Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 3.58

एतस्मिन्न् अन्तरे ज्ञप्तिर् जीवं वैदूरथं पुरः । सङ्कल्पेन रुरोधाशु मनसस् स्पन्दनं यथा

etasminn antare jñaptir jīvaṃ vaidūrathaṃ puraḥ / saṅkalpena rurodhāśu manasas spandanaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वद देवि कियत् कालो गतो ऽयम् इह मन्दिरे । समाधौ मयि लीनायां महीपालशवे स्थिते

vada devi kiyat kālo gato 'yam iha mandire / samādhau mayi līnāyāṃ mahīpālaśave sthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इह मासस् त्व् अतिक्रान्त इह दास्याव् इमे उभे । रक्षार्थं वासकगृहे स्वपतो वहिते स्थिते

iha māsas tv atikrānta iha dāsyāv ime ubhe / rakṣārthaṃ vāsakagṛhe svapato vahite sthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृणु देहस्य किं वृत्तं तवेह वरवर्णिनि । शरीरं किल पक्षेण चोत्क्लिन्नस्नायुतां गतम्

śṛṇu dehasya kiṃ vṛttaṃ taveha varavarṇini / śarīraṃ kila pakṣeṇa cotklinnasnāyutāṃ gatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्जीवं पतितं भूमौ संशुष्कम् इव पल्लवम् । काष्ठकुड्योपसंजातं शवं तुहिनशीतलम्

nirjīvaṃ patitaṃ bhūmau saṃśuṣkam iva pallavam / kāṣṭhakuḍyopasaṃjātaṃ śavaṃ tuhinaśītalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मन्त्रिभिर् आगत्य मृतैवेयम् इति स्वयम् । क्लेदलोकाद् विनिर्णीय भीत्या निष्कालितं गृहात्

tato mantribhir āgatya mṛtaiveyam iti svayam / kledalokād vinirṇīya bhītyā niṣkālitaṃ gṛhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुनात्र किम् उक्तेन नीत्वा चन्दनदारुभिः । चितौ प्रक्षिप्य सघृतं सहसा भस्मसात्कृतम्

bahunātra kim uktena nītvā candanadārubhiḥ / citau prakṣipya saghṛtaṃ sahasā bhasmasātkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो राज्ञी मृते ऽत्युच्चैः कृत्वा रोदनम् आकुलः । परिवारस् तवाशेषः कृतवान् और्ध्वदेहिकम्

tato rājñī mṛte 'tyuccaiḥ kṛtvā rodanam ākulaḥ / parivāras tavāśeṣaḥ kṛtavān aurdhvadehikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदानीं त्वाम् इहालोक्य सशरीराम् इहागताम् । परलोकाद् आगतेति महच् चित्रं भविष्यति

idānīṃ tvām ihālokya saśarīrām ihāgatām / paralokād āgateti mahac citraṃ bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं तु तेनैव देहेन सत्यसङ्कल्पतस् सुते । दृश्यसे स्ववदातेन तेन चित्तं तवोपरि

tvaṃ tu tenaiva dehena satyasaṅkalpatas sute / dṛśyase svavadātena tena cittaṃ tavopari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वासना त्वम् अभवो देहं प्रति तद् एव ते । रूपम् अभ्युदितं बाले तेन प्राक्सदृशं तव

yadvāsanā tvam abhavo dehaṃ prati tad eva te / rūpam abhyuditaṃ bāle tena prāksadṛśaṃ tava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्ववासनानुसारेण सर्वस् सर्वं हि पश्यति । दृष्टान्तो ऽत्राविसंवादी बालवेतालदर्शनम्

svavāsanānusāreṇa sarvas sarvaṃ hi paśyati / dṛṣṭānto 'trāvisaṃvādī bālavetāladarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आतिवाहकदेहासि सम्पन्ना सिद्धसुन्दरी । विस्मृतस् तव देहो ऽसौ प्राक्तनो नयतस् स्वयम्

ātivāhakadehāsi sampannā siddhasundarī / vismṛtas tava deho 'sau prāktano nayatas svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृढातिवाहिकदृशः प्रशाम्यत्य् आधिभौतिकः । बुद्धस्य दृश्यमानो ऽपि शरन्मेघ इवाम्बरे

dṛḍhātivāhikadṛśaḥ praśāmyaty ādhibhautikaḥ / buddhasya dṛśyamāno 'pi śaranmegha ivāmbare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूढातिवाहिकीभावश् शवो भवति देहकः । निर्जलाम्भोदसदृशो निर्गन्धकुसुमोपमः

rūḍhātivāhikībhāvaś śavo bhavati dehakaḥ / nirjalāmbhodasadṛśo nirgandhakusumopamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्यारभ्य प्ररूढायाम् आतिवाहिकसंविदि । देहो विस्मृतिम् आयाति गर्भसंस्थेव यौवने

adyārabhya prarūḍhāyām ātivāhikasaṃvidi / deho vismṛtim āyāti garbhasaṃstheva yauvane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकत्रिंशे ऽद्य दिवसे प्राप्ता वयम् इहाम्बरम् । प्रभाते मोहिते दास्यौ मयैते निद्रयाधुना

ekatriṃśe 'dya divase prāptā vayam ihāmbaram / prabhāte mohite dāsyau mayaite nidrayādhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् एहि यावल् लीलायै लीले सङ्कल्पलीलया । आत्मानं दर्शयावो ऽस्यै व्यवहारः प्रवर्तताम्

tad ehi yāval līlāyai līle saṅkalpalīlayā / ātmānaṃ darśayāvo 'syai vyavahāraḥ pravartatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवां तावद् इमे लीला पश्यत्व् इत्य् एव चिन्तिते । ज्ञप्त्या देव्यौ ततस् तत्र दृश्ये दीप्ते बभूवतुः

āvāṃ tāvad ime līlā paśyatv ity eva cintite / jñaptyā devyau tatas tatra dṛśye dīpte babhūvatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा विदूरथलीलाथ समाकुलविलोचना । गृहम् आलोकयाम् आस तत् तेजःपुञ्जभासुरम्

sā vidūrathalīlātha samākulavilocanā / gṛham ālokayām āsa tat tejaḥpuñjabhāsuram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रबिम्बाद् इवोत्कीर्णं धौतं हेमद्रवैर् इव । ज्वालाया इव शीतायास् सुमध्यम् इव भित्तिमत्

candrabimbād ivotkīrṇaṃ dhautaṃ hemadravair iva / jvālāyā iva śītāyās sumadhyam iva bhittimat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहम् आलोक्य पुरतो लीलाज्ञप्ती विलोक्यते । उत्थाय सम्भ्रमवती तयोः पादेषु सापतत्

gṛham ālokya purato līlājñaptī vilokyate / utthāya sambhramavatī tayoḥ pādeṣu sāpatat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मज्जयायागते देव्यौ जयतं जीवितप्रदे । इह पूर्वम् अहं प्राप्ता भवत्योर् मार्गशोधिनी

majjayāyāgate devyau jayataṃ jīvitaprade / iha pūrvam ahaṃ prāptā bhavatyor mārgaśodhinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तवत्यां तस्यां ता मानिन्यो मत्तयौवनाः । उपाविशन् विष्टरेषु लता मेरुशिरस्स्व् इव

ity uktavatyāṃ tasyāṃ tā māninyo mattayauvanāḥ / upāviśan viṣṭareṣu latā meruśirassv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुते वद कथं प्राप्ता त्वम् इमं देशम् आदितः । किं वृत्तं ते त्वया दृष्टं किम् इवाध्वनि कुत्र वा

sute vada kathaṃ prāptā tvam imaṃ deśam āditaḥ / kiṃ vṛttaṃ te tvayā dṛṣṭaṃ kim ivādhvani kutra vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवि तस्मिन् प्रदेशे सा जातमूर्छा तदाभवम् । द्वितीयेन्दुकलेवाहं कल्पान्तज्वालयावृता

devi tasmin pradeśe sā jātamūrchā tadābhavam / dvitīyendukalevāhaṃ kalpāntajvālayāvṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चेतितं मया किञ्चित् समं विषमम् एव वा । ततस् तरलपक्ष्मान्ते विनिमील्य विलोचने

na cetitaṃ mayā kiñcit samaṃ viṣamam eva vā / tatas taralapakṣmānte vinimīlya vilocane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मरणमूर्छान्ते पश्यामि परमेश्वरि । यावद् अभ्युत्थितास्म्य् आशु प्लुता च गगनोदरम्

tato maraṇamūrchānte paśyāmi parameśvari / yāvad abhyutthitāsmy āśu plutā ca gaganodaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूताकाशे ऽनिलरथं समारूढास्म्य् अहं तथा । आनीता गन्धलेखेव तेनाहम् इमम् आलयम्

bhūtākāśe 'nilarathaṃ samārūḍhāsmy ahaṃ tathā / ānītā gandhalekheva tenāham imam ālayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इह पश्यामि सदनं नायकेनाभ्यलङ्कृतम् । दीप्तदीपं विविक्तं च महार्हशयनान्वितम्

iha paśyāmi sadanaṃ nāyakenābhyalaṅkṛtam / dīptadīpaṃ viviktaṃ ca mahārhaśayanānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतिम् आलोकयामीमं यावद् एष विदूरथः । शेते कुसुमगुप्ताङ्गो मधुः पुष्पवने यथा

patim ālokayāmīmaṃ yāvad eṣa vidūrathaḥ / śete kusumaguptāṅgo madhuḥ puṣpavane yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सङ्ग्रामसंरम्भश्रमार्तो ऽयं स्वपित्य् अलम् । इति निद्रा मयास्यैवं देवेश्वरि न वारिता

atha saṅgrāmasaṃrambhaśramārto 'yaṃ svapity alam / iti nidrā mayāsyaivaṃ deveśvari na vāritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्तरम् इमं देशं प्राप्ते देव्याव् इमे त्व् इति । यथानुभूतं कथितं मदनुग्रहकारिणि

anantaram imaṃ deśaṃ prāpte devyāv ime tv iti / yathānubhūtaṃ kathitaṃ madanugrahakāriṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हे हंसहारिगामिन्यौ लीले ललितलोचने । उत्थापयामो नृपतिं शवतल्पतलाद् इमम्

he haṃsahārigāminyau līle lalitalocane / utthāpayāmo nṛpatiṃ śavatalpatalād imam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेत्य् उक्त्वा मुमुचे जीवम् आमोदम् इव पद्मिनी । स समीरलवाकारस् तन्नासानिकटं ययौ

sety uktvā mumuce jīvam āmodam iva padminī / sa samīralavākāras tannāsānikaṭaṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घ्राणकोशं विवेशाशु वंशरन्ध्रम् इवानिलः । स्ववासनाशतान्य् अन्तर् दधद् अब्धिर् मणीन् इव

ghrāṇakośaṃ viveśāśu vaṃśarandhram ivānilaḥ / svavāsanāśatāny antar dadhad abdhir maṇīn iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तस्स्थजीवं वदनं तस्य तत्कान्तिम् आययौ । पद्मस्यावग्रहे पद्मं प्रविष्टम् इव वारिणि

antassthajīvaṃ vadanaṃ tasya tatkāntim āyayau / padmasyāvagrahe padmaṃ praviṣṭam iva vāriṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमाद् अङ्गानि सर्वाणि सरसानि चकाशिरे । तस्य पुष्पाकर इव लताजालानि बूभृतः

kramād aṅgāni sarvāṇi sarasāni cakāśire / tasya puṣpākara iva latājālāni būbhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाबभौ कलापूर्णस् स राकायाम् इवोडुराट् । भासयन् भवनं भूरि वदनेन्दुमरीचिभिः

athābabhau kalāpūrṇas sa rākāyām ivoḍurāṭ / bhāsayan bhavanaṃ bhūri vadanendumarīcibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्फारयाम् आस सो ऽङ्गानि रसवन्ति मृदूनि च । कनकोज्ज्वलकान्तीनि पल्लवानीव माधवः

sphārayām āsa so 'ṅgāni rasavanti mṛdūni ca / kanakojjvalakāntīni pallavānīva mādhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उन्मीलयम् आस दृशौ विमलालोककारणे । हारिण्यौ सुभगाभोगे चन्द्रार्कौ भुवनं यथा

unmīlayam āsa dṛśau vimalālokakāraṇe / hāriṇyau subhagābhoge candrārkau bhuvanaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तस्थौ प्रोल्लसत्कायो विन्ध्याद्रिर् इव वृद्धिमान् । उवाच कस् स्थित इह प्रभाकपिशितालयः

uttasthau prollasatkāyo vindhyādrir iva vṛddhimān / uvāca kas sthita iha prabhākapiśitālayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लीलाद्वयम् अथास्याग्रे प्रोवाचादिश्यताम् इति । स ददर्श पुरो नम्रं लीलाद्वयम् अवस्थितम्

līlādvayam athāsyāgre provācādiśyatām iti / sa dadarśa puro namraṃ līlādvayam avasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाधारं समाकारं समरूपं समस्थिति । समवाक्यं समोद्योगं समानन्दं समोदयम्

samādhāraṃ samākāraṃ samarūpaṃ samasthiti / samavākyaṃ samodyogaṃ samānandaṃ samodayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

का त्वं केयं कुतश् चेयम् इत्य् आह स विलोकयन् । तस्मै लीलाह हे देव श्रूयतां यद् वदाम्य् अहम्

kā tvaṃ keyaṃ kutaś ceyam ity āha sa vilokayan / tasmai līlāha he deva śrūyatāṃ yad vadāmy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महिला तव लीलाहं प्राक्तनी सह वर्धिता । वाग् अर्थस्येव संसक्ता स्थिता संश्लेषशालिनी

mahilā tava līlāhaṃ prāktanī saha vardhitā / vāg arthasyeva saṃsaktā sthitā saṃśleṣaśālinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इयं लीला द्वितीया ते महिला हेलया मया । उपार्जिता त्वदर्थेन कथयिष्ये ऽहम् ईदृशम्

iyaṃ līlā dvitīyā te mahilā helayā mayā / upārjitā tvadarthena kathayiṣye 'ham īdṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरोभागोपविष्टेयं येह हेममहासना । एषा सरस्वती देवी त्रैलोक्यजननी शिवा

śirobhāgopaviṣṭeyaṃ yeha hemamahāsanā / eṣā sarasvatī devī trailokyajananī śivā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्माकं पुण्यसंभारैर् इह साक्षाद् उपागता । अनयासि पराल् लोकाद् इहानीतो महीपतिः

asmākaṃ puṇyasaṃbhārair iha sākṣād upāgatā / anayāsi parāl lokād ihānīto mahīpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् आकर्ण्य समुत्थाय राजा राजीवलोचनः । लम्बमाल्याम्बरधरः पपात ज्ञप्तिपादयोः

ity ākarṇya samutthāya rājā rājīvalocanaḥ / lambamālyāmbaradharaḥ papāta jñaptipādayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरस्वति नमस् तुभ्यं सर्वलोकहितप्रदे । प्रयच्छ वरदे मेधां दीर्घम् आयुर् धनानि च

sarasvati namas tubhyaṃ sarvalokahitaprade / prayaccha varade medhāṃ dīrgham āyur dhanāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तवन्तं हस्तेन पस्पर्श ज्ञप्तिदेवता । त्वं पुत्राभिमतार्थाढ्यो भवेति वचनान्वितः

ity uktavantaṃ hastena pasparśa jñaptidevatā / tvaṃ putrābhimatārthāḍhyo bhaveti vacanānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वापदस् सकलदुष्कृतदृष्टयश् च गच्छन्तु वश् शमम् अनन्तसुखानि सम्यक् । आयान्तु नित्यमुदिता जनता भवन्तु राष्ट्रे स्थिराश् च विलसन्तु सदैव लक्ष्म्यः

sarvāpadas sakaladuṣkṛtadṛṣṭayaś ca gacchantu vaś śamam anantasukhāni samyak / āyāntu nityamuditā janatā bhavantu rāṣṭre sthirāś ca vilasantu sadaiva lakṣmyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.