Library·Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika·3·3.26
लीलोपाख्याने भूलोकवर्णनं नाम सर्गः षड्विंशस् सर्गः ततो ददृशतुस् सद्म स्वम् एव सिद्धयोषितौ । अदृश्ये एव लोकस्य मण्डपं ब्राह्मणास्पदम्
līlopākhyāne bhūlokavarṇanaṃ nāma sargaḥ ṣaḍviṃśas sargaḥ tato dadṛśatus sadma svam eva siddhayoṣitau / adṛśye eva lokasya maṇḍapaṃ brāhmaṇāspadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिन्ताविधुरदासीकं बाष्पक्लिन्नाङ्गनामुखम् । विध्वस्तप्रायरचनं शीर्णपत्त्राम्बुजोपमम्
cintāvidhuradāsīkaṃ bāṣpaklinnāṅganāmukham / vidhvastaprāyaracanaṃ śīrṇapattrāmbujopamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नष्टोत्सवपुरप्रायम् अगस्त्यान्तम् इवार्णवम् । ग्रीष्मदग्धम् इवोद्यानं विद्युद्दग्धम् इव द्रुमम्
naṣṭotsavapuraprāyam agastyāntam ivārṇavam / grīṣmadagdham ivodyānaṃ vidyuddagdham iva drumam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातच्छिन्नम् इवाम्भोदं हिमदग्धम् इवाम्बुजम् । स्वल्पस्नेहदशं दीपम् इवालोकनखेददम्
vātacchinnam ivāmbhodaṃ himadagdham ivāmbujam / svalpasnehadaśaṃ dīpam ivālokanakhedadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसन्नमृत्युतरुणान्तरवक्त्रकान्तिसंशीर्णजीर्णतरुपर्णवनोपमानम् । वृष्टिव्यपायपरिधूसरदेशरूक्षं जातं गृहेश्वरवियोगहतं गृहं तत्
āsannamṛtyutaruṇāntaravaktrakāntisaṃśīrṇajīrṇataruparṇavanopamānam / vṛṣṭivyapāyaparidhūsaradeśarūkṣaṃ jātaṃ gṛheśvaraviyogahataṃ gṛhaṃ tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ सा निर्मलज्ञानचिराभ्यासेन सुन्दरी । सम्पन्ना सत्यसङ्कल्पा सत्यकामा च देववत्
atha sā nirmalajñānacirābhyāsena sundarī / sampannā satyasaṅkalpā satyakāmā ca devavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिन्तयाम् आस माम् एते देवीं चेमां स्वबान्धवाः । पश्यन्तु तावत् सामान्यललनारूपधारिणीम्
cintayām āsa mām ete devīṃ cemāṃ svabāndhavāḥ / paśyantu tāvat sāmānyalalanārūpadhāriṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गृहजनस् तत्र स ददर्शाङ्गनाद्वयम् । लक्ष्मीगौर्योर् युगम् इव समुद्भासितमन्दिरम्
tato gṛhajanas tatra sa dadarśāṅganādvayam / lakṣmīgauryor yugam iva samudbhāsitamandiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपादं विविधाम्लानमालावलनसुन्दरम् । वसन्तलक्ष्म्योर् युगलम् इवामोदितकाननम्
āpādaṃ vividhāmlānamālāvalanasundaram / vasantalakṣmyor yugalam ivāmoditakānanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वौषधिवनग्रामं पूरयत् तं रसायनैः । शीतलाह्लादसुखदं चन्द्रद्वयम् इवोदितम्
sarvauṣadhivanagrāmaṃ pūrayat taṃ rasāyanaiḥ / śītalāhlādasukhadaṃ candradvayam ivoditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लम्बालकलतालोललोचनालिविलोकितैः । किरत् कुवलयोन्मिश्रमालतीकुसुमोत्करान्
lambālakalatālolalocanālivilokitaiḥ / kirat kuvalayonmiśramālatīkusumotkarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रुतहेमरसापूर्णसरित्सरणहारिणा । देहप्रभाप्रभावेन कनकीकृतकाननम्
drutahemarasāpūrṇasaritsaraṇahāriṇā / dehaprabhāprabhāvena kanakīkṛtakānanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहजाया वपुर् लक्ष्म्या लीलादोलाविलासिना । तरतेव तरङ्गाढ्यनिजलावण्यवारिधेः
sahajāyā vapur lakṣmyā līlādolāvilāsinā / tarateva taraṅgāḍhyanijalāvaṇyavāridheḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलोलबाहुलतिकायुगेनारुणपाणिना । प्रकिरद् वा नवं हैमकल्पवृक्षलतावनम्
vilolabāhulatikāyugenāruṇapāṇinā / prakirad vā navaṃ haimakalpavṛkṣalatāvanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादैर् अमृदिताम्लानपुष्पपल्लवकोमलैः । फुल्लाब्जदलमालाभैर् अस्पृशद्भूतलं पुनः
pādair amṛditāmlānapuṣpapallavakomalaiḥ / phullābjadalamālābhair aspṛśadbhūtalaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तालीतमालषण्डानां शुष्कानां शशिरोचिषाम् । आलोकनामृतासेकैर् जनयद् बालपल्लवान्
tālītamālaṣaṇḍānāṃ śuṣkānāṃ śaśirociṣām / ālokanāmṛtāsekair janayad bālapallavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो ऽस्तु वनदेवीभ्याम् इत्य् उक्त्वा कुसुमाञ्जलिम् । तत्याज ज्येष्ठशर्माथ सार्धं गृहजनेन सः
namo 'stu vanadevībhyām ity uktvā kusumāñjalim / tatyāja jyeṣṭhaśarmātha sārdhaṃ gṛhajanena saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पपात पादयोर् देव्योस् तयोस् सकुसुमाञ्जलिः । प्रालेयशीकरासारः पद्मिन्या इव पद्मयोः
papāta pādayor devyos tayos sakusumāñjaliḥ / prāleyaśīkarāsāraḥ padminyā iva padmayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयतं वनदेव्यौ नो दुःखनाशार्थम् आगते । प्रायः परपरित्राणम् एव कर्म निजं सताम्
jayataṃ vanadevyau no duḥkhanāśārtham āgate / prāyaḥ paraparitrāṇam eva karma nijaṃ satām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देव्याव् अभवतां स्निग्धाव् इह ब्राह्मणदम्पती । सर्वातिथी कुलकरौ स्तम्भभूतौ द्विजस्थितेः
devyāv abhavatāṃ snigdhāv iha brāhmaṇadampatī / sarvātithī kulakarau stambhabhūtau dvijasthiteḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताव् अद्य गृहम् उत्सृज्य सपुत्रपशुबान्धवम् । स्वर्गं गतौ नः पितरौ तेन शून्यं जगत्त्रयम्
tāv adya gṛham utsṛjya saputrapaśubāndhavam / svargaṃ gatau naḥ pitarau tena śūnyaṃ jagattrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्षिणो वृक्षम् आरुह्य विक्षिपन्तः प्रतिक्षणम् । गृहे शून्ये मृताव् उत्काश् शोचन्ति मधुरस्वनैः
pakṣiṇo vṛkṣam āruhya vikṣipantaḥ pratikṣaṇam / gṛhe śūnye mṛtāv utkāś śocanti madhurasvanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुहा घुरघुरारावप्रलापकलनाकुला । सरित्स्थूलाश्रुधाराभिः परिरोदिति पर्वतः
guhā ghuraghurārāvapralāpakalanākulā / saritsthūlāśrudhārābhiḥ pariroditi parvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्झराक्रन्दहारिण्यो मुक्ताम्बरपयोधराः । तप्तनिश्श्वासविध्वस्ताः परं कार्श्यम् इता दिशः
nirjharākrandahāriṇyo muktāmbarapayodharāḥ / taptaniśśvāsavidhvastāḥ paraṃ kārśyam itā diśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षतविक्षतसर्वाङ्गः करुणाक्रन्दकर्कशः । उपवासपरो ग्रामो दीनो मृतिपरस् स्थितः
kṣatavikṣatasarvāṅgaḥ karuṇākrandakarkaśaḥ / upavāsaparo grāmo dīno mṛtiparas sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवसं प्रति वृक्षाणाम् अवश्यायास्रुबिन्दवः । गुच्छलोचनकोशेभ्यस् तापोष्णा निपतन्त्य् अधः
divasaṃ prati vṛkṣāṇām avaśyāyāsrubindavaḥ / gucchalocanakośebhyas tāpoṣṇā nipatanty adhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रशान्तजनसञ्चारा रथ्याः क्षारविधूसराः । विधवा विगतानन्दास् संशून्यहृदयं गताः
praśāntajanasañcārā rathyāḥ kṣāravidhūsarāḥ / vidhavā vigatānandās saṃśūnyahṛdayaṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोकिलालिप्रलापिन्यो वृष्टिबाष्पहता लताः । उष्णोष्णश्वसना देहं घ्नन्ति पल्लवपाणिभिः
kokilālipralāpinyo vṛṣṭibāṣpahatā latāḥ / uṣṇoṣṇaśvasanā dehaṃ ghnanti pallavapāṇibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मानं शतधा कर्तुं बृहच्छ्वभ्राच् छिलातले । निर्झरा निपतन्त्य् एते तापतप्तशरीरकाः
ātmānaṃ śatadhā kartuṃ bṛhacchvabhrāc chilātale / nirjharā nipatanty ete tāpataptaśarīrakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निस्सङ्कथा गतश्रीका मूका विलुलिताशयाः । अन्धेन तमसा पूर्णा गृहा गहनतां गताः
nissaṅkathā gataśrīkā mūkā vilulitāśayāḥ / andhena tamasā pūrṇā gṛhā gahanatāṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्यानपुष्पषण्डेभ्यो रुदद्भ्यो भ्रमरारवैः । पूतिगन्धो विनिर्याति स्वामोदापरनामकः
udyānapuṣpaṣaṇḍebhyo rudadbhyo bhramarāravaiḥ / pūtigandho viniryāti svāmodāparanāmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चूतद्रुमविलासिन्यो विरसाः प्रतिवासरम् । लताः कृशा विलीयन्ते सङ्कुचद्गुच्छलोचनाः
cūtadrumavilāsinyo virasāḥ prativāsaram / latāḥ kṛśā vilīyante saṅkucadgucchalocanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रक्षेप्तुम् अम्बुधौ देहं प्रवृत्ता गन्तुम् आकुलाः । कुल्याः कलकलालोला लोलयन्त्यस् तनुं भुवि
prakṣeptum ambudhau dehaṃ pravṛttā gantum ākulāḥ / kulyāḥ kalakalālolā lolayantyas tanuṃ bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशङ्कमषकापातस्पन्दम् अप्य् अतिचापलम् । कलयन्त्यस् स्थिता वाप्यो निस्स्पन्दानन्दम् आत्मनि
aśaṅkamaṣakāpātaspandam apy aticāpalam / kalayantyas sthitā vāpyo nisspandānandam ātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गायत्किन्नरगन्धर्वविद्याधरसुराङ्गनम् । नूनम् अद्य नभो जातम् अस्मत्ताताभ्यलङ्कृतम्
gāyatkinnaragandharvavidyādharasurāṅganam / nūnam adya nabho jātam asmattātābhyalaṅkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् देव्यौ क्रियतां तावद् अस्माकं शोकनाशनम् । महतां दर्शनं नाम न कदाचन निष्फलम्
tad devyau kriyatāṃ tāvad asmākaṃ śokanāśanam / mahatāṃ darśanaṃ nāma na kadācana niṣphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तवन्तं सा पुत्रं मूर्ध्नि पस्पर्श पाणिना । पल्लवेनानता नम्रं मूलग्रन्थिम् इवाब्जिनी
ity uktavantaṃ sā putraṃ mūrdhni pasparśa pāṇinā / pallavenānatā namraṃ mūlagranthim ivābjinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यास् स्पर्शेन तेनासौ दुःखदौर्भाग्यसङ्कटम् । जहौ प्रावृड्घनासङ्गाद् ग्रीष्मतापम् इवाचलः
tasyās sparśena tenāsau duḥkhadaurbhāgyasaṅkaṭam / jahau prāvṛḍghanāsaṅgād grīṣmatāpam ivācalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वो गृहजनस् सो ऽथ तयोर् देव्योर् विलोकनात् । लक्ष्मीवान् दुःखनिर्मुक्तो बभूवामृतपो यथा
sarvo gṛhajanas so 'tha tayor devyor vilokanāt / lakṣmīvān duḥkhanirmukto babhūvāmṛtapo yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयास्य लीलया मात्रा पुत्रस्य ज्येष्ठशर्मणः । कस्मान् न दर्शनं दत्तं नो दत्तः कथितो ऽथवा
tayāsya līlayā mātrā putrasya jyeṣṭhaśarmaṇaḥ / kasmān na darśanaṃ dattaṃ no dattaḥ kathito 'thavā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्धः पृथ्व्यादिबोधेन येन पृथ्व्यादिसङ्घकः । तस्य पिण्डात्मतां धत्ते व्योमैवान्यस्य केवलम्
buddhaḥ pṛthvyādibodhena yena pṛthvyādisaṅghakaḥ / tasya piṇḍātmatāṃ dhatte vyomaivānyasya kevalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असद् एवाङ्ग सद् इव भाति पृथ्व्यादिवेदनात् । यथा बालस्य वेतालो न भाति तदवेदनात्
asad evāṅga sad iva bhāti pṛthvyādivedanāt / yathā bālasya vetālo na bhāti tadavedanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा पृथ्व्यादिता भाता न पृथ्व्यादि भवेत् क्षणात् । स्वप्ने स्वप्नपरिज्ञानात् तथा जाग्रत्य् अपि स्फुटम्
yathā pṛthvyāditā bhātā na pṛthvyādi bhavet kṣaṇāt / svapne svapnaparijñānāt tathā jāgraty api sphuṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथ्व्यादि खतया बुद्धं खम् इत्य् एवानुभूयते । तथा हि क्षुब्धधातूनां कुड्ये ऽपि ख इवोद्यमः
pṛthvyādi khatayā buddhaṃ kham ity evānubhūyate / tathā hi kṣubdhadhātūnāṃ kuḍye 'pi kha ivodyamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्ने नगरम् उर्वी वा शून्यं खातं च बुध्यते । स्वप्नाङ्गना च कुरुते शून्याप्य् अर्थक्रिया नृणाम्
svapne nagaram urvī vā śūnyaṃ khātaṃ ca budhyate / svapnāṅganā ca kurute śūnyāpy arthakriyā nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खं पृथ्व्यादितया बुद्धं पृथ्व्यादि भवति क्षणात् । मूर्छया परलोको ऽपि प्रत्यक्षम् अनुभूयते
khaṃ pṛthvyāditayā buddhaṃ pṛthvyādi bhavati kṣaṇāt / mūrchayā paraloko 'pi pratyakṣam anubhūyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालो व्योमैव वेतालं म्रियमानो ऽम्बरं वनम् । केशोण्डुकं खम् अन्यस् तु खम् अन्यो वेत्ति मौक्तिकम्
bālo vyomaiva vetālaṃ mriyamāno 'mbaraṃ vanam / keśoṇḍukaṃ kham anyas tu kham anyo vetti mauktikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रस्तक्षीवार्धनिद्राश् च नौयानाश् च सदैव खे । वेतालवच् च वृक्षादि पश्यन्त्य् अनुभवत्य् अपि
trastakṣīvārdhanidrāś ca nauyānāś ca sadaiva khe / vetālavac ca vṛkṣādi paśyanty anubhavaty api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथाभावितम् एतेषां पदार्थानाम् अदो वपुः । अभ्यासजनितं भावि नास्त्य् एकं परमार्थतः
prathābhāvitam eteṣāṃ padārthānām ado vapuḥ / abhyāsajanitaṃ bhāvi nāsty ekaṃ paramārthataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लीलया तु यथावस्तु बुद्धं पृथ्व्यादि नास्ति तत् । आकाशम् एव संवित्त्या भावित्वादितयोदितम्
līlayā tu yathāvastu buddhaṃ pṛthvyādi nāsti tat / ākāśam eva saṃvittyā bhāvitvāditayoditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मात्मैकचिदाकाशमात्रबोधवतो मुनेः । पुत्रमित्रकलत्राणि कथं कानि कदा कुतः
brahmātmaikacidākāśamātrabodhavato muneḥ / putramitrakalatrāṇi kathaṃ kāni kadā kutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्तश् शिरसि यद् दत्तो लीलया ज्येष्ठशर्मणः । तत् प्रवाहस्थितारम्भसम्बोधायाश् चितेः फलम्
hastaś śirasi yad datto līlayā jyeṣṭhaśarmaṇaḥ / tat pravāhasthitārambhasambodhāyāś citeḥ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बोधो हि चेतति यथैव तथा विभाति सूक्ष्मस् तु खाद् अतितरां च तथा विशुद्धः । सर्वत्र राघव स एव पदार्थजालं स्वप्नेषु कल्पितपुरेष्व् अनुभूतम् एव
bodho hi cetati yathaiva tathā vibhāti sūkṣmas tu khād atitarāṃ ca tathā viśuddhaḥ / sarvatra rāghava sa eva padārthajālaṃ svapneṣu kalpitapureṣv anubhūtam eva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.