Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 2.2

तस्य व्यासतनूजस्य मतिमात्रापमार्जनम् । यथोपयुक्तं ते राम तावद् एवोपयुज्यते

tasya vyāsatanūjasya matimātrāpamārjanam / yathopayuktaṃ te rāma tāvad evopayujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञेयम् एतेन विज्ञातम् अशेषेणावनीश्वर । स्वदन्ते ऽस्मै न यद् भोगा रोगा इव सुमेधसे

jñeyam etena vijñātam aśeṣeṇāvanīśvara / svadante 'smai na yad bhogā rogā iva sumedhase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञातज्ञेयस्य मनसो नूनम् एतद् धि लक्षणम् । न स्वदन्ते समग्राणि भोगवृन्दानि यत् पुनः

jñātajñeyasya manaso nūnam etad dhi lakṣaṇam / na svadante samagrāṇi bhogavṛndāni yat punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोगभावनया याति बन्धो दार्ढ्यम् अवस्तुजः । तयैव शान्तया याति बन्धो जगति तानवम्

bhogabhāvanayā yāti bandho dārḍhyam avastujaḥ / tayaiva śāntayā yāti bandho jagati tānavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासनातानवं राम मोक्ष इत्य् उच्यते बुधैः । पदार्थवासनादार्ढ्यं बन्ध इत्य् अभिधीयते

vāsanātānavaṃ rāma mokṣa ity ucyate budhaiḥ / padārthavāsanādārḍhyaṃ bandha ity abhidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मतत्त्वाभिगमनं भवति प्रायशो नृणाम् । पुनर् विषयवैरस्यं कदर्थाद् उपजायते

ātmatattvābhigamanaṃ bhavati prāyaśo nṛṇām / punar viṣayavairasyaṃ kadarthād upajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्यक् पश्यति यस् तज्ज्ञो ज्ञातज्ञेयस् तु पण्डितः । न स्वदन्ते बलाद् एव तस्मै भोगा महात्मने

samyak paśyati yas tajjño jñātajñeyas tu paṇḍitaḥ / na svadante balād eva tasmai bhogā mahātmane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यशःप्रभृतिना यस्मै हेतुनैव विना पुनः । भुवि भोगा न रोचन्ते स जीवन्मुक्त उच्यते

yaśaḥprabhṛtinā yasmai hetunaiva vinā punaḥ / bhuvi bhogā na rocante sa jīvanmukta ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञेयं यावन् न विज्ञातं तावत् तात न जायते । विषयेष्व् अरतिर् जन्तोर् मरुभूमौ लता यथा

jñeyaṃ yāvan na vijñātaṃ tāvat tāta na jāyate / viṣayeṣv aratir jantor marubhūmau latā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत एव हि विज्ञातज्ञेयं विद्धि रघूद्वह । यद् एनं रञ्जयन्त्य् एता न रम्या भोगभूमयः

ata eva hi vijñātajñeyaṃ viddhi raghūdvaha / yad enaṃ rañjayanty etā na ramyā bhogabhūmayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामो यद् एतज् जानाति तद् वस्त्व् इत्य् एव सन्मुखात् । आकर्ण्य चित्तविश्रामो राघवस्योपजायते

rāmo yad etaj jānāti tad vastv ity eva sanmukhāt / ākarṇya cittaviśrāmo rāghavasyopajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केवलं केवलीभावविश्रान्तिं समपेक्षते । रामबुद्धिश् शरल्लक्ष्मीर् जलविश्रमणं यथा

kevalaṃ kevalībhāvaviśrāntiṃ samapekṣate / rāmabuddhiś śarallakṣmīr jalaviśramaṇaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रास्य चित्तविश्रान्त्यै राघवस्य महात्मनः । युक्तिं कथयतु श्रीमान् वसिष्ठो भगवान् अयम्

atrāsya cittaviśrāntyai rāghavasya mahātmanaḥ / yuktiṃ kathayatu śrīmān vasiṣṭho bhagavān ayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रघूणाम् एष सर्वेषां प्रभुः कुलगुरुस् सदा । सर्वज्ञस् सर्वदर्शी च त्रिकालामलदर्शनः

raghūṇām eṣa sarveṣāṃ prabhuḥ kulagurus sadā / sarvajñas sarvadarśī ca trikālāmaladarśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्ठ भगवन् पूर्वं कच्चित् स्मरसि यत् स्वयं । आवयोर् वैरशान्त्यर्थं श्रेयसे च महात्मनाम्

vasiṣṭha bhagavan pūrvaṃ kaccit smarasi yat svayaṃ / āvayor vairaśāntyarthaṃ śreyase ca mahātmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निषधाद्रेर् मुनीनां च सानौ सरलसङ्कुले । उपदिष्टं भगवता ज्ञानं पद्मभुवा बहु

niṣadhādrer munīnāṃ ca sānau saralasaṅkule / upadiṣṭaṃ bhagavatā jñānaṃ padmabhuvā bahu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन युक्तिमता ब्रह्मञ् ज्ञानेनेयं हि वासना । संसारी नूनम् आयाति शमं श्यामेव भास्वता

yena yuktimatā brahmañ jñāneneyaṃ hi vāsanā / saṃsārī nūnam āyāti śamaṃ śyāmeva bhāsvatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् एव युक्तिमज् ज्ञेयं रामायान्तेनिवासिने । ब्रह्मन्न् उपदिशाशु त्वं येन विश्रान्तिम् एष्यति

tad eva yuktimaj jñeyaṃ rāmāyāntenivāsine / brahmann upadiśāśu tvaṃ yena viśrāntim eṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदर्थना च नैवैषा रामो हि गतकिल्बिषः । निर्मले मकुरे वक्त्रम् अयत्नेनैव बिम्बति

kadarthanā ca naivaiṣā rāmo hi gatakilbiṣaḥ / nirmale makure vaktram ayatnenaiva bimbati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तज् ज्ञानं स च शास्त्रार्थस् तद् वैदग्ध्यम् अखण्डितम् । सच्छिष्याय विरक्ताय साधो यद् उपदिश्यते

taj jñānaṃ sa ca śāstrārthas tad vaidagdhyam akhaṇḍitam / sacchiṣyāya viraktāya sādho yad upadiśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशिष्यायाविरक्ताय यत् किञ्चिद् उपदिश्यते । तत् प्रयात्य् अपवित्रत्वं गोक्षीरं श्वदृताव् इव

aśiṣyāyāviraktāya yat kiñcid upadiśyate / tat prayāty apavitratvaṃ gokṣīraṃ śvadṛtāv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीतरागभयक्रोधा निर्ममा गलितैनसः । वदन्ति त्वादृशा यत् तु तत्र विश्राम्यतीह धीः

vītarāgabhayakrodhā nirmamā galitainasaḥ / vadanti tvādṛśā yat tu tatra viśrāmyatīha dhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्ते गाधिपुत्रेण व्यासनारदपूर्वकाः । मुनयस् ते तम् एवार्थं साधु साध्व् इत्य् अपूजयन्

ity ukte gādhiputreṇa vyāsanāradapūrvakāḥ / munayas te tam evārthaṃ sādhu sādhv ity apūjayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोवाच महातेजा राज्ञः पार्श्वे व्यवस्थितः । ब्रह्मेव ब्रह्मणः पुत्रो वसिष्ठो भगवान् मुनिः

athovāca mahātejā rājñaḥ pārśve vyavasthitaḥ / brahmeva brahmaṇaḥ putro vasiṣṭho bhagavān muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुने यद् आदिशसि मे तद् अविघ्नं करोम्य् अहम् । कस् समर्थस् समर्थो ऽपि सतां लङ्घयितुं वचः

mune yad ādiśasi me tad avighnaṃ karomy aham / kas samarthas samartho 'pi satāṃ laṅghayituṃ vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं हि राजपुत्राणां रामादीनां मनस्तमः । ज्ञानेनापनयाम्य् अद्य दीपेनेव निशातमः

ahaṃ hi rājaputrāṇāṃ rāmādīnāṃ manastamaḥ / jñānenāpanayāmy adya dīpeneva niśātamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मराम्य् अखण्डितं सर्वं संसारभ्रमशान्तये । निषधाद्रौ पुरा प्रोक्तं यज् ज्ञानं पद्मजन्मना

smarāmy akhaṇḍitaṃ sarvaṃ saṃsārabhramaśāntaye / niṣadhādrau purā proktaṃ yaj jñānaṃ padmajanmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति निगदितवान् असौ महात्मा परिकरबन्धगृहीतवन्द्यतेजाः । अकथयद् इदम् अज्ञतोपशान्त्यै परमपदैकविबोधनं वसिष्ठः

iti nigaditavān asau mahātmā parikarabandhagṛhītavandyatejāḥ / akathayad idam ajñatopaśāntyai paramapadaikavibodhanaṃ vasiṣṭhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.