Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 3.64

यो ऽयं सर्वगतो देवः परमात्मा महेश्वरः । स्वच्छस् स्वानुभवानन्दरूपो ऽन्तादिविवर्जितः

yo 'yaṃ sarvagato devaḥ paramātmā maheśvaraḥ / svacchas svānubhavānandarūpo 'ntādivivarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्मात् परमानन्दाच् छुद्धचिन्मात्ररूपिणः । जीवस् सञ्जायते पूर्वं स चित्तं तत् ततो जगत्

etasmāt paramānandāc chuddhacinmātrarūpiṇaḥ / jīvas sañjāyate pūrvaṃ sa cittaṃ tat tato jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वानुभूतिप्रमाणे ऽस्मिन् ब्रह्मन् ब्रह्मणि बृंहिते । कथं सत्ताम् अवाप्नोति जीवको द्वैतवर्जिते

svānubhūtipramāṇe 'smin brahman brahmaṇi bṛṃhite / kathaṃ sattām avāpnoti jīvako dvaitavarjite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असदाभासम् अध्यात्म ब्रह्मास्तीह प्रबृंहितम् । बृंहच्चिद्भैरववपुर् आनन्दाभिधम् अव्ययम्

asadābhāsam adhyātma brahmāstīha prabṛṃhitam / bṛṃhaccidbhairavavapur ānandābhidham avyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य यत् समम् आपूर्णं शुद्धं सत्त्वम् अचिह्नितम् । तद्विदाम् अप्य् अनिर्देश्यं तच् छान्तं परमं पदम्

tasya yat samam āpūrṇaṃ śuddhaṃ sattvam acihnitam / tadvidām apy anirdeśyaṃ tac chāntaṃ paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यैवोद्यन् महाशान्ति यत् सत्त्वं संविदात्मकम् । स्वभावात् स्पन्दनं तत् तज् जीवशब्देन कथ्यते

tasyaivodyan mahāśānti yat sattvaṃ saṃvidātmakam / svabhāvāt spandanaṃ tat taj jīvaśabdena kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रेमाः परमादर्शे चिद्व्योम्न्य् अनुभवात्मिकाः । असत्याः प्रतिबिम्बन्ति जगज्जालपरम्पराः

tatremāḥ paramādarśe cidvyomny anubhavātmikāḥ / asatyāḥ pratibimbanti jagajjālaparamparāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मणस् स्फुरणं किञ्चिद् यद् अवाताम्बुधेर् इव । दीपस्य वाप्य् अवातस्य तज् जीवं विद्धि राघव

brahmaṇas sphuraṇaṃ kiñcid yad avātāmbudher iva / dīpasya vāpy avātasya taj jīvaṃ viddhi rāghava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्तत्वापगमे ऽच्छस्य मनाक्संवेदनात्मकम् । स्वाभाविकं यत् स्फुरणं चिद्व्योम्नस् सो ऽङ्ग जीवकः

śāntatvāpagame 'cchasya manāksaṃvedanātmakam / svābhāvikaṃ yat sphuraṇaṃ cidvyomnas so 'ṅga jīvakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा वातस्य चलनं कृशाणोर् उष्णता यथा । शीतता वा तुषारस्य तथा जीवत्वम् आत्मनः

yathā vātasya calanaṃ kṛśāṇor uṣṇatā yathā / śītatā vā tuṣārasya tathā jīvatvam ātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिद्रूपस्यात्मतत्त्वस्य स्वभाववशतस् स्वयम् । मनाक्संवेदनं पूर्वं यत् तज् जीव इति स्मृतः

cidrūpasyātmatattvasya svabhāvavaśatas svayam / manāksaṃvedanaṃ pūrvaṃ yat taj jīva iti smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् एव घनसंवित्ति यात्य् अहन्ताम् अनुक्रमात् । वह्न्यणुस् स्वेन्धनाधिक्यात् स्वां प्रकाशकताम् इव

tad eva ghanasaṃvitti yāty ahantām anukramāt / vahnyaṇus svendhanādhikyāt svāṃ prakāśakatām iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथास्य तारकासर्गे व्योम्नस् स्फुरति नीलिमा । शून्यस्याप्य् अस्य जीवस्य तथाहम्भावभावना

yathāsya tārakāsarge vyomnas sphurati nīlimā / śūnyasyāpy asya jīvasya tathāhambhāvabhāvanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवो ऽहङ्कृतिम् आदत्ते सङ्कल्पकलयेद्धया । स्वयैव वा घनतया नीलिमानम् इवाम्बरम्

jīvo 'haṅkṛtim ādatte saṅkalpakalayeddhayā / svayaiva vā ghanatayā nīlimānam ivāmbaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहम्भावो हि दिक्कालव्यवच्छेदाङ्किताकृतिः । खस्थस् सङ्कल्पवशतो वातस्पन्द इव स्फुरन्

ahambhāvo hi dikkālavyavacchedāṅkitākṛtiḥ / khasthas saṅkalpavaśato vātaspanda iva sphuran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सङ्कल्पोन्मुखतां यातस् त्व् अहङ्काराभिधस् स्थितः । चित्तं जीवो मनो माया प्रकृतिश् चेति नामभिः

saṅkalponmukhatāṃ yātas tv ahaṅkārābhidhas sthitaḥ / cittaṃ jīvo mano māyā prakṛtiś ceti nāmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्सङ्कल्पात्मकं चेतो भूतमात्रात्मकल्पनम् । कुर्वंस् तत्तां व्रजत्य् एव सङ्कल्पाद् याति पञ्चताम्

tatsaṅkalpātmakaṃ ceto bhūtamātrātmakalpanam / kurvaṃs tattāṃ vrajaty eva saṅkalpād yāti pañcatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मात्रपञ्चकाकारं चित्तं तेजःकणो भवेत् । अजातजगति व्योम्नि तारका पेलवा यथा

tanmātrapañcakākāraṃ cittaṃ tejaḥkaṇo bhavet / ajātajagati vyomni tārakā pelavā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेजःकणत्वम् आदत्ते चित्तं तन्मात्रकल्पनात् । शनैस् स्वस्मात् परिस्पन्दाद् बीजम् अङ्कुरताम् इव

tejaḥkaṇatvam ādatte cittaṃ tanmātrakalpanāt / śanais svasmāt parispandād bījam aṅkuratām iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असौ तेजःकणो ऽण्डाख्यात् कल्पनात् कश्चिद् अण्डताम् । प्रयात्य् अन्तस्स्फुरद्ब्रह्मा जलम् आपीडताम् इव

asau tejaḥkaṇo 'ṇḍākhyāt kalpanāt kaścid aṇḍatām / prayāty antassphuradbrahmā jalam āpīḍatām iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्चिद् द्रागिति देहादिकल्पनाद् याति देहताम् । भ्रान्त्युत्थां तदतद्रूपां गन्धर्वेच्छेव पूश्श्रियम्

kaścid drāgiti dehādikalpanād yāti dehatām / bhrāntyutthāṃ tadatadrūpāṃ gandharveccheva pūśśriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्चित् स्थावरताम् एति कश्चिज् जङ्गमताम् अपि । कश्चिद् याति खवार्यादिरूपं सङ्कल्पतस् स्वजात्

kaścit sthāvaratām eti kaścij jaṅgamatām api / kaścid yāti khavāryādirūpaṃ saṅkalpatas svajāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्गादाव् आदिजो देहो जीवसङ्कल्पसम्भवः । क्रमेण पदम् आसाद्य वैरिञ्चं कुरुते जगत्

sargādāv ādijo deho jīvasaṅkalpasambhavaḥ / krameṇa padam āsādya vairiñcaṃ kurute jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मभूः कलनात्माभो यत् सङ्कल्पयति क्षणात् । तत् स्वभाववशाद् एव जातम् एव प्रपश्यति

ātmabhūḥ kalanātmābho yat saṅkalpayati kṣaṇāt / tat svabhāvavaśād eva jātam eva prapaśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्स्वभावात् स्वम् आयातं ब्रह्मत्वं सर्वकारणम् । संसृतौ कारणं पश्चात् कर्म निर्माय संस्थितम्

citsvabhāvāt svam āyātaṃ brahmatvaṃ sarvakāraṇam / saṃsṛtau kāraṇaṃ paścāt karma nirmāya saṃsthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्त्वं स्वभावात् स्फुरति चितः फेन इवाम्भसः । कर्मभिर् बध्यते पश्चाद् दिण्डीरम् इव रज्जुभिः

cittvaṃ svabhāvāt sphurati citaḥ phena ivāmbhasaḥ / karmabhir badhyate paścād diṇḍīram iva rajjubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सङ्कल्पः कर्मणो बीजं तदात्मैव हि जीवकः । कर्म पश्चात् तनोत्य् उच्चैर् उत्थायाकर्मकक्रमम्

saṅkalpaḥ karmaṇo bījaṃ tadātmaiva hi jīvakaḥ / karma paścāt tanoty uccair utthāyākarmakakramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रोडीकृताङ्कुरां पूर्वं बीजं धत्ते स्वबीजताम् । पश्चान् नानात्वम् आयाति पत्त्राङ्कुरफलभ्रमैः

kroḍīkṛtāṅkurāṃ pūrvaṃ bījaṃ dhatte svabījatām / paścān nānātvam āyāti pattrāṅkuraphalabhramaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्ये ख एव ये जीवा एवम् एवाकृतिं गताः । पूर्वोत्पन्ने जगति ते यान्ति भूताश्रितास् स्थितिम्

anye kha eva ye jīvā evam evākṛtiṃ gatāḥ / pūrvotpanne jagati te yānti bhūtāśritās sthitim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वकर्मभिस् ततो जन्ममृतिकारणतां गतैः । प्रयान्त्य् ऊर्ध्वम् अधस्ताद् वा कर्म चित्स्पन्द उच्यते

svakarmabhis tato janmamṛtikāraṇatāṃ gataiḥ / prayānty ūrdhvam adhastād vā karma citspanda ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्स्पन्दनं भवति कर्म तद् एव दैवं चित्तं तद् एव च तद् एव शुभाशुभादि । तस्माद् भवन्ति भुवनानि जगन्ति पूर्वं भूतानि चाशु कुसुमानि तरोर् इवाद्यात्

citspandanaṃ bhavati karma tad eva daivaṃ cittaṃ tad eva ca tad eva śubhāśubhādi / tasmād bhavanti bhuvanāni jaganti pūrvaṃ bhūtāni cāśu kusumāni taror ivādyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.