitabhayāsilatāmalambate sma sabhayā sakhīmiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करकुड्मलेन निजमूरुमुरुतरनगाश्मकर्कशम् । त्रस्तचपलचलमानजनश्रुतभीमनादमयमाहतोच्चकैः

karakuḍmalena nijamūrumurutaranagāśmakarkaśam / trastacapalacalamānajanaśrutabhīmanādamayamāhatoccakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति चक्रुधे भृशमनेन ननु महदवाप्य विप्रियम् । याति विकृतिमपि संवृतिमत्किमु यन्निसर्गनिरवग्रहं मनः

iti cakrudhe bhṛśamanena nanu mahadavāpya vipriyam / yāti vikṛtimapi saṃvṛtimatkimu yannisarganiravagrahaṃ manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमं शरीरजविकारकृतमुकुलबन्धमव्यथी । भाविकलहफलयोगमसौ वचनेन कोपकुसुमं व्यचीकसत्

prathamaṃ śarīrajavikārakṛtamukulabandhamavyathī / bhāvikalahaphalayogamasau vacanena kopakusumaṃ vyacīkasat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्वनयन्सभामथ सनीरघनरवगभीरवागभीः । वाचमवददतिरोषवशादतिनिष्ठुरस्फुटतराक्षरमसौ

dhvanayansabhāmatha sanīraghanaravagabhīravāgabhīḥ / vācamavadadatiroṣavaśādatiniṣṭhurasphuṭatarākṣaramasau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदपूपुजस्त्वमिह पार्थ मुरजितमपूजितं सताम् । प्रेम विलसति महत्तदहो दयितं जनः खलु गुणीति मन्यते

yadapūpujastvamiha pārtha murajitamapūjitaṃ satām / prema vilasati mahattadaho dayitaṃ janaḥ khalu guṇīti manyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदराज्ञि राजवदिहार्घ्यमुपहितमिदं मुरद्विषि । ग्राम्यमृग इव हविस्तदयं भजते ज्वलत्सु न महीशवह्निषु

yadarājñi rājavadihārghyamupahitamidaṃ muradviṣi / grāmyamṛga iva havistadayaṃ bhajate jvalatsu na mahīśavahniṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनृतां गिरं न गदसीति जगति पटहैर्विघुष्यसे । निन्द्यमथ च हरिमर्चयतस्तव कर्मणैव विकसत्यसत्यता

anṛtāṃ giraṃ na gadasīti jagati paṭahairvighuṣyase / nindyamatha ca harimarcayatastava karmaṇaiva vikasatyasatyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तव धर्मराज इति नाम कथमिदमपष्ठु पठ्यते । भौमदिनमभिदधत्यथवा भृशमप्रशस्तमपि मङ्गलं जनाः

tava dharmarāja iti nāma kathamidamapaṣṭhu paṭhyate / bhaumadinamabhidadhatyathavā bhṛśamapraśastamapi maṅgalaṃ janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि वार्चनीयतम एष किमपि भवतां पृथासुताः । शौरिरवनिपतिभिर्निखिलैरवमाननार्थमिह किं निमन्त्रितैः

yadi vārcanīyatama eṣa kimapi bhavatāṃ pṛthāsutāḥ / śauriravanipatibhirnikhilairavamānanārthamiha kiṃ nimantritaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा न धर्ममसुबोधसमयमवयात बालिशाः । खाममयमिह वृथापालितो हतबुद्धिरप्रणिहितः सरित्सुतः

athavā na dharmamasubodhasamayamavayāta bāliśāḥ / khāmamayamiha vṛthāpālito hatabuddhirapraṇihitaḥ saritsutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयमेव शन्तनुतनूज यमपि गणमर्घ्यमभ्यधाः । तत्र मुररिपुरयं कतमो यमनिन्द्यबन्दिवदभिष्टुषे वृथा

svayameva śantanutanūja yamapi gaṇamarghyamabhyadhāḥ / tatra muraripurayaṃ katamo yamanindyabandivadabhiṣṭuṣe vṛthā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवनीभृतां त्वमपहाय गणमतिजडः समुन्नतम् । नीचि नियतमिह यच्चपलो निरतः स्फुटं भवसि निम्नगासुतः

avanībhṛtāṃ tvamapahāya gaṇamatijaḍaḥ samunnatam / nīci niyatamiha yaccapalo nirataḥ sphuṭaṃ bhavasi nimnagāsutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिपत्तुमङ्ग घटते च न तव नृपयोग्यमर्हणम् । कृष्ण कलय ननु को ऽहमिति स्फुटमापदां पदमनात्मवेदिता

pratipattumaṅga ghaṭate ca na tava nṛpayogyamarhaṇam / kṛṣṇa kalaya nanu ko 'hamiti sphuṭamāpadāṃ padamanātmaveditā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असुरस्त्वया न्यवधि को ऽपि मधुरिति कथं प्रतीयते । दण्डदलितसरघः प्रथसे मधुसूदनस्त्वमिति सूदयन्मधु

asurastvayā nyavadhi ko 'pi madhuriti kathaṃ pratīyate / daṇḍadalitasaraghaḥ prathase madhusūdanastvamiti sūdayanmadhu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुचुकुन्दतल्पशरणस्य मगधपतिशातितौजसः । सिद्धमबल सबलत्वमहो तव रोहिणीततनयसाहचर्यतः

mucukundatalpaśaraṇasya magadhapatiśātitaujasaḥ / siddhamabala sabalatvamaho tava rohiṇītatanayasāhacaryataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छलयन्प्रजास्त्वमनृतेन कपटपटुरैन्द्रजालिकः । प्रीतिमनुभवसि नग्नजितः सुतयेष्टसत्य इति सम्प्रतीयसे

chalayanprajāstvamanṛtena kapaṭapaṭuraindrajālikaḥ / prītimanubhavasi nagnajitaḥ sutayeṣṭasatya iti sampratīyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धृतवान्न चक्रमरिचक्रभयचकितमाहवे निजम् । चक्रधर इति रथाङ्गमदः सततं बिभर्षि भुवनेषु रूढये

dhṛtavānna cakramaricakrabhayacakitamāhave nijam / cakradhara iti rathāṅgamadaḥ satataṃ bibharṣi bhuvaneṣu rūḍhaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगति श्रिया विरहितो ऽपि यदुदधिसुतामुपायथाः । ज्ञातिजनजनितनामपदां त्वमतः श्रियः पतिरिति प्रथामगाः

jagati śriyā virahito 'pi yadudadhisutāmupāyathāḥ / jñātijanajanitanāmapadāṃ tvamataḥ śriyaḥ patiriti prathāmagāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिशत्रु संयति कदाचिदविहितपराक्रमो ऽपि यत् । व्योम्नि कथमपि चकर्थ पदं व्यपदिश्यते जगति विक्रमीत्यतः

abhiśatru saṃyati kadācidavihitaparākramo 'pi yat / vyomni kathamapi cakartha padaṃ vyapadiśyate jagati vikramītyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथिवीं बिभर्थ यदि पूर्वमिदमपि गुणाय वर्तते । भूमिभृदिति परहारितभूस्त्वमुदाह्रियस्व कथमन्यथा जनैः

pṛthivīṃ bibhartha yadi pūrvamidamapi guṇāya vartate / bhūmibhṛditi parahāritabhūstvamudāhriyasva kathamanyathā janaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तव धन्यतेयमपि सर्वनृपतितुलितो ऽपि यत्क्षणम् । क्लान्तकरतलधृताचलकः पृथिवीतले तुलितभूभृदुच्यसे

tava dhanyateyamapi sarvanṛpatitulito 'pi yatkṣaṇam / klāntakarataladhṛtācalakaḥ pṛthivītale tulitabhūbhṛducyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वमशक्नुवन्न शुभकर्मनिरतः परिपाकदारुणम् । जेतुमकुशलमतिर्नरकं यशसे ऽधिलोकमजयः सुतं भुवः

tvamaśaknuvanna śubhakarmanirataḥ paripākadāruṇam / jetumakuśalamatirnarakaṃ yaśase 'dhilokamajayaḥ sutaṃ bhuvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकलैर्वपुः सकलदोषसमुदितमिदं गुणैस्तव । त्यक्तमपगुण गुणस्त्रितयत्यजनप्रयासमुपयासि किं मुधा

sakalairvapuḥ sakaladoṣasamuditamidaṃ guṇaistava / tyaktamapaguṇa guṇastritayatyajanaprayāsamupayāsi kiṃ mudhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वयि पूजनं जगति जाल्म कृतमिदमपाकृते गुणैः । हासकरमघटते नितरां शिरसीव कङ्कतमपेतमूर्धजे

tvayi pūjanaṃ jagati jālma kṛtamidamapākṛte guṇaiḥ / hāsakaramaghaṭate nitarāṃ śirasīva kaṅkatamapetamūrdhaje

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृगविद्विषामिव यदित्थमजनि मिषतां पृथासुतैः । अस्य वनशुन इवापचितिः परिभाव एव भवतां भुवो ऽधिपाः

mṛgavidviṣāmiva yaditthamajani miṣatāṃ pṛthāsutaiḥ / asya vanaśuna ivāpacitiḥ paribhāva eva bhavatāṃ bhuvo 'dhipāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवधीज्जनङ्गम इवैष यदि हतवृषो वृषं ननु । स्पर्शमशुचिवपुरर्हति न प्रतिमाननां तु नितरां नृपोचिताम्

avadhījjanaṅgama ivaiṣa yadi hatavṛṣo vṛṣaṃ nanu / sparśamaśucivapurarhati na pratimānanāṃ tu nitarāṃ nṛpocitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि नाङ्गनेति मतिरस्य मृदुरजनि पूतनां प्रति । स्तन्यमघृणमनसः पिबतः किल धर्मतो भवति सा जनन्यपि

yadi nāṅganeti matirasya mṛdurajani pūtanāṃ prati / stanyamaghṛṇamanasaḥ pibataḥ kila dharmato bhavati sā jananyapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शकटव्युदासतरुभङ्गधरणिधरधारणादिकम् । कर्म यदयमकरोत्तरलः स्थिरचेतसां क इव तेन विस्मयः

śakaṭavyudāsatarubhaṅgadharaṇidharadhāraṇādikam / karma yadayamakarottaralaḥ sthiracetasāṃ ka iva tena vismayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयमुग्रसेनतनयस्य नृपशुरपरः पशूनवन् । स्वमिवधमसुकरं पुरुषैः कुरुते स्म यत्परममेतदद्भुतम्

ayamugrasenatanayasya nṛpaśuraparaḥ paśūnavan / svamivadhamasukaraṃ puruṣaiḥ kurute sma yatparamametadadbhutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतिवाचमुद्धतमुदीर्य सपदि सह वेणुदारिणा । सोढरिपुबलभरो ऽसहनः स जहास दत्तकरतालमुच्चकैः

itivācamuddhatamudīrya sapadi saha veṇudāriṇā / soḍharipubalabharo 'sahanaḥ sa jahāsa dattakaratālamuccakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटुनापि चैद्यवचनेन विकृतिमगमन्न माधवः । सत्यनियतवचसं वचसा सुजनं जनाश्चलयितुं क ईशते

kaṭunāpi caidyavacanena vikṛtimagamanna mādhavaḥ / satyaniyatavacasaṃ vacasā sujanaṃ janāścalayituṃ ka īśate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चतं तदेति शपमानमपि यदुनृपाः प्रचुक्रुधुः । शौरिसमयनिगृहीतधियः प्रभुचित्तमेव हि जनो ऽनुवर्तते

na cataṃ tadeti śapamānamapi yadunṛpāḥ pracukrudhuḥ / śaurisamayanigṛhītadhiyaḥ prabhucittameva hi jano 'nuvartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विहितागसो मुहुरसङ्घ्यनिजवचनदामसंयतः । तस्य कतिथ इति तत्प्रथमं मनसा समाख्यदपराधमच्युतः

vihitāgaso muhurasaṅghyanijavacanadāmasaṃyataḥ / tasya katitha iti tatprathamaṃ manasā samākhyadaparādhamacyutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मृतिवर्त्म तस्य न समस्तमपकृतमियाय विद्विषः । स्मर्तुमधिगतगुणस्मरणाः पटवो न दोषमखिलं खलूत्तमाः

smṛtivartma tasya na samastamapakṛtamiyāya vidviṣaḥ / smartumadhigataguṇasmaraṇāḥ paṭavo na doṣamakhilaṃ khalūttamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृपतावधिक्षिपति शौरिमथ सुरसरित्सुतो वचः । स्माह चलयति भुवं मरुति क्षुभितस्य नादमनुकुर्वदम्बुधेः

nṛpatāvadhikṣipati śaurimatha surasaritsuto vacaḥ / smāha calayati bhuvaṃ maruti kṣubhitasya nādamanukurvadambudheḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ गौरवेण परिवादमपरिगणयंस्तमात्मनः । प्राह मुररिपुतिरस्करणक्षुभितः स्म वाचमिति जाह्नवीसुतः

atha gauraveṇa parivādamaparigaṇayaṃstamātmanaḥ / prāha murariputiraskaraṇakṣubhitaḥ sma vācamiti jāhnavīsutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विहितं मयाद्य सदसीदमपमृषितमच्युतार्चनम् । यस्य नमयतु स चापमयं चरणः कृतः शिरसि सर्वभूभृताम्

vihitaṃ mayādya sadasīdamapamṛṣitamacyutārcanam / yasya namayatu sa cāpamayaṃ caraṇaḥ kṛtaḥ śirasi sarvabhūbhṛtām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतिभीष्मभाषितवचोर्ऽथमधिगतवतामिव क्षणात् । क्षोभमगमदतिमात्रमथो शिशुपालपक्षपृथिवीभृतां गणः

itibhīṣmabhāṣitavacor'thamadhigatavatāmiva kṣaṇāt / kṣobhamagamadatimātramatho śiśupālapakṣapṛthivībhṛtāṃ gaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शितितारकानुमितताम्रनयनमरुणीकृतं क्रुधा । बाणवदनमुददीपि भिये जगतः सकीलमिव सूर्यमण्डलम्

śititārakānumitatāmranayanamaruṇīkṛtaṃ krudhā / bāṇavadanamudadīpi bhiye jagataḥ sakīlamiva sūryamaṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविदारितारुणतरोग्रनयनकुसुमोज्ज्वलः स्फुरन् । प्रातरहिमकरताम्रतनुर्विषजद्रुमो ऽपर इवाभवद्द्रुमः

pravidāritāruṇatarogranayanakusumojjvalaḥ sphuran / prātarahimakaratāmratanurviṣajadrumo 'para ivābhavaddrumaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिशान्तवैरदहनेन विरहितवतान्तरार्द्रताम् । कोपमरुदभिहितेन भृशं नरकात्मजेन तरुणेव जज्वले

aniśāntavairadahanena virahitavatāntarārdratām / kopamarudabhihitena bhṛśaṃ narakātmajena taruṇeva jajvale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिधित्सतः किमपि राहुवदनविकृतं व्यभाव्यत । ग्रस्तशशधरमिवोपलसत्सितदन्तपङ्क्ति मुखमुत्तमौजसः

abhidhitsataḥ kimapi rāhuvadanavikṛtaṃ vyabhāvyata / grastaśaśadharamivopalasatsitadantapaṅkti mukhamuttamaujasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुपिताकृतिं प्रथममेव हसितमशनैरसूचयत् । क्रुद्धमशनिदलिताद्रितटध्वनि दन्तवक्रमरिचक्रभीषणम्

kupitākṛtiṃ prathamameva hasitamaśanairasūcayat / kruddhamaśanidalitādritaṭadhvani dantavakramaricakrabhīṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिघः कुतो ऽपि समुपेत्य नरपतिगणं समाश्रयत् । जामिहरणजनितानुशयः समुदाचचार निज एव रुक्मिणः

pratighaḥ kuto 'pi samupetya narapatigaṇaṃ samāśrayat / jāmiharaṇajanitānuśayaḥ samudācacāra nija eva rukmiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चरणेन हन्ति सुबलः स्म शिथिलितमहीध्रबन्धनाम् । तीरतरलजलराशिजलामवभुग्नभोगिफणमण्डलां भुवम्

caraṇena hanti subalaḥ sma śithilitamahīdhrabandhanām / tīrataralajalarāśijalāmavabhugnabhogiphaṇamaṇḍalāṃ bhuvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुपितेषु राजषु तथापि रथचरणपाणिपूजया । चित्तकलितकलहागमनो मुदमाहुकिः सुहृदिवाधिकां दधौ

kupiteṣu rājaṣu tathāpi rathacaraṇapāṇipūjayā / cittakalitakalahāgamano mudamāhukiḥ suhṛdivādhikāṃ dadhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुकोपरुद्धपदमापदसितयवनस्य रोद्रताम् । व्यात्तमशितुमिव सर्वजगद्विकरालमास्यकुहरं विवक्षतः

gurukoparuddhapadamāpadasitayavanasya rodratām / vyāttamaśitumiva sarvajagadvikarālamāsyakuharaṃ vivakṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवृतोरुबाहुपरिघेण सरभसपदं निधित्सता । हन्तुमखिलनृपतीन्वसुना वसने विलम्बिनि निजे विचस्खले

vivṛtorubāhuparigheṇa sarabhasapadaṃ nidhitsatā / hantumakhilanṛpatīnvasunā vasane vilambini nije vicaskhale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तत्तदा विकृतरूपमभजत्तदविभिन्नचेतसम् । मारबलमिव भयङ्करतां हरिबोधिसत्वमभि राजमण्डलम्

iti tattadā vikṛtarūpamabhajattadavibhinnacetasam / mārabalamiva bhayaṅkaratāṃ haribodhisatvamabhi rājamaṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रमसादुदस्थुरथ युद्धमनुचितभियो ऽभिलाषुकाः । सान्द्रमुकुटकिरणोच्छलितस्फटिकांशवः सदसि मेदिनीभृतः

ramasādudasthuratha yuddhamanucitabhiyo 'bhilāṣukāḥ / sāndramukuṭakiraṇocchalitasphaṭikāṃśavaḥ sadasi medinībhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्फुरमाणनेत्रकुसुमोष्ठदलमभृतभूभृदङ्घ्रिपैः । धूतपृथुभुजलतं चलितैर्द्रुतवातपातवनविभ्रमं सदः

sphuramāṇanetrakusumoṣṭhadalamabhṛtabhūbhṛdaṅghripaiḥ / dhūtapṛthubhujalataṃ calitairdrutavātapātavanavibhramaṃ sadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिमप्यमंसत तृणाय कुरुपतिमजीगणन्न वा । मानतुलितभुवनत्रितयाः सरितः सुतादबिभयुर्नभूभृतः

harimapyamaṃsata tṛṇāya kurupatimajīgaṇanna vā / mānatulitabhuvanatritayāḥ saritaḥ sutādabibhayurnabhūbhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुनिःश्वसन्नथ विलोलसदवथुवपुर्वचोविषम् । कीर्णदशनकिरणाग्निकणः फणवानिवैष विससर्ज चेदिपः

guruniḥśvasannatha vilolasadavathuvapurvacoviṣam / kīrṇadaśanakiraṇāgnikaṇaḥ phaṇavānivaiṣa visasarja cedipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किमहो नृपाः समममीभिरुपपतिसुतैर्न पञ्चभिः । वध्यमभिहत भुजिष्यममुं सह चानया स्थविरराजकन्यया

kimaho nṛpāḥ samamamībhirupapatisutairna pañcabhiḥ / vadhyamabhihata bhujiṣyamamuṃ saha cānayā sthavirarājakanyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवाध्वमेव खलु यूयमगणितमरुद्गणौजसः । वस्तु कियदिदमयं न मृधे मम केवलमस्य मुखमीक्षितुं क्षमः

athavādhvameva khalu yūyamagaṇitamarudgaṇaujasaḥ / vastu kiyadidamayaṃ na mṛdhe mama kevalamasya mukhamīkṣituṃ kṣamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदतुर्यमुत्तमशेषपरिषदि नदीजधर्मजौ । यातु निकषमधियुद्धमसौ वचनेन किं भवतु साध्वसाधु वा

vidaturyamuttamaśeṣapariṣadi nadījadharmajau / yātu nikaṣamadhiyuddhamasau vacanena kiṃ bhavatu sādhvasādhu vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचिरान्मया सह गतस्य समरमुरगारिलक्ष्मणः । तीक्ष्णविशिखमुखपीतमसृक्पततां गणैः पिबतु सार्धमुर्वरा

acirānmayā saha gatasya samaramuragārilakṣmaṇaḥ / tīkṣṇaviśikhamukhapītamasṛkpatatāṃ gaṇaiḥ pibatu sārdhamurvarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिधाय रूक्षमिति मा स्म गम इति पृथासुतेरिताम् । वाचमनुनयपरां स ततः सहसावकर्ण्य निरियाय संसदः

abhidhāya rūkṣamiti mā sma gama iti pṛthāsuteritām / vācamanunayaparāṃ sa tataḥ sahasāvakarṇya niriyāya saṃsadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहमागताय कृपया च कथमपि निसर्गदक्षिणाः । क्षान्तिमहितमनसो जननीस्वसुरात्मजाय चुकुपुर्न पाण्डवाः

gṛhamāgatāya kṛpayā ca kathamapi nisargadakṣiṇāḥ / kṣāntimahitamanaso jananīsvasurātmajāya cukupurna pāṇḍavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चलितं ततो ऽनभिहतेच्छमवनिपतियज्ञभूमितः । तूर्णमथ ययुमिवानुययुर्दमघोषसूनुमवनीशसूनवः

calitaṃ tato 'nabhihatecchamavanipatiyajñabhūmitaḥ / tūrṇamatha yayumivānuyayurdamaghoṣasūnumavanīśasūnavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशिखान्तराण्यतिपपात सपदि जवनैः स वाजिभिः । द्रष्टुमलघुरभसापातिता वनिताश्चकार न सकामचेतसः

viśikhāntarāṇyatipapāta sapadi javanaiḥ sa vājibhiḥ / draṣṭumalaghurabhasāpātitā vanitāścakāra na sakāmacetasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणमीक्षतः पथि जनेन किमिदमिति जल्पता मिथः । प्राप्य शिबिरमविशङ्किमनाः समनीनहद्द्रुतमनीकिनीमसौ

kṣaṇamīkṣataḥ pathi janena kimidamiti jalpatā mithaḥ / prāpya śibiramaviśaṅkimanāḥ samanīnahaddrutamanīkinīmasau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वरमाणशाङ्खिकसवेगवदनपवनाभिपूरितः । शैलकटकतटभिन्नरवः प्रणनाद सांनहनिको ऽस्य वारिजः

tvaramāṇaśāṅkhikasavegavadanapavanābhipūritaḥ / śailakaṭakataṭabhinnaravaḥ praṇanāda sāṃnahaniko 'sya vārijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगदन्तकालसमवेतविषदविषमेरितारवम् । धीरनिजरवविलीनगुरुप्रतिशब्दमस्य रणतूर्यमावधि

jagadantakālasamavetaviṣadaviṣameritāravam / dhīranijaravavilīnagurupratiśabdamasya raṇatūryamāvadhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहसा ससभ्रमविलोलसकलजनतासमाकुलम् । स्थानमगमदथ तत्परितश्चलितोडुमण्डलनभःस्थलोपमाम्

sahasā sasabhramavilolasakalajanatāsamākulam / sthānamagamadatha tatparitaścalitoḍumaṇḍalanabhaḥsthalopamām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दधतो भयानकतरत्वमुपगतवतः समानताम् । धूमपटलपिहितस्य गिरेः समवर्मयन्सपदि मेदिनीभृतः

dadhato bhayānakataratvamupagatavataḥ samānatām / dhūmapaṭalapihitasya gireḥ samavarmayansapadi medinībhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिमोहिणा परिजनेन कथमपि चिरादुपाहृतम् । वर्म करतलयुगेन महत्तनुचूर्णपेषमपिषद्रुषा परः

parimohiṇā parijanena kathamapi cirādupāhṛtam / varma karatalayugena mahattanucūrṇapeṣamapiṣadruṣā paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रणसंमदोदयविकासिबलकलकलाकुलीकृते । शारिमशकधिरोपयितुं द्विरदे मदच्युति जनः कथञ्चन

raṇasaṃmadodayavikāsibalakalakalākulīkṛte / śārimaśakadhiropayituṃ dvirade madacyuti janaḥ kathañcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परितश्च धौतमुखरुक्मविलसदहिमांशुमण्डलाः । तेनुरतनुवपुषः पृथिवीं स्फुटलक्ष्यतेजस इवात्मजाः श्रियः

paritaśca dhautamukharukmavilasadahimāṃśumaṇḍalāḥ / tenuratanuvapuṣaḥ pṛthivīṃ sphuṭalakṣyatejasa ivātmajāḥ śriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रधिमण्डलोद्धतपरागघनवलयमध्यवर्तिनः । पेतुरशनाय इवाशनकैर्गुरुनिःस्वनव्यथितजन्तवो रथाः

pradhimaṇḍaloddhataparāgaghanavalayamadhyavartinaḥ / peturaśanāya ivāśanakairguruniḥsvanavyathitajantavo rathāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दधतः शशाङ्कितशशाङ्करुचि लसदुरश्छदं वपुः । चक्रुरथ सह पुरन्धिजनैरयथार्थसिद्धिं सरकं महीभृतः

dadhataḥ śaśāṅkitaśaśāṅkaruci lasaduraśchadaṃ vapuḥ / cakruratha saha purandhijanairayathārthasiddhiṃ sarakaṃ mahībhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दयिताय सासवमुदस्तमपतदवसादिनः करात् । कांस्यमुपहितसरोजपतद्भ्रमरौघभारगुरु राजयोषितः

dayitāya sāsavamudastamapatadavasādinaḥ karāt / kāṃsyamupahitasarojapatadbhramaraughabhāraguru rājayoṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृशमङ्गसादकरुणत्वमविशददृशः कपोलयोः । वाक्यमसकलमपास्य मदं विदधुस्तदीयगुणमात्मना शुचः

bhṛśamaṅgasādakaruṇatvamaviśadadṛśaḥ kapolayoḥ / vākyamasakalamapāsya madaṃ vidadhustadīyaguṇamātmanā śucaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुदृशः समीकगमनाय युवभिरथ संबभाषिरे । शोकपिहितगलरुद्धगिरस्तरसागताश्रुजलकेवलोत्तराः

sudṛśaḥ samīkagamanāya yuvabhiratha saṃbabhāṣire / śokapihitagalaruddhagirastarasāgatāśrujalakevalottarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपुलाचलस्थलघनेन जिगमिषुभिरङ्गनाः प्रियैः । पीनकुचतटनिपीडदलद्वरवारबाणमुरसालिलिङ्गिरे

vipulācalasthalaghanena jigamiṣubhiraṅganāḥ priyaiḥ / pīnakucataṭanipīḍadaladvaravārabāṇamurasāliliṅgire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मुमोच लोचनजलानि दयितजयमङ्गलैषिणि । यातमवनिभवसन्नभुजान्न गलद्विवेद वलयं विलासिनी

na mumoca locanajalāni dayitajayamaṅgalaiṣiṇi / yātamavanibhavasannabhujānna galadviveda valayaṃ vilāsinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविवत्सतः प्रियतमस्य निगडमिव चक्षुरक्षिपत् । नीलनलिनदलदामरुचि प्रतिपादयुग्ममचिरोढसुन्दरी

pravivatsataḥ priyatamasya nigaḍamiva cakṣurakṣipat / nīlanalinadaladāmaruci pratipādayugmamaciroḍhasundarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रजतः क्व तात वजसीति परिचयगतार्थमस्फुटम् । धैर्यमभिनदुदितं शिशुना जननीनिर्भत्सनविवृद्धमन्युना

vrajataḥ kva tāta vajasīti paricayagatārthamasphuṭam / dhairyamabhinaduditaṃ śiśunā jananīnirbhatsanavivṛddhamanyunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शठ नाकलोकललनाभिरविरतरतं रिरंससे । तेन वहसि मुदमित्यवदद्रणरागिणं रमणमीर्ष्ययापरा

śaṭha nākalokalalanābhiraviratarataṃ riraṃsase / tena vahasi mudamityavadadraṇarāgiṇaṃ ramaṇamīrṣyayāparā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्रियमाणमप्यगलदश्रु चलति दयिते नतभ्रुवः । स्नेहमकृतकरसं दधतामिदमेव युक्तमतिमुग्धचेतसाम्

dhriyamāṇamapyagaladaśru calati dayite natabhruvaḥ / snehamakṛtakarasaṃ dadhatāmidameva yuktamatimugdhacetasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सह कज्जलेन विरराज नयनकमलाम्बुसन्ततिः । गण्डफलकमभितः सुतनोः पदवीव शोकमयकृष्णवर्त्मनः

saha kajjalena virarāja nayanakamalāmbusantatiḥ / gaṇḍaphalakamabhitaḥ sutanoḥ padavīva śokamayakṛṣṇavartmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणमात्ररोधि चलितेन कतिपयपदं नतभ्रुवः । स्रस्तभुजयुगगलद्वलयस्वनितं प्रतिक्षुतमिवोपशुश्रुवे

kṣaṇamātrarodhi calitena katipayapadaṃ natabhruvaḥ / srastabhujayugagaladvalayasvanitaṃ pratikṣutamivopaśuśruve

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिवर्त्म वल्लभतमस्य विगलदमलायतांशुका । भूमिनभसि रभसेन यती विरराज काचन समं महोल्कया

abhivartma vallabhatamasya vigaladamalāyatāṃśukā / bhūminabhasi rabhasena yatī virarāja kācana samaṃ maholkayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समरोन्मुखे नृपगणे ऽपि तदनुमरणोद्यतैकधीः । दीनपरिजनकृताश्रुजलो न भटीजनः स्थिरमनाः विचक्लमे

samaronmukhe nṛpagaṇe 'pi tadanumaraṇodyataikadhīḥ / dīnaparijanakṛtāśrujalo na bhaṭījanaḥ sthiramanāḥ vicaklame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदुषीव दर्शनममुष्य युवतिरतिदुर्लभं पुनः । यान्तमनिमिषमतृप्तमनाः पतिमीक्षते स्म भृशया दृशः पथः

viduṣīva darśanamamuṣya yuvatiratidurlabhaṃ punaḥ / yāntamanimiṣamatṛptamanāḥ patimīkṣate sma bhṛśayā dṛśaḥ pathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्प्रत्युपेयाः कुशली पुनर्युधः सस्नेहमाशीरिति भर्तुरीरिता । सद्यः प्रसह्य द्वितयेन नेत्रयोः प्रत्याचचक्षे गलता भटस्त्रियाः

sampratyupeyāḥ kuśalī punaryudhaḥ sasnehamāśīriti bharturīritā / sadyaḥ prasahya dvitayena netrayoḥ pratyācacakṣe galatā bhaṭastriyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काचित्कीर्णा रजोभिर्दिवमनुविदधे भिन्नवक्त्रेन्दुलक्ष्मीर् अश्रीकाः काश्चिदन्तर्दिश इव दधिरे दाहमुद्भ्रान्तसत्वाः । भ्रेमुर्वात्या इवान्याः प्रतिपदमपरा भूमिवत्कम्पमापुः प्रस्थाने पार्थिवानामशिवमिति पुरो भावि नार्यः शशंसुः

kācitkīrṇā rajobhirdivamanuvidadhe bhinnavaktrendulakṣmīr aśrīkāḥ kāścidantardiśa iva dadhire dāhamudbhrāntasatvāḥ / bhremurvātyā ivānyāḥ pratipadamaparā bhūmivatkampamāpuḥ prasthāne pārthivānāmaśivamiti puro bhāvi nāryaḥ śaśaṃsuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.