Magha: Sisupalavadha 16

दमघोषसुतेन कश्चन प्रतिशिष्टः प्रतिभानवानथ । उपगम्यहरिं सदस्यदः स्फुटभिन्नार्थमुदाहरद्वचः

damaghoṣasutena kaścana pratiśiṣṭaḥ pratibhānavānatha / upagamyahariṃ sadasyadaḥ sphuṭabhinnārthamudāharadvacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिधाय तदा तदप्रियं शिशुपालो ऽनुशयं परं गतः । भवतो ऽभिमनाः समीहते सरुषः कर्तुमुपेत्य माननाम्

abhidhāya tadā tadapriyaṃ śiśupālo 'nuśayaṃ paraṃ gataḥ / bhavato 'bhimanāḥ samīhate saruṣaḥ kartumupetya mānanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपुलेन निपीड्य निर्दयं मुदमायातु नितान्तमुन्मनाः । प्रचुराधिगताङ्गनिर्वृतिं परितस्त्वां खलु विग्रहेण सः

vipulena nipīḍya nirdayaṃ mudamāyātu nitāntamunmanāḥ / pracurādhigatāṅganirvṛtiṃ paritastvāṃ khalu vigraheṇa saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणतः शिरसा करिष्यते सकलैरेत्य समं धराधिपैः । तव शासनमाशु भूपतिः परवानद्य यतस्त्वयैव सः

praṇataḥ śirasā kariṣyate sakalairetya samaṃ dharādhipaiḥ / tava śāsanamāśu bhūpatiḥ paravānadya yatastvayaiva saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिवह्निपतङ्गतेजसो नियतस्वान्तसमर्थकर्मणः । तव सर्वविधेयवर्तिनः प्रणतिं बिभ्रति केन भूभृतः

adhivahnipataṅgatejaso niyatasvāntasamarthakarmaṇaḥ / tava sarvavidheyavartinaḥ praṇatiṃ bibhrati kena bhūbhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनतां भयशून्यधीः परैरभिभूतामवलम्बसे यतः । तव कृष्ण गुणास्ततो नरैरसमानस्य दधत्यगण्यताम्

janatāṃ bhayaśūnyadhīḥ parairabhibhūtāmavalambase yataḥ / tava kṛṣṇa guṇāstato narairasamānasya dadhatyagaṇyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहितादनपत्रपस्त्रसन्नतिमात्रोज्झितभीरनास्तिकः । विनयोपहितस्त्वया कुतः सदृशोन्यो गुणवानविस्मयः

ahitādanapatrapastrasannatimātrojjhitabhīranāstikaḥ / vinayopahitastvayā kutaḥ sadṛśonyo guṇavānavismayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतगोपवधूरतेर्घ्नतो वृषमुग्रे नरके ऽपि संप्रति । प्रतिपत्तिरधःकृतैनसो जनताभिस्तव साधु वर्ण्यते

kṛtagopavadhūraterghnato vṛṣamugre narake 'pi saṃprati / pratipattiradhaḥkṛtainaso janatābhistava sādhu varṇyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विहितापचितिर्महीभृतां द्विषतामाहितसाध्वसो बलैः । भव सानुचरस्त्वमुच्चकैर्महतामप्युपरि क्षमाभृताम्

vihitāpacitirmahībhṛtāṃ dviṣatāmāhitasādhvaso balaiḥ / bhava sānucarastvamuccakairmahatāmapyupari kṣamābhṛtām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घनजालनिभैर्दुरासदाः परितो नागकदम्बकैस्तव । नगरेषु भवन्तु वीथयः परिकीर्णा वनजैर्मृगादिभिः

ghanajālanibhairdurāsadāḥ parito nāgakadambakaistava / nagareṣu bhavantu vīthayaḥ parikīrṇā vanajairmṛgādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकलापिहितस्वपौरुषो नियतव्यापदवर्धितोदयः । रिपुरुन्नतधीरचेतसः सततव्याधिरनीतिरस्तु ते

sakalāpihitasvapauruṣo niyatavyāpadavardhitodayaḥ / ripurunnatadhīracetasaḥ satatavyādhiranītirastu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकचोत्पलचारुलोचनस्तव चैद्येन घटामुपेयुषः । यदुपुङ्गव बन्धुसौहृदात्त्वयि पाता ससुरो नवासवः

vikacotpalacārulocanastava caidyena ghaṭāmupeyuṣaḥ / yadupuṅgava bandhusauhṛdāttvayi pātā sasuro navāsavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चलितानकदुन्दुभिः पुरः सबलस्त्वं सह सारणेन तम् । समितौ रभसादुपागतः सगदः संप्रतिपत्तुमर्हसि

calitānakadundubhiḥ puraḥ sabalastvaṃ saha sāraṇena tam / samitau rabhasādupāgataḥ sagadaḥ saṃpratipattumarhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समरेषु रिपून्विनिघ्नता शिशुपालेन समेत्य संप्रति । सुचिरं सह सर्वसात्वतैर्भव विश्वस्तविलासिनीजनः

samareṣu ripūnvinighnatā śiśupālena sametya saṃprati / suciraṃ saha sarvasātvatairbhava viśvastavilāsinījanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विजितक्रुधमीक्षतामसौ महतां त्वामहितं महीभृताम् । असकृज्जितसंयतं पुरो मुदितः सप्रमदं महीपतिः

vijitakrudhamīkṣatāmasau mahatāṃ tvāmahitaṃ mahībhṛtām / asakṛjjitasaṃyataṃ puro muditaḥ sapramadaṃ mahīpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति जोषमवस्थितं द्विषः प्रणिधिं गामभिधाय सात्यकिः । वदति स्म वचो ऽथ चोदितश्चलितैकभ्रू रथाङ्गपाणिना

iti joṣamavasthitaṃ dviṣaḥ praṇidhiṃ gāmabhidhāya sātyakiḥ / vadati sma vaco 'tha coditaścalitaikabhrū rathāṅgapāṇinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुरं बहिरन्तरप्रियं कृतिनावाचि वचस्तथा त्वया । सकलार्थतया विभाव्यते प्रियमन्तर्बहिरप्रियं यथा

madhuraṃ bahirantarapriyaṃ kṛtināvāci vacastathā tvayā / sakalārthatayā vibhāvyate priyamantarbahirapriyaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिकोमलमेकतोन्यतः सरसाम्भोरुहवृन्तकर्कशम् । वहति स्फुटमेकमेव ते वचनं शाकपलाशदेश्यताम्

atikomalamekatonyataḥ sarasāmbhoruhavṛntakarkaśam / vahati sphuṭamekameva te vacanaṃ śākapalāśadeśyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकटं मृदु नाम जल्पतः परुषं सूचयतोर्थमन्तरा । शकुनादिव मार्गवर्तिभिः परुषादुद्विजितव्यमीदृशात्

prakaṭaṃ mṛdu nāma jalpataḥ paruṣaṃ sūcayatorthamantarā / śakunādiva mārgavartibhiḥ paruṣādudvijitavyamīdṛśāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिमर्चितवान्महीपतिर्यदि राज्ञस्तव को ऽत्र मत्सरः । न्यसनाय ससौरभस्य कस्तरुसूनस्य शिरस्यसूयति

harimarcitavānmahīpatiryadi rājñastava ko 'tra matsaraḥ / nyasanāya sasaurabhasya kastarusūnasya śirasyasūyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकुमारमहो लघीयसां हृदयं तद्गतमप्रियं यतः । सहसैव समुद्गिरन्त्यमी जरयन्त्येव हि तन्मनीषिणः

sukumāramaho laghīyasāṃ hṛdayaṃ tadgatamapriyaṃ yataḥ / sahasaiva samudgirantyamī jarayantyeva hi tanmanīṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपकारपरः स्वभावतः सततं सर्वजनस्य सज्जनः । असतामनिशं तथाप्यहो गुरुहृद्रोगकरी तदुन्नतिः

upakāraparaḥ svabhāvataḥ satataṃ sarvajanasya sajjanaḥ / asatāmaniśaṃ tathāpyaho guruhṛdrogakarī tadunnatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परितप्यत एव नोत्तमः परितप्तो ऽप्यपरः सुसंवृतिः । परवृद्धिभिराहितव्यथः स्फुटनिर्भिन्नदुराशयो ऽधमः

paritapyata eva nottamaḥ paritapto 'pyaparaḥ susaṃvṛtiḥ / paravṛddhibhirāhitavyathaḥ sphuṭanirbhinnadurāśayo 'dhamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिराकृततापसंपदं फलहीनां सुमनोभिरुज्झिताम् । खलतां खलतामिवासतीं प्रतिपद्येत कथं बुधो जनः

anirākṛtatāpasaṃpadaṃ phalahīnāṃ sumanobhirujjhitām / khalatāṃ khalatāmivāsatīṃ pratipadyeta kathaṃ budho janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिवाचमदत्त केशवः शपमानाय न चेदिभूभुजे । अनुहुङ्कुरुते घनध्वनिं न हि गोमायुरुतानि केसरी

prativācamadatta keśavaḥ śapamānāya na cedibhūbhuje / anuhuṅkurute ghanadhvaniṃ na hi gomāyurutāni kesarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जितरोषरया महाधियः सपदि क्रोधजितो लघुर्जनः । विजितेन जितस्य दुर्मतेर्मतिमद्भिः सह का विरोधिता

jitaroṣarayā mahādhiyaḥ sapadi krodhajito laghurjanaḥ / vijitena jitasya durmatermatimadbhiḥ saha kā virodhitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वचनैरसतां महीयसो न खलु व्येति गुरुत्वमुद्धतैः । किमपैति रजोभिरौर्वरैरवकीर्णस्य मणेर्महार्घता

vacanairasatāṃ mahīyaso na khalu vyeti gurutvamuddhataiḥ / kimapaiti rajobhiraurvarairavakīrṇasya maṇermahārghatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परितोषयिता न कश्चन स्वगतो यस्य गुणो ऽस्ति देहिनः । परदोषकथाभिरल्पकः स्वजनं तोषयितुं किलेच्छति

paritoṣayitā na kaścana svagato yasya guṇo 'sti dehinaḥ / paradoṣakathābhiralpakaḥ svajanaṃ toṣayituṃ kilecchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहजान्धदृशः स्वदुर्नये परदोषेक्षणदिव्यचक्षुषः । स्वगुणोच्चगिरो मुनिव्रताः परवर्णग्रहणेष्वसाधवः

sahajāndhadṛśaḥ svadurnaye paradoṣekṣaṇadivyacakṣuṣaḥ / svaguṇoccagiro munivratāḥ paravarṇagrahaṇeṣvasādhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकटान्यपि नैपुणं महत्परवाच्यानि चिराय गोपितुम् । विवरीतुमथात्मनो गुणान्भृशमाकौशलमार्यचेतसाम्

prakaṭānyapi naipuṇaṃ mahatparavācyāni cirāya gopitum / vivarītumathātmano guṇānbhṛśamākauśalamāryacetasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किमिवाखिललोककीर्तितं कथयत्यात्मगुणं महामनाः । वदिता न लघीयसो ऽपरः स्वगुणं तेन वदत्यसौ स्वयम्

kimivākhilalokakīrtitaṃ kathayatyātmaguṇaṃ mahāmanāḥ / vaditā na laghīyaso 'paraḥ svaguṇaṃ tena vadatyasau svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विसृजन्त्यविकत्थिनः परे विषमाशीविषवन्नराः क्रुधम् । दधतो ऽन्तरसाररूपतां ध्वनिसाराः पटहा इवेतरे

visṛjantyavikatthinaḥ pare viṣamāśīviṣavannarāḥ krudham / dadhato 'ntarasārarūpatāṃ dhvanisārāḥ paṭahā ivetare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरकच्छिदमिच्छतीक्षितुं विधिना येन स चेदिभूपतिः । द्रुतमेतु न हापयिष्यते सदृशं तस्य विधातुमुत्तरम्

narakacchidamicchatīkṣituṃ vidhinā yena sa cedibhūpatiḥ / drutametu na hāpayiṣyate sadṛśaṃ tasya vidhātumuttaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समनद्ध किमङ्ग भूपतिर्यदि संधित्सुरसौ सहामुना । हरिराक्रमणेन संनति किल विभ्रति भियेत्यसंभवः

samanaddha kimaṅga bhūpatiryadi saṃdhitsurasau sahāmunā / harirākramaṇena saṃnati kila vibhrati bhiyetyasaṃbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महतस्तरसा विलङ्घयन्निजदोषेण कुधीर्विनश्यति । कुरुते न खलु स्वयेच्छया शलभानिन्धनमिद्धदीधितिः

mahatastarasā vilaṅghayannijadoṣeṇa kudhīrvinaśyati / kurute na khalu svayecchayā śalabhānindhanamiddhadīdhitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदपूरि पुरा महीपतिर्न मुखेन स्वयमगसा शतम् । अथ संप्रति पर्यपूपुरत्तदसौ दूतमुखेन शार्ङ्गिणः

yadapūri purā mahīpatirna mukhena svayamagasā śatam / atha saṃprati paryapūpurattadasau dūtamukhena śārṅgiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदनर्गलगोपुराननस्त्वमितो वक्ष्यसि किञ्चिदप्रियम् । विवरिष्यति तच्चिरस्य नः समयोद्वीक्षणरक्षितां क्रुधम्

yadanargalagopurānanastvamito vakṣyasi kiñcidapriyam / vivariṣyati taccirasya naḥ samayodvīkṣaṇarakṣitāṃ krudham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निशम्य तदूर्जितं शिनेर्वचनं नप्तुरनाप्तुरेनसाम् । पुनरुज्झितसाध्वसो द्विषामभिधत्ते स्म वचो वचोहरः

niśamya tadūrjitaṃ śinervacanaṃ napturanāpturenasām / punarujjhitasādhvaso dviṣāmabhidhatte sma vaco vacoharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विविनक्ति न बुद्धिदुर्विधः स्वयमेव स्वहितं पृथग्जनः । यदुदीरितमप्यदः परैर्न विजानाति तदद्भुतं महत्

vivinakti na buddhidurvidhaḥ svayameva svahitaṃ pṛthagjanaḥ / yadudīritamapyadaḥ parairna vijānāti tadadbhutaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदुरेष्यदपायमात्मना परतः श्रद्दधते ऽथवा बुधाः । न परोपहितं न च स्वतः प्रमिमीते ऽनुभवादृते ऽल्पधीः

vidureṣyadapāyamātmanā parataḥ śraddadhate 'thavā budhāḥ / na paropahitaṃ na ca svataḥ pramimīte 'nubhavādṛte 'lpadhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुशलं खलु तुभ्यमेव तद्वचनं कृष्ण यदभ्यधामहम् । उपदेशपराः परेष्वपि स्वविनाशाभिमुखेषु साधवः

kuśalaṃ khalu tubhyameva tadvacanaṃ kṛṣṇa yadabhyadhāmaham / upadeśaparāḥ pareṣvapi svavināśābhimukheṣu sādhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयं युगपन्मयोदितं त्वरया सान्त्वमथेतरच्च ते । प्रविभज्य पृथङ्मनीषया स्वगुणं यत्किल तत्करिष्यसि

ubhayaṃ yugapanmayoditaṃ tvarayā sāntvamathetaracca te / pravibhajya pṛthaṅmanīṣayā svaguṇaṃ yatkila tatkariṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवाभिनिविष्टबुद्धिषु व्रजति व्यर्थकतां सुभाषितम् । रविरागिषु शीतरोचिषः करजालं कमलाकरेष्विव

athavābhiniviṣṭabuddhiṣu vrajati vyarthakatāṃ subhāṣitam / ravirāgiṣu śītarociṣaḥ karajālaṃ kamalākareṣviva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनपेक्ष्य गुणागुणौ जनः स्वरुचिं निश्चयतोनुधावति । अपहाय महीशमर्चिचत्सदति त्वां ननु भीमपूर्वजः

anapekṣya guṇāguṇau janaḥ svaruciṃ niścayatonudhāvati / apahāya mahīśamarcicatsadati tvāṃ nanu bhīmapūrvajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वयि भक्तिमता न सत्कृतः कुरुराजा गुरुरेव चेदिपः । प्रियमांसमृगाधिपोज्झितः किमवद्यः करिकुम्भजो मणिः

tvayi bhaktimatā na satkṛtaḥ kururājā gurureva cedipaḥ / priyamāṃsamṛgādhipojjhitaḥ kimavadyaḥ karikumbhajo maṇiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रियते धवलः खलूच्चकैर्धवलैरेव सितेतरैरधः । शिरसौधमधत्त श्ङ्करः सुरसिन्धोर्मधुजित्तमङ्घ्रिणा

kriyate dhavalaḥ khalūccakairdhavalaireva sitetarairadhaḥ / śirasaudhamadhatta śṅkaraḥ surasindhormadhujittamaṅghriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अबुधैः कृतमानसम्विदस्तव पार्थैः कुत एव योग्यता । सहसि प्लवगैरुपासितं न हि गुञ्जाफलमेति सोष्मताम्

abudhaiḥ kṛtamānasamvidastava pārthaiḥ kuta eva yogyatā / sahasi plavagairupāsitaṃ na hi guñjāphalameti soṣmatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपराधशतक्षमं नृपः क्षमयात्येति भवन्तमेकया । हृतवत्यपि भीष्मकात्मजां त्वयि चक्षाम समर्थ एव यत्

aparādhaśatakṣamaṃ nṛpaḥ kṣamayātyeti bhavantamekayā / hṛtavatyapi bhīṣmakātmajāṃ tvayi cakṣāma samartha eva yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुभिः प्रतिपादितां वधूमपहृत्य स्वजनस्य भूपतेः । जनको ऽसि जनार्दन स्फुटं हतधर्मार्थतया मनोभुवः

gurubhiḥ pratipāditāṃ vadhūmapahṛtya svajanasya bhūpateḥ / janako 'si janārdana sphuṭaṃ hatadharmārthatayā manobhuvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिरूपिरूपसंपदस्तमसो वान्यभृतच्छदच्छवेः । तव सर्वगतस्य संप्रति क्षितिपः क्षिप्नुरभीशुमानिव

anirūpirūpasaṃpadastamaso vānyabhṛtacchadacchaveḥ / tava sarvagatasya saṃprati kṣitipaḥ kṣipnurabhīśumāniva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षुभितस्य महीभृतस्त्वयि प्रशमोपन्यसनं वृथा मम । प्रलयोल्लसितस्य वारिधेः परिवाहो जगतः करोति किम्

kṣubhitasya mahībhṛtastvayi praśamopanyasanaṃ vṛthā mama / pralayollasitasya vāridheḥ parivāho jagataḥ karoti kim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रहितः प्रधनाय माधवानहमाकारयितुं महीभृता । न परेषु महौजसश्छलादपकुर्वन्ति मलिम्लुचा इव

prahitaḥ pradhanāya mādhavānahamākārayituṃ mahībhṛtā / na pareṣu mahaujasaśchalādapakurvanti malimlucā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदयं समुपैति भूपतिः पयसां पूर इवानिवारितः । अविलम्बितमेधि वेतसस्तरुवन्माधव मा स्म भज्यथाः

tadayaṃ samupaiti bhūpatiḥ payasāṃ pūra ivānivāritaḥ / avilambitamedhi vetasastaruvanmādhava mā sma bhajyathāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिपाति स केवलं शिशूनिति तन्नामनि मा स्म विश्वसीः । तरुणानपि रक्षति क्षमी स शरण्यः शरणागतान्द्विषः

paripāti sa kevalaṃ śiśūniti tannāmani mā sma viśvasīḥ / taruṇānapi rakṣati kṣamī sa śaraṇyaḥ śaraṇāgatāndviṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न विदध्युरशङ्कमप्रियं महतः स्वार्थपराः परे कथम् । भजते कुपितो ऽप्युदारधीरनुनीतिं नतिमात्रकेण सः

na vidadhyuraśaṅkamapriyaṃ mahataḥ svārthaparāḥ pare katham / bhajate kupito 'pyudāradhīranunītiṃ natimātrakeṇa saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हितमप्रियमिच्छसि श्रुतं यदि संधत्स्व पुरा न नश्यसि । अनृतैरथ तुष्यसि प्रियैर्जयताज्जीव भवावनीश्वरः

hitamapriyamicchasi śrutaṃ yadi saṃdhatsva purā na naśyasi / anṛtairatha tuṣyasi priyairjayatājjīva bhavāvanīśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिपक्षजिदप्यसंशयं युधि चैद्येन विजेष्यते भवान् । ग्रसते हि तमोपहं मुहुर्ननु राह्वाह्वमहर्पतिं तमः

pratipakṣajidapyasaṃśayaṃ yudhi caidyena vijeṣyate bhavān / grasate hi tamopahaṃ muhurnanu rāhvāhvamaharpatiṃ tamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचिराज्जितमीनकेतनो विलसन्वृष्णिगणैर्नमस्कृतः । क्षितिपः क्षयितोद्धतान्तको हरलीलां स विडम्बयिष्यति

acirājjitamīnaketano vilasanvṛṣṇigaṇairnamaskṛtaḥ / kṣitipaḥ kṣayitoddhatāntako haralīlāṃ sa viḍambayiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निहतोन्मददुष्टकुञ्जराद्दधतो भूरि यशः क्रमार्जितम् । न बिभेति रणे हरेरपि क्षितिपः का गणनास्य वृष्णिषु

nihatonmadaduṣṭakuñjarāddadhato bhūri yaśaḥ kramārjitam / na bibheti raṇe harerapi kṣitipaḥ kā gaṇanāsya vṛṣṇiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तदद्भुतमस्य यन्मुखं युधि पश्यन्ति भिया न शत्रवः । द्रवतां ननु पृष्ठमीक्षते वदनं सो ऽपि न जातु विद्विषाम्

na tadadbhutamasya yanmukhaṃ yudhi paśyanti bhiyā na śatravaḥ / dravatāṃ nanu pṛṣṭhamīkṣate vadanaṃ so 'pi na jātu vidviṣām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतनूल्लसिताचिरद्युतः शरदं प्राप्य विखण्डितायुधाः । दधते ऽरिभिरस्य तुल्यतां यदि नासारभृतः पयोभृतः

pratanūllasitāciradyutaḥ śaradaṃ prāpya vikhaṇḍitāyudhāḥ / dadhate 'ribhirasya tulyatāṃ yadi nāsārabhṛtaḥ payobhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मलिनं रणरेणुभिर्मुहुर्द्विषतां क्षालितमङ्गनाश्रुभिः । नृपमौलिमरीचिवर्णकैरथ यस्याङ्घियुगं विलिप्यते

malinaṃ raṇareṇubhirmuhurdviṣatāṃ kṣālitamaṅganāśrubhiḥ / nṛpamaulimarīcivarṇakairatha yasyāṅghiyugaṃ vilipyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समराय निकामकर्कशं क्षणमाकृष्टमुपैति यस्य च । धनुषा सममाशु विद्विषां कुलमाशङ्कितभङ्गमानतिम्

samarāya nikāmakarkaśaṃ kṣaṇamākṛṣṭamupaiti yasya ca / dhanuṣā samamāśu vidviṣāṃ kulamāśaṅkitabhaṅgamānatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुहिनांशुममुं सुहृज्जनाः कलयन्त्युष्णकरं विरोधिनः । कृतिभिः कृतदृष्टिविभ्रमाः स्रजमेके भुजगं यथापरे

tuhināṃśumamuṃ suhṛjjanāḥ kalayantyuṣṇakaraṃ virodhinaḥ / kṛtibhiḥ kṛtadṛṣṭivibhramāḥ srajameke bhujagaṃ yathāpare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दधतो ऽसुलभक्षयागमास्तनुमेकान्तरताममानुषीम् । भुवि सम्प्रति न प्रतिष्ठिताः सदृशा यस्य सुरैररातयः

dadhato 'sulabhakṣayāgamāstanumekāntaratāmamānuṣīm / bhuvi samprati na pratiṣṭhitāḥ sadṛśā yasya surairarātayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिविस्मयनीयकर्मणो नृपतेर्यस्य विरोधि किञ्चन । यदुमुक्तनयो नयत्यसावहितानां कुलमक्षयं क्षयम्

ativismayanīyakarmaṇo nṛpateryasya virodhi kiñcana / yadumuktanayo nayatyasāvahitānāṃ kulamakṣayaṃ kṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चलितोर्ध्वकबन्धसम्पदो मकरव्यूहनिरूद्धवर्त्मनः । अतरत्स्वभुजौजसा मुहुर्महतः सङ्गरसागरानसौ

calitordhvakabandhasampado makaravyūhanirūddhavartmanaḥ / ataratsvabhujaujasā muhurmahataḥ saṅgarasāgarānasau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चिकीर्षति यः स्मयोद्धतो नृपतित्तच्चरणोपपगं शिरः । चरणं कुरुते गतस्मयः स्मसावेव तदीयमूर्धनि

na cikīrṣati yaḥ smayoddhato nṛpatittaccaraṇopapagaṃ śiraḥ / caraṇaṃ kurute gatasmayaḥ smasāveva tadīyamūrdhani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वभुजद्वयकेवलायुधश्चतुरङ्गामपहाय वाहिनीम् । बहुशः सह शक्रदन्तिना स चतुर्दन्तमगच्छदाहवम्

svabhujadvayakevalāyudhaścaturaṅgāmapahāya vāhinīm / bahuśaḥ saha śakradantinā sa caturdantamagacchadāhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविचालितचारुचक्रयोरनुरागादुपगूढयोः श्रिया । युवयोरिदमेव भिद्यते यदुपेन्द्रस्त्वमतीन्द्र एव सः

avicālitacārucakrayoranurāgādupagūḍhayoḥ śriyā / yuvayoridameva bhidyate yadupendrastvamatīndra eva saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतभूतिरहीनभोगभाग्विजितानेकपुरो ऽपि विद्विषाम् । रुचिमिन्दुदले करोत्यजः परिपूर्णेन्दुरुचिर्महीपतिः

bhūtabhūtirahīnabhogabhāgvijitānekapuro 'pi vidviṣām / rucimindudale karotyajaḥ paripūrṇendurucirmahīpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नयति द्रुतमुद्धतिश्रितः प्रसभं भङ्गमभङ्गुरोदयः । गमयत्यवनीतलस्फुरद्भुजशाखं भृशमन्यमुन्नतिम्

nayati drutamuddhatiśritaḥ prasabhaṃ bhaṅgamabhaṅgurodayaḥ / gamayatyavanītalasphuradbhujaśākhaṃ bhṛśamanyamunnatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिगम्य च रन्ध्रमन्तरा जनयन्मण्डलभेदमन्यतः । खनति क्षतसंहति क्षणादपि मूलानि महान्ति कस्यचित्

adhigamya ca randhramantarā janayanmaṇḍalabhedamanyataḥ / khanati kṣatasaṃhati kṣaṇādapi mūlāni mahānti kasyacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घनपत्रभृतो ऽनुगामिनस्तरसाकृष्य करोति कांश्चन । दृढमप्यपरं प्रतिष्ठितं प्रतिकूलं नितरां निरस्यति

ghanapatrabhṛto 'nugāminastarasākṛṣya karoti kāṃścana / dṛḍhamapyaparaṃ pratiṣṭhitaṃ pratikūlaṃ nitarāṃ nirasyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति पूर इवोदकस्य यः सरितां प्रावृषिजस् तटद्रुमैः । क्वचनापि महानखण्डितप्रसरः क्रीडति भूभृतां गणैः

iti pūra ivodakasya yaḥ saritāṃ prāvṛṣijas taṭadrumaiḥ / kvacanāpi mahānakhaṇḍitaprasaraḥ krīḍati bhūbhṛtāṃ gaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलघूपलपङ्क्तिशालिनीः परितो रुद्धनिरन्तराम्बराः । अधिरूढनितम्बभूमयो न विमुञ्चन्ति चिराय मेखलाः

alaghūpalapaṅktiśālinīḥ parito ruddhanirantarāmbarāḥ / adhirūḍhanitambabhūmayo na vimuñcanti cirāya mekhalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटकानि भजन्ति चारुभिर्नवमुक्ताफलभूषणैर्भुजैः । नियतं दधते च चित्रकैरवियोगं पृथुगण्डशैलतः

kaṭakāni bhajanti cārubhirnavamuktāphalabhūṣaṇairbhujaiḥ / niyataṃ dadhate ca citrakairaviyogaṃ pṛthugaṇḍaśailataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतियस्य ससंपदः पुरा यदवापुर्भवनेष्वरिस्त्रियः । स्फुटमेव समस्तमापदा तदिदानीमवनीध्रमूर्धसु

itiyasya sasaṃpadaḥ purā yadavāpurbhavaneṣvaristriyaḥ / sphuṭameva samastamāpadā tadidānīmavanīdhramūrdhasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महतः कुकुरान्धकद्रुमानतिमात्रं दववद्दहन्नपि । अतिचित्रमिदं महीपतिर्यदकृष्णामवनीं करिष्यति

mahataḥ kukurāndhakadrumānatimātraṃ davavaddahannapi / aticitramidaṃ mahīpatiryadakṛṣṇāmavanīṃ kariṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परितः प्रमिताक्षरापि सर्वं विषयं व्याप्तवती गता प्रतिष्ठाम् । न खलु प्रतिहन्यते कुतश्चित्परिभाषेव गरीयसी यदाज्ञा

paritaḥ pramitākṣarāpi sarvaṃ viṣayaṃ vyāptavatī gatā pratiṣṭhām / na khalu pratihanyate kutaścitparibhāṣeva garīyasī yadājñā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यामूढवानूढवराहमूर्तिर्मुहूर्तमादौ पुरुषः पुराणः । तेनोह्यते सांप्रतमक्षतैव क्षतारिणा सम्यगसौ पुनर्भूः

yāmūḍhavānūḍhavarāhamūrtirmuhūrtamādau puruṣaḥ purāṇaḥ / tenohyate sāṃpratamakṣataiva kṣatāriṇā samyagasau punarbhūḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूयांस क्वचिदपि काममस्खलन्तस्तुङ्गत्वं दधति च यद्यपि द्वये ऽपि । कल्लोलाः सलिलनिधेरवाप्य पारं शीर्यन्ते न गुणमहोर्मयस्तदीयाः

bhūyāṃsa kvacidapi kāmamaskhalantastuṅgatvaṃ dadhati ca yadyapi dvaye 'pi / kallolāḥ salilanidheravāpya pāraṃ śīryante na guṇamahormayastadīyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकालोकव्याहतं घर्मरश्मेः शालीनं वा धाम नालं प्रसर्तुम् । लोकस्याग्रे पश्यतो धृष्टमाशु क्रामत्युच्चैर्भूभृतो यस्य तेजः

lokālokavyāhataṃ gharmaraśmeḥ śālīnaṃ vā dhāma nālaṃ prasartum / lokasyāgre paśyato dhṛṣṭamāśu krāmatyuccairbhūbhṛto yasya tejaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विच्छित्तिर्नवचन्दनेन वपुषो भिन्नो ऽधरो ऽलक्तकैर् अच्छाच्छे पतिताञ्जने च नयने श्रोण्यो ऽलसन्मेखलाः । प्राप्तो मौक्तिकहारमुन्नतकुचाभोगस्तदीयद्विषाम् इत्थं नित्यविभूषणा युवतयः संपत्सु चापत्स्वपि

vicchittirnavacandanena vapuṣo bhinno 'dharo 'laktakair acchācche patitāñjane ca nayane śroṇyo 'lasanmekhalāḥ / prāpto mauktikahāramunnatakucābhogastadīyadviṣām itthaṃ nityavibhūṣaṇā yuvatayaḥ saṃpatsu cāpatsvapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनिहत्य भवन्तमूर्जितश्रीयुधि सद्यः शिशुपालतां यथार्थाम् । रुदतां भवदङ्गनागणानाङ्करुणान्तःकरणः करिष्यते ऽसौ

vinihatya bhavantamūrjitaśrīyudhi sadyaḥ śiśupālatāṃ yathārthām / rudatāṃ bhavadaṅganāgaṇānāṅkaruṇāntaḥkaraṇaḥ kariṣyate 'sau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.