Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 3.57

ततो ददृशतुस् तत्र शवशय्यैकपार्श्वगाम् । लीलां विदूरथस्याग्रे मृतां तां प्रथमागताम्

tato dadṛśatus tatra śavaśayyaikapārśvagām / līlāṃ vidūrathasyāgre mṛtāṃ tāṃ prathamāgatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राग्वेषां प्राक्समाचारां प्राग्देहां प्राक्स्ववासनाम् । प्राक्तनाकारसदृशसर्वरूपाङ्गसुन्दरीम्

prāgveṣāṃ prāksamācārāṃ prāgdehāṃ prāksvavāsanām / prāktanākārasadṛśasarvarūpāṅgasundarīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राक्स्मृत्यवयवस्पन्दां प्रागम्बरपरावृताम् । प्राग्भूषणभरच्छन्नां केवलं तत्र संस्थिताम्

prāksmṛtyavayavaspandāṃ prāgambaraparāvṛtām / prāgbhūṣaṇabharacchannāṃ kevalaṃ tatra saṃsthitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीतचामरां चारु वीजयन्तीं महीपतिम् । मौनस्थां वामहस्तस्थवदनेन्दुतयानताम्

gṛhītacāmarāṃ cāru vījayantīṃ mahīpatim / maunasthāṃ vāmahastasthavadanendutayānatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूषणांशुलतापुष्पैः फुल्लाम् इव वनस्थलीम् । कुर्वाणां वीक्षणैर् दिक्षु मालत्युत्पलवर्षणम्

bhūṣaṇāṃśulatāpuṣpaiḥ phullām iva vanasthalīm / kurvāṇāṃ vīkṣaṇair dikṣu mālatyutpalavarṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सृजन्तीम् आत्मलावण्याद् बिन्दून् इन्दून् इवोदितान् । नराधिपात्मनो विष्णोर् लक्ष्मीम् इव समागताम्

sṛjantīm ātmalāvaṇyād bindūn indūn ivoditān / narādhipātmano viṣṇor lakṣmīm iva samāgatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदितां पुष्पसम्भाराद् इव पुष्पाकरश्रियम् । भर्तुर् वदनविन्यस्तदृष्टिम् इव विचेष्टिताम्

uditāṃ puṣpasambhārād iva puṣpākaraśriyam / bhartur vadanavinyastadṛṣṭim iva viceṣṭitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किञ्चित्प्रम्लानवदनां म्लानचन्द्रां निशाम् इव । ताभ्यां सा ललना दृष्टा तया ते तु न लक्षिते । यस्मात् ते सत्यसङ्कल्पे सा न तावत् तथोदिता

kiñcitpramlānavadanāṃ mlānacandrāṃ niśām iva / tābhyāṃ sā lalanā dṛṣṭā tayā te tu na lakṣite / yasmāt te satyasaṅkalpe sā na tāvat tathoditā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् प्रदेशे सा पूर्वलीला संस्थाप्य देहकम् । ध्यानेन ज्ञप्तिसहिता गताभूद् इति वर्णितम्

tasmin pradeśe sā pūrvalīlā saṃsthāpya dehakam / dhyānena jñaptisahitā gatābhūd iti varṇitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् इदानीं च लीला या देहस् तत्र न वर्णितः । किं सम्पन्नः क्व वायात इति मे कथय प्रभो

kim idānīṃ ca līlā yā dehas tatra na varṇitaḥ / kiṃ sampannaḥ kva vāyāta iti me kathaya prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वासील् लीलाशरीरं तत् कुतस् तस्य हि सत्यता । सा किल भ्रान्तिर् एवाभूज् जलबुद्धिर् मराव् इव

kvāsīl līlāśarīraṃ tat kutas tasya hi satyatā / sā kila bhrāntir evābhūj jalabuddhir marāv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथैव बोधे लीलासौ परिणामम् इता क्रमात् । परे तथैव तस्यास् तद् धिमवद्गलितं वपुः

yathaiva bodhe līlāsau pariṇāmam itā kramāt / pare tathaiva tasyās tad dhimavadgalitaṃ vapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आतिवाहिकदेहस्य कालेनाभ्युदितो भ्रमः । आधिभौतिकदेहो ऽहम् इति रज्जुभुजङ्गवत्

ātivāhikadehasya kālenābhyudito bhramaḥ / ādhibhautikadeho 'ham iti rajjubhujaṅgavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आतिवाहिकदेहेन दृश्यं यद् अवकल्पितम् । भूम्यादि नाम तस्यैव कृतं तत् त्व् आधिभौतिकम्

ātivāhikadehena dṛśyaṃ yad avakalpitam / bhūmyādi nāma tasyaiva kṛtaṃ tat tv ādhibhautikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वास्तवेन तु रूपेण भूम्याद्यात्माधिभौतिकः । न शब्देन न चार्थेन शब्दार्थौ शशशृङ्गवत्

vāstavena tu rūpeṇa bhūmyādyātmādhibhautikaḥ / na śabdena na cārthena śabdārthau śaśaśṛṅgavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुंसो हरिणको ऽस्मीति स्वप्ने यस्योदिता मतिः । स किम् अन्विष्यति मृगं स्वमृगत्वपरिक्षये

puṃso hariṇako 'smīti svapne yasyoditā matiḥ / sa kim anviṣyati mṛgaṃ svamṛgatvaparikṣaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदेत्य् असत्यम् एवाशु तथासत्यम् प्रलीयते । भ्रान्तिर् हि भ्रमतो रज्ज्वाम् इव सर्पत्वसङ्ग्रहे

udety asatyam evāśu tathāsatyam pralīyate / bhrāntir hi bhramato rajjvām iva sarpatvasaṅgrahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समस्तस्याप्रबुद्धस्य मनोजातस्य कस्यचित् । विडम्बेन दृग् एवेयं मिथ्यारूढिम् उपागता

samastasyāprabuddhasya manojātasya kasyacit / viḍambena dṛg eveyaṃ mithyārūḍhim upāgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्नोपलम्भं सर्गाख्यं स्वं सर्वो ऽनुभवन् स्थितः । चिरम् आवृत्तदेहात्मा भूचक्रस्फुरणं यथा

svapnopalambhaṃ sargākhyaṃ svaṃ sarvo 'nubhavan sthitaḥ / ciram āvṛttadehātmā bhūcakrasphuraṇaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मंल् लोकैः पुरस्स्थस्य गच्छतो योगिनो निजाम् । आतिवाहिकतां देहः कीदृशो ऽयं विलोक्यते

brahmaṃl lokaiḥ purassthasya gacchato yogino nijām / ātivāhikatāṃ dehaḥ kīdṛśo 'yaṃ vilokyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहाद् देहान्तरप्राप्तिः पूर्वदेहविनाशदा । आतिवाहिकदेहे हि स्वप्नेष्व् इव विकस्वरा

dehād dehāntaraprāptiḥ pūrvadehavināśadā / ātivāhikadehe hi svapneṣv iva vikasvarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथातापे हिमकणश् शरद्व्योम्नि सितो ऽम्बुदः । दृश्यमानो ऽप्य् अदृश्यत्वम् एत्य् एवं योगिदेहकः

yathātāpe himakaṇaś śaradvyomni sito 'mbudaḥ / dṛśyamāno 'py adṛśyatvam ety evaṃ yogidehakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

झगित्य् एवाथवा कश्चिद् योगिदेहो न लक्ष्यते । सयोगिभिः पुरो वेगात् प्रोड्डीन इव खे खगः

jhagity evāthavā kaścid yogideho na lakṣyate / sayogibhiḥ puro vegāt proḍḍīna iva khe khagaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्ववासनाक्रमेणैव क्वचित् केचित् कदाचन । मृतो ऽयम् इति पश्यन्ति कंचिद् योगिनम् अग्रगाः

svavāsanākrameṇaiva kvacit kecit kadācana / mṛto 'yam iti paśyanti kaṃcid yoginam agragāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रान्तिमात्रं तु देहात्म तेषां तद् उपशाम्यति । सत्यबोधेन रज्जूनां सर्पबुद्धिर् इवात्मनि

bhrāntimātraṃ tu dehātma teṣāṃ tad upaśāmyati / satyabodhena rajjūnāṃ sarpabuddhir ivātmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को देहः कस्य वा सत्ता कस्य नाशः कथं कुतः । स्थिरं तद् एवं यद् अभूद् अबोधः केवलं गतः

ko dehaḥ kasya vā sattā kasya nāśaḥ kathaṃ kutaḥ / sthiraṃ tad evaṃ yad abhūd abodhaḥ kevalaṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आतिवाहिकतां याति आधिभौतिक एव किम् । उतान्य इति मे ब्रूहि येनोह्य इव न प्रभो

ātivāhikatāṃ yāti ādhibhautika eva kim / utānya iti me brūhi yenohya iva na prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुशो ऽप्य् उक्तम् एतन् मे न गृह्णासि किम् उत्तरम् । आतिवाहिक एवास्ति नास्त्य् एवेहाधिभौतिकः

bahuśo 'py uktam etan me na gṛhṇāsi kim uttaram / ātivāhika evāsti nāsty evehādhibhautikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यैवाभ्यासतो ऽभ्येति साधिभौतिकतामतिः । यदा शाम्यति सैवास्य तदा पूर्वा प्रवर्तते

tasyaivābhyāsato 'bhyeti sādhibhautikatāmatiḥ / yadā śāmyati saivāsya tadā pūrvā pravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा गुरुत्वं काठिन्यं भित्तिमत्त्वं मुधाग्रहः । शाम्येत् स्वप्ने नरस्येव बोद्धुर् बोधान् निरामयात्

tadā gurutvaṃ kāṭhinyaṃ bhittimattvaṃ mudhāgrahaḥ / śāmyet svapne narasyeva boddhur bodhān nirāmayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लघुतूलसमापत्तिस् ततस् समुपजायते । स्वप्ने स्वप्नपरिज्ञानाद् यथा देहो लघूभवेत्

laghutūlasamāpattis tatas samupajāyate / svapne svapnaparijñānād yathā deho laghūbhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा बोधाद् अयं देहस् स्थूलवत् प्लुतिमान् भवेत् । अनेकदिनसङ्कल्पदेहे परिणतात्मनाम्

tathā bodhād ayaṃ dehas sthūlavat plutimān bhavet / anekadinasaṅkalpadehe pariṇatātmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मिन् देहे शवे दग्धे तत्रैव स्थितिम् ईयुषाम् । लघुदेहानुभवनम् अवश्यंभावि वै तथा

asmin dehe śave dagdhe tatraiva sthitim īyuṣām / laghudehānubhavanam avaśyaṃbhāvi vai tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रबोधातिशयाद् एति जीवताम् अपि योगिनाम् । उदितायां स्मृतौ तत्र सङ्कल्पात्माहम् इत्य् अलम्

prabodhātiśayād eti jīvatām api yoginām / uditāyāṃ smṛtau tatra saṅkalpātmāham ity alam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यादृशस् स भवेद् देहस् तादृशो ऽयं प्रबोधिनः । भ्रान्तिर् एवम् इयं भाति रज्ज्वाम् इव भुजङ्गता । किं नष्टम् अस्यां नष्टायां जातायां किं प्रजायते

yādṛśas sa bhaved dehas tādṛśo 'yaṃ prabodhinaḥ / bhrāntir evam iyaṃ bhāti rajjvām iva bhujaṅgatā / kiṃ naṣṭam asyāṃ naṣṭāyāṃ jātāyāṃ kiṃ prajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्तरं ते वास्तव्या लीले पश्यन्ति ते यदि । तत् सत्यसङ्कल्पतया बुध्यन्ते किं ततः प्रभो

anantaraṃ te vāstavyā līle paśyanti te yadi / tat satyasaṅkalpatayā budhyante kiṃ tataḥ prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं ज्ञास्यन्ति ते राज्ञी दुःखितेयम् इह स्थिता । वयस्या काचिद् अन्येयं कुतो ऽप्य् अस्या उपागता

evaṃ jñāsyanti te rājñī duḥkhiteyam iha sthitā / vayasyā kācid anyeyaṃ kuto 'py asyā upāgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्देहः क इवात्रैषां पशवो ह्य् अविवेकिनः । यथादृष्टं विचेष्टन्ते कुत एषां विचारणा

sandehaḥ ka ivātraiṣāṃ paśavo hy avivekinaḥ / yathādṛṣṭaṃ viceṣṭante kuta eṣāṃ vicāraṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा लोष्टो लुठन् वृक्षं वञ्चयित्वाशु गच्छति । अज्ञात्वैवाज्ञजनता तथाद्र्यग्निसुरादिकम्

yathā loṣṭo luṭhan vṛkṣaṃ vañcayitvāśu gacchati / ajñātvaivājñajanatā tathādryagnisurādikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा स्वप्नवपुर् बोधेन जाने क्वेव गच्छति । असत्यम् एव तद् यस्मात् तथैवेहाधिभौतिकम्

yathā svapnavapur bodhena jāne kveva gacchati / asatyam eva tad yasmāt tathaivehādhibhautikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवन् स्वप्नशिखरी प्रबोधे क्वेव गच्छति । इति मे संशयं छिन्धि शरदभ्रम् इवानिलः

bhagavan svapnaśikharī prabodhe kveva gacchati / iti me saṃśayaṃ chindhi śaradabhram ivānilaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्ने भ्रमे ऽथ सङ्कल्पे पदार्थाः पर्वतादयः । संविदो ऽन्तर् मिलन्त्य् एते स्पन्दनान्य् अनिलं यथा

svapne bhrame 'tha saṅkalpe padārthāḥ parvatādayaḥ / saṃvido 'ntar milanty ete spandanāny anilaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्पन्दस्य यथा वायोस् स्वस्पन्दो ऽन्तर् विशत्य् अलम् । अस्फुरन्ती तु तेनैव यात्य् एकत्वं तदात्मिका

aspandasya yathā vāyos svaspando 'ntar viśaty alam / asphurantī tu tenaiva yāty ekatvaṃ tadātmikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवित्स्वप्नार्थयोर् द्वित्वं न कदाचन लभ्यते । यथा द्रवत्वपयसोर् यथा वा स्पन्दवातयोः

saṃvitsvapnārthayor dvitvaṃ na kadācana labhyate / yathā dravatvapayasor yathā vā spandavātayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस् त्व् अत्र स्याद् द्विताबोधस् तद् अज्ञानम् अनुत्तमम् । सैषा संसृतिर् इत्य् उक्ता मिथ्याज्ञानात्मिकोदिता

yas tv atra syād dvitābodhas tad ajñānam anuttamam / saiṣā saṃsṛtir ity uktā mithyājñānātmikoditā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहकारिकारणानाम् अभावे किल कीदृशी । संवित् स्वप्नपदार्थानां द्वित्वं स्वप्ने निरर्थकम्

sahakārikāraṇānām abhāve kila kīdṛśī / saṃvit svapnapadārthānāṃ dvitvaṃ svapne nirarthakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा स्वप्नस् तथा जाग्रद् इदं नात्रास्ति संशयः । स्वप्ने पुरम् असद् भाति सर्गादौ भाति असज् जगत्

yathā svapnas tathā jāgrad idaṃ nātrāsti saṃśayaḥ / svapne puram asad bhāti sargādau bhāti asaj jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चार्थो भवितुं शक्तस् सत्यत्वे स्वप्नचोदितः । संविदो नित्यसत्यत्वं स्वप्नार्थानाम् असत्यता

na cārtho bhavituṃ śaktas satyatve svapnacoditaḥ / saṃvido nityasatyatvaṃ svapnārthānām asatyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

झगित्य् एव यथाकाशं भवति स्वप्नपर्वतः । क्रमेण वा तथा बोधे खं भवत्य् आधिभौतिकः

jhagity eva yathākāśaṃ bhavati svapnaparvataḥ / krameṇa vā tathā bodhe khaṃ bhavaty ādhibhautikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उड्डीनो ऽयं मृतो वेति पश्यन्ति निकटे स्थिताः । ज्ञानातिवाहिकीभूतस्वस्वभावहता यतः

uḍḍīno 'yaṃ mṛto veti paśyanti nikaṭe sthitāḥ / jñānātivāhikībhūtasvasvabhāvahatā yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मिथ्यादृष्टय एवेमास् सृष्टयो मोहदृष्टयः । मायामात्रदृशो भान्ति शून्यास् स्वप्नानुभूतयः

mithyādṛṣṭaya evemās sṛṣṭayo mohadṛṣṭayaḥ / māyāmātradṛśo bhānti śūnyās svapnānubhūtayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्नानुभूतय इमा मरणान्तर्बोधभातेतरभ्रमदृशस् स्फुटसर्गभासः । भान्त्य् आतिवाहिकशरीरगतास् समस्ता मिथ्योदिता मृगनदीमरणक्रमेण

svapnānubhūtaya imā maraṇāntarbodhabhātetarabhramadṛśas sphuṭasargabhāsaḥ / bhānty ātivāhikaśarīragatās samastā mithyoditā mṛganadīmaraṇakrameṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.