Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 3.30

पृथिव्यप्तेजसाम् अत्र नभस्वन्नभसोर् अपि । यथोत्तरं दशगुणान् अतीत्यावरकान् क्षणात्

pṛthivyaptejasām atra nabhasvannabhasor api / yathottaraṃ daśaguṇān atītyāvarakān kṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददर्श परमाकाशं तत् प्रमाणविवर्जितम् । तथा ततं जगद् इदं यथा तत्राणुमात्रकम्

dadarśa paramākāśaṃ tat pramāṇavivarjitam / tathā tataṃ jagad idaṃ yathā tatrāṇumātrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तादृक्षावरणान् सर्गान् ब्रह्माण्डेषु ददर्श सा । कोटिशस् स्फुरिता व्योम्नि त्रसरेणुर् इवातपे

tādṛkṣāvaraṇān sargān brahmāṇḍeṣu dadarśa sā / koṭiśas sphuritā vyomni trasareṇur ivātape

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाकाशमहाम्भोधौ महाशून्यत्ववारिणि । महाचिद्द्रवभावोत्थान् बुद्बुदान् अर्बुदक्रमान्

mahākāśamahāmbhodhau mahāśūnyatvavāriṇi / mahāciddravabhāvotthān budbudān arbudakramān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कांश्चिद् आपततो ऽधस्तात् कांश्चिच् चोपरि गच्छतः । कांश्चित् तिर्यग्गतीन् अन्यान् स्थितान् स्तब्धान् स्वसंविदा

kāṃścid āpatato 'dhastāt kāṃścic copari gacchataḥ / kāṃścit tiryaggatīn anyān sthitān stabdhān svasaṃvidā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र यत्रोदिता संविद् येषां येषां यथा यथा । तत्र तत्रोदितं रूपं तेषां तेषां तथा तथा

yatra yatroditā saṃvid yeṣāṃ yeṣāṃ yathā yathā / tatra tatroditaṃ rūpaṃ teṣāṃ teṣāṃ tathā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चैव तत्र नामोर्ध्वं नाधो न च गमागमाः । अन्यद् एव पदं किञ्चिद् अस्मद्देहागमं हि तत्

na caiva tatra nāmordhvaṃ nādho na ca gamāgamāḥ / anyad eva padaṃ kiñcid asmaddehāgamaṃ hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्पद्योत्पद्यते तत्र स्वयं संवित् स्वभावतः । स्वसङ्कल्पैश् शमं याति बालसङ्कल्पजालवत्

utpadyotpadyate tatra svayaṃ saṃvit svabhāvataḥ / svasaṅkalpaiś śamaṃ yāti bālasaṅkalpajālavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् अधस् स्यात् किम् ऊर्ध्वं स्यात् किं तिर्यक् तत्र भासुरे । इति ब्रूहि मम ब्रह्मन्न् इहैव यदि न स्थितिः

kim adhas syāt kim ūrdhvaṃ syāt kiṃ tiryak tatra bhāsure / iti brūhi mama brahmann ihaiva yadi na sthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ससर्वावरणान्य् अत्र महत्य् अन्तविवर्जिते । ब्रह्मणो ऽण्डानि भासन्ते व्योम्नि केशोण्डुको यथा

sasarvāvaraṇāny atra mahaty antavivarjite / brahmaṇo 'ṇḍāni bhāsante vyomni keśoṇḍuko yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्वतन्त्राः प्रधावन्ति पदार्थास् सर्व एव यत् । ब्रह्माण्डं पार्थिवं भागं तद् अधश् शून्यम् अन्यथा

asvatantrāḥ pradhāvanti padārthās sarva eva yat / brahmāṇḍaṃ pārthivaṃ bhāgaṃ tad adhaś śūnyam anyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिपीलिकानाम् भ्रमतां व्योम्नि वर्तुललोष्टके । दशदिक्कम् अधःपादाः पृष्ठम् ऊर्ध्वम् उदाहृतम्

pipīlikānām bhramatāṃ vyomni vartulaloṣṭake / daśadikkam adhaḥpādāḥ pṛṣṭham ūrdhvam udāhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृक्षवल्मीकजालेन केषाञ्चिद् धृदि भूतलम् । सेन्द्वर्कामरदैत्येन वेष्टितं व्योम निर्मलम्

vṛkṣavalmīkajālena keṣāñcid dhṛdi bhūtalam / sendvarkāmaradaityena veṣṭitaṃ vyoma nirmalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्भूतं मरुभूतेन सग्रामपुरपर्वतम् । इदङ्कल्पम् अलूनेन पक्वाक्षोटम् इव त्वचा

sambhūtaṃ marubhūtena sagrāmapuraparvatam / idaṅkalpam alūnena pakvākṣoṭam iva tvacā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा विन्ध्यवनाभोगे प्रस्फुरन्ति करेणवः । तथा तस्मिन् पराभोगे ब्रह्माण्डत्रसरेणवः

yathā vindhyavanābhoge prasphuranti kareṇavaḥ / tathā tasmin parābhoge brahmāṇḍatrasareṇavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् सर्वं ततस् सर्वं तत् सर्वं सर्वतश् च तत् । तच् च सर्वमयं नित्यं तथा तद् अणुकं प्रति

tasmin sarvaṃ tatas sarvaṃ tat sarvaṃ sarvataś ca tat / tac ca sarvamayaṃ nityaṃ tathā tad aṇukaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्धबोधमये तस्मिन् परमालोकवारिधौ । अजस्रम् एत्य गच्छन्ति ब्रह्माण्डाख्यास् तरङ्गकाः

śuddhabodhamaye tasmin paramālokavāridhau / ajasram etya gacchanti brahmāṇḍākhyās taraṅgakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तश्शून्यास् स्थिताः केचित् सकल्पक्षयरात्रयः । तरङ्गा इव तोयाब्धौ प्रोह्यन्ते शून्यतार्णवे

antaśśūnyās sthitāḥ kecit sakalpakṣayarātrayaḥ / taraṅgā iva toyābdhau prohyante śūnyatārṇave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केषाञ्चिद् अन्तः कल्पान्तः प्रवृत्तो घर्घरारवः । न श्रुतो ऽन्यैर् न च ज्ञातस् स्वभावरसनाकुलैः

keṣāñcid antaḥ kalpāntaḥ pravṛtto ghargharāravaḥ / na śruto 'nyair na ca jñātas svabhāvarasanākulaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येषां प्रथमारम्भेषूद्बुभूषा विजृम्भते । सर्गसंसिक्तबीजानां कोशे ऽङ्कुरलता यथा

anyeṣāṃ prathamārambheṣūdbubhūṣā vijṛmbhate / sargasaṃsiktabījānāṃ kośe 'ṅkuralatā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाप्रलयसम्पत्तौ सूर्यार्चिर्विद्रुताश्रयाः । प्रवृत्ता गलितुं केचित् तापे हिमकणा यथा

mahāpralayasampattau sūryārcirvidrutāśrayāḥ / pravṛttā galituṃ kecit tāpe himakaṇā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकल्पं निपतन्त्य् एव केचिद् अप्राप्तभूमयः । यावद् विशीर्य जायन्ते तथासंविन्मयाः किल

ākalpaṃ nipatanty eva kecid aprāptabhūmayaḥ / yāvad viśīrya jāyante tathāsaṃvinmayāḥ kila

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तब्धा एव स्थिताः केचित् केषोण्डुकम् इवाम्बरे । वायोस् स्पन्दा इवाभान्ति तथाप्रोदितसम्पदः

stabdhā eva sthitāḥ kecit keṣoṇḍukam ivāmbare / vāyos spandā ivābhānti tathāproditasampadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचाराद् वेदशास्त्राणाम् अन्य एवान्यथोदितः । आरम्भो विततो ऽन्येषाम् अनित्थं संस्थितक्रमः

ācārād vedaśāstrāṇām anya evānyathoditaḥ / ārambho vitato 'nyeṣām anitthaṃ saṃsthitakramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचिद् ब्रह्मादिपुरुषाः केचिद् विष्ण्वादिसर्गपाः । केचिच् चान्ये प्रजानाथाः केचिन् निर्नाथजन्तवः

kecid brahmādipuruṣāḥ kecid viṣṇvādisargapāḥ / kecic cānye prajānāthāḥ kecin nirnāthajantavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचिद् विचित्रसर्गेशाः केचित् तिर्यङ्मयान्तराः । केचिद् एकार्णवापूर्णा जलेतरविवर्जिताः

kecid vicitrasargeśāḥ kecit tiryaṅmayāntarāḥ / kecid ekārṇavāpūrṇā jaletaravivarjitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचिच् छिलाङ्गनिष्पिण्डाः केचित् क्रिमिपथान्तराः । केचिद् देवमया एव केचिन् नरमयान्तराः

kecic chilāṅganiṣpiṇḍāḥ kecit krimipathāntarāḥ / kecid devamayā eva kecin naramayāntarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचिन् नित्यान्धकाराढ्यास् तथाशीलितजन्तवः । केचिन् मषकसम्पूर्णा उडुम्बरफलश्रियः

kecin nityāndhakārāḍhyās tathāśīlitajantavaḥ / kecin maṣakasampūrṇā uḍumbaraphalaśriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यं शून्यान्तराः केचिच् छून्यस्पन्दात्मजन्तवः । सर्गेण तादृशेनान्ये पूर्णा ये ऽस्मद्धियाम् इह । कल्पनाम् अपि नायान्ति व्योममूकाचला इव

nityaṃ śūnyāntarāḥ kecic chūnyaspandātmajantavaḥ / sargeṇa tādṛśenānye pūrṇā ye 'smaddhiyām iha / kalpanām api nāyānti vyomamūkācalā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तादृगन्तरम् एतेषां महाकाशं ततस् स्थितम् । आजीवितं प्रयच्छद्भिर् विष्ण्वाद्यैर् यन् न दीयते

tādṛgantaram eteṣāṃ mahākāśaṃ tatas sthitam / ājīvitaṃ prayacchadbhir viṣṇvādyair yan na dīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्येकम् अण्डगोलस्य स्थितः कड्ढकरत्नवत् । भूताकृष्टिकरो भागः पार्थिवस् स स्वभावतः

pratyekam aṇḍagolasya sthitaḥ kaḍḍhakaratnavat / bhūtākṛṣṭikaro bhāgaḥ pārthivas sa svabhāvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस् सर्गविभवो ऽस्माकं धियाम् अविषयस् ततः । तज्जगत्कथने शक्तिर् न ममास्ति महामते

yas sargavibhavo 'smākaṃ dhiyām aviṣayas tataḥ / tajjagatkathane śaktir na mamāsti mahāmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीमान्धकारगहने सुमहत्य् अरण्ये नृत्यन्त्य् अदर्शितपरस्परम् एव मत्ताः । यक्षा यथा प्रवितते परमाम्बरे ऽन्तर् एवं स्फुरन्ति सुबहूनि महाजगन्ति

bhīmāndhakāragahane sumahaty araṇye nṛtyanty adarśitaparasparam eva mattāḥ / yakṣā yathā pravitate paramāmbare 'ntar evaṃ sphuranti subahūni mahājaganti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.