Library·Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika·3·3.54

Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 3.54

तस्माद् ये वेद्यवेत्तारो ये वा धर्मं परं श्रिताः । आतिवाहिकदेहत्वं प्राप्नुवन्त्य् एव नेतरे

tasmād ye vedyavettāro ye vā dharmaṃ paraṃ śritāḥ / ātivāhikadehatvaṃ prāpnuvanty eva netare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधिभौतिकदेहत्वं मिथ्या भ्रममयात्मकम् । कथम् अन्ये स्थितिं यातु च्छायास् ते कथम् आतपे

ādhibhautikadehatvaṃ mithyā bhramamayātmakam / katham anye sthitiṃ yātu cchāyās te katham ātape

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लीला विदितवेद्या नो परमं धर्मम् आश्रिता । केवलं तेन सा भर्तृकल्पितं नगरं गता

līlā viditavedyā no paramaṃ dharmam āśritā / kevalaṃ tena sā bhartṛkalpitaṃ nagaraṃ gatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् एषा प्रयाता तु भर्ता पश्य ममाम्बिके । प्रवृत्तः प्राणसन्त्यागे कर्तव्यम् किम् इहाधुना

evam eṣā prayātā tu bhartā paśya mamāmbike / pravṛttaḥ prāṇasantyāge kartavyam kim ihādhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावाभावेषु भावानां कथं नियतिर् आगता । कथं भूयो ऽप्य् अनियतिर् मृतिजन्मादिषूचिता

bhāvābhāveṣu bhāvānāṃ kathaṃ niyatir āgatā / kathaṃ bhūyo 'py aniyatir mṛtijanmādiṣūcitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं स्वभावसंसिद्धिः कथं सत्ता पदार्थगा । कथम् अग्न्यादिषूष्णत्वं पृथ्व्यादौ स्थिरता कथम्

kathaṃ svabhāvasaṃsiddhiḥ kathaṃ sattā padārthagā / katham agnyādiṣūṣṇatvaṃ pṛthvyādau sthiratā katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिमादिषु कथं शैत्यं का सत्ता कालखादिषु । भावाभावग्रहोत्सर्गस् स्थूलसूक्ष्मदृशः कथम्

himādiṣu kathaṃ śaityaṃ kā sattā kālakhādiṣu / bhāvābhāvagrahotsargas sthūlasūkṣmadṛśaḥ katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथम् अत्यन्तम् उच्छ्रायं तृणगुल्माङ्कुरादिकम् । वस्तुनायात्य् अनष्टे ऽपि स्थिते स्वोच्छ्रायकारणे

katham atyantam ucchrāyaṃ tṛṇagulmāṅkurādikam / vastunāyāty anaṣṭe 'pi sthite svocchrāyakāraṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाप्रलयसंपत्तौ सर्गास्थास्तमये सति । अनन्ताकाशम् आशान्तं सद् ब्रह्मैवावतिष्ठते

mahāpralayasaṃpattau sargāsthāstamaye sati / anantākāśam āśāntaṃ sad brahmaivāvatiṣṭhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्चिद्रूपतया तेजःकणो ऽहम् इति चेतति । स्वप्ने संविद् यथा हि त्वम् आकाशगमनादि वा

taccidrūpatayā tejaḥkaṇo 'ham iti cetati / svapne saṃvid yathā hi tvam ākāśagamanādi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेजःकणो सौस्थूलत्वम् आत्मनात्मनि विन्दति । असत्यम् एव सत्याभं ब्रह्माण्डं तद् इदं स्मृतम्

tejaḥkaṇo sausthūlatvam ātmanātmani vindati / asatyam eva satyābhaṃ brahmāṇḍaṃ tad idaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रान्तर् ब्रह्म तद् वेत्ति ब्रह्माहम् अयम् इत्य् अथ । मनोराज्यं स कुरुते खात्मैव तद् इदं जगत्

tatrāntar brahma tad vetti brahmāham ayam ity atha / manorājyaṃ sa kurute khātmaiva tad idaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् प्रथमतस् सर्गे या यथा यत्र संविदः । कथितास् तास् तथा तत्र स्थिता अद्यापि निश्चलाः

tasmin prathamatas sarge yā yathā yatra saṃvidaḥ / kathitās tās tathā tatra sthitā adyāpi niścalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् यथा स्फुरितं चित्त्वं तत् तथान्यत्म चिद् भवेत् । स्वयम् एवानियमितस् ततस् स्यान् नेह किञ्चन

yad yathā sphuritaṃ cittvaṃ tat tathānyatma cid bhavet / svayam evāniyamitas tatas syān neha kiñcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च नाम नकिञ्चित्त्वं युज्यते चित्स्वरूपिणः । त्यक्त्वा समस्तसंस्थानं हि संतिष्ठतु वै कथम्

na ca nāma nakiñcittvaṃ yujyate citsvarūpiṇaḥ / tyaktvā samastasaṃsthānaṃ hi saṃtiṣṭhatu vai katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्गादौ स्वयम् एवान्तश् चिद् यथा कचितात्मनि । हिमाग्न्यादितयाद्यापि सा तथास्ते स्वसत्तया

sargādau svayam evāntaś cid yathā kacitātmani / himāgnyāditayādyāpi sā tathāste svasattayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् स्वसत्तासन्त्यागस् सतः कर्तुं न युज्यते । यदा चिदादेस् तेनेयं नियतिर् न विनश्यति

tasmāt svasattāsantyāgas sataḥ kartuṃ na yujyate / yadā cidādes teneyaṃ niyatir na vinaśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् यथा कचितं यत्र व्योमरूप्य् अपि पार्थिवम् । सर्गादौ तस्य चलितुम् अद्य यावन् न युज्यते

yad yathā kacitaṃ yatra vyomarūpy api pārthivam / sargādau tasya calitum adya yāvan na yujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या यथा चित् प्रकचिता प्रतिपक्षविदं विना । न सा ततः प्रचलति वेदनाभ्यासतस् स्वयम्

yā yathā cit prakacitā pratipakṣavidaṃ vinā / na sā tataḥ pracalati vedanābhyāsatas svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगदादाव् अनुत्पन्नं यच् चेदम् अनुभूयते । तत् संविद्व्योमकचनं स्वप्नस्त्रीसुरतं यथा

jagadādāv anutpannaṃ yac cedam anubhūyate / tat saṃvidvyomakacanaṃ svapnastrīsurataṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असत्यम् एव सत्याभं प्रतिभानम् इति स्थितम् । इति स्वभावसंवित्तिर् इत्थं भूतानुभूतयः

asatyam eva satyābhaṃ pratibhānam iti sthitam / iti svabhāvasaṃvittir itthaṃ bhūtānubhūtayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्गादौ या यथा रूढा संवित्कचनसन्ततिः । साद्यापि चालितान्येन स्थिता नियतिर् दृश्यते

sargādau yā yathā rūḍhā saṃvitkacanasantatiḥ / sādyāpi cālitānyena sthitā niyatir dṛśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीतव्योमतासंविच् चिद्व्योम व्योमतां गतम् । गृहीतकालतासंविच् चिन्नभः कालतां गतम्

gṛhītavyomatāsaṃvic cidvyoma vyomatāṃ gatam / gṛhītakālatāsaṃvic cinnabhaḥ kālatāṃ gatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीतजलसंविद् चिद्व्योम वारि व्यवस्थितम् । स्वप्ने तथा हि पुरुषः पश्यत्य् आत्मनि वारिताम्

gṛhītajalasaṃvid cidvyoma vāri vyavasthitam / svapne tathā hi puruṣaḥ paśyaty ātmani vāritām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वमरुत्संविदा भाति भवत्य् एषा यथास्थिता । चिच्चमत्कारचातुर्यम् असद् एतत् समूहते

svamarutsaṃvidā bhāti bhavaty eṣā yathāsthitā / ciccamatkāracāturyam asad etat samūhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खत्वं मरुत्त्वम् उर्वीत्वम् अप्त्वम् अग्नित्वम् अप्य् असत् । वेत्त्य् अन्तस् स्वप्नसङ्कल्पध्यानेष्व् इव चितिस् स्वयम्

khatvaṃ maruttvam urvītvam aptvam agnitvam apy asat / vetty antas svapnasaṅkalpadhyāneṣv iva citis svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरणानन्तरं कर्मफलानुभवनक्रमम् । सर्वकर्मेहशान्त्यर्थं श्रुतं श्रेयस्करं शृणु

maraṇānantaraṃ karmaphalānubhavanakramam / sarvakarmehaśāntyarthaṃ śrutaṃ śreyaskaraṃ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूढादिसर्गे नियतिर् यैकद्वित्रिचतुर्मिता । पुष्ट्यादिष्व् आयुषः पुंसां तस्याथ नियतिं शृणु

rūḍhādisarge niyatir yaikadvitricaturmitā / puṣṭyādiṣv āyuṣaḥ puṃsāṃ tasyātha niyatiṃ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशकालक्रियाद्रव्यशुद्ध्यशुद्धी स्वकर्मणाम् । ऊनत्वे चाधिकत्वे च नृणां कारणम् आयुषः

deśakālakriyādravyaśuddhyaśuddhī svakarmaṇām / ūnatve cādhikatve ca nṛṇāṃ kāraṇam āyuṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वकर्मधर्मे ह्रसति ह्रसत्य् आयुर् नृणाम् इह । वृद्धे वृद्धिम् उपायाति समम् एव भवेत् समे

svakarmadharme hrasati hrasaty āyur nṛṇām iha / vṛddhe vṛddhim upāyāti samam eva bhavet same

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालमृत्युप्रदैर् बालो युवा यौवनमृत्युदैः । वृद्धमृत्युप्रदैर् वृद्धः कर्मभिर् मृतिम् ऋच्छति

bālamṛtyupradair bālo yuvā yauvanamṛtyudaiḥ / vṛddhamṛtyupradair vṛddhaḥ karmabhir mṛtim ṛcchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो यथा शास्त्रम् आरब्धं स्वधर्मम् अनुतिष्ठति । भाजनं भवति श्रीमान् स यथाशास्त्रम् आयुषः

yo yathā śāstram ārabdhaṃ svadharmam anutiṣṭhati / bhājanaṃ bhavati śrīmān sa yathāśāstram āyuṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं कर्मानुसारेण जन्तुर् अन्त्यां दशाम् इतः । भवत्य् अस्तङ्गतवचो दृङ्मर्मच्छेदिवेदनः

evaṃ karmānusāreṇa jantur antyāṃ daśām itaḥ / bhavaty astaṅgatavaco dṛṅmarmacchedivedanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरणं मे समासेन कथयेन्दुसमानने । किं सुखं मरणं किं वा दुःखं मृत्वा च किं भवेत्

maraṇaṃ me samāsena kathayendusamānane / kiṃ sukhaṃ maraṇaṃ kiṃ vā duḥkhaṃ mṛtvā ca kiṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिविधाः पुरुषास् सन्ति देहस्यान्ते मुमूर्षवः । मूर्खो ऽथ धारणाभ्यासी युक्तिमान् पुरुषस् तथा

trividhāḥ puruṣās santi dehasyānte mumūrṣavaḥ / mūrkho 'tha dhāraṇābhyāsī yuktimān puruṣas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्यस्य धारणाश् चेष्टा देहं त्यक्त्वा यथासुखम् । प्रयाति धारणाभ्यासी युक्तियुक्तस् तथैव च

abhyasya dhāraṇāś ceṣṭā dehaṃ tyaktvā yathāsukham / prayāti dhāraṇābhyāsī yuktiyuktas tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धारणा यस्य नाभ्यासं प्राप्ता नैव स मुक्तिभाक् । मूर्खस् स्वमृतिकाले ऽसौ दुःखम् एत्य् अवशाशयः

dhāraṇā yasya nābhyāsaṃ prāptā naiva sa muktibhāk / mūrkhas svamṛtikāle 'sau duḥkham ety avaśāśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासनावेशवैवश्यं भावयन् विषयाशयः । दीनतां परमाम् एति परिलूनम् इवाम्बुजम्

vāsanāveśavaivaśyaṃ bhāvayan viṣayāśayaḥ / dīnatāṃ paramām eti parilūnam ivāmbujam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशास्त्रसंस्कृतमतिर् असज्जनपरायणः । मृताव् अनुभवत्य् अन्तर् दाहम् अग्नाव् इव च्युतः

aśāstrasaṃskṛtamatir asajjanaparāyaṇaḥ / mṛtāv anubhavaty antar dāham agnāv iva cyutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा घर्घरकण्ठत्वं वैरूप्यं दृष्टिवर्णजम् । गच्छत्य् एष विनाशात्मा तदा भवति दीनधीः

yadā ghargharakaṇṭhatvaṃ vairūpyaṃ dṛṣṭivarṇajam / gacchaty eṣa vināśātmā tadā bhavati dīnadhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमश्यामलालोको दिवाभ्युदितरात्रिकः । भ्रमद्दिङ्मण्डलाभोगो घनमेचकिताम्बरः

paramaśyāmalāloko divābhyuditarātrikaḥ / bhramaddiṅmaṇḍalābhogo ghanamecakitāmbaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मर्मव्यथाविधुरितः प्रभ्रमद्वृक्षमण्डलः । आकाशीभूतवसुधो वसुधीभूतखान्तरः

marmavyathāvidhuritaḥ prabhramadvṛkṣamaṇḍalaḥ / ākāśībhūtavasudho vasudhībhūtakhāntaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिवृत्तककुप्चक्र उह्यमान इवार्णवे । नीयमान इवाकाशे घननिद्रोन्मुखाशयः

parivṛttakakupcakra uhyamāna ivārṇave / nīyamāna ivākāśe ghananidronmukhāśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्धकूपम् इवापन्नश् शिलान्तर् इव योजितः । स्वयं जडीभवज्जिह्वो विकर्तित इवाशये

andhakūpam ivāpannaś śilāntar iva yojitaḥ / svayaṃ jaḍībhavajjihvo vikartita ivāśaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पततीव नभोमार्गाद् घुणावर्त इवार्पितः । रथद्रुत इवारूढो हिमवद्गलनोन्मुखः

patatīva nabhomārgād ghuṇāvarta ivārpitaḥ / rathadruta ivārūḍho himavadgalanonmukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्योत्कुर्वन्न् इव संसारं वह्निमध्यं स्पृशन्न् इव । भ्रमितः क्षेपणेणेव वातयन्त्र इव स्थितः

jyotkurvann iva saṃsāraṃ vahnimadhyaṃ spṛśann iva / bhramitaḥ kṣepaṇeṇeva vātayantra iva sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रमितो वा भ्रम इव कृष्टो रशनयेव वा । भ्रमन्न् इव जलावर्ते शस्त्रयन्त्र इवार्पितः

bhramito vā bhrama iva kṛṣṭo raśanayeva vā / bhramann iva jalāvarte śastrayantra ivārpitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रोह्यमानस् तृणम् इव महत्य् अर्णवमारुते । दूरोढो वारिपूरेण निपतन्न् इव वाडवे

prohyamānas tṛṇam iva mahaty arṇavamārute / dūroḍho vāripūreṇa nipatann iva vāḍave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्तगगने श्वभ्रे चक्रावर्ते पतन्न् इव । अद्रिद्यूर्वीविपर्यासदशाम् अनुभवन् स्थितः

anantagagane śvabhre cakrāvarte patann iva / adridyūrvīviparyāsadaśām anubhavan sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतन्न् इवानवरतं प्रोत्पतन्न् इव वाभितः । घूत्काराकर्णनोद्भ्रान्तः पूर्णसर्वेन्द्रियव्रजः

patann ivānavarataṃ protpatann iva vābhitaḥ / ghūtkārākarṇanodbhrāntaḥ pūrṇasarvendriyavrajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमाच् छ्यामलतां यान्ति तस्य सर्वार्थसंविदः । यथास्तङ्गच्छन्ति रवौ मन्दालोकतया दिशः

kramāc chyāmalatāṃ yānti tasya sarvārthasaṃvidaḥ / yathāstaṅgacchanti ravau mandālokatayā diśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वापरं न जानाति स्मृतिस् तानवम् आगता । यथा पाश्चात्यसन्ध्यान्ते नष्टा दृष्टिर् दिगष्टके

pūrvāparaṃ na jānāti smṛtis tānavam āgatā / yathā pāścātyasandhyānte naṣṭā dṛṣṭir digaṣṭake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनःकल्पनसामर्थ्यं जहात्य् अस्य विमोहितः । अविवेकेन तेनासौ महामोहे निमज्जति

manaḥkalpanasāmarthyaṃ jahāty asya vimohitaḥ / avivekena tenāsau mahāmohe nimajjati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदेषन्मोहम् आदत्ते नादत्ते पवनस् तदा । न त्व् आदत्ते यथा प्राणान् मोहम् आयात्य् अलं तदा

yadeṣanmoham ādatte nādatte pavanas tadā / na tv ādatte yathā prāṇān moham āyāty alaṃ tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्योऽन्यं पुष्टतां यातैर् मोहात् संवेदनभ्रमैः । जन्तुः पाषाणताम् एति स्थितम् इत्य् आदिसर्गतः

anyo'nyaṃ puṣṭatāṃ yātair mohāt saṃvedanabhramaiḥ / jantuḥ pāṣāṇatām eti sthitam ity ādisargataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यथां विमोहं मूर्छां च भ्रमं व्याधिम् अचेतनम् । किम् अर्थम् अयम् आयाति देहो खण्डाङ्गवान् अपि

vyathāṃ vimohaṃ mūrchāṃ ca bhramaṃ vyādhim acetanam / kim artham ayam āyāti deho khaṇḍāṅgavān api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं संविदितं कर्म सर्गादौ स्पन्दनं विदः । यद्य् अस्मिन् समये दुःखं कालेनैतावतेदृशम्

evaṃ saṃviditaṃ karma sargādau spandanaṃ vidaḥ / yady asmin samaye duḥkhaṃ kālenaitāvatedṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्यात् कचत्य् एव विटपगुच्छवत् तत् स्वभावजम् । वेत्ति चित्त्वविजृम्भोत्थं नान्यद् अत्रास्ति कारणम्

syāt kacaty eva viṭapagucchavat tat svabhāvajam / vetti cittvavijṛmbhotthaṃ nānyad atrāsti kāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा व्यथावशान् नाड्यस् स्वसङ्कोचविकासने । त्यजन्ति मरुतो देहात् परियान्ति निजां स्थितिम्

yadā vyathāvaśān nāḍyas svasaṅkocavikāsane / tyajanti maruto dehāt pariyānti nijāṃ sthitim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविष्टा न विनिर्यान्ति निर्याताः प्रविशन्ति नो । यदा वाता विनाडित्वात् तदास्पन्दान् मृतिर् भवेत्

praviṣṭā na viniryānti niryātāḥ praviśanti no / yadā vātā vināḍitvāt tadāspandān mṛtir bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न विशत्य् एव वा नैव निर्याति पवनो यदा । शरीरान् नाडिवैधुर्ये मृत इत्य् उच्यते तदा

na viśaty eva vā naiva niryāti pavano yadā / śarīrān nāḍivaidhurye mṛta ity ucyate tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगन्तव्यं मया नाशं कालेनैतावतेति या । पूर्वं संविदिता संविद् याति तच्चोदिता मृतिम्

āgantavyaṃ mayā nāśaṃ kālenaitāvateti yā / pūrvaṃ saṃviditā saṃvid yāti taccoditā mṛtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईदृशेन मयेहेत्थं भाव्यम् इत्य् आदिसर्गजा । संविद् बीजकलानाशं न कदाचन गच्छति

īdṛśena mayehetthaṃ bhāvyam ity ādisargajā / saṃvid bījakalānāśaṃ na kadācana gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संविदो वेदनं नाम स्वभावो ऽव्यतिरेकवान् । तस्मात् स्वभावसंवित्तेर् नान्यन् मरणजन्मनी

saṃvido vedanaṃ nāma svabhāvo 'vyatirekavān / tasmāt svabhāvasaṃvitter nānyan maraṇajanmanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचिद् आवर्तवद् दौस्स्थ्यं क्वचिन् नद्यां जलं यथा । क्वचित् सौम्यं क्वचिज् जीवधर्मीदं चेतनं तथा

kvacid āvartavad daussthyaṃ kvacin nadyāṃ jalaṃ yathā / kvacit saumyaṃ kvacij jīvadharmīdaṃ cetanaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा लतायाः पर्वाणि दीर्घाया मध्यमध्यतः । तथा चेतनसत्ताया जन्मानि मरणानि च

yathā latāyāḥ parvāṇi dīrghāyā madhyamadhyataḥ / tathā cetanasattāyā janmāni maraṇāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न जायते न म्रियते चेतनं पुरुषः क्वचित् । स्वप्नसम्भ्रमवद् भ्रान्तम् एतत् पश्यति केवलम्

na jāyate na mriyate cetanaṃ puruṣaḥ kvacit / svapnasambhramavad bhrāntam etat paśyati kevalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुषश् चेतनामात्रं स कदा क्वेव नश्यति । चेतनव्यतिरिक्तं च वदान्यत् किं पुमान् भवेत्

puruṣaś cetanāmātraṃ sa kadā kveva naśyati / cetanavyatiriktaṃ ca vadānyat kiṃ pumān bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वाद्य यावन् मृतं ब्रूहि चेतनं कस्य किं कथम् । म्रियन्ते देहलक्षाणि चेतनं स्थितम् अक्षयम्

kvādya yāvan mṛtaṃ brūhi cetanaṃ kasya kiṃ katham / mriyante dehalakṣāṇi cetanaṃ sthitam akṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमरिष्यत् तु चेच् चित्त्वम् एकस्मिन्न् एव तन्मृते । अभविष्यन् सर्व एव मृता एकमृताव् इह

amariṣyat tu cec cittvam ekasminn eva tanmṛte / abhaviṣyan sarva eva mṛtā ekamṛtāv iha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासनामात्रवैचित्र्यं यज् जीवो ऽनुभवेत् स्वयम् । तस्यैव जन्ममरणे नामनी परिकल्पिते

vāsanāmātravaicitryaṃ yaj jīvo 'nubhavet svayam / tasyaiva janmamaraṇe nāmanī parikalpite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं न किञ्चिन् म्रियते जायते न च कश्चन । वासनावर्तगर्तेषु जीवो लुठति केवलम्

evaṃ na kiñcin mriyate jāyate na ca kaścana / vāsanāvartagarteṣu jīvo luṭhati kevalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्यन्तासम्भवाद् एव दृश्यस्यासौ च वासना । नास्त्य् एवेति विचारेण दृढज्ञाने विनश्यति

atyantāsambhavād eva dṛśyasyāsau ca vāsanā / nāsty eveti vicāreṇa dṛḍhajñāne vinaśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुदितम् उदितं जगत्प्रबन्धं भवभयतो व्यसनैर् विलोक्य सम्यक् । अलम् अनुदितवासनो हि जीवो भवति विमुक्त इतीह सत्यम् अस्तु

anuditam uditaṃ jagatprabandhaṃ bhavabhayato vyasanair vilokya samyak / alam anuditavāsano hi jīvo bhavati vimukta itīha satyam astu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.