Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 3.85

पुरा मे ब्रह्मणा प्रोक्तं सर्गसङ्कथयानघ । यद् इदं तत् प्रवक्ष्यामि त्वयि पृच्छति राघव

purā me brahmaṇā proktaṃ sargasaṅkathayānagha / yad idaṃ tat pravakṣyāmi tvayi pṛcchati rāghava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा मया हि भगवान् पृष्टः कमलसम्भवः । इमे कथम् उपायान्ति ब्रह्मन् सर्गगणा इति

purā mayā hi bhagavān pṛṣṭaḥ kamalasambhavaḥ / ime katham upāyānti brahman sargagaṇā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं हि मन एवेदम् इत्थं स्फुरति भूतवत् । चलैर् जलाशयस् स्फारैर् विचित्रैश् चक्रकैर् इव

evaṃ hi mana evedam itthaṃ sphurati bhūtavat / calair jalāśayas sphārair vicitraiś cakrakair iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिनादौ सम्प्रबुद्धस्य संसारं स्रष्टुम् इच्छतः । पुराकल्पे हि कस्मिंश्चिच् छृणु किं वृत्तम् अङ्ग मे

dinādau samprabuddhasya saṃsāraṃ sraṣṭum icchataḥ / purākalpe hi kasmiṃścic chṛṇu kiṃ vṛttam aṅga me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाचिद् अखिलं सर्गं संहृत्य दिवसक्षये । एक एवाहम् एकाग्रस् स्वस्थस् स्वाम् अनयं निशाम्

kadācid akhilaṃ sargaṃ saṃhṛtya divasakṣaye / eka evāham ekāgras svasthas svām anayaṃ niśām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निशान्ते सम्प्रबुद्धस् सन् सान्ध्यां कृत्वा तथा विधिम् । प्रजा द्रष्टुं दृशस् स्फारे व्योम्नि योजितवान् अहम्

niśānte samprabuddhas san sāndhyāṃ kṛtvā tathā vidhim / prajā draṣṭuṃ dṛśas sphāre vyomni yojitavān aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावत् पश्यामि गगनं न तमोभिर् न तेजसा । व्याप्तम् अत्यन्तविततं शून्यम् अन्तविवर्जितम्

yāvat paśyāmi gaganaṃ na tamobhir na tejasā / vyāptam atyantavitataṃ śūnyam antavivarjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्गं सङ्कल्पयामीमम् इति निश्चित्य तन् मया । खम् एवेक्षितुम् आरब्धं शुद्धसूक्ष्मेण चेतसा

sargaṃ saṅkalpayāmīmam iti niścitya tan mayā / kham evekṣitum ārabdhaṃ śuddhasūkṣmeṇa cetasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाहं दृष्टवांस् तत्र मनसा वितते ऽम्बरे । पृथक्स्थितान् महारम्भान् सर्गान् स्थितिनिरर्गलान्

athāhaṃ dṛṣṭavāṃs tatra manasā vitate 'mbare / pṛthaksthitān mahārambhān sargān sthitinirargalān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्परेण चादृष्टान् ब्रह्मविष्ण्विन्द्रसंयुतान् । ससुरासुरगन्धर्वकिन्नरोरगमानवान्

paraspareṇa cādṛṣṭān brahmaviṣṇvindrasaṃyutān / sasurāsuragandharvakinnaroragamānavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेरुमन्दरकैलासमहेन्द्रमलयाचलान् । साद्रिद्यूर्वीनदीशांश् च सङ्ख्यया दशभासुरान्

merumandarakailāsamahendramalayācalān / sādridyūrvīnadīśāṃś ca saṅkhyayā daśabhāsurān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषु तत्प्रतिबिम्बाभाः पद्मकोशाधिवासिनः । राजहंसरथारूढास् संस्थिता दशपद्मजाः

teṣu tatpratibimbābhāḥ padmakośādhivāsinaḥ / rājahaṃsarathārūḍhās saṃsthitā daśapadmajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथक्स्थितेषु दशसु तेषूद्यद्भूतपङ्क्तिषु । ज्वलज्ज्वालेषु दीर्घेषु जगत्सूज्ज्वलदीप्तिषु

pṛthaksthiteṣu daśasu teṣūdyadbhūtapaṅktiṣu / jvalajjvāleṣu dīrgheṣu jagatsūjjvaladīptiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवहन्ति महानद्यः प्रध्वनन्ति तथाब्धयः । प्रतपन्त्य् उष्णरुचयः प्रस्फुरन्त्य् अम्बरे ऽनिलाः

pravahanti mahānadyaḥ pradhvananti tathābdhayaḥ / pratapanty uṣṇarucayaḥ prasphuranty ambare 'nilāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिवि क्रीडन्ति विबुधा भुवि क्रीडन्ति मानवाः । दानवा भोगिनश् चैव पातालेषु सुखं स्थिताः

divi krīḍanti vibudhā bhuvi krīḍanti mānavāḥ / dānavā bhoginaś caiva pātāleṣu sukhaṃ sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालचक्रपरिप्रोताष् षट् छुभास् सकलर्तवः । यथाकालं फलपूर्णां भूषयन्त्य् अभितो महीम्

kālacakrapariprotāṣ ṣaṭ chubhās sakalartavaḥ / yathākālaṃ phalapūrṇāṃ bhūṣayanty abhito mahīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रौढिं शुभाशुभाचारस्थितयः ककुभां प्रति । नरकस्वर्गफलदास् सर्वत्र समुपागताः

prauḍhiṃ śubhāśubhācārasthitayaḥ kakubhāṃ prati / narakasvargaphaladās sarvatra samupāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोगमोक्षफलार्थिन्यस् समस्ता भूतजातयः । समीहितं यथाकालं प्रयतन्ते यथाक्रमम्

bhogamokṣaphalārthinyas samastā bhūtajātayaḥ / samīhitaṃ yathākālaṃ prayatante yathākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तलोकास् तथा द्वीपास् समुद्रा गिरयस् तथा । अवेक्षमाणाः कल्पान्तं स्फुरन्त्य् उरुतरारवम्

saptalokās tathā dvīpās samudrā girayas tathā / avekṣamāṇāḥ kalpāntaṃ sphuranty urutarāravam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचिद् रात्रित्वम् आयातं क्वचित् स्थिरतया स्थितम् । स्थितं पर्वतकुञ्जेषु तमस् तेजोलवद्रुतम्

kvacid rātritvam āyātaṃ kvacit sthiratayā sthitam / sthitaṃ parvatakuñjeṣu tamas tejolavadrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नभोनीलोत्पलस्यान्तर् भ्रमदभ्रमधुव्रतम् । प्रस्फुरत्तारकाजालं केसरापूरतां गतम्

nabhonīlotpalasyāntar bhramadabhramadhuvratam / prasphurattārakājālaṃ kesarāpūratāṃ gatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पान्तघननीहारो मेरुकुञ्जेषु संस्थितः । शल्मलेर् अमलं तूलम् अष्ठीलाकोटरेष्व् इव

kalpāntaghananīhāro merukuñjeṣu saṃsthitaḥ / śalmaler amalaṃ tūlam aṣṭhīlākoṭareṣv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकालोकाद्रिरशनां रणदर्णवघुर्घुराम् । तमःखण्डेन्द्रनीलाढ्यां निजरत्नविराजिताम्

lokālokādriraśanāṃ raṇadarṇavaghurghurām / tamaḥkhaṇḍendranīlāḍhyāṃ nijaratnavirājitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दधाना वसुधा भूतरवकाकलिघुङ्घुमाम् । संस्थिता भुवनाभोगे स्वान्तःपुर इवाङ्गना

dadhānā vasudhā bhūtaravakākalighuṅghumām / saṃsthitā bhuvanābhoge svāntaḥpura ivāṅganā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौराहःपङ्क्तिमध्यस्थरजनीराजिराजिताः । पद्मोत्पलस्रज इव लक्ष्यन्ते वत्सरश्रियः

gaurāhaḥpaṅktimadhyastharajanīrājirājitāḥ / padmotpalasraja iva lakṣyante vatsaraśriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुगर्भविभागस्थभूतलोकाः पृथक् पृथक् । तेजोऽरुणा विलोक्यन्ते दाडिमानीव षण्डके

bahugarbhavibhāgasthabhūtalokāḥ pṛthak pṛthak / tejo'ruṇā vilokyante dāḍimānīva ṣaṇḍake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिप्रवाहा त्रिपथगा कृत्वोर्ध्वाधोगमागमा । जगद्यज्ञोपवीताभा स्फुरन्तीन्दुकलामला

tripravāhā tripathagā kṛtvordhvādhogamāgamā / jagadyajñopavītābhā sphurantīndukalāmalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतश् चेतश् च गच्छन्ति शीर्यन्ते प्रोद्भवन्ति च । दिग्लतासु तडित्पुष्पा वातान्ते मेघपल्लवाः

itaś cetaś ca gacchanti śīryante prodbhavanti ca / diglatāsu taḍitpuṣpā vātānte meghapallavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धर्वनगरोद्यानविमानावलिमालिता । समुद्रभूमिनभसां पदवी प्रविराजते

gandharvanagarodyānavimānāvalimālitā / samudrabhūminabhasāṃ padavī pravirājate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकान्तरेषु सङ्घेन देवासुरनरोरगाः । उदुम्बरेषु मषका इव घुङ्घुमितास् स्थिताः

lokāntareṣu saṅghena devāsuranaroragāḥ / udumbareṣu maṣakā iva ghuṅghumitās sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युगकल्पक्षणलवकलाकाष्टाकलङ्कितः । कालो वहत्य् अकलितस् सर्वनाशप्रतीक्षकः

yugakalpakṣaṇalavakalākāṣṭākalaṅkitaḥ / kālo vahaty akalitas sarvanāśapratīkṣakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् आलोक्य शुद्धेन परेण स्वेन तेजसा । भृशं विस्मयम् आपन्नः किम् एतत् कथम् इत्य् अहम्

evam ālokya śuddhena pareṇa svena tejasā / bhṛśaṃ vismayam āpannaḥ kim etat katham ity aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं मांसमयेनाक्ष्णा यन् न पश्यामि किञ्चन । तन् मायाजालम् अतुलं पश्यामि मनसाम्बरे

kathaṃ māṃsamayenākṣṇā yan na paśyāmi kiñcana / tan māyājālam atulaṃ paśyāmi manasāmbare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथालोक्य चिरं कालं मनसैवाहम् अम्बरात् । अर्कं तस्माज् जगज्जालाद् एकम् आनीय पृष्टवान्

athālokya ciraṃ kālaṃ manasaivāham ambarāt / arkaṃ tasmāj jagajjālād ekam ānīya pṛṣṭavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगच्छ देवदेवेश भो भास्कर महाद्युते । स्वागतं ते ऽस्त्व् इति प्रोक्तं मयासौ कथितो ऽप्य् अथ

āgaccha devadeveśa bho bhāskara mahādyute / svāgataṃ te 'stv iti proktaṃ mayāsau kathito 'py atha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस् त्वं कथम् इदं जातं जगद् एकं जगन्ति वा । यदि जानासि भगवंस् तद् एतत् कथयानघ

kas tvaṃ katham idaṃ jātaṃ jagad ekaṃ jaganti vā / yadi jānāsi bhagavaṃs tad etat kathayānagha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तो माम् असाव् अर्कस् सम्परिज्ञातवान् अथ । नमस्कृत्याभ्युवाचेदम् अनिन्द्यपदया गिरा

ity ukto mām asāv arkas samparijñātavān atha / namaskṛtyābhyuvācedam anindyapadayā girā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्य दृश्यपिशाचस्य नित्यं कारणताम् अपि । गतः कस्मान् न जानीषे किं माम् ईश्वर पृच्छसि

asya dṛśyapiśācasya nityaṃ kāraṇatām api / gataḥ kasmān na jānīṣe kiṃ mām īśvara pṛcchasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ मद्वाक्यसन्दर्भे लीला चेत् तव सर्वग । अचिन्तितात् समुत्पन्नं तच् छृणु त्वं वदाम्य् अहम्

atha madvākyasandarbhe līlā cet tava sarvaga / acintitāt samutpannaṃ tac chṛṇu tvaṃ vadāmy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद् असद् इति कलाभिर् आततं सद् भ्रमभरभेदविमोहदायिनीभिः । प्रविततरचनाभिर् ईश्वरात्म प्रविलसतीह मनो महन् महात्मन्

sad asad iti kalābhir ātataṃ sad bhramabharabhedavimohadāyinībhiḥ / pravitataracanābhir īśvarātma pravilasatīha mano mahan mahātman

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.