Library·Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika·3·3.42
लीलोपाख्याने भ्रान्तिविचारो नाम सर्गः द्विचत्वारिंशत्तमस् सर्गः यस् त्व् अबुद्धमतिर् मूढो रूढो न वितते पदे । वज्रसारम् इदं तस्य जगद् अस्त्य् असद् एव सत्
līlopākhyāne bhrāntivicāro nāma sargaḥ dvicatvāriṃśattamas sargaḥ yas tv abuddhamatir mūḍho rūḍho na vitate pade / vajrasāram idaṃ tasya jagad asty asad eva sat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा बालस्य वेतालो मृतिपर्यन्तदुःखदः । असद् एव सदाकारं तथा मूढमतेर् जगत्
yathā bālasya vetālo mṛtiparyantaduḥkhadaḥ / asad eva sadākāraṃ tathā mūḍhamater jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताप एव यथा वारि मृगाणां भ्रमकारणम् । असत्यम् एव सत्याभं तथा मूढधियां जगत्
tāpa eva yathā vāri mṛgāṇāṃ bhramakāraṇam / asatyam eva satyābhaṃ tathā mūḍhadhiyāṃ jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा स्वप्ने मृतिर् जन्तोर् असत्या सत्यरूपिणी । नार्थक्रियाकरी भाति तथेदं दुर्विदां जगत्
yathā svapne mṛtir jantor asatyā satyarūpiṇī / nārthakriyākarī bhāti tathedaṃ durvidāṃ jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अव्युत्पन्नस्य कनके कानके कटके यथा । कटकज्ञप्तिर् एवास्ति न मनाग् अपि हेमधीः
avyutpannasya kanake kānake kaṭake yathā / kaṭakajñaptir evāsti na manāg api hemadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाज्ञस्य पुरागारनगनागेन्द्रकल्पना । इयं दृश्यदृग् एवास्ति न त्व् अन्या परमार्थदृक्
yathājñasya purāgāranaganāgendrakalpanā / iyaṃ dṛśyadṛg evāsti na tv anyā paramārthadṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा नभसि मुक्तालीपिञ्छकेशोण्डुकादयः । असत्यास् सत्यतां याता तथेदं दुर्दृशां जगत्
yathā nabhasi muktālīpiñchakeśoṇḍukādayaḥ / asatyās satyatāṃ yātā tathedaṃ durdṛśāṃ jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीर्घस्वप्नम् इदम् विश्वं विद्ध्य् अहन्तादिसंयुतम् । अत्रान्ये स्वप्नपुरुषा यथा सत्यास् तथा शृणु
dīrghasvapnam idam viśvaṃ viddhy ahantādisaṃyutam / atrānye svapnapuruṣā yathā satyās tathā śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्ति सर्वगतं शान्तं परमार्थघनं शुचि । अचेत्यचिन्मात्रवपुः परमाकाशम् आततम्
asti sarvagataṃ śāntaṃ paramārthaghanaṃ śuci / acetyacinmātravapuḥ paramākāśam ātatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सर्वगं सर्वशक्ति सर्वं सर्वात्मकं स्वयम् । यत्र यत्र यथोदेति तथास्ते तत्र तत्र वै
tat sarvagaṃ sarvaśakti sarvaṃ sarvātmakaṃ svayam / yatra yatra yathodeti tathāste tatra tatra vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन स्वप्नपुरे द्रष्टा यान् वेत्ति पुरवासिनः । नरान् इति नरा एव क्षणात् तस्य भवन्ति ते
tena svapnapure draṣṭā yān vetti puravāsinaḥ / narān iti narā eva kṣaṇāt tasya bhavanti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् द्रष्टुश् चित्स्वरूपं तत् स्वप्नाकाशान्तरस्थितम् । स्वप्नाकाशचिताहं हि नरो ऽनेनेति भावितम्
yad draṣṭuś citsvarūpaṃ tat svapnākāśāntarasthitam / svapnākāśacitāhaṃ hi naro 'neneti bhāvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्पक्षतैक्यवशतो नरतैवावबुध्यते । आत्मन्य् अतो दिग्द्वयेन द्वयोर् अप्य् एति सत्यता
citpakṣataikyavaśato narataivāvabudhyate / ātmany ato digdvayena dvayor apy eti satyatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्ने ते स्वप्नपुरुषा न सत्यास् स्युर् मुने यदा । वद तत् को भवेद् दोषो मायामात्रशरीरिणि
svapne te svapnapuruṣā na satyās syur mune yadā / vada tat ko bhaved doṣo māyāmātraśarīriṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्ने ऽन्यपुरवास्तव्या वस्तुतस् सत्यरूपिणः । प्रमाणम् अत्र शृणु मे प्रत्यक्षं नाम नेतरत्
svapne 'nyapuravāstavyā vastutas satyarūpiṇaḥ / pramāṇam atra śṛṇu me pratyakṣaṃ nāma netarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्गादाव् आत्मभूर् भाति स्वप्नाभो ऽनुभवात्मकः । तत्सङ्कल्पकला विश्वम् एवं स्वप्नाभम् एव तत्
sargādāv ātmabhūr bhāti svapnābho 'nubhavātmakaḥ / tatsaṅkalpakalā viśvam evaṃ svapnābham eva tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विश्वम् इदं स्वप्नस् तत्र सत्यं भवान् मम । यथैव त्वं तथैवान्ये स्वप्ने स्वप्नं तथा नृणाम्
evaṃ viśvam idaṃ svapnas tatra satyaṃ bhavān mama / yathaiva tvaṃ tathaivānye svapne svapnaṃ tathā nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्ने नगरवास्तव्यास् सत्या न स्युर् इमे यदि । तद् इहापि तदाकारे न सत्यं मे भवान् अपि
svapne nagaravāstavyās satyā na syur ime yadi / tad ihāpi tadākāre na satyaṃ me bhavān api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाहं तव सत्यात्मा सत्यम् एवं भवान् मम । स्वप्नोपलम्भे संसारे मिथस् सिद्ध्यै प्रथेदृशी
yathāhaṃ tava satyātmā satyam evaṃ bhavān mama / svapnopalambhe saṃsāre mithas siddhyai prathedṛśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसारविपुले स्वप्ने यथा सत्यम् अहं तव । तथा त्वम् अपि मे सत्यं सर्वस्वप्नेष्व् इति क्रमः
saṃsāravipule svapne yathā satyam ahaṃ tava / tathā tvam api me satyaṃ sarvasvapneṣv iti kramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्नद्रष्टरि निर्निद्रे तद् दृष्टं स्वप्नपत्तनम् । सद्रूपत्वात् तथैवास्ते ममैवं भगवन् मतिः
svapnadraṣṭari nirnidre tad dṛṣṭaṃ svapnapattanam / sadrūpatvāt tathaivāste mamaivaṃ bhagavan matiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् एतत् तथैवास्ते सत्यत्वात् स्वप्नपत्तनम् । स्वप्नद्रष्टरि निर्निद्रे ऽप्य् आकाशविषदाकृतिः
evam etat tathaivāste satyatvāt svapnapattanam / svapnadraṣṭari nirnidre 'py ākāśaviṣadākṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् आस्ताम् इदं तावद् यज् जाग्रद् इति मन्यसे । विद्धि तत् स्वप्नम् एवान्तर् देशकालाद्यपूरकम्
etad āstām idaṃ tāvad yaj jāgrad iti manyase / viddhi tat svapnam evāntar deśakālādyapūrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सर्वम् इदं भाति न सत्यं सत्यवत् स्थितम् । रञ्जयत्य् अपि मिथ्यैव स्वप्नस्त्रीसुरतोपमम्
evaṃ sarvam idaṃ bhāti na satyaṃ satyavat sthitam / rañjayaty api mithyaiva svapnastrīsuratopamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वत्र वर्तते सर्वं देहस्यान्तर् बहिस् तथा । यत् तु वेत्ति यथा संवित् तत् तथाश्व् एव पश्यति
sarvatra vartate sarvaṃ dehasyāntar bahis tathā / yat tu vetti yathā saṃvit tat tathāśv eva paśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् कोशे विद्यते द्रव्यं तद् दृष्ट्वा लभ्यते यथा । तथास्ति सर्वं चिद्व्योम्नि लभ्यते यत् प्रचेत्यते
yat kośe vidyate dravyaṃ tad dṛṣṭvā labhyate yathā / tathāsti sarvaṃ cidvyomni labhyate yat pracetyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्तरम् उवाचेदं देवी ज्ञप्तिर् विदूरथम् । कृत्वा बोधामृतासेकैर् विवेकाङ्कुरसुन्दरम्
anantaram uvācedaṃ devī jñaptir vidūratham / kṛtvā bodhāmṛtāsekair vivekāṅkurasundaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एवम् एष राजंस् त्वं लीलार्थम् उपवर्णितः । स्वस्ति ते ऽस्तु गमिष्यावो दृष्टा दृष्टान्तदृष्टयः
tad evam eṣa rājaṃs tvaṃ līlārtham upavarṇitaḥ / svasti te 'stu gamiṣyāvo dṛṣṭā dṛṣṭāntadṛṣṭayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति प्रोक्तं सरस्वत्या गिरा मधुरवर्णया । उवाच वचनं धीमान् भूमिपालो विदूरथः
iti proktaṃ sarasvatyā girā madhuravarṇayā / uvāca vacanaṃ dhīmān bhūmipālo vidūrathaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममापि दर्शनं देवि मोघं भवति नार्थिनि । महाफलप्रदायास् तु कथं तव भविष्यति
mamāpi darśanaṃ devi moghaṃ bhavati nārthini / mahāphalapradāyās tu kathaṃ tava bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं देहं समुत्सृज्य लोकान्तरम् इतः परम् । निजम् आयामि हे देवि स्वप्नात् स्वप्नान्तरं यथा
ahaṃ dehaṃ samutsṛjya lokāntaram itaḥ param / nijam āyāmi he devi svapnāt svapnāntaraṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रादिशाशु मां मातः प्रपन्नं शरणागतम् । भक्ते ऽवहेला वरदे महतां न विराजते
atrādiśāśu māṃ mātaḥ prapannaṃ śaraṇāgatam / bhakte 'vahelā varade mahatāṃ na virājate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यं प्रदेशम् अहम् यामि तम् एवायात्व् अयं मम । मन्त्री कुमारी चैवेयं बालेति कुरु मे दयाम्
yaṃ pradeśam aham yāmi tam evāyātv ayaṃ mama / mantrī kumārī caiveyaṃ bāleti kuru me dayām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगच्छ राज्यम् उचिताङ्गविचारचारु प्राग्जन्ममण्डलवरे कुरु निर्विशङ्कम् । अस्माभिर् अर्थिजनकामनिराकृतिर् हि दृष्टा न काचन कदाचिद् अपीति विद्धि
āgaccha rājyam ucitāṅgavicāracāru prāgjanmamaṇḍalavare kuru nirviśaṅkam / asmābhir arthijanakāmanirākṛtir hi dṛṣṭā na kācana kadācid apīti viddhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.