Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 3.22

यथा स्वप्नपरिज्ञानात् स्वप्नदेहो न वास्तवः । अनुभूतो ऽप्य् अयं तद्वज् जाग्रद्देहो न वास्तवः

yathā svapnaparijñānāt svapnadeho na vāstavaḥ / anubhūto 'py ayaṃ tadvaj jāgraddeho na vāstavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा स्वप्नपरिज्ञानात् स्वप्नदेहो ऽपि शाम्यति । वासनातानवात् तद्वज् जाग्रद्देहो ऽपि शाम्यति

yathā svapnaparijñānāt svapnadeho 'pi śāmyati / vāsanātānavāt tadvaj jāgraddeho 'pi śāmyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्नसङ्कल्पदेहान्ते देहो ऽयं चेत्यते यथा । तथा जाग्रद्भावनान्तर् उदेत्य् एवातिवाहिकः

svapnasaṅkalpadehānte deho 'yaṃ cetyate yathā / tathā jāgradbhāvanāntar udety evātivāhikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्ने निर्वासनाबीजे यथोदेति सुषुप्तता । जाग्रत्य् अवासनाबीजे तथोदेति विमुक्तता

svapne nirvāsanābīje yathodeti suṣuptatā / jāgraty avāsanābīje tathodeti vimuktatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येयं तु जीवन्मुक्तानां वासना सा न वासना । शुद्धसत्त्वाभिधानं तत् सत्तासामान्यम् उच्यते

yeyaṃ tu jīvanmuktānāṃ vāsanā sā na vāsanā / śuddhasattvābhidhānaṃ tat sattāsāmānyam ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या सुप्तवासना निद्रा सा सुषुप्तम् इति स्मृता । यत् सुप्तवासनं जाग्रत् स घनो मोह उच्यते

yā suptavāsanā nidrā sā suṣuptam iti smṛtā / yat suptavāsanaṃ jāgrat sa ghano moha ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रक्षीणवासना निद्रा तुर्यशब्देन कथ्यते । जाग्रत्य् अपि भवत्य् एतद् विदिते परमे पदे

prakṣīṇavāsanā nidrā turyaśabdena kathyate / jāgraty api bhavaty etad vidite parame pade

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रक्षीणवासना येह जीवतां जीवितस्थितिः । अमुक्तैर् अपरिज्ञाता सा जीवन्मुक्तिर् उच्यते

prakṣīṇavāsanā yeha jīvatāṃ jīvitasthitiḥ / amuktair aparijñātā sā jīvanmuktir ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्धसत्त्वानुपतितं चेतः प्रभिन्नवासनम् । आतिवाहिकताम् एति हिमं तापाद् इवाप्लुतम्

śuddhasattvānupatitaṃ cetaḥ prabhinnavāsanam / ātivāhikatām eti himaṃ tāpād ivāplutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आतिवाहिकतां यातं बुद्धं चित्तान्तरैर् मनः । सर्गजन्मान्तरगतैस् सिद्धैर् मिलति नेतरत्

ātivāhikatāṃ yātaṃ buddhaṃ cittāntarair manaḥ / sargajanmāntaragatais siddhair milati netarat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा ते ऽयम् अहम्भावस् स्वाभ्यासाच् छान्तिम् एष्यति । तदोदेष्यति ते स्फारा दृश्यान्ते बोधता स्वयम्

yadā te 'yam ahambhāvas svābhyāsāc chāntim eṣyati / tadodeṣyati te sphārā dṛśyānte bodhatā svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आतिवाहिकता ज्ञाता स्थितिं ते याति शाश्वतीम् । यदा तदान्यसङ्कल्पालोकात् प्रकृतिपावनी

ātivāhikatā jñātā sthitiṃ te yāti śāśvatīm / yadā tadānyasaṅkalpālokāt prakṛtipāvanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासनातानवे तस्मात् कुरु यत्नम् अनिन्दिते । तस्मिन् प्रौढिम् उपायाते जीवन्मुक्ता भविष्यसि

vāsanātānave tasmāt kuru yatnam anindite / tasmin prauḍhim upāyāte jīvanmuktā bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावन् न पूरितस् त्व् एष निर्मलो बोधचन्द्रमाः । तावद् देहम् इह स्थाप्य लोकान्तरम् अवेक्ष्यताम्

yāvan na pūritas tv eṣa nirmalo bodhacandramāḥ / tāvad deham iha sthāpya lokāntaram avekṣyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मांसदेहो मांसदेहेनैव संश्लेषम् ऋच्छति । न तु चित्तशरीरेण व्यवहारेषु कर्मसु

māṃsadeho māṃsadehenaiva saṃśleṣam ṛcchati / na tu cittaśarīreṇa vyavahāreṣu karmasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथानुभवम् एवैतद् यथास्थितम् उदाहृतम् । आबालसिद्धं संसिद्धं न नाम वरशापवत्

yathānubhavam evaitad yathāsthitam udāhṛtam / ābālasiddhaṃ saṃsiddhaṃ na nāma varaśāpavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवबोधघनाभ्यासाद् देहस्यास्यैव जायते । संसारवासनाकार्श्यं नूनं चित्तशरीरता

avabodhaghanābhyāsād dehasyāsyaiva jāyate / saṃsāravāsanākārśyaṃ nūnaṃ cittaśarīratā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदेष्यन्ती च सैषात्र केनचिन् नोपलक्ष्यते । केवलं तु जनैर् देहो म्रियमाणो ऽवलोक्यते

udeṣyantī ca saiṣātra kenacin nopalakṣyate / kevalaṃ tu janair deho mriyamāṇo 'valokyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहस् त्व् अयं न म्रियते न च जीवति किञ्चन । के किल स्वप्नसङ्कल्पभ्रान्तेर् मरणजीविते

dehas tv ayaṃ na mriyate na ca jīvati kiñcana / ke kila svapnasaṅkalpabhrānter maraṇajīvite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवितं मरणं चैतत् सङ्कल्पपुरुषे यथा । असत्यम् एव भात्य् एतद् अस्मिन् पुत्रि शरीरके

jīvitaṃ maraṇaṃ caitat saṅkalpapuruṣe yathā / asatyam eva bhāty etad asmin putri śarīrake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् एतद् उपदिष्टं मे ज्ञानं देवि त्वयामलम् । यस्मिञ् श्रुतिं गते शान्तिम् एति विश्वविषूचिका

tad etad upadiṣṭaṃ me jñānaṃ devi tvayāmalam / yasmiñ śrutiṃ gate śāntim eti viśvaviṣūcikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रोपकुरुते को हि को ऽभ्यासः कीदृशो ऽथवा । स कथं पोषम् आयाति पुष्टे तस्मिंश् च किं भवेत्

atropakurute ko hi ko 'bhyāsaḥ kīdṛśo 'thavā / sa kathaṃ poṣam āyāti puṣṭe tasmiṃś ca kiṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् एव क्रियते किञ्चिद् येन येन यदा यदा । विनाभ्यासेन तन् नेह सिद्धिम् एति कदाचन

yad eva kriyate kiñcid yena yena yadā yadā / vinābhyāsena tan neha siddhim eti kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्चिन्तनं तत्कथनम् अन्योऽन्यं तत्प्रबोधनम् । तद्गतप्राणमननं ब्रह्माभ्यासं विदुर् बुधाः

taccintanaṃ tatkathanam anyo'nyaṃ tatprabodhanam / tadgataprāṇamananaṃ brahmābhyāsaṃ vidur budhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येषां त्व् अन्तं गतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम् । ते द्वन्द्वमोहनिर्मुक्ता विज्ञेया ब्रह्मसेवकाः

yeṣāṃ tv antaṃ gataṃ pāpaṃ janānāṃ puṇyakarmaṇām / te dvandvamohanirmuktā vijñeyā brahmasevakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्यात्मशास्त्रचिन्ताभिर् येषां गच्छन्ति रात्रयः । वासनातानवोत्काभिस् ते ब्रह्माभ्यासिनस् स्थिताः

adhyātmaśāstracintābhir yeṣāṃ gacchanti rātrayaḥ / vāsanātānavotkābhis te brahmābhyāsinas sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये विरक्ता महात्मानो भोगभावनतानवम् । भावयन्त्य् अभवायान्तर् भव्या भुवि जयन्ति ते

ye viraktā mahātmāno bhogabhāvanatānavam / bhāvayanty abhavāyāntar bhavyā bhuvi jayanti te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदितौदार्यसौन्दर्या वैराग्यरसरञ्जिता । आनन्दस्यन्दिनी येषां मतिस् ते ऽभ्यासिनः परे

uditaudāryasaundaryā vairāgyarasarañjitā / ānandasyandinī yeṣāṃ matis te 'bhyāsinaḥ pare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्यन्ताभावसम्पत्तिं ज्ञातुं ज्ञेयस्य वस्तुनः । युक्त्या शास्त्रे यतन्ते ये ते ब्रह्माभ्यासिनस् स्थिताः

atyantābhāvasampattiṃ jñātuṃ jñeyasya vastunaḥ / yuktyā śāstre yatante ye te brahmābhyāsinas sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्गादाव् एव नोत्पन्नं दृश्यं नास्त्य् एव तत् सदा । इदं जगद् अहं चेति बोधाभ्यासं विदुः परे

sargādāv eva notpannaṃ dṛśyaṃ nāsty eva tat sadā / idaṃ jagad ahaṃ ceti bodhābhyāsaṃ viduḥ pare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृश्यासम्भवबोधेन रागद्वेषादितानवे । रतिर् बलोदिता यासौ ब्रह्माभ्यास उदाहृतः

dṛśyāsambhavabodhena rāgadveṣāditānave / ratir baloditā yāsau brahmābhyāsa udāhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृश्यासम्भवबोधेन रागद्वेषादितानवम् । तप इत्य् उच्यते लोके दृश्यदोषस् तु दुःखकृत्

dṛśyāsambhavabodhena rāgadveṣāditānavam / tapa ity ucyate loke dṛśyadoṣas tu duḥkhakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृश्यासम्भवबोधे हि ज्ञानं ज्ञेयस्य कथ्यते । तदभ्यासेन निर्वाणम् इत्य् अभ्यासो महोदयः

dṛśyāsambhavabodhe hi jñānaṃ jñeyasya kathyate / tadabhyāsena nirvāṇam ity abhyāso mahodayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवबहुलनिशानितान्तनिद्रा सततविवेकविबोधवारिसेकैः । प्रगलति हिमशीतलैर् इवोच्चैः शरदि महामिहिकेव चेतसीति

bhavabahulaniśānitāntanidrā satatavivekavibodhavārisekaiḥ / pragalati himaśītalair ivoccaiḥ śaradi mahāmihikeva cetasīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तवत्य् अथ मुनौ दिवसो जगाम सायन्तनाय विधये ऽस्तम् इनो जगाम । स्नातुं सभा कृतनमस्करणा जगाम श्यामाक्षये रविकरैश् च सहाजगाम

ity uktavaty atha munau divaso jagāma sāyantanāya vidhaye 'stam ino jagāma / snātuṃ sabhā kṛtanamaskaraṇā jagāma śyāmākṣaye ravikaraiś ca sahājagāma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.