Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 3.8

इति श्रीभास्करकण्ठविरचितायां श्रीमोक्षोपायटीकायाम् उत्पत्तिप्रकरणे सप्तमः सर्गः ॥ ३,७ ॥ श्रीरामः पृच्छति कयैतज् ज्ञायते युक्त्या कथम् एतत् प्रसिध्यति । न्याये ऽनुभूत एतस्मिन् न ज्ञेयम् अवशिष्यते

iti śrībhāskarakaṇṭhaviracitāyāṃ śrīmokṣopāyaṭīkāyām utpattiprakaraṇe saptamaḥ sargaḥ || 3,7 || śrīrāmaḥ pṛcchati kayaitaj jñāyate yuktyā katham etat prasidhyati / nyāye 'nubhūta etasmin na jñeyam avaśiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवसिष्ठः विस्तरकथनप्रतिज्ञां सम्पादयिष्यन्न् उत्तरं कथयति बहुकालम् इयं रूढा मिथ्याज्ञानविषूचिका । जगन्नाम्नी विचाराख्याद् ऋते मन्त्रान् न शाम्यति

śrīvasiṣṭhaḥ vistarakathanapratijñāṃ sampādayiṣyann uttaraṃ kathayati bahukālam iyaṃ rūḍhā mithyājñānaviṣūcikā / jagannāmnī vicārākhyād ṛte mantrān na śāmyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वदाम्य् आख्यायिका राम या इमा बोधसिद्धये । ताश् चेच् छृणोषि तत् साधो मुक्त एवासि बुद्धिमान्

vadāmy ākhyāyikā rāma yā imā bodhasiddhaye / tāś cec chṛṇoṣi tat sādho mukta evāsi buddhimān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्रवणे दण्डं कथयति नो चेद् उद्वेगशीलत्वाद् अर्धाद् उत्थाय गच्छसि । तत् तिर्यग्धर्मिणस् ते ऽद्य किञ्चिन् नापि तु सेत्स्यति

aśravaṇe daṇḍaṃ kathayati no ced udvegaśīlatvād ardhād utthāya gacchasi / tat tiryagdharmiṇas te 'dya kiñcin nāpi tu setsyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननु दृढतया श्रवणेनापि यदि किञ्चिन् न सेत्स्यति तदा किं कार्यम् इत्य् । अत्राह यो यम् अर्थं प्रार्थयते तदर्थं यतते तथा । सो ऽवश्यं तद् अवाप्नोति न चेच् छ्रान्तो निवर्तते

nanu dṛḍhatayā śravaṇenāpi yadi kiñcin na setsyati tadā kiṃ kāryam ity | atrāha yo yam arthaṃ prārthayate tadarthaṃ yatate tathā / so 'vaśyaṃ tad avāpnoti na cec chrānto nivartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्व् अहम् अस्मिन् प्रार्थिते वस्तुनि किंरूपं यत्नं करोमीत्य् । अत्राह साधुसङ्गमसच्छास्त्रपरो भवसि राम चेत् । तद् दिनैर् एव वा मासैः प्राप्नोषि परमं पदम्

nanv aham asmin prārthite vastuni kiṃrūpaṃ yatnaṃ karomīty | atrāha sādhusaṅgamasacchāstraparo bhavasi rāma cet / tad dinair eva vā māsaiḥ prāpnoṣi paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवसिष्ठसाधुत्वे निश्चितः श्रीरामः आत्मज्ञानप्रबोधनिमित्तं शास्त्रं पृच्छति आत्मज्ञानप्रबोधाय शास्त्रं शास्त्रविदां वर । किंनाम तत्प्रधानं स्याद् यस्मिञ् ज्ञाते न शोच्यते

śrīvasiṣṭhasādhutve niścitaḥ śrīrāmaḥ ātmajñānaprabodhanimittaṃ śāstraṃ pṛcchati ātmajñānaprabodhāya śāstraṃ śāstravidāṃ vara / kiṃnāma tatpradhānaṃ syād yasmiñ jñāte na śocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवसिष्ठ उत्तरं कथयति आत्मज्ञानप्रधानानाम् इदम् एव महामते । शास्त्राणां परमं शास्त्रं महारामायणाभिधम्

śrīvasiṣṭha uttaraṃ kathayati ātmajñānapradhānānām idam eva mahāmate / śāstrāṇāṃ paramaṃ śāstraṃ mahārāmāyaṇābhidham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीमहारामायणम् एव प्रशंसति इतिहासोत्तमाद् अस्मात् परो बोधः प्रवर्तते । सर्वेषाम् इतिहासानाम् अयं सार उदाहृतः

śrīmahārāmāyaṇam eva praśaṃsati itihāsottamād asmāt paro bodhaḥ pravartate / sarveṣām itihāsānām ayaṃ sāra udāhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुते ऽस्मिन् वाङ्मये यस्माज् जीवन्मुक्तत्वम् अक्षतम् । उदेति स्वयम् एवात इदम् एवातिपावनम्

śrute 'smin vāṅmaye yasmāj jīvanmuktatvam akṣatam / udeti svayam evāta idam evātipāvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थितम् एवास्तम् आयाति जगद्दृश्यं विचारणात् । यथा स्वप्ने परिज्ञाते स्वप्नार्थाद् एव भावना

sthitam evāstam āyāti jagaddṛśyaṃ vicāraṇāt / yathā svapne parijñāte svapnārthād eva bhāvanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्व् अन्यान्य् अपि शास्त्राणि सन्त्य् एव । तत् कथम् अस्यैवासाधारणकारणत्वं कथयसीत्य् । अत्राह यद् इहास्ति तद् अन्यत्र यन् नेहास्ति न तत् क्वचित् । इदं समस्तविज्ञानशास्त्रकोशं विदुर् बुधाः

nanv anyāny api śāstrāṇi santy eva | tat katham asyaivāsādhāraṇakāraṇatvaṃ kathayasīty | atrāha yad ihāsti tad anyatra yan nehāsti na tat kvacit / idaṃ samastavijñānaśāstrakośaṃ vidur budhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तलक्षणश्रीमहारामायणश्रवणे फलं कथयति य इदं शृणुयाद् नित्यं तस्योदारचमत्कृतेः । बालस्यापि परं बोधं बुद्धिर् एति न संशयः

uktalakṣaṇaśrīmahārāmāyaṇaśravaṇe phalaṃ kathayati ya idaṃ śṛṇuyād nityaṃ tasyodāracamatkṛteḥ / bālasyāpi paraṃ bodhaṃ buddhir eti na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद्विमुखस्य कर्तव्यं कथयति यस्मै नेदं त्व् अभव्याय रोचते दुष्कृतोदयात् । विचारयतु यत्किञ्चित् स शास्त्रं ज्ञानवाङ्मयम्

etadvimukhasya kartavyaṃ kathayati yasmai nedaṃ tv abhavyāya rocate duṣkṛtodayāt / vicārayatu yatkiñcit sa śāstraṃ jñānavāṅmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननु मुक्तिकामस्य मम किम् एतच्छ्रवणेनेत्य् । अत्राह जीवन्मुक्तत्वम् अस्मिंस् तु श्रुते समनुभूयते । स्वयम् एव यथा पीते नीरोगत्वं वरौषधे

nanu muktikāmasya mama kim etacchravaṇenety | atrāha jīvanmuktatvam asmiṃs tu śrute samanubhūyate / svayam eva yathā pīte nīrogatvaṃ varauṣadhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रूयमाणे हि शास्त्रे ऽस्मिञ् श्रोता वेत्त्य् एतद् आत्मना । यथावद् इदम् अस्माभिर् न तूक्तं वरशापवत्

śrūyamāṇe hi śāstre 'smiñ śrotā vetty etad ātmanā / yathāvad idam asmābhir na tūktaṃ varaśāpavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्गान्तश्लोकेन स्वात्मविचारस्य दृश्यात्यन्ताभावज्ञाने असाधारणकारणत्वं कथयति शाम्यति संसृतिदुःखम् इदं ते स्वात्मविचारमहाकथयैव । नो धनदानतपःश्रुतवेदैस् तत्कथनोज्झितयत्नशतेन

sargāntaślokena svātmavicārasya dṛśyātyantābhāvajñāne asādhāraṇakāraṇatvaṃ kathayati śāmyati saṃsṛtiduḥkham idaṃ te svātmavicāramahākathayaiva / no dhanadānatapaḥśrutavedais tatkathanojjhitayatnaśatena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.