Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 3.18

इत्थं विनोदयामीदं दुःखितं चित्तम् इत्य् अलम् । बोधयित्वेङ्गितैर् भूपान् आस्थानाद् उत्थिताथ सा

itthaṃ vinodayāmīdaṃ duḥkhitaṃ cittam ity alam / bodhayitveṅgitair bhūpān āsthānād utthitātha sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविश्यान्तःपुरं भर्तुः पार्श्वे ऽन्तःपुरमण्डपे । विवेश पुष्पगुप्तस्य चिन्तयाम् आस चेति सा

praviśyāntaḥpuraṃ bhartuḥ pārśve 'ntaḥpuramaṇḍape / viveśa puṣpaguptasya cintayām āsa ceti sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो विचित्रा मायेयम् एते ऽस्मत्पुरमानवाः । बहिर् अन्तश् चिदादर्शे तत्र चेह च संस्थिताः

aho vicitrā māyeyam ete 'smatpuramānavāḥ / bahir antaś cidādarśe tatra ceha ca saṃsthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तालीतमालहिन्तालमालिता गिरयो ऽप्य् अमी । यथा तत्र तथेहापि बत मायेयम् आतता

tālītamālahintālamālitā girayo 'py amī / yathā tatra tathehāpi bata māyeyam ātatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदर्शे बहिर् अन्तश् च यथा शैलो ऽनुभूयते । बहिर् अन्तश् चिदादर्शे तथा सर्गो ऽनुभूयते

ādarśe bahir antaś ca yathā śailo 'nubhūyate / bahir antaś cidādarśe tathā sargo 'nubhūyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र भ्रान्तिमयस् सर्गः कस् स्यात् कः पारमार्थिकः । इति पृच्छामि वागीशीम् अभ्यर्च्योत्तमसंशयम्

atra bhrāntimayas sargaḥ kas syāt kaḥ pāramārthikaḥ / iti pṛcchāmi vāgīśīm abhyarcyottamasaṃśayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति निश्चित्य तां देवीं पूजयाम् आस सा तदा । ददर्श च पुरः प्राप्तां कुमारीरूपधारिणीम्

iti niścitya tāṃ devīṃ pūjayām āsa sā tadā / dadarśa ca puraḥ prāptāṃ kumārīrūpadhāriṇīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भद्रासनगतां देवीम् उपविश्य पुरोगता । परमार्थमहाशक्तिं लीलापृच्छद् भुवि स्थिता

bhadrāsanagatāṃ devīm upaviśya purogatā / paramārthamahāśaktiṃ līlāpṛcchad bhuvi sthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुकम्प्यस्य नो देवि भजन्त्य् उद्वेगम् उत्तमाः । त्वयैव किल सर्गादौ स्थापितेति पुरास्थितिः

anukampyasya no devi bhajanty udvegam uttamāḥ / tvayaiva kila sargādau sthāpiteti purāsthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् इयं यत् पुरा प्रह्वा पृच्छामि परमेश्वरि । त्वं ब्रूहि त्वत्कृतो नूनं सफलो मे ऽस्त्य् अनुग्रहः

tad iyaṃ yat purā prahvā pṛcchāmi parameśvari / tvaṃ brūhi tvatkṛto nūnaṃ saphalo me 'sty anugrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्त्य् आदर्शो जगन्नाम्नः खाद् अप्य् अधिकनिर्मलः । यस्य योजनकोटीनां कोटयो ऽवयवो मनाक्

asty ādarśo jagannāmnaḥ khād apy adhikanirmalaḥ / yasya yojanakoṭīnāṃ koṭayo 'vayavo manāk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निस्सन्धिबन्धो ऽभिघनो मृदुर् मसृणशीतलः । अचेत्यचिद् इति ख्यातो नाम्ना निर्भित्तिर् अग्रहः

nissandhibandho 'bhighano mṛdur masṛṇaśītalaḥ / acetyacid iti khyāto nāmnā nirbhittir agrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिक्कालकलनाकाशप्रकाशनियतिक्रमाः । यत्रेमे प्रतिबिम्बन्ति परां परिमितिं गताः

dikkālakalanākāśaprakāśaniyatikramāḥ / yatreme pratibimbanti parāṃ parimitiṃ gatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राम्ब कृत्रिमा का स्यात् कासौ वा स्याद् अकृत्रिमा

tatrāmba kṛtrimā kā syāt kāsau vā syād akṛtrimā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकृत्रिमत्वं सर्गस्य कीदृशं वद सुन्दरि । कीदृशं कृत्रिमत्वं स्याद् यथावत् कथयेति मे

akṛtrimatvaṃ sargasya kīdṛśaṃ vada sundari / kīdṛśaṃ kṛtrimatvaṃ syād yathāvat kathayeti me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाहम् इह तिष्ठामि त्वं च देवि स्थिताम्बिके । असाव् अकृत्रिमस् सर्ग इति देवेशि वेद्म्य् अहम्

yathāham iha tiṣṭhāmi tvaṃ ca devi sthitāmbike / asāv akṛtrimas sarga iti deveśi vedmy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्राधुना स भर्ता मे स्थितस् सर्गस् स कृत्रिमः । अहं मन्ये यतश् शून्यो देशकालाद्यपूरकः

yatrādhunā sa bhartā me sthitas sargas sa kṛtrimaḥ / ahaṃ manye yataś śūnyo deśakālādyapūrakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्रिमो ऽकृत्रिमात् सर्गो न कदाचन जायते । न हि कारणतः कार्यम् उदेत्य् असदृशं क्वचित्

kṛtrimo 'kṛtrimāt sargo na kadācana jāyate / na hi kāraṇataḥ kāryam udety asadṛśaṃ kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृश्यते कारणात् कार्यं सुविलक्षणम् अम्बिके । अम्ब्व् आदातुम् अशक्ता मृद् घटस् तज्जस् तदास्पदम्

dṛśyate kāraṇāt kāryaṃ suvilakṣaṇam ambike / ambv ādātum aśaktā mṛd ghaṭas tajjas tadāspadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्पद्यते हि यत् कार्यं कारणैस् सहकारिभिः । मुख्यकारणवैचित्र्यं किञ्चित् तस्यावलोक्यते

sampadyate hi yat kāryaṃ kāraṇais sahakāribhiḥ / mukhyakāraṇavaicitryaṃ kiñcit tasyāvalokyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च त्वद्भर्तृसर्गस्य किञ्चित् पृथ्व्यादि कारणम् । न भूमण्डलतो भूमिर् जाता तत्र वरानने

na ca tvadbhartṛsargasya kiñcit pṛthvyādi kāraṇam / na bhūmaṇḍalato bhūmir jātā tatra varānane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गता चिद् इत उड्डीय कुतस् स्याद् इहभूतलम् । सहकारीणि कान्य् एव कारणान्य् अत्र कारणम्

gatā cid ita uḍḍīya kutas syād ihabhūtalam / sahakārīṇi kāny eva kāraṇāny atra kāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारणानाम् अभावे ऽपि यद् एति सहकारिणाम् । तत् पूर्वकारणान् नान्यत् सर्वेणेत्य् अनुभूयते

kāraṇānām abhāve 'pi yad eti sahakāriṇām / tat pūrvakāraṇān nānyat sarveṇety anubhūyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मृतिस् सा देवि मद्भर्तुस् तथा स्फारत्वम् आगता । स्मृतेश् च कारणं वेद्मि सर्गो ऽयम् इति निश्चयः

smṛtis sā devi madbhartus tathā sphāratvam āgatā / smṛteś ca kāraṇaṃ vedmi sargo 'yam iti niścayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मृतिर् आकाशरूपैव यथा तज्जस् तथैव ते । भर्तृसर्गो ऽनुभूतो हि स खम् एव तथाबले

smṛtir ākāśarūpaiva yathā tajjas tathaiva te / bhartṛsargo 'nubhūto hi sa kham eva tathābale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मृत्याकाशमयस् सर्गो यथा भर्तुर् ममोदितः । तथैवेमम् अहं मन्ये स सर्गो ऽत्र निदर्शनम्

smṛtyākāśamayas sargo yathā bhartur mamoditaḥ / tathaivemam ahaṃ manye sa sargo 'tra nidarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् एतद् असत्सर्गो भर्तुस् ते भाति भासुरः । तथैवायम् इहाभाति पश्याम्य् एतद् अहं सुते

evam etad asatsargo bhartus te bhāti bhāsuraḥ / tathaivāyam ihābhāti paśyāmy etad ahaṃ sute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा पत्युर् अमूर्तो ऽस्मात् सर्गात् सर्गो भ्रमात्मकः । जातस् तथायं वद मे जगत्कुड्यनिवृत्तये

yathā patyur amūrto 'smāt sargāt sargo bhramātmakaḥ / jātas tathāyaṃ vada me jagatkuḍyanivṛttaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राक्स्मृतिर् भ्रान्तिमात्रात्मा सर्गो ऽयम् उदितो यथा । स्वप्नभ्रमात्मको भाति तथेदं कथ्यते शृणु

prāksmṛtir bhrāntimātrātmā sargo 'yam udito yathā / svapnabhramātmako bhāti tathedaṃ kathyate śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्ति कश्चिच् चिदाकाशे क्वचित् संसारमण्डपः । आकाशकाचदलवच् छादनाच्छादनाकृतिः

asti kaścic cidākāśe kvacit saṃsāramaṇḍapaḥ / ākāśakācadalavac chādanācchādanākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेरुस्तम्भस्थलोकेशपुरश्रीसालभञ्जिकः । चतुर्दशापवरकस् त्रिगर्तो भानुदीपकः

merustambhasthalokeśapuraśrīsālabhañjikaḥ / caturdaśāpavarakas trigarto bhānudīpakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोणस्थभूतवल्मीकव्याप्तपर्वतलोष्टकः । अनेकपुत्रजरढप्रजेशब्राह्मणास्पदम्

koṇasthabhūtavalmīkavyāptaparvataloṣṭakaḥ / anekaputrajaraḍhaprajeśabrāhmaṇāspadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋक्षौघकोशकाराढ्यव्योमोर्ध्वतलकालिमा । नभोनिवासिसिद्धौघमषकाहितघुङ्घुमः

ṛkṣaughakośakārāḍhyavyomordhvatalakālimā / nabhonivāsisiddhaughamaṣakāhitaghuṅghumaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पयोदगृहधूमोग्रजालावलितकोणकः । वातमार्गमहावंशस्थितवैमानिकक्रिमिः

payodagṛhadhūmograjālāvalitakoṇakaḥ / vātamārgamahāvaṃśasthitavaimānikakrimiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरासुरादिदुर्बाललीलाकलकलाकुलः । लोकान्तरपुरग्रामभाण्डोपस्करनिर्भरः

surāsurādidurbālalīlākalakalākulaḥ / lokāntarapuragrāmabhāṇḍopaskaranirbharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरित्स्रोतोऽब्धिसरसीजलोक्षितमहीतलः । पातालभूतलस्वर्गाभोगभासुरकोटरः

saritsroto'bdhisarasījalokṣitamahītalaḥ / pātālabhūtalasvargābhogabhāsurakoṭaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र कस्मिंश्चिद् एकस्मिन् कोणापवरकोदरे । शैललोष्टतले ऽस्त्य् एको गिरिग्रामकगर्तकः

tatra kasmiṃścid ekasmin koṇāpavarakodare / śailaloṣṭatale 'sty eko girigrāmakagartakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मिन् नदीशैलवनोपगूढे साग्निस् सदारस् सुतवान् अरोगः । गोक्षीरवान् राजभयाद् विमुक्तः सर्वातिथिर् धर्मपरो द्विजो ऽभूत्

asmin nadīśailavanopagūḍhe sāgnis sadāras sutavān arogaḥ / gokṣīravān rājabhayād vimuktaḥ sarvātithir dharmaparo dvijo 'bhūt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.