इति श्रीभास्करकण्ठविरचितायां श्रीमोक्षोपायटीकायां वैराग्यप्रकरणे त्रिंशः सर्गः ॥ १,३० ॥ श्रीवाल्मीकिः श्रीभरद्वाजम् प्रति कथयति वदत्य् एवम् मनोमोहविनिवृत्तिकरं वचः । रामे राजीवपत्त्राक्षे तस्मिन् राजकुमारके
iti śrībhāskarakaṇṭhaviracitāyāṃ śrīmokṣopāyaṭīkāyāṃ vairāgyaprakaraṇe triṃśaḥ sargaḥ || 1,30 || śrīvālmīkiḥ śrībharadvājam prati kathayati vadaty evam manomohavinivṛttikaraṃ vacaḥ / rāme rājīvapattrākṣe tasmin rājakumārake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे बभूवुस् तत्रस्था विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । धृताम्बरा देहरुहैर् गिरः श्रोतुम् इवोद्गतैः
sarve babhūvus tatrasthā vismayotphullalocanāḥ / dhṛtāmbarā deharuhair giraḥ śrotum ivodgataiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरामवासनापास्तसमस्तभववासनाः । मुहूर्तम् अमृताम्भोधिवीचीविलुलिता इव
virāmavāsanāpāstasamastabhavavāsanāḥ / muhūrtam amṛtāmbhodhivīcīvilulitā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ता गिरो रामभद्रस्य तस्य चित्रार्पितैर् इव । संश्रुताः शृणुकैर् अन्तर् आनन्दपरिपीवरैः
tā giro rāmabhadrasya tasya citrārpitair iva / saṃśrutāḥ śṛṇukair antar ānandaparipīvaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणुकान् एव विशेषेण कथयति वसिष्ठविश्वामित्राद्यैर् मुनिभिः संसदि स्थितैः । जयन्तघृष्टिप्रमुखैर् मन्त्रिभिर् मन्त्रकोविदैः
śṛṇukān eva viśeṣeṇa kathayati vasiṣṭhaviśvāmitrādyair munibhiḥ saṃsadi sthitaiḥ / jayantaghṛṣṭipramukhair mantribhir mantrakovidaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृपैर् दशरथप्रख्यैः पौरैः पारशवादिभिः । सामन्तै राजपुत्रैश् च ब्राह्मणैर् ब्रह्मवादिभिः
nṛpair daśarathaprakhyaiḥ pauraiḥ pāraśavādibhiḥ / sāmantai rājaputraiś ca brāhmaṇair brahmavādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा भृत्यैर् अमात्यैश् च पञ्जरस्थैश् च पक्षिभिः । क्रीडामृगैर् गतस्पन्दैस् तुरङ्गैर् गतचर्वणैः
tathā bhṛtyair amātyaiś ca pañjarasthaiś ca pakṣibhiḥ / krīḍāmṛgair gataspandais turaṅgair gatacarvaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौसल्याप्रमुखैश् चैव निजवातायनस्थितैः । संशान्तभूषणारावैर् अस्पन्दैर् वनितागणैः
kausalyāpramukhaiś caiva nijavātāyanasthitaiḥ / saṃśāntabhūṣaṇārāvair aspandair vanitāgaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्यानवल्लीनिलयैर् विटङ्कनिलयैर् अपि । अक्षुब्धपक्षततिभिर् विहगैर् विरतारवैः
udyānavallīnilayair viṭaṅkanilayair api / akṣubdhapakṣatatibhir vihagair viratāravaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धैर् नभश्चरैश् चैव तथा गन्धर्वकिन्नरैः । नारदव्यासपुलहप्रमुखैर् मुनिपुङ्गवैः
siddhair nabhaścaraiś caiva tathā gandharvakinnaraiḥ / nāradavyāsapulahapramukhair munipuṅgavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यैश् च देवदेवेशविद्याधरमहोरगैः । रामस्य ता विचित्रार्था महोदारा गिरः श्रुताः
anyaiś ca devadeveśavidyādharamahoragaiḥ / rāmasya tā vicitrārthā mahodārā giraḥ śrutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तूष्णीं स्थितवति रामे राजीवलोचने । तस्मिन् रघुकुलाकाशशशाङ्कसमसुन्दरे
atha tūṣṇīṃ sthitavati rāme rājīvalocane / tasmin raghukulākāśaśaśāṅkasamasundare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधुवादगिरा सार्धं सिद्धसार्थसमीरिता । वितानकसमा व्योम्नः पुष्पवृष्टिः पपात ह
sādhuvādagirā sārdhaṃ siddhasārthasamīritā / vitānakasamā vyomnaḥ puṣpavṛṣṭiḥ papāta ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पवृष्टिं विशिनष्टि मन्दारकोशविश्रान्तभ्रमरद्वन्द्वनादिनी । मदिरामोदसौन्दर्यमुदितोन्मदमानवा
puṣpavṛṣṭiṃ viśinaṣṭi mandārakośaviśrāntabhramaradvandvanādinī / madirāmodasaundaryamuditonmadamānavā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्योमवातविनुन्नेव तारकाणाम् परम्परा । पतितेव धरापीठं स्वर्गस्त्रीहसितच्छटा
vyomavātavinunneva tārakāṇām paramparā / patiteva dharāpīṭhaṃ svargastrīhasitacchaṭā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृष्टिष्व् एकशरन्मेघलवावलिर् इव च्युता । हैयङ्गवीनपिण्डानाम् ईरितेव परम्परा
vṛṣṭiṣv ekaśaranmeghalavāvalir iva cyutā / haiyaṅgavīnapiṇḍānām īriteva paramparā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमवृष्टिर् इवोदारा मुक्ताहारचयोपमा । ऐन्दवीरश्मिमालेव क्षीरोर्मीणाम् इवाततिः
himavṛṣṭir ivodārā muktāhāracayopamā / aindavīraśmimāleva kṣīrormīṇām ivātatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किञ्जल्कामोदवलिता भ्रमद्भृङ्गकदम्बका । सीत्कारगायदामोदमधुरानिलदोलिता
kiñjalkāmodavalitā bhramadbhṛṅgakadambakā / sītkāragāyadāmodamadhurāniladolitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभ्रमत्केतकव्यूहा प्रसरत्कैरवोत्करा । प्रपतत्कुन्दवलया वलत्कुवलयालया
prabhramatketakavyūhā prasaratkairavotkarā / prapatatkundavalayā valatkuvalayālayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपूरिताङ्गनारामगृहच्छादनचत्वरा । उद्ग्रीवपुरवास्तव्यवरनारीविलोकिता
āpūritāṅganārāmagṛhacchādanacatvarā / udgrīvapuravāstavyavaranārīvilokitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरभ्रोत्पलसङ्काशव्योमवृष्टिर् अनाकुला । अदृष्टपूर्वा सर्वस्य जनस्य जनितस्मया
nirabhrotpalasaṅkāśavyomavṛṣṭir anākulā / adṛṣṭapūrvā sarvasya janasya janitasmayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदृष्टपूर्वसिद्धौघकरोत्करसमीरिता । सा मुहूर्तचतुर्भागे पुष्पवृष्टिः पपात ह
adṛṣṭapūrvasiddhaughakarotkarasamīritā / sā muhūrtacaturbhāge puṣpavṛṣṭiḥ papāta ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपूरितसभालोके शान्ते कुसुमवर्षणे । इमान् सिद्धगणालापाञ् शुश्रुवुस् ते सभागताः
āpūritasabhāloke śānte kusumavarṣaṇe / imān siddhagaṇālāpāñ śuśruvus te sabhāgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धगिर एव कथयति आकल्पं सिद्धसेनासु भ्रमद्भिर् अभितो दिवम् । अपूर्वम् अद्य त्व् अस्माभिः श्रुतं श्रुतिरसायनम्
siddhagira eva kathayati ākalpaṃ siddhasenāsu bhramadbhir abhito divam / apūrvam adya tv asmābhiḥ śrutaṃ śrutirasāyanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अनेन किलोदारम् उक्तं रघुकुलेन्दुना । वीतरागतया तद् धि वाक्पतेर् अप्य् अगोचरम्
yad anena kilodāram uktaṃ raghukulendunā / vītarāgatayā tad dhi vākpater apy agocaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो वत महत् पुण्यम् अद्यास्माभिर् इदं श्रुतम् । वचो राममुखोद्भूतम् अमृताह्लादकं धियः
aho vata mahat puṇyam adyāsmābhir idaṃ śrutam / vaco rāmamukhodbhūtam amṛtāhlādakaṃ dhiyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्गान्तश्लोकं कथयति उपशमामृतसुन्दरम् आदराद् अधिगतोत्तमतापदम् एष यत् । कथितवान् उचितं रघुनन्दनः सपदि तेन वयम् प्रतिबोधिताः
sargāntaślokaṃ kathayati upaśamāmṛtasundaram ādarād adhigatottamatāpadam eṣa yat / kathitavān ucitaṃ raghunandanaḥ sapadi tena vayam pratibodhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.