Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 3.78

अथ सा राक्षसी रक्षःकुलकाननमञ्जरी । तमस्य् एवाभ्रलेखेव गम्भीरं निननाद सा

atha sā rākṣasī rakṣaḥkulakānanamañjarī / tamasy evābhralekheva gambhīraṃ ninanāda sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नादान्ते समुवाचेदं प्रीङ्कारपरुषं वचः । गर्जितानन्तरं जातकरकाशनिशब्दवत्

nādānte samuvācedaṃ prīṅkāraparuṣaṃ vacaḥ / garjitānantaraṃ jātakarakāśaniśabdavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भो भो घोराटवीव्योमपदवीशशिभास्करौ । महामायातमःपीठशिलाकोटरकीटकौ

bho bho ghorāṭavīvyomapadavīśaśibhāskarau / mahāmāyātamaḥpīṭhaśilākoṭarakīṭakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौ भवन्तौ महाबुद्धी दुर्बुद्धी वा समागतौ । मद्ग्रासपथम् आपन्नौ क्षणान् मरणकोविदौ

kau bhavantau mahābuddhī durbuddhī vā samāgatau / madgrāsapatham āpannau kṣaṇān maraṇakovidau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भो भो भूतक किं स्यास् त्वं क्व तिष्ठसि च देहकम् । दर्शयास्यास् तव गिरः को बिभेत्य् अलिनीध्वनेः

bho bho bhūtaka kiṃ syās tvaṃ kva tiṣṭhasi ca dehakam / darśayāsyās tava giraḥ ko bibhety alinīdhvaneḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिंहवत् सर्ववेगेन पतन्त्य् अर्थं किलार्थिनः । समम् आकारशब्दाभ्यां भावयास्मान् बिभेषि किम् । न किञ्चिद् दीर्घसूत्राणां सिध्यत्य् आत्मक्षयाद् ऋते

siṃhavat sarvavegena patanty arthaṃ kilārthinaḥ / samam ākāraśabdābhyāṃ bhāvayāsmān bibheṣi kim / na kiñcid dīrghasūtrāṇāṃ sidhyaty ātmakṣayād ṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञेत्य् उक्ते रम्यम् उक्तम् इति सञ्चिन्त्य सा तयोः । प्रकाशायाप्य् अधैर्याय ननाद च जहास च

rājñety ukte ramyam uktam iti sañcintya sā tayoḥ / prakāśāyāpy adhairyāya nanāda ca jahāsa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ददृशतुस् तौ तां शब्दपूरितदिग्गणाम् । स्वाट्टहासप्रभापिण्डपूरप्रकटिताकृतिम्

tato dadṛśatus tau tāṃ śabdapūritadiggaṇām / svāṭṭahāsaprabhāpiṇḍapūraprakaṭitākṛtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पाभ्रांशनिकाशेन घृष्टाम् अद्रितटीम् इव । स्वनेत्रविद्युद्वलयावलनाज्वलिताम्बराम्

kalpābhrāṃśanikāśena ghṛṣṭām adritaṭīm iva / svanetravidyudvalayāvalanājvalitāmbarām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिमिरैकार्णवौर्वाग्निज्वालाविवलनाम् इव । गर्जद्घनघटाटोपपीवरासितकन्धराम्

timiraikārṇavaurvāgnijvālāvivalanām iva / garjadghanaghaṭāṭopapīvarāsitakandharām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रणद्वदनसंरम्भहाहाहतनिशाचराम् । रोदसीकज्जलस्तम्भलीलयोल्लासितां पुरः

raṇadvadanasaṃrambhahāhāhataniśācarām / rodasīkajjalastambhalīlayollāsitāṃ puraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वकेशीं सिरालाङ्गीं कपिलाक्षीं तमोमयीम् । यक्षरक्षःपिशाचानाम् अप्य् अनल्पभयप्रदाम्

ūrdhvakeśīṃ sirālāṅgīṃ kapilākṣīṃ tamomayīm / yakṣarakṣaḥpiśācānām apy analpabhayapradām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दरीरन्ध्रलसत्स्वास्यां वातझाङ्कारभीषणाम् । मुसुलोलूखलालातां हलशूर्पकशेखराम्

darīrandhralasatsvāsyāṃ vātajhāṅkārabhīṣaṇām / musulolūkhalālātāṃ halaśūrpakaśekharām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्फुरन्तीम् इव कल्पान्ते वैडूर्यशिखरिस्थलीम् । हासघट्टितविश्वेशां कालरात्रीम् इवोदिताम्

sphurantīm iva kalpānte vaiḍūryaśikharisthalīm / hāsaghaṭṭitaviśveśāṃ kālarātrīm ivoditām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घनव्योमाटवीं साभ्रां कृतदेहाम् इवागताम् । शरीरिणीं महाभ्राढ्यां यामिनीम् इव मांसलाम्

ghanavyomāṭavīṃ sābhrāṃ kṛtadehām ivāgatām / śarīriṇīṃ mahābhrāḍhyāṃ yāminīm iva māṃsalām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरसन्निवेशेन पङ्कपीठीम् इवोत्थिताम् । तनुं चन्द्रार्कयुद्धाय तमसेव समाश्रिताम्

śarīrasanniveśena paṅkapīṭhīm ivotthitām / tanuṃ candrārkayuddhāya tamaseva samāśritām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रनीलतटश्वभ्रलम्बाभ्रयुगलोपमौ । उलूखलादिहालाढ्यौ दधानाम् असितौ स्तनौ

indranīlataṭaśvabhralambābhrayugalopamau / ulūkhalādihālāḍhyau dadhānām asitau stanau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नग्नाम् अङ्गारकाशेन समालब्धमहातनुम् । द्रुमाभास्पदसमिरललद्भुजलतातनुम्

nagnām aṅgārakāśena samālabdhamahātanum / drumābhāspadasamiralaladbhujalatātanum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम् अवेक्ष्य महावीरौ तथैवाक्षुभितौ स्थितौ । न तद् अस्ति विमोहाय यद् विविक्तस्य चेतसः

tām avekṣya mahāvīrau tathaivākṣubhitau sthitau / na tad asti vimohāya yad viviktasya cetasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाराक्षसि संरम्भो हासात्मा किम् अयं तव । लघवो ह्य् अथ वा नार्यो लाघवे ऽप्य् अतिसम्भ्रमाः

mahārākṣasi saṃrambho hāsātmā kim ayaṃ tava / laghavo hy atha vā nāryo lāghave 'py atisambhramāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यज संरम्भम् आरम्भो नायं तव विराजते । विषये हि प्रवर्तन्ते धीमन्तस् स्वार्थसाधकाः

tyaja saṃrambham ārambho nāyaṃ tava virājate / viṣaye hi pravartante dhīmantas svārthasādhakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वादृशीनां सहस्राणि मषिकानाम् इवाबले । अस्माकं वासनावात्याव्यूढानि तृणपर्णवत्

tvādṛśīnāṃ sahasrāṇi maṣikānām ivābale / asmākaṃ vāsanāvātyāvyūḍhāni tṛṇaparṇavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संरम्भज्वरम् उत्सृज्य समया स्वस्थया धिया । युक्त्या च व्यवहारिण्या सो ऽर्थः प्राज्ञेन साध्यते

saṃrambhajvaram utsṛjya samayā svasthayā dhiyā / yuktyā ca vyavahāriṇyā so 'rthaḥ prājñena sādhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वेनैव व्यवहारेण कार्यं सिध्यतु माथवा । महानियतिनीत्यैव भ्रमस्यावसरो हि कः

svenaiva vyavahāreṇa kāryaṃ sidhyatu māthavā / mahāniyatinītyaiva bhramasyāvasaro hi kaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथयाभिमतं किं ते किम् अर्थयसि वार्थिनी । अर्थी स्वप्ने ऽपि नास्माकम् अप्राप्तार्थः पुरोगतः

kathayābhimataṃ kiṃ te kim arthayasi vārthinī / arthī svapne 'pi nāsmākam aprāptārthaḥ purogataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्ता सा तदा तेन चिन्तयाम् आस राक्षसी । अहो नु विमलाचारं सत्त्वं पुरुषसिंहयोः

ity uktā sā tadā tena cintayām āsa rākṣasī / aho nu vimalācāraṃ sattvaṃ puruṣasiṃhayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न सामान्याव् इमौ मन्ये चित्रैवेयं चमत्कृतिः । वचोवक्त्रेक्षणान्य् एव वदन्त्य् अन्तर्विनिश्चयम्

na sāmānyāv imau manye citraiveyaṃ camatkṛtiḥ / vacovaktrekṣaṇāny eva vadanty antarviniścayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वचोवक्त्रेक्षितद्वारैर् धीमताम् आशया मिथः । एकीभवन्ति सरितां पयांसि वलनैर् इव

vacovaktrekṣitadvārair dhīmatām āśayā mithaḥ / ekībhavanti saritāṃ payāṃsi valanair iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आभ्यां प्रायः परिज्ञातो मम भावो ऽनयोर् मया । न विनाश्यौ मयेमौ वा स्वयम् एवाविनाशिनौ

ābhyāṃ prāyaḥ parijñāto mama bhāvo 'nayor mayā / na vināśyau mayemau vā svayam evāvināśinau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्ये भवत आत्मज्ञौ नात्मज्ञानाद् ऋते मतिः । प्रमृष्टसदसद्भावा भवत्य् अस्तभया मृतेः

manye bhavata ātmajñau nātmajñānād ṛte matiḥ / pramṛṣṭasadasadbhāvā bhavaty astabhayā mṛteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् एतौ परिपृच्छामि कञ्चित् सन्देहम् उत्थितम् । प्राप्यं प्राप्य न पृच्छन्ति ये किञ्चित् ते नराधमाः

tad etau paripṛcchāmi kañcit sandeham utthitam / prāpyaṃ prāpya na pṛcchanti ye kiñcit te narādhamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सञ्चिन्त्य पृच्छायै तन् नानावसरं ततम् । अकालकल्पाभ्ररवं हासं संयम्य साब्रवीत्

iti sañcintya pṛcchāyai tan nānāvasaraṃ tatam / akālakalpābhraravaṃ hāsaṃ saṃyamya sābravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौ भवन्तौ नरौ वीरौ कथ्यताम् इति मे ऽनघौ । जायते दर्शनाद् एव मैत्री विषदचेतसाम्

kau bhavantau narau vīrau kathyatām iti me 'naghau / jāyate darśanād eva maitrī viṣadacetasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं राजा किरातानाम् अस्याहं मन्त्रितां गतः । उद्यतौ रात्रिचारेण त्वादृग्जनविनिग्रहे

ayaṃ rājā kirātānām asyāhaṃ mantritāṃ gataḥ / udyatau rātricāreṇa tvādṛgjanavinigrahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञो रात्रिन्दिनं धर्मो दुष्टभूतविनिग्रहः । स्वधर्मत्यागिनो ये तु ते विनाशानलेन्धनम्

rājño rātrindinaṃ dharmo duṣṭabhūtavinigrahaḥ / svadharmatyāgino ye tu te vināśānalendhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञस् त्वम् असि दुर्मन्त्री दुर्मन्त्रित्वाद् अराड् अयम् । सद्भूपस्य भवेन् मन्त्री राजा सन्मन्त्रिणा भवेत्

rājñas tvam asi durmantrī durmantritvād arāḍ ayam / sadbhūpasya bhaven mantrī rājā sanmantriṇā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजैवादौ विवेकेन योजनीयस् सुमन्त्रिणा । तेनार्यताम् उपायाति यथा राजा तथा प्रजाः

rājaivādau vivekena yojanīyas sumantriṇā / tenāryatām upāyāti yathā rājā tathā prajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समग्रगुणजालानाम् अध्यात्मज्ञानम् उत्तमम् । तद्वद् राजा भवेद् राजा तद्वन् मन्त्री च मन्त्रवित्

samagraguṇajālānām adhyātmajñānam uttamam / tadvad rājā bhaved rājā tadvan mantrī ca mantravit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रभुत्वं समदृष्टित्वं तच् च स्याद् राजविद्यया । ताम् एव यो न जानाति नासौ मन्त्री न सो ऽधिपः

prabhutvaṃ samadṛṣṭitvaṃ tac ca syād rājavidyayā / tām eva yo na jānāti nāsau mantrī na so 'dhipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्तौ तद्विदौ साधू यदि तच् छ्रेय आप्स्यथः । नो चेद् अनर्थदौ स्वस्याः प्रकृतेर् नाद्म्य् अहं युवाम्

bhavantau tadvidau sādhū yadi tac chreya āpsyathaḥ / no ced anarthadau svasyāḥ prakṛter nādmy ahaṃ yuvām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकोपायेन मत्पार्श्वाद् बालकाव् उत्तरिष्यथः । मत्प्रश्नपञ्जरं सारं चेद् विचारयथो धिया

ekopāyena matpārśvād bālakāv uttariṣyathaḥ / matpraśnapañjaraṃ sāraṃ ced vicārayatho dhiyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रश्नानि मां कथय पार्थिव नाथ मन्त्रिन्न् अत्रार्थिनी भृशम् अहं परिपूरयार्थम् । अङ्गीकृतार्थम् अददत् क इवास्ति लोके दोषेण सङ्क्षयकरेण न युज्यते यः

praśnāni māṃ kathaya pārthiva nātha mantrinn atrārthinī bhṛśam ahaṃ paripūrayārtham / aṅgīkṛtārtham adadat ka ivāsti loke doṣeṇa saṅkṣayakareṇa na yujyate yaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.