Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 3.139

इदम्प्रथमम् उत्पन्ना सा तदा ब्रह्मणः पदात् । शुद्धा मतिर् भार्गवस्य नान्यजन्मकलङ्किता

idamprathamam utpannā sā tadā brahmaṇaḥ padāt / śuddhā matir bhārgavasya nānyajanmakalaṅkitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वैषणानां संशान्तौ शुद्धा चित्तस्य या स्थितिः । तत् सत्त्वम् उच्यते सैषा विमला चिद् उदाहृता

sarvaiṣaṇānāṃ saṃśāntau śuddhā cittasya yā sthitiḥ / tat sattvam ucyate saiṣā vimalā cid udāhṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनो निर्मलसत्त्वात्म यद् भावयति यादृशम् । तत् तथाशु भवत्य् एव यथावर्तो ऽर्णवे ऽम्भसः

mano nirmalasattvātma yad bhāvayati yādṛśam / tat tathāśu bhavaty eva yathāvarto 'rṇave 'mbhasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा भृगुसुतस्यैष विभ्रमः प्रोदितस् स्वयम् । प्रत्येकम् अप्य् एवम् एव दृष्टान्तो ऽत्र भृगोस् सुतः

yathā bhṛgusutasyaiṣa vibhramaḥ proditas svayam / pratyekam apy evam eva dṛṣṭānto 'tra bhṛgos sutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बीजस्याङ्कुरपत्त्रादि स्वं चमत्कुरुते यथा । सर्वेषां भूतसङ्घानां भ्रमषण्डस् तथैव हि

bījasyāṅkurapattrādi svaṃ camatkurute yathā / sarveṣāṃ bhūtasaṅghānāṃ bhramaṣaṇḍas tathaiva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् इदं दृश्यते विश्वम् एवम् एवाखिलं हि तत् । प्रत्येकम् उदितं मिथ्या मिथ्यैवास्तम् उपैति च

yad idaṃ dṛśyate viśvam evam evākhilaṃ hi tat / pratyekam uditaṃ mithyā mithyaivāstam upaiti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्तम् एति न चोदेति जगत् किञ्चन कस्यचित् । भ्रान्तिमात्रम् इदं माया मुधैव परिजृम्भते

nāstam eti na codeti jagat kiñcana kasyacit / bhrāntimātram idaṃ māyā mudhaiva parijṛmbhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथास्मत्प्रतिभासस्थस् सो ऽयं संसारषण्डकः । तथा तेषां सहस्राणि मिथो ऽदृष्टानि सन्ति हि

yathāsmatpratibhāsasthas so 'yaṃ saṃsāraṣaṇḍakaḥ / tathā teṣāṃ sahasrāṇi mitho 'dṛṣṭāni santi hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्नसङ्कल्पनगरव्यवहाराः परस्परम् । पृथग् यथा न दृश्यन्ते तथैते संसृतिभ्रमाः

svapnasaṅkalpanagaravyavahārāḥ parasparam / pṛthag yathā na dṛśyante tathaite saṃsṛtibhramāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं नगरवृन्दानि नभस्सङ्कल्परूपिणाम् । सन्ति तानि न दृश्यन्ते मिथो ज्ञानदृशं विना

evaṃ nagaravṛndāni nabhassaṅkalparūpiṇām / santi tāni na dṛśyante mitho jñānadṛśaṃ vinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिशाचयक्षरक्षांसि सन्त्य् एवंरूपकाणि हि । सङ्कल्पमात्रदेहानि सुखदुःखमयानि च

piśācayakṣarakṣāṃsi santy evaṃrūpakāṇi hi / saṅkalpamātradehāni sukhaduḥkhamayāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् एव वयं चेमे सम्पन्ना रघुनन्दन । स्वसङ्कल्पात्मकाकारा मिथ्यासत्यत्वभाविताः

evam eva vayaṃ ceme sampannā raghunandana / svasaṅkalpātmakākārā mithyāsatyatvabhāvitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंरूपैव हि परे वर्तते सर्गसंसृतिः । न वास्तवी वस्तुतस् तु संस्थितेयम् अवस्तुनि

evaṃrūpaiva hi pare vartate sargasaṃsṛtiḥ / na vāstavī vastutas tu saṃsthiteyam avastuni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्येकम् उदितं विश्वम् एवम् एव मुधैव हि । नवगुल्मकरूपेण वासन्तिकरसो यथा

pratyekam uditaṃ viśvam evam eva mudhaiva hi / navagulmakarūpeṇa vāsantikaraso yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमो ऽयं स्वसङ्कल्पस् सुप्रथाम् आगतस् तथा । यथातिपारमार्थ्येन दृढेनेत्थं विभाव्यते

prathamo 'yaṃ svasaṅkalpas suprathām āgatas tathā / yathātipāramārthyena dṛḍhenetthaṃ vibhāvyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्येकम् उदितं चित्तं स्वस्वभावोदरस्थितम् । इदम् इत्थंसमारम्भं जगत् पश्यद् विनश्यति

pratyekam uditaṃ cittaṃ svasvabhāvodarasthitam / idam itthaṃsamārambhaṃ jagat paśyad vinaśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिभासवशाद् अस्ति नास्ति वस्त्ववलोकनात् । दीर्घस् स्वप्नो जगज्जालम् आलानं चित्तदन्तिनः

pratibhāsavaśād asti nāsti vastvavalokanāt / dīrghas svapno jagajjālam ālānaṃ cittadantinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तसत्तैव हि जगज् जगत्सत्तैव चित्तकम् । एकाभावे द्वयोर् नाशस् तच् च सत्यविचारणात्

cittasattaiva hi jagaj jagatsattaiva cittakam / ekābhāve dvayor nāśas tac ca satyavicāraṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्धस्य प्रतिभासो हि सत्यो भवति चेतसः । निष्कलङ्के हि लगति पटे कुङ्कुमरञ्जना

śuddhasya pratibhāso hi satyo bhavati cetasaḥ / niṣkalaṅke hi lagati paṭe kuṅkumarañjanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येनानाहृतस्यान्यो गुणो ऽवश्यं विवर्धते । अनाक्रान्तस्य सङ्कल्पैः प्रतिभोदेति चेतसः

anyenānāhṛtasyānyo guṇo 'vaśyaṃ vivardhate / anākrāntasya saṅkalpaiḥ pratibhodeti cetasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवर्णो न स्थितिं याति मलवत्य् अंशुके यथा । एका दृष्टिस् स्थितिं याति न म्लाने चित्तके तथा

suvarṇo na sthitiṃ yāti malavaty aṃśuke yathā / ekā dṛṣṭis sthitiṃ yāti na mlāne cittake tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमार्जनाद् इव मणेस् ताम्रस्येव च युक्तितः । चिरम् एकदृढाभ्यासाच् छुद्धिर् भवति चेतसः

pramārjanād iva maṇes tāmrasyeva ca yuktitaḥ / ciram ekadṛḍhābhyāsāc chuddhir bhavati cetasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिभासात्मनि जगत्य् एते कालक्रियाक्रमाः । सोदयास्तमया जाताः कथं शुक्रस्य चेतसः

pratibhāsātmani jagaty ete kālakriyākramāḥ / sodayāstamayā jātāḥ kathaṃ śukrasya cetasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यादृग् जगद् इदं दृष्टं शुक्रेण पितृमातृतः । तादृक् तस्य स्थितं चित्ते मयूराण्डे मयूरवत्

yādṛg jagad idaṃ dṛṣṭaṃ śukreṇa pitṛmātṛtaḥ / tādṛk tasya sthitaṃ citte mayūrāṇḍe mayūravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वभावकोशात् स्वदितं तद् अनेन क्रमोदितम् । बीजेनाङ्कुरपत्त्रादिलतापुष्पफलं यथा

svabhāvakośāt svaditaṃ tad anena kramoditam / bījenāṅkurapattrādilatāpuṣpaphalaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवो यद्वासनासारस् तद् एवान्तः प्रपश्यति । स्वप्न एवात्र दृष्टान्तो दीर्घस्वप्नस् त्व् इदं जगत्

jīvo yadvāsanāsāras tad evāntaḥ prapaśyati / svapna evātra dṛṣṭānto dīrghasvapnas tv idaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्येकम् उदितो राम ननु संसारषण्डकः । रात्रौ सैन्यनरस्वप्नजालवत् स्वात्मनि स्फुटः

pratyekam udito rāma nanu saṃsāraṣaṇḍakaḥ / rātrau sainyanarasvapnajālavat svātmani sphuṭaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष संसृतिषण्डौघो मिथस् सम्मिलति स्वयम् । नो वापि यदि तन् मे त्वं यथावद् वक्तुम् अर्हसि

eṣa saṃsṛtiṣaṇḍaugho mithas sammilati svayam / no vāpi yadi tan me tvaṃ yathāvad vaktum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मलिनं हि मनो ऽवीर्यं न मिथश् श्लेषम् अर्हति । अयो ऽयसीवासन्तप्ते शुद्धे तप्ते तु लीयते

malinaṃ hi mano 'vīryaṃ na mithaś śleṣam arhati / ayo 'yasīvāsantapte śuddhe tapte tu līyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्ततत्त्वानि शुद्धानि सम्मिलन्ति परस्परम् । एकरूपाणि तोयानि यान्त्य् ऐक्यं नाबिलानि हि

cittatattvāni śuddhāni sammilanti parasparam / ekarūpāṇi toyāni yānty aikyaṃ nābilāni hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्धिर् हि चित्तस्य विवासनत्वम् अभूतसंवेदनरूपम् एकम् । तस्यास् सुषुप्तात्मपदात् प्रबुध्य तन्मात्रयुक्त्या परसङ्गम् एति

śuddhir hi cittasya vivāsanatvam abhūtasaṃvedanarūpam ekam / tasyās suṣuptātmapadāt prabudhya tanmātrayuktyā parasaṅgam eti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.