Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 3.123

एवं तावद् इदं विद्धि दृश्यं जगद् इति स्थितम् । अहं चेत्याद्य् अनाकारं भ्रान्तिमात्रम् असन्मयम् ॥मु ३,१२३।१ (= म्त् ४,१।२)॥ अकर्तृकम् अनङ्गं च गगने चित्रम् उत्थितम् । अद्रष्टृकं सानुभवम् अनिद्रं स्वप्नदर्शनम्

evaṃ tāvad idaṃ viddhi dṛśyaṃ jagad iti sthitam / ahaṃ cetyādy anākāraṃ bhrāntimātram asanmayam //MU 3,123.1 (= MT 4,1.2)// akartṛkam anaṅgaṃ ca gagane citram utthitam / adraṣṭṛkaṃ sānubhavam anidraṃ svapnadarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविष्यत्पुरनिर्माणं चित्रसंस्थम् इवोदितम् । मर्कटानलतापाभम् अम्ब्वावर्तवद् आस्थितम्

bhaviṣyatpuranirmāṇaṃ citrasaṃstham ivoditam / markaṭānalatāpābham ambvāvartavad āsthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्रूपम् अपि निश्शून्यं तेजस् सौरम् इवाम्बरे । रत्नाभाजालम् इव खे दृश्यमानम् अभित्तिमत्

sadrūpam api niśśūnyaṃ tejas sauram ivāmbare / ratnābhājālam iva khe dṛśyamānam abhittimat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सङ्कल्पपुरवत् प्रौढम् अनुभूतम् असन्मयम् । कथार्थप्रतिभानात्म न क्वचित् स्थितम् अस्ति च

saṅkalpapuravat prauḍham anubhūtam asanmayam / kathārthapratibhānātma na kvacit sthitam asti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निस्सारम् अप्य् अतीवान्तस्सारं स्वप्नाचलोपमम् । भूताकाशम् इवाकारभासुरं शून्यमात्रकम्

nissāram apy atīvāntassāraṃ svapnācalopamam / bhūtākāśam ivākārabhāsuraṃ śūnyamātrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरदभ्रम् इवाग्रस्थम् अलक्ष्यक्षयम् आक्षयि । वर्णो व्योमतलस्येव दृश्यमानम् अवस्तुकम्

śaradabhram ivāgrastham alakṣyakṣayam ākṣayi / varṇo vyomatalasyeva dṛśyamānam avastukam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्नाङ्गनारताकारम् अर्थनिष्ठम् अनर्थकम् । चित्रोद्यानम् इवोत्फुल्लम् अरसं सरसाकृति

svapnāṅganāratākāram arthaniṣṭham anarthakam / citrodyānam ivotphullam arasaṃ sarasākṛti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकाशम् इव निस्तेजश् चित्रार्कानलवत् स्थितम् । अनुभूतं मनोराज्यम् इवासत्यम् अवास्तवम्

prakāśam iva nistejaś citrārkānalavat sthitam / anubhūtaṃ manorājyam ivāsatyam avāstavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रपद्माकर इव सारसौगन्ध्यवर्जितम् । शून्ये प्रकचितं नानावर्णम् आकारितात्मकम्

citrapadmākara iva sārasaugandhyavarjitam / śūnye prakacitaṃ nānāvarṇam ākāritātmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमार्थेन शुष्यद्भिर् भूतपेलवपल्लवैः । ततं जडम् असारात्म कदलीस्तम्भभासुरम्

paramārthena śuṣyadbhir bhūtapelavapallavaiḥ / tataṃ jaḍam asārātma kadalīstambhabhāsuram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्फारितेक्षणदृश्यान्धकारचक्रकवत् ततम् । अत्यन्तम् अभवद्रूपम् अपि प्रत्यक्षवत् स्थितम्

sphāritekṣaṇadṛśyāndhakāracakrakavat tatam / atyantam abhavadrūpam api pratyakṣavat sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वार् बुद्बुद इवाभोगि शून्यम् अन्तस् स्फुरद्वपुः । रसात्मकं सत्यरसम् अविच्छिन्नक्षयोदयम्

vār budbuda ivābhogi śūnyam antas sphuradvapuḥ / rasātmakaṃ satyarasam avicchinnakṣayodayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीहार इव विस्तारि गृहीतं सन् न किञ्चन । जडं शून्यास्पदं शून्यं केषाञ्चित् परमाणुवत्

nīhāra iva vistāri gṛhītaṃ san na kiñcana / jaḍaṃ śūnyāspadaṃ śūnyaṃ keṣāñcit paramāṇuvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किञ्चिद् भूतमयो ऽस्तीति स्थितं शून्यम् अभूतकम् । गृह्यमाणम् असद्रूपं निशातम इवोत्थितम्

kiñcid bhūtamayo 'stīti sthitaṃ śūnyam abhūtakam / gṛhyamāṇam asadrūpaṃ niśātama ivotthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाकल्पक्षये दृश्यम् आस्ते बीज इवाङ्कुरम् । परे भूय उदेत्य् एतत् तत एवेति किं वद

mahākalpakṣaye dṛśyam āste bīja ivāṅkuram / pare bhūya udety etat tata eveti kiṃ vada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम्बोधाः किम् अज्ञास् स्युर् उत तज्ज्ञा इति स्फुटम् । यथावद् भगवन् ब्रूहि सर्वसंशयशान्तये

evambodhāḥ kim ajñās syur uta tajjñā iti sphuṭam / yathāvad bhagavan brūhi sarvasaṃśayaśāntaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं बीजे ऽङ्कुर इव दृश्यम् आस्ते महाक्षये । ब्रूते यः परम् अज्ञत्वम् एतत् तस्यातिशैशवात्

idaṃ bīje 'ṅkura iva dṛśyam āste mahākṣaye / brūte yaḥ param ajñatvam etat tasyātiśaiśavāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पर्शे किं तद् असम्बद्धं कथम् एतद् अवास्तवम् । विपरीतो बोध एष वक्तुश् श्रोतुश् च मौर्ख्यकृत्

sparśe kiṃ tad asambaddhaṃ katham etad avāstavam / viparīto bodha eṣa vaktuś śrotuś ca maurkhyakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बीजकाले ऽङ्कुर इव जगद् आस्त इतीह या । बुद्धिस् सासत्प्रलापार्था मूढा शृणु कथं किल

bījakāle 'ṅkura iva jagad āsta itīha yā / buddhis sāsatpralāpārthā mūḍhā śṛṇu kathaṃ kila

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बीजं भवेत् स्वयं दृश्यं चित्तादीन्द्रियगोचरः । वटधानादि धान्यादि युक्तम् अत्राङ्कुरोद्भवः

bījaṃ bhavet svayaṃ dṛśyaṃ cittādīndriyagocaraḥ / vaṭadhānādi dhānyādi yuktam atrāṅkurodbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनष्षष्ठेन्द्रियातीतं यः खाद् अतितराम् अपि । बीजं तद् भवितुं शक्तं स्वयम्भूर् जगतः कथम्

manaṣṣaṣṭhendriyātītaṃ yaḥ khād atitarām api / bījaṃ tad bhavituṃ śaktaṃ svayambhūr jagataḥ katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकाशाद् अपि सूक्ष्मस्य परस्य परमात्मनः । सर्वाक्षानुपलभ्यस्य कीदृशी बीजता कथम्

ākāśād api sūkṣmasya parasya paramātmanaḥ / sarvākṣānupalabhyasya kīdṛśī bījatā katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत् सूक्ष्मम् असदाभासम् असद् एव ह्य् अतद्दृशाम् । कीदृशी बीजता तत्र बीजाभावे कुतो ऽङ्कुरः

sat sūkṣmam asadābhāsam asad eva hy ataddṛśām / kīdṛśī bījatā tatra bījābhāve kuto 'ṅkuraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गगनाङ्गाद् अपि स्वच्छे शून्ये तत्र परे पदे । कथं सन्ति जगन्मेरुसमुद्रगगनादयः

gaganāṅgād api svacche śūnye tatra pare pade / kathaṃ santi jaganmerusamudragaganādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नकिञ्चिद् यत् कथं किञ्चित् तत्रास्ते वस्त्व् अवस्तुनि । अस्ति चेत् तत् कथं तत्र विद्यमानं न दृश्यते

nakiñcid yat kathaṃ kiñcit tatrāste vastv avastuni / asti cet tat kathaṃ tatra vidyamānaṃ na dṛśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नकिञ्चिदात्मनः किञ्चित् कथम् एति कुतो ऽथ वा । शून्यरूपाद् घटाकाशाज् जातो ऽद्रिः क्व कुतः कदा

nakiñcidātmanaḥ kiñcit katham eti kuto 'tha vā / śūnyarūpād ghaṭākāśāj jāto 'driḥ kva kutaḥ kadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिपक्षे कथं किञ्चिद् आस्ते छायातपे यथा । कथम् आस्ते तमो भानौ कथम् आस्ते हिमे ऽनलः

pratipakṣe kathaṃ kiñcid āste chāyātape yathā / katham āste tamo bhānau katham āste hime 'nalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेरुर् आस्ते कथम् अणौ कुतः किञ्चिद् अनाकृतौ । तदतद्रूपयोर् ऐक्यं क्व च्छायातपयोर् इव

merur āste katham aṇau kutaḥ kiñcid anākṛtau / tadatadrūpayor aikyaṃ kva cchāyātapayor iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साकारे वटधानादाव् अङ्कुरो ऽस्तीति युक्तिमत् । अनाकारे महाकारं जगद् अस्तीत्य् अयुक्तिमत्

sākāre vaṭadhānādāv aṅkuro 'stīti yuktimat / anākāre mahākāraṃ jagad astīty ayuktimat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशान्तरे यच् च नरान्तरे च बुद्ध्यादिसर्वेन्द्रियशक्त्यदृश्यम् । नास्त्य् एव तत्तद्विधबुद्धिबोधे नकिञ्चिद् इत्य् एव तद् उच्यते च

deśāntare yac ca narāntare ca buddhyādisarvendriyaśaktyadṛśyam / nāsty eva tattadvidhabuddhibodhe nakiñcid ity eva tad ucyate ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यस्य तत् कारणतां प्रयातं वक्तीति यस् तस्य विमूढबोधः । कैर् नाम तत्कार्यम् उदेति तस्मात् स्वैः कारणौघैस् सहकारिरूपैः

kāryasya tat kāraṇatāṃ prayātaṃ vaktīti yas tasya vimūḍhabodhaḥ / kair nāma tatkāryam udeti tasmāt svaiḥ kāraṇaughais sahakārirūpaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्बुद्धिभिः कारणकार्यभावं सङ्कल्पितं दूरतरे व्युदस्य । यद् एव तत् सत्यम् अनादिमध्यं जगत् तद् एव स्थितम् इत्य् अवेहि

durbuddhibhiḥ kāraṇakāryabhāvaṃ saṅkalpitaṃ dūratare vyudasya / yad eva tat satyam anādimadhyaṃ jagat tad eva sthitam ity avehi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.