इति श्रीभास्करकण्ठविरचितायां श्रीमोक्षोपायटीकायां वैराग्यप्रकरणे एकादशः सर्गः ॥ १,११ ॥ समनन्तरम् एव प्रकृतां श्रीनिन्दां विस्तरेण कथयति इयम् अस्मिन् विनोदाय संसारे परिकल्पिता । श्रीर् मुने परिमोहाय सापि नूनम् अनर्थदा
iti śrībhāskarakaṇṭhaviracitāyāṃ śrīmokṣopāyaṭīkāyāṃ vairāgyaprakaraṇe ekādaśaḥ sargaḥ || 1,11 || samanantaram eva prakṛtāṃ śrīnindāṃ vistareṇa kathayati iyam asmin vinodāya saṃsāre parikalpitā / śrīr mune parimohāya sāpi nūnam anarthadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनर्थदत्वम् एवास्याः कथयति उल्लासबहुलान् अन्तः कल्लोलान् अक्रमाकुलान् । जडान् प्रस्रवति स्फारान् प्रावृषीव तरङ्गिणी
anarthadatvam evāsyāḥ kathayati ullāsabahulān antaḥ kallolān akramākulān / jaḍān prasravati sphārān prāvṛṣīva taraṅgiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिन्तादुहितरो बह्व्यो भूरिदुर्ललितेरिताः । चञ्चलाः प्रभवन्त्य् अस्यास् तरङ्गाः सरितो यथा
cintāduhitaro bahvyo bhūridurlaliteritāḥ / cañcalāḥ prabhavanty asyās taraṅgāḥ sarito yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा हि पदम् एकत्र न निबध्नाति दुर्भगा । मुग्धेवानियताचारम् इतश् चेतश् च धावति
eṣā hi padam ekatra na nibadhnāti durbhagā / mugdhevāniyatācāram itaś cetaś ca dhāvati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनयन्ती परं दाहम् परामृष्टाङ्गिका सती । विनाशम् एव धत्ते ऽन्तर् दीपलेखेव कज्जलम्
janayantī paraṃ dāham parāmṛṣṭāṅgikā satī / vināśam eva dhatte 'ntar dīpalekheva kajjalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणागुणविचारेण विनैव किल पार्श्वगम् । राजप्रकृतिवन् मूढा दुरारूढावलम्बते
guṇāguṇavicāreṇa vinaiva kila pārśvagam / rājaprakṛtivan mūḍhā durārūḍhāvalambate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मणा तेन तेनैषा विस्तारम् उपगच्छति । दोषाशीविषवेगस्य यत् क्षीरविसरायते
karmaṇā tena tenaiṣā vistāram upagacchati / doṣāśīviṣavegasya yat kṣīravisarāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावच् छीतमृदुस्पर्शः परस्वे च जने जनः । वात्ययेव हिमं यावच् छ्रिया न परुषीकृतः
tāvac chītamṛdusparśaḥ parasve ca jane janaḥ / vātyayeva himaṃ yāvac chriyā na paruṣīkṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राज्ञाः शूराः कृतज्ञाश् च पेशला मृदवश् च ये । पांसुमुष्ट्येव मणयः श्रिया ते मलिनीकृताः
prājñāḥ śūrāḥ kṛtajñāś ca peśalā mṛdavaś ca ye / pāṃsumuṣṭyeva maṇayaḥ śriyā te malinīkṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न श्रीः सुखाय भगवन् दुःखायैव हि कल्पते । गुप्तं विनाशनं धत्ते मृतिं विषलता यथा
na śrīḥ sukhāya bhagavan duḥkhāyaiva hi kalpate / guptaṃ vināśanaṃ dhatte mṛtiṃ viṣalatā yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीमान् अजननिन्द्यश् च शूरश् चाप्य् अविकत्थनः । समदृष्टिः प्रभुश् चैव दुर्लभाः पुरुषास् त्रयः
śrīmān ajananindyaś ca śūraś cāpy avikatthanaḥ / samadṛṣṭiḥ prabhuś caiva durlabhāḥ puruṣās trayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा हि विषमा दुःखभोगिनां गहना गुहा । घनमोहगजेन्द्राणां विन्ध्यशैलमहाटवी
eṣā hi viṣamā duḥkhabhogināṃ gahanā guhā / ghanamohagajendrāṇāṃ vindhyaśailamahāṭavī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः कीदृश्य् अस्तीत्य् अपेक्षायाम् आह सत्कार्यपद्मरजनी दुःखकैरवचन्द्रिका । सद्दृष्टिदीपिकावात्या कल्लोलौघतरङ्गिणी
punaḥ kīdṛśy astīty apekṣāyām āha satkāryapadmarajanī duḥkhakairavacandrikā / saddṛṣṭidīpikāvātyā kallolaughataraṅgiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्भ्रमाभ्रादिपदवी विषादविषवर्धिनी । केदारिका विकल्पानां खदा कुभयभोगिनाम्
sambhramābhrādipadavī viṣādaviṣavardhinī / kedārikā vikalpānāṃ khadā kubhayabhoginām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमं वैराग्यवल्लीनां विकारोलूकयामिनी । राहुदंष्ट्रा विवेकेन्दोः सौजन्याम्भोजचन्द्रिका
himaṃ vairāgyavallīnāṃ vikārolūkayāminī / rāhudaṃṣṭrā vivekendoḥ saujanyāmbhojacandrikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रायुधवद् आलोलनानारागमनोहरा । लोला तडिद् इवोत्पन्नध्वंसिनी जडसंश्रया
indrāyudhavad ālolanānārāgamanoharā / lolā taḍid ivotpannadhvaṃsinī jaḍasaṃśrayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चपला वर्जिता रत्या नकुली नकुलीनजा । विप्रलम्भनतात्पर्यहेतूग्रमृगतृष्णिका
capalā varjitā ratyā nakulī nakulīnajā / vipralambhanatātparyahetūgramṛgatṛṣṇikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लहरीवैकरूपेण क्षणम् पदम् अकुर्वती । चला दीपशिखेवाति दुर्ज्ञेयागतिगोचरा
laharīvaikarūpeṇa kṣaṇam padam akurvatī / calā dīpaśikhevāti durjñeyāgatigocarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिंहीव विग्रहव्यग्रकरीन्द्रकुलपातिनी । खड्गधारेव शिशिरा तीक्ष्णा तीक्ष्णाशयाश्रया
siṃhīva vigrahavyagrakarīndrakulapātinī / khaḍgadhāreva śiśirā tīkṣṇā tīkṣṇāśayāśrayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानयोपहतार्थिन्या दुराधिपरिपीनया । पश्याम्य् अभव्यया लक्ष्म्या किञ्चिद् दुःखाद् ऋते सुखम्
nānayopahatārthinyā durādhiparipīnayā / paśyāmy abhavyayā lakṣmyā kiñcid duḥkhād ṛte sukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वारेणोत्सारिता लक्ष्मीः पुनर् एति तमोऽरिणा । अहो वत हृतस्थाना निर्लज्जा दुर्जनास्पदा
dvāreṇotsāritā lakṣmīḥ punar eti tamo'riṇā / aho vata hṛtasthānā nirlajjā durjanāspadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्गान्तश्लोकेन श्रीनिन्दां समापयति मनोरमा कर्षति चित्तवृत्तिं कदर्यसाध्या क्षणभङ्गुरा च । व्यालावलीगर्भनिवृत्तदेहा श्वभ्रोत्थिता पुष्पलतेव लक्ष्मीः
sargāntaślokena śrīnindāṃ samāpayati manoramā karṣati cittavṛttiṃ kadaryasādhyā kṣaṇabhaṅgurā ca / vyālāvalīgarbhanivṛttadehā śvabhrotthitā puṣpalateva lakṣmīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.