Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 3.81

अहो नु परमार्थोक्तिः पावनी तव मन्त्रिणः । राजा राजीवपत्त्राक्ष इदानीम् एष भाषताम्

aho nu paramārthoktiḥ pāvanī tava mantriṇaḥ / rājā rājīvapattrākṣa idānīm eṣa bhāṣatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषो ऽणुवेदनाद् वायुर् वायुश् च भ्रान्तिदृष्टितः । ततो न किञ्चिद् वाय्वादि केवलं शुद्धचेतनम्

eṣo 'ṇuvedanād vāyur vāyuś ca bhrāntidṛṣṭitaḥ / tato na kiñcid vāyvādi kevalaṃ śuddhacetanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शब्दसंवेदनाच् छब्दश् शब्दश् च भ्रान्तिदर्शनम् । ततो ऽत्र शब्दशब्दार्थदृष्टिर् दूरतरं गता

śabdasaṃvedanāc chabdaś śabdaś ca bhrāntidarśanam / tato 'tra śabdaśabdārthadṛṣṭir dūrataraṃ gatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽणुस् सर्वं नकिञ्चिच् च सो ऽहं नाहं स एव च । सर्वशक्त्यात्मनो ऽस्यैव प्रतिभैवात्र कारणम्

so 'ṇus sarvaṃ nakiñcic ca so 'haṃ nāhaṃ sa eva ca / sarvaśaktyātmano 'syaiva pratibhaivātra kāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मा यत्नशतैः प्राप्यो लब्धे ऽस्मिन् न च किञ्चन । लब्धं भवति तच् चैतत् परमं नाम किञ्चन

ātmā yatnaśataiḥ prāpyo labdhe 'smin na ca kiñcana / labdhaṃ bhavati tac caitat paramaṃ nāma kiñcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावज् जन्मवसन्तेषु संसृतिव्रततिश् चिरम् । विकसत्य् उदितो यावन् न बोधो मूलकाषकृत्

tāvaj janmavasanteṣu saṃsṛtivratatiś ciram / vikasaty udito yāvan na bodho mūlakāṣakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अणुनानेन रूपं स्वं दृश्यताम् इव गच्छता । तापेनाम्बु धियैवेव स्वस्थेनैवापहारितम्

aṇunānena rūpaṃ svaṃ dṛśyatām iva gacchatā / tāpenāmbu dhiyaiveva svasthenaivāpahāritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन संविदं नाना मेरुस् त्रिभुवनं तृणम् । वमित्वा बहिर् अन्तस्स्थं मायात्मकम् अवेक्ष्यते

anena saṃvidaṃ nānā merus tribhuvanaṃ tṛṇam / vamitvā bahir antassthaṃ māyātmakam avekṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिदणोर् अन्तरे यद् यद् अस्ति तद् दृश्यते बहिः । सङ्कल्पेष्टालिङ्गनादि दृष्टान्तो ऽत्र हि रागिणः

cidaṇor antare yad yad asti tad dṛśyate bahiḥ / saṅkalpeṣṭāliṅganādi dṛṣṭānto 'tra hi rāgiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदिसर्गे सर्वशक्तिश् चिद् यथा चोदितात्मना । तथाशु पश्यत्य् अखिलं सङ्कल्पमतिवत् स्वतः

ādisarge sarvaśaktiś cid yathā coditātmanā / tathāśu paśyaty akhilaṃ saṅkalpamativat svataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिजाताशयस्यान्तर् यद् यथा प्रतिभासते । तत् तथा पश्यतीवासौ दृष्टान्तो ऽत्र शिशोर् मनः

abhijātāśayasyāntar yad yathā pratibhāsate / tat tathā paśyatīvāsau dṛṣṭānto 'tra śiśor manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमाणुत एवापि चिन्मात्रेणामुनाणुना । परिसूक्ष्मतमेनैव विश्वग् विश्वं प्रपूरितम्

paramāṇuta evāpi cinmātreṇāmunāṇunā / parisūkṣmatamenaiva viśvag viśvaṃ prapūritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अणुर् एव न मात्य् एष योजनानां शतेष्व् अपि । सर्वगत्वाद् अनाद्यन्तरूपत्वाद् वेदनाकृतिः

aṇur eva na māty eṣa yojanānāṃ śateṣv api / sarvagatvād anādyantarūpatvād vedanākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा धूर्तेन शिड्गेन पुंसा बालः प्रनाट्यते । सभ्रूविकारनयननिरीक्षणविचेष्टितैः

yathā dhūrtena śiḍgena puṃsā bālaḥ pranāṭyate / sabhrūvikāranayananirīkṣaṇaviceṣṭitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिदालोकेन शुद्धेन सपर्वततृणं जगत् । नाट्यते ऽविरतं तद्वद् विवृत्याभिनयं सदा

cidālokena śuddhena saparvatatṛṇaṃ jagat / nāṭyate 'virataṃ tadvad vivṛtyābhinayaṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनैवानन्तरूपत्वाद् अणुना वाससा यथा । संविदन्तर् भवेद् बाह्ये कृत्वा मेर्वादि वेष्टितम्

tenaivānantarūpatvād aṇunā vāsasā yathā / saṃvidantar bhaved bāhye kṛtvā mervādi veṣṭitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिक्कालाद्यनवच्छिन्नरूपत्वान् मेरुतो बृहत् । वालाग्रशतभागात्माप्य् एष सूक्ष्मः परो ऽणुकः

dikkālādyanavacchinnarūpatvān meruto bṛhat / vālāgraśatabhāgātmāpy eṣa sūkṣmaḥ paro 'ṇukaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्धसंवेदनाकाशरूपस्य परमाणुना । शोभते न हि साम्योक्तिर् मेरुसर्षपयोर् इव

śuddhasaṃvedanākāśarūpasya paramāṇunā / śobhate na hi sāmyoktir merusarṣapayor iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायाकलापराणुत्वं निर्माया परमात्मता । हेम्नीव कटकत्वेन नातो ऽत्र समता भवेत्

māyākalāparāṇutvaṃ nirmāyā paramātmatā / hemnīva kaṭakatvena nāto 'tra samatā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकटो ऽनेन दीपेन प्रकाशो ऽनुभवात्मना । स्वसत्तानाशपूर्वो हि विनानेन भवेत् तु सः

prakaṭo 'nena dīpena prakāśo 'nubhavātmanā / svasattānāśapūrvo hi vinānena bhavet tu saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि सूर्यादिकं सर्वं जगद् एकजडं भवेत् । ततः किम् आत्मा किं रूपं प्रकाशस् स्यात् क्व वाथ किम्

yadi sūryādikaṃ sarvaṃ jagad ekajaḍaṃ bhavet / tataḥ kim ātmā kiṃ rūpaṃ prakāśas syāt kva vātha kim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्धचिन्मात्रसत्त्वं यत् स्वतस् स्वात्मनि संस्थितम् । तद् एतद् अणुना तेजो दृष्टं बहिर् इव स्थितम्

śuddhacinmātrasattvaṃ yat svatas svātmani saṃsthitam / tad etad aṇunā tejo dṛṣṭaṃ bahir iva sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेजांस्य् अर्केन्दुवह्नीनाम् अभिन्नानि तमोघनात् । एतावान् अत्र भेदो ऽस्ति यद् वर्णे शौक्ल्यकृष्णते

tejāṃsy arkenduvahnīnām abhinnāni tamoghanāt / etāvān atra bhedo 'sti yad varṇe śauklyakṛṣṇate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यादृक् कज्जलनीहारमेघनीहारयोर् भवेत् । तादृक् प्रकाशतमसोर् भेदश् चेति तयोस् स्थितः

yādṛk kajjalanīhārameghanīhārayor bhavet / tādṛk prakāśatamasor bhedaś ceti tayos sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जडयोर् उपलम्भाय चिदादित्यः किलैतयोः । यदा तपति तेनैते लब्धसत्तैकतां गते

jaḍayor upalambhāya cidādityaḥ kilaitayoḥ / yadā tapati tenaite labdhasattaikatāṃ gate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपत्य् एकश् चिदादित्यो रात्रिन्दिवम् अतन्द्रितः । अन्तर् बहिश् शिलाद्यन्तर् अप्य् अनस्तमयोदयः

tapaty ekaś cidādityo rātrindivam atandritaḥ / antar bahiś śilādyantar apy anastamayodayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिलोकी भाति तेनेयं जीवस्य प्रथितात्मनः । नानोपलम्भभाण्डाढ्या कुटी कठिनकोटरा

trilokī bhāti teneyaṃ jīvasya prathitātmanaḥ / nānopalambhabhāṇḍāḍhyā kuṭī kaṭhinakoṭarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमस्त्वं तमसो देहम् अविनाशयतामुना । तप्यते भासया भासा सर्वम् आभास्यते तमः

tamastvaṃ tamaso deham avināśayatāmunā / tapyate bhāsayā bhāsā sarvam ābhāsyate tamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मोत्पलौ यथार्केण तपता प्रकटीकृतौ । प्रकाशतमसोस् सत्ते चितैवं प्रकटीकृते

padmotpalau yathārkeṇa tapatā prakaṭīkṛtau / prakāśatamasos satte citaivaṃ prakaṭīkṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्कः कुर्वन्न् अहोरात्रं दर्शयत्य् आकृतिं यथा । चितिस् सदसती कृत्वा दर्शयत्य् आकृतिं तथा

arkaḥ kurvann ahorātraṃ darśayaty ākṛtiṃ yathā / citis sadasatī kṛtvā darśayaty ākṛtiṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिदणोर् अन्तरे सन्ति विचित्रानुभवाणवः । यथा मधुरसस्यान्तः पत्त्रपुष्पफलश्रियः

cidaṇor antare santi vicitrānubhavāṇavaḥ / yathā madhurasasyāntaḥ pattrapuṣpaphalaśriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्यन्ति चिदणोर् एते समग्रानुभवाणवः । मधुमासरसाच् चित्रा इव षण्डपरम्पराः

udyanti cidaṇor ete samagrānubhavāṇavaḥ / madhumāsarasāc citrā iva ṣaṇḍaparamparāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमात्माणुर् अत्यन्तं निस्स्वादस् सूक्ष्मतावशात् । समग्रस्वादसत्तैकजनकस् स्वदते स्वयम्

paramātmāṇur atyantaṃ nissvādas sūkṣmatāvaśāt / samagrasvādasattaikajanakas svadate svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो यो नाम रसः कश्चित् स्वसत्तायां कृतस्थितिः । प्रतिबिम्बम् इवादर्शे तां विना नास्त्य् असौ स्वतः

yo yo nāma rasaḥ kaścit svasattāyāṃ kṛtasthitiḥ / pratibimbam ivādarśe tāṃ vinā nāsty asau svataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यजता संश्रितं सर्वं चिन्मात्रपरमाणुना । त्यक्तं जगद् असंवित्त्या संवित्त्या सर्वम् आश्रितम्

tyajatā saṃśritaṃ sarvaṃ cinmātraparamāṇunā / tyaktaṃ jagad asaṃvittyā saṃvittyā sarvam āśritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशक्तयाप्य् आत्मगुप्तौ सर्वम् आच्छादितं जगत् । चिताणुताम् एव परां सम्प्रसार्य वितानवत्

aśaktayāpy ātmaguptau sarvam ācchāditaṃ jagat / citāṇutām eva parāṃ samprasārya vitānavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मगुप्तिं न शक्नोति परमात्माम्बराकृतिः । मनाग् अपि क्षणम् अपि गजो दूर्वावने यथा

ātmaguptiṃ na śaknoti paramātmāmbarākṛtiḥ / manāg api kṣaṇam api gajo dūrvāvane yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथाप्य् आक्रान्तवान् विश्वं ज्ञतां गोपयति क्षणात् । जगद्धानां कणं बाल इवाहो घनमायिता

tathāpy ākrāntavān viśvaṃ jñatāṃ gopayati kṣaṇāt / jagaddhānāṃ kaṇaṃ bāla ivāho ghanamāyitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिन्मात्राणुनयेनेदं जगत् समभिजीवति । वसन्तरसवेधेन विचित्रेव वनावली

cinmātrāṇunayenedaṃ jagat samabhijīvati / vasantarasavedhena vicitreva vanāvalī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्सत्तैवेयम् अखिलं स्वतो जगद् इवोदिता । मधुमासरसोल्लासी चित्रो हि वनषण्डकः

citsattaiveyam akhilaṃ svato jagad ivoditā / madhumāsarasollāsī citro hi vanaṣaṇḍakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यं चिन्मयम् एवेदं जगद् इत्य् एव विद्ध्य् अलम् । वसन्तरसम् एवेदं विद्धि पल्लवगुल्मकम्

satyaṃ cinmayam evedaṃ jagad ity eva viddhy alam / vasantarasam evedaṃ viddhi pallavagulmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वावयविसारत्वात् सहस्रकरलोचनः । परंआणुर् असाव् एव नित्यानवयवोदयः

sarvāvayavisāratvāt sahasrakaralocanaḥ / paraṃāṇur asāv eva nityānavayavodayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निमेषांशावबोधे ऽपि चिदणोः प्रतिभासते । यतः कल्पसहस्रौघस् स्वप्नवार्द्धकबाल्यवत्

nimeṣāṃśāvabodhe 'pi cidaṇoḥ pratibhāsate / yataḥ kalpasahasraughas svapnavārddhakabālyavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् सो ऽप्य् निमेषाणुः कल्पकोटिशतान्य् अलम् । सर्वसत्ताविलासेन प्रतिभैका हि जृम्भते

tatas so 'py nimeṣāṇuḥ kalpakoṭiśatāny alam / sarvasattāvilāsena pratibhaikā hi jṛmbhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभुक्तवत्य् एव यथा भुक्तवान् अहम् इत्य् अलम् । जायते प्रत्ययस् तद्वन् निमेषे कल्पनिश्चयः

abhuktavaty eva yathā bhuktavān aham ity alam / jāyate pratyayas tadvan nimeṣe kalpaniścayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभुक्त्वा भुक्तवान् अस्मीत्य् एवं प्रत्ययशालिनः । दृश्यन्ते वासनाविष्टास् स्वप्ने स्वमरणम् यथा

abhuktvā bhuktavān asmīty evaṃ pratyayaśālinaḥ / dṛśyante vāsanāviṣṭās svapne svamaraṇam yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगन्ति परितिष्ठन्ति परमाणौ चिदात्मनि । प्रतिभासाः प्रवर्तन्ते तत एव हि जागताः

jaganti paritiṣṭhanti paramāṇau cidātmani / pratibhāsāḥ pravartante tata eva hi jāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् अस्ति यत्र तत् तस्मात् समुदेति तद् एव तत् । आकारिणि विकारादि दृष्टं न गगने ऽमले

yad asti yatra tat tasmāt samudeti tad eva tat / ākāriṇi vikārādi dṛṣṭaṃ na gagane 'male

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिति भूतानि भूतानि वर्तमानानि सम्प्रति । भविष्यन्ति भविष्यन्ति शक्तिबीजे द्रुमा इव

citi bhūtāni bhūtāni vartamānāni samprati / bhaviṣyanti bhaviṣyanti śaktibīje drumā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निमेषकल्पाव् एतेन तुषेणान्नकणाव् इव । वलितौ नैष चैताभ्याम् अणुस् स्वाङ्गात्मकश् चितः

nimeṣakalpāv etena tuṣeṇānnakaṇāv iva / valitau naiṣa caitābhyām aṇus svāṅgātmakaś citaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदासीनवद् आसीनो न संस्पृष्टो मनाग् अपि । एष भोक्तृत्वकर्तृत्वैः खात्मा कुर्वञ् जगन्त्य् अपि

udāsīnavad āsīno na saṃspṛṣṭo manāg api / eṣa bhoktṛtvakartṛtvaiḥ khātmā kurvañ jaganty api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगत्सत्तोदितेयं हि शुद्धचित्परमाणुतः । परामणोश् च भोक्तृत्वकर्तृत्वे क्वेव संस्थिते

jagatsattoditeyaṃ hi śuddhacitparamāṇutaḥ / parāmaṇoś ca bhoktṛtvakartṛtve kveva saṃsthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगन् न किञ्चित् क्रियते सर्वदैव न केनचित् । विलीयते च नो किञ्चिन् मात्रस्याद्य् अस्य खण्डनम्

jagan na kiñcit kriyate sarvadaiva na kenacit / vilīyate ca no kiñcin mātrasyādy asya khaṇḍanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं समरसाभासम् इदम् आकाशकोशगम् । जगत्पर्यायशब्दाख्यं विद्ध्य् अनाख्यं च राक्षसि

sarvaṃ samarasābhāsam idam ākāśakośagam / jagatparyāyaśabdākhyaṃ viddhy anākhyaṃ ca rākṣasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिदणुर् दृश्यसिद्ध्यर्थम् आन्तरीं चिच्चमत्कृतिम् । बहीरूपतया धत्ते स्वात्मनात्मनि संस्थिताम्

cidaṇur dṛśyasiddhyartham āntarīṃ ciccamatkṛtim / bahīrūpatayā dhatte svātmanātmani saṃsthitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् बहिस्स्थम् अन्तस्स्थम् अस्ति शब्दे न वस्तुनि । उपदेशाय सत्त्वानां चिद्रूपत्वाज् जगत्त्रये

etad bahisstham antasstham asti śabde na vastuni / upadeśāya sattvānāṃ cidrūpatvāj jagattraye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रष्टा दृश्यपदं गच्छन्न् आत्मानं सम्प्रपश्यति । नेत्रं दृश्याभिपातीव सद् एवासद् इव स्थितम्

draṣṭā dṛśyapadaṃ gacchann ātmānaṃ samprapaśyati / netraṃ dṛśyābhipātīva sad evāsad iva sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च गच्छति दृश्यत्वं द्रष्टा ह्य् असद् अवास्तवम् । आत्मन्य् एव न यत् किञ्चित् तत्ताम् एति कथं पुरः

na ca gacchati dṛśyatvaṃ draṣṭā hy asad avāstavam / ātmany eva na yat kiñcit tattām eti kathaṃ puraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृग् एव लोचने सा च वासना तन् निजं वपुः । बहुरूपतया दृश्यं कृत्वा द्रष्टृतयोदिता

dṛg eva locane sā ca vāsanā tan nijaṃ vapuḥ / bahurūpatayā dṛśyaṃ kṛtvā draṣṭṛtayoditā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न विना द्रष्टृताम् अस्ति दृश्यसत्ता कथञ्चन । पितृतेव विना पुत्रं द्वितेवैक्यपदं विना

na vinā draṣṭṛtām asti dṛśyasattā kathañcana / pitṛteva vinā putraṃ dvitevaikyapadaṃ vinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रष्टैव दृश्यताम् एति न द्रष्टृत्वं विनास्ति तत् । विना पित्रेव तनयो विना भोक्त्रेव भोग्यता

draṣṭaiva dṛśyatām eti na draṣṭṛtvaṃ vināsti tat / vinā pitreva tanayo vinā bhoktreva bhogyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रष्टुर् हि दृश्यनिर्माणे चित्त्वाद् अस्त्य् एव शक्तता । कनकस्यावदातस्य कटकत्वकृताव् इव

draṣṭur hi dṛśyanirmāṇe cittvād asty eva śaktatā / kanakasyāvadātasya kaṭakatvakṛtāv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृश्यस्य द्रष्टृनिर्माणे जडत्वान् नास्ति शक्तता । कटकत्वस्य मोहस्य यथा कनकनिर्मितौ

dṛśyasya draṣṭṛnirmāṇe jaḍatvān nāsti śaktatā / kaṭakatvasya mohasya yathā kanakanirmitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चेतनाद् दृश्यनिर्माणं चित् कचत्य् असद् एव यत् । अकारणं मोहहेतुर् हेमैव कटकभ्रमः

cetanād dṛśyanirmāṇaṃ cit kacaty asad eva yat / akāraṇaṃ mohahetur hemaiva kaṭakabhramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटकत्वावभासे हि यथा हेम्नो न हेमता । सत्यैव प्रकचत्य् एवं द्रष्टुर् दृश्यस्थितौ वपुः

kaṭakatvāvabhāse hi yathā hemno na hematā / satyaiva prakacaty evaṃ draṣṭur dṛśyasthitau vapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रष्टा दृश्यतया तिष्ठन् द्रष्टृताम् उज्झतीव हि । सत्यां कटकसंवित्तौ हेम काञ्चनताम् इव

draṣṭā dṛśyatayā tiṣṭhan draṣṭṛtām ujjhatīva hi / satyāṃ kaṭakasaṃvittau hema kāñcanatām iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकस्मिन् प्रतिभासे ऽस्ति न सत्ता द्रष्टृदृश्ययोः । पुम्प्रत्ययप्रकचने क्व पशुप्रत्ययोदयः

ekasmin pratibhāse 'sti na sattā draṣṭṛdṛśyayoḥ / pumpratyayaprakacane kva paśupratyayodayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृश्यं पश्यन् स्वम् आत्मानं न द्रष्टा स्वं प्रपश्यति । द्रष्टुर् हि दृश्यतापत्तौ सत्तासत्तेव तिष्ठति

dṛśyaṃ paśyan svam ātmānaṃ na draṣṭā svaṃ prapaśyati / draṣṭur hi dṛśyatāpattau sattāsatteva tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोधाद् गलितदृश्यस्य द्रष्टुस् सत्तैव भासते । अबुद्धकटकत्वस्य हेम्नः कनकता यथा

bodhād galitadṛśyasya draṣṭus sattaiva bhāsate / abuddhakaṭakatvasya hemnaḥ kanakatā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृश्ये ऽसत्य् अस्ति न द्रष्टा दृश्यं द्रष्टरि नासति । द्वयेन च विना नैक्यं नैक्यम् अप्य् अस्ति चानयोः

dṛśye 'saty asti na draṣṭā dṛśyaṃ draṣṭari nāsati / dvayena ca vinā naikyaṃ naikyam apy asti cānayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं यथावद् विज्ञाय शुद्धसंविन्मयात्मनः । वाचाम् अविषयस् स्वास्थ्यं किञ्चिद् एवावशिष्यते

sarvaṃ yathāvad vijñāya śuddhasaṃvinmayātmanaḥ / vācām aviṣayas svāsthyaṃ kiñcid evāvaśiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्माथ दर्शनं दृश्यं दीपेनेवावभासितम् । कृतं च सर्वम् एतेन चिन्मात्रपरमाणुना

ātmātha darśanaṃ dṛśyaṃ dīpenevāvabhāsitam / kṛtaṃ ca sarvam etena cinmātraparamāṇunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातृमेयप्रमाणाख्यं बुद्धौ निगिरति त्रयम् । हेमेव कटकादित्वम् असन्मयम् उपस्थितम्

mātṛmeyapramāṇākhyaṃ buddhau nigirati trayam / hemeva kaṭakāditvam asanmayam upasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा न जलम् ऊर्म्यादेः पृथक् किञ्चिन् मनाग् अपि । तथैतस्मात् स्वभावाणोर् न किञ्चित् पृथग् एव हि

yathā na jalam ūrmyādeḥ pṛthak kiñcin manāg api / tathaitasmāt svabhāvāṇor na kiñcit pṛthag eva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वगानुभवात्मत्वात् सर्वानुभवरूपतः । एकत्वानुभवे न्याय्ये रूढे सर्वैकतास्य हि

sarvagānubhavātmatvāt sarvānubhavarūpataḥ / ekatvānubhave nyāyye rūḍhe sarvaikatāsya hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्येच्छया पृथक्तास्ति वीचितेव महाम्भसः । इच्छानुरूपसम्पत्तेर् भावितार्थैकलाभिनः

asyecchayā pṛthaktāsti vīciteva mahāmbhasaḥ / icchānurūpasampatter bhāvitārthaikalābhinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिक्कालाद्यनवच्छिन्नः परमात्मास्ति केवलः । सर्वात्मत्वात् स सर्वात्मा सर्वानुभवतस् स्वतः

dikkālādyanavacchinnaḥ paramātmāsti kevalaḥ / sarvātmatvāt sa sarvātmā sarvānubhavatas svataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्न् एष चेतनात्मत्वाद् असन्न् अनवबोधतः । द्वैतैक्ये नात्र विद्येते सत्यरूपे महात्मनि

sann eṣa cetanātmatvād asann anavabodhataḥ / dvaitaikye nātra vidyete satyarūpe mahātmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि कश्चिद् द्वितीयस् स्यात् तद् एकस्यैकता भवेत् । द्वित्वैक्ययोर् मिथस् सिद्धिर् आतपच्छाययोर् इव

yadi kaścid dvitīyas syāt tad ekasyaikatā bhavet / dvitvaikyayor mithas siddhir ātapacchāyayor iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र नास्ति द्वितीयो हि तत्रैकस्यैकता कथम् । एकतायाम् असिद्धायां द्वयम् एव न विद्यते

yatra nāsti dvitīyo hi tatraikasyaikatā katham / ekatāyām asiddhāyāṃ dvayam eva na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं स्थिते तु यच् छिष्टं तत् स्याद् रिक्तम् इहास्थितेः । तस्मान् न व्यतिरिक्तं तद्रूपं द्रव इवाम्भसः

evaṃ sthite tu yac chiṣṭaṃ tat syād riktam ihāsthiteḥ / tasmān na vyatiriktaṃ tadrūpaṃ drava ivāmbhasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानारम्भविशालं च साम्येनाक्षुब्धरूपि च । बीजस्यान्तस् तरुर् इव ब्रह्मणो ऽन्तस् स्थितं जगत्

nānārambhaviśālaṃ ca sāmyenākṣubdharūpi ca / bījasyāntas tarur iva brahmaṇo 'ntas sthitaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वैतम् अप्य् अपृथक् तस्माद् धेम्नः कटकता यथा । साम्यबुद्धावबोधे हि द्वैतं सच् च नसन्मयम्

dvaitam apy apṛthak tasmād dhemnaḥ kaṭakatā yathā / sāmyabuddhāvabodhe hi dvaitaṃ sac ca nasanmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा द्रवत्वं पयसस् स्पन्दनं मातरिश्वनः । व्योम्नश् शून्यत्वम् एवं हि न पृथग् द्वैतम् ईश्वरात्

yathā dravatvaṃ payasas spandanaṃ mātariśvanaḥ / vyomnaś śūnyatvam evaṃ hi na pṛthag dvaitam īśvarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वैताद्वैतोपलम्भो हि दुःखायैष क्षयात्मने । निपुणो ऽनुपलम्भो यस् त्व् एतयोस् तत् परं विदुः

dvaitādvaitopalambho hi duḥkhāyaiṣa kṣayātmane / nipuṇo 'nupalambho yas tv etayos tat paraṃ viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातृमानप्रमेयादि द्रष्टृदर्शनदृश्यताः । एतावज् जगद् एतच् च परमाणौ चितस् स्थितम्

mātṛmānaprameyādi draṣṭṛdarśanadṛśyatāḥ / etāvaj jagad etac ca paramāṇau citas sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं जगदणुर् नित्यम् अनेनाणुसुमेरुणा । स्पन्दनं पवनेनेव स्वाङ्ग एव धृतः कुतः

ayaṃ jagadaṇur nityam anenāṇusumeruṇā / spandanaṃ pavaneneva svāṅga eva dhṛtaḥ kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो नु भीमा मायेयम् अथ वा मायिता परा । परमाण्वन्तर् एवास्ति यत् त्रैलोक्यपरम्परा

aho nu bhīmā māyeyam atha vā māyitā parā / paramāṇvantar evāsti yat trailokyaparamparā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथासम्भवमायित्वम् एवैतत् सर्वदा स्थितम् । चिन्मात्रपरमाण्वन्तमात्रम् एव जगत् स्थितम्

athāsambhavamāyitvam evaitat sarvadā sthitam / cinmātraparamāṇvantamātram eva jagat sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्गतजगज्जालो ऽप्य् एषो ऽणुस् साम्यम् अत्यजन् । स्थितो ऽन्तस्स्थबृहद्वृक्षं बीजं भाण्डोदरे यथा

antargatajagajjālo 'py eṣo 'ṇus sāmyam atyajan / sthito 'ntassthabṛhadvṛkṣaṃ bījaṃ bhāṇḍodare yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बीजे ऽन्तर् वृक्षविस्तारस् स्थितस् सफलपल्लवः । परया दृश्यते दृष्ट्या जगच् च चिदणूदरे

bīje 'ntar vṛkṣavistāras sthitas saphalapallavaḥ / parayā dṛśyate dṛṣṭyā jagac ca cidaṇūdare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स शाखाफलवृक्षत्वम् अजहद् बीजकोटरे । यथा तरुस् स्थितस् तद्वद् विकासि चिदणौ जगत्

sa śākhāphalavṛkṣatvam ajahad bījakoṭare / yathā tarus sthitas tadvad vikāsi cidaṇau jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्थितद्वैतम् अद्वैतबीजकोशम् इव स्थितम् । जगच् चित्परमाण्वन्तर् यः पश्यति स पश्यति

saṃsthitadvaitam advaitabījakośam iva sthitam / jagac citparamāṇvantar yaḥ paśyati sa paśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न द्वैतं न च वाद्वैतं न बीजं न च वाङ्कुरः । न स्थूलं न च वा सूक्ष्मं नाजातं जातम् एव नो

na dvaitaṃ na ca vādvaitaṃ na bījaṃ na ca vāṅkuraḥ / na sthūlaṃ na ca vā sūkṣmaṃ nājātaṃ jātam eva no

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चास्ति न च नास्तीदं न सोम्यं क्षुभितं न च । त्रिजगच्चिदणोर् अन्तस् सत्त्वं वाथ न किञ्चन

na cāsti na ca nāstīdaṃ na somyaṃ kṣubhitaṃ na ca / trijagaccidaṇor antas sattvaṃ vātha na kiñcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न जगन् नाजगद् वास्ति विद्यते चित्पराणुता । सर्वात्मिका यदा यत्र या यथोदेति तत् तथा

na jagan nājagad vāsti vidyate citparāṇutā / sarvātmikā yadā yatra yā yathodeti tat tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदेत्य् अनुदितो ऽप्य् एष स्वसंवेदनजृम्भितः । परमात्माणुर् एकात्मा समग्रात्मतयेव खे

udety anudito 'py eṣa svasaṃvedanajṛmbhitaḥ / paramātmāṇur ekātmā samagrātmatayeva khe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रुमीभूयेव बीजत्वम् इवोदेत्य् अनुदय्य् अपि । परं तत्त्वं जगद्भङ्ग्या जगन्नाशोदयेन च

drumībhūyeva bījatvam ivodety anudayy api / paraṃ tattvaṃ jagadbhaṅgyā jagannāśodayena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रुमो बीजतयेवाशु न सन्त्यक्तसमस्थितिः । तिष्ठत्य् अपगतस्पन्दत्यागात्यागः परो ऽणुकः

drumo bījatayevāśu na santyaktasamasthitiḥ / tiṣṭhaty apagataspandatyāgātyāgaḥ paro 'ṇukaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिसतन्तुर् महामेरुः परात्माणोर् अपेक्षया । दृश्यः किल बिसे तन्तुर् अदृश्याक्ष्णा परात्मता

bisatantur mahāmeruḥ parātmāṇor apekṣayā / dṛśyaḥ kila bise tantur adṛśyākṣṇā parātmatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिसतन्तुर् महामेरुः परमाणोः किलात्मनः । तस्यैव तद्घनाच् चान्तस्स्थिता मेर्वादिकोटयः

bisatantur mahāmeruḥ paramāṇoḥ kilātmanaḥ / tasyaiva tadghanāc cāntassthitā mervādikoṭayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेन तेन महता परमाणुना च व्याप्तं ततं विरचितं जनितं कृतं च । विश्वप्रपञ्चरचनं नभसेव विष्वक् शून्यत्वम् अच्छम् अभितः परिलब्धम् एव

etena tena mahatā paramāṇunā ca vyāptaṃ tataṃ viracitaṃ janitaṃ kṛtaṃ ca / viśvaprapañcaracanaṃ nabhaseva viṣvak śūnyatvam accham abhitaḥ parilabdham eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वैतेन सुन्दरतरं स्वम् अनुज्झतेव रूपं सुषुप्तसदृशेन परावबोधात् । ऐक्यं गतं स्थितगमागममुक्तम् एवम् इत्थं स्थितं ननु जगत् परमार्थपिण्डः

dvaitena sundarataraṃ svam anujjhateva rūpaṃ suṣuptasadṛśena parāvabodhāt / aikyaṃ gataṃ sthitagamāgamamuktam evam itthaṃ sthitaṃ nanu jagat paramārthapiṇḍaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.