अभिन्नौ कर्मकर्तारौ समम् एव परात् पदात् । स्वयं प्रकटतां यातौ पुष्पामोदौ तरोर् इव
abhinnau karmakartārau samam eva parāt padāt / svayaṃ prakaṭatāṃ yātau puṣpāmodau taror iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika·3·3.95
Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 3.95
सर्वसङ्कल्पनामुक्ते जीवा ब्रह्मणि निर्मले । स्फुरन्ति वितते व्योम्नि नीलिम्न इव चन्द्रकाः
sarvasaṅkalpanāmukte jīvā brahmaṇi nirmale / sphuranti vitate vyomni nīlimna iva candrakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रबुद्धजनाचारो यत्र राघव दृश्यते । तत्र ब्रह्मण उत्पन्ना जीवा इत्य् उक्तयस् स्थिताः
aprabuddhajanācāro yatra rāghava dṛśyate / tatra brahmaṇa utpannā jīvā ity uktayas sthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्प्रबुद्धजनाचारे वक्तुम् एवं न शोभनम् । यद् ब्रह्मण इदं जातं न जातं वेति राघव
samprabuddhajanācāre vaktum evaṃ na śobhanam / yad brahmaṇa idaṃ jātaṃ na jātaṃ veti rāghava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काचिद् वा कलना यावन् न नीता राघव प्रथाम् । उपदेश्योपदेशश्रीस् तावल् लोके न शोभते
kācid vā kalanā yāvan na nītā rāghava prathām / upadeśyopadeśaśrīs tāval loke na śobhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो भेददशां दीनाम् अङ्गीकृत्योपदिश्यते । ब्रह्मेदम् एते जीवाश् च वेति वाचाम् अयं भ्रमः
ato bhedadaśāṃ dīnām aṅgīkṛtyopadiśyate / brahmedam ete jīvāś ca veti vācām ayaṃ bhramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति दृष्ट्या निरासङ्गाद् ब्रह्मणो जायते जगत् । तज्जं तद् एव तत्त्वं तु गतं दुरवबोधतः
iti dṛṣṭyā nirāsaṅgād brahmaṇo jāyate jagat / tajjaṃ tad eva tattvaṃ tu gataṃ duravabodhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेरुमन्दरसङ्काशा बहवो जीवराशयः । उत्पत्योत्पत्य संलीनास् तस्मिन्न् एव परे पदे
merumandarasaṅkāśā bahavo jīvarāśayaḥ / utpatyotpatya saṃlīnās tasminn eva pare pade
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनाद्यन्तास् स्फुरन्त्य् अन्ये जायमानास् सहस्रशः । नानाककुब्निकुञ्जेषु पादपेष्व् इव पल्लवाः
anādyantās sphuranty anye jāyamānās sahasraśaḥ / nānākakubnikuñjeṣu pādapeṣv iva pallavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवौघाश् चोद्भविष्यन्ति मधाव् इव नवाङ्कुराः । तत्रैव लयम् एष्यन्ति ग्रीष्मे मधुलता इव
jīvaughāś codbhaviṣyanti madhāv iva navāṅkurāḥ / tatraiva layam eṣyanti grīṣme madhulatā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिष्ठन्त्य् अजस्रं कालेषु त एवान्ये च भूरिशः । जायन्ते ऽथ प्रलीयन्ते परस्मिञ् जीवराजयः
tiṣṭhanty ajasraṃ kāleṣu ta evānye ca bhūriśaḥ / jāyante 'tha pralīyante parasmiñ jīvarājayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पामोदाव् इवाभिन्नौ पुमान् कर्म च राघव । परमेशात् समायातौ तत्रैव विशतश् शनैः
puṣpāmodāv ivābhinnau pumān karma ca rāghava / parameśāt samāyātau tatraiva viśataś śanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थम् एते जगत्य् अस्मिन् दैत्योरगनरामराः । उद्भवन्यग्भवाभावैः प्रस्फुरन्ति पुनः पुनः
ittham ete jagaty asmin daityoraganarāmarāḥ / udbhavanyagbhavābhāvaiḥ prasphuranti punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेतुर् विहरणे तेषाम् आत्मविस्मरणाद् ऋते । न कश्चिल् लक्ष्यते साधो जन्माध्वफलदो ऽपरः
hetur viharaṇe teṣām ātmavismaraṇād ṛte / na kaścil lakṣyate sādho janmādhvaphalado 'paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविसंवादितार्थं सद् यत् प्रमाणिकदृष्टिभिः । वीतरागैर् विनिर्णीतं तच् छास्त्रम् इति कथ्यते
avisaṃvāditārthaṃ sad yat pramāṇikadṛṣṭibhiḥ / vītarāgair vinirṇītaṃ tac chāstram iti kathyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महासत्त्वगुणोपेता ये धीरास् समदृष्टयः । यन्निदेशाः फलोपेतास् साधवस् त उदाहृताः
mahāsattvaguṇopetā ye dhīrās samadṛṣṭayaḥ / yannideśāḥ phalopetās sādhavas ta udāhṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयं तु दृष्टिस् सकला सिद्धये सर्वकर्मणाम् । साधुवृत्ततया शास्त्रं सर्वदैवानुवर्तते
iyaṃ tu dṛṣṭis sakalā siddhaye sarvakarmaṇām / sādhuvṛttatayā śāstraṃ sarvadaivānuvartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधुसंव्यवहारस्थं शास्त्रं यो नानुवर्तते । बहिष्कुर्वन्ति तं सर्वे स च दुःखे निमज्जति
sādhusaṃvyavahārasthaṃ śāstraṃ yo nānuvartate / bahiṣkurvanti taṃ sarve sa ca duḥkhe nimajjati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह लोके च वेदे च श्रुतिर् इत्थं सदा प्रभो । यथा कर्म च कर्ता च पर्यायेणेह सङ्गते
iha loke ca vede ca śrutir itthaṃ sadā prabho / yathā karma ca kartā ca paryāyeṇeha saṅgate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मणा क्रियते कर्ता कर्त्रा कर्म प्रमीयते । बीजाङ्कुरवद् आम्नायो लोके वेदोक्त एष सः
karmaṇā kriyate kartā kartrā karma pramīyate / bījāṅkuravad āmnāyo loke vedokta eṣa saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मणो जायते जन्तुर् बीजाद् इव नवाङ्कुरः । जन्तोः प्रजायते कर्म पुनर् बीजम् इवाङ्कुरात्
karmaṇo jāyate jantur bījād iva navāṅkuraḥ / jantoḥ prajāyate karma punar bījam ivāṅkurāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यया वासनया कर्म दीयते भवपञ्जरे । तद्वासनानुरूपेण फलं समनुभूयते
yayā vāsanayā karma dīyate bhavapañjare / tadvāsanānurūpeṇa phalaṃ samanubhūyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स्थिते कथं नाम जन्मबीजेन कर्मणा । विनोत्पत्तिस् त्वया प्रोक्ता भूतानां ब्रह्मणः पदात्
evaṃ sthite kathaṃ nāma janmabījena karmaṇā / vinotpattis tvayā proktā bhūtānāṃ brahmaṇaḥ padāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्षेणानेन भगवन् भवता जन्मकर्मणोः । तिरस्कृता जगज्जाताप्य् अविनाभावितैतयोः
pakṣeṇānena bhagavan bhavatā janmakarmaṇoḥ / tiraskṛtā jagajjātāpy avinābhāvitaitayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मण्य् अकारणे ब्रह्मञ् जन्मादिषु फलेषु तु । कर्मणां फलम् अस्तीति त्वया लोके प्रमार्जितम्
karmaṇy akāraṇe brahmañ janmādiṣu phaleṣu tu / karmaṇāṃ phalam astīti tvayā loke pramārjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सञ्जाते सङ्करे लोके कर्मस्व् अफलदायिषु । मात्स्ये न्याये विलसति नाश एवावशिष्यते
sañjāte saṅkare loke karmasv aphaladāyiṣu / mātsye nyāye vilasati nāśa evāvaśiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं तत् कृतं भवत्य् एवं भगवन् ब्रूहि तत्त्वतः । एतं मे संशयं स्फारं छिन्द्धि वेदविदां वर
kiṃ tat kṛtaṃ bhavaty evaṃ bhagavan brūhi tattvataḥ / etaṃ me saṃśayaṃ sphāraṃ chinddhi vedavidāṃ vara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधु राघव पृष्टो ऽस्मि त्वया प्रश्नम् इमं शुभम् । शृणु वक्ष्यामि ते येन भृशं ज्ञानोदयो भवेत्
sādhu rāghava pṛṣṭo 'smi tvayā praśnam imaṃ śubham / śṛṇu vakṣyāmi te yena bhṛśaṃ jñānodayo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसो यस् समुन्मेषः कलाकलनरूपतः । एतत् तत् कर्मणां बीजं फलम् अस्यैव विद्यते
manaso yas samunmeṣaḥ kalākalanarūpataḥ / etat tat karmaṇāṃ bījaṃ phalam asyaiva vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् एव हि मनस्तत्त्वम् उत्थितं ब्रह्मणः पदात् । तद् एव कर्म जन्तूनां जीवो देहतया स्थितः
yad eva hi manastattvam utthitaṃ brahmaṇaḥ padāt / tad eva karma jantūnāṃ jīvo dehatayā sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुसुमामोदयोर् भेदो न यथा भिन्नयोर् इह । तथैव कर्ममनसोर् भेदो नास्त्य् अपि भिन्नयोः
kusumāmodayor bhedo na yathā bhinnayor iha / tathaiva karmamanasor bhedo nāsty api bhinnayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रियास्पन्दो जगत्य् अस्मिन् कर्मेति कथितो बुधैः । पूर्वं तस्य मनोदेहः कर्मातश् चित्तम् एव हि
kriyāspando jagaty asmin karmeti kathito budhaiḥ / pūrvaṃ tasya manodehaḥ karmātaś cittam eva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न स शैलो न तद् व्योम न सा दिङ् न त्रिविष्टपम् । अस्ति यत्र फलं नास्ति कृतानाम् आत्मकर्मणाम्
na sa śailo na tad vyoma na sā diṅ na triviṣṭapam / asti yatra phalaṃ nāsti kṛtānām ātmakarmaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐहिकं प्राक्तनं वापि कर्म यद् रचितं स्फुटम् । पौरुषो ऽसौ परो यत्नो न कदाचन निष्फलः
aihikaṃ prāktanaṃ vāpi karma yad racitaṃ sphuṭam / pauruṣo 'sau paro yatno na kadācana niṣphalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मणः प्रोत्थितं चित्तं कर्म विद्धीह नेतरत् । तद् एव जनताबीजं विद्धि राघव नेतरत्
brahmaṇaḥ protthitaṃ cittaṃ karma viddhīha netarat / tad eva janatābījaṃ viddhi rāghava netarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशाद् देशान्तरप्राप्तेर् अनुसन्धानहेतुतः । पूर्वं हि कारणं चेतः कर्म चित्तम् अतो विदुः
deśād deśāntaraprāpter anusandhānahetutaḥ / pūrvaṃ hi kāraṇaṃ cetaḥ karma cittam ato viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षुब्धसागरप्रख्याद् ब्रह्मणस् स्पन्दधर्मिणी । या चिद् आहुर् अतश् चित्तं जनताजीवतां गतम्
akṣubdhasāgaraprakhyād brahmaṇas spandadharmiṇī / yā cid āhur ataś cittaṃ janatājīvatāṃ gatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनः कर्म मनो जीवः कायस् तेनैव तन्यते । अतः कर्म च कर्ता च न भिन्नौ तिलतैलवत्
manaḥ karma mano jīvaḥ kāyas tenaiva tanyate / ataḥ karma ca kartā ca na bhinnau tilatailavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्तृकर्मात्मकाव् अर्थाव् अभिन्नौ नित्यम् एव हि । अबोधाद् भेदम् आयातौ कल्प्यमानौ मुधैव हि
kartṛkarmātmakāv arthāv abhinnau nityam eva hi / abodhād bhedam āyātau kalpyamānau mudhaiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वे कर्ममनसी राम मूर्खाणां न तु धीमताम् । समुद्राम्बु तरङ्गाम्बु बालानाम् इव भेदधीः
dve karmamanasī rāma mūrkhāṇāṃ na tu dhīmatām / samudrāmbu taraṅgāmbu bālānām iva bhedadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्यायशब्दाव् एतौ हि विद्धि त्वं चित्तकर्मणी । पर्यायशब्दतां त्यक्त्वा स्थिते दुरवबोधतः
paryāyaśabdāv etau hi viddhi tvaṃ cittakarmaṇī / paryāyaśabdatāṃ tyaktvā sthite duravabodhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनः कर्मात्मकं पूर्वं परस्मात् सम्प्रवर्तते । आमोदात्मेव कुसुमं विविधाकृति पादपात्
manaḥ karmātmakaṃ pūrvaṃ parasmāt sampravartate / āmodātmeva kusumaṃ vividhākṛti pādapāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्तृकर्माभिधानीह चेतांस्य् अविरतं पदात् । परस्मात् सम्प्रवर्तन्ते तरङ्गा इव सागरात्
kartṛkarmābhidhānīha cetāṃsy avirataṃ padāt / parasmāt sampravartante taraṅgā iva sāgarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्धृतान्य् एव तस्मिंस् तु जीवसञ्ज्ञानि तानि तु । स्फुरित्वा प्रविलीयन्ते तरङ्गा इव सागरे
uddhṛtāny eva tasmiṃs tu jīvasañjñāni tāni tu / sphuritvā pravilīyante taraṅgā iva sāgare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसा क्रियते कर्म यद् यत् तत् सफलं भवेत् । मनस्य् एव न कायोत्थं कर्ता कर्म मनस् ततः
manasā kriyate karma yad yat tat saphalaṃ bhavet / manasy eva na kāyotthaṃ kartā karma manas tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आलोकलाञ्छिताभोगे मकुरे राजते सुखम् । ब्रह्मतत्त्वपरामृष्टे कर्तृत्वं मनसि स्फुटम्
ālokalāñchitābhoge makure rājate sukham / brahmatattvaparāmṛṣṭe kartṛtvaṃ manasi sphuṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणो गुणिनि शौक्ल्यादिः पटादौ संस्थितो यथा । तथा मनसि कर्तृत्वं जीवनाम्नि व्यवस्थितम्
guṇo guṇini śauklyādiḥ paṭādau saṃsthito yathā / tathā manasi kartṛtvaṃ jīvanāmni vyavasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा शैत्यादिरहितस् तुषारो नोपलभ्यते । तथा कर्म विना चित्तं न किञ्चिद् उपलभ्यते
yathā śaityādirahitas tuṣāro nopalabhyate / tathā karma vinā cittaṃ na kiñcid upalabhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णतासङ्क्षये यद्वत् क्षीयते कज्जलं स्वयम् । स्पन्दात्मकर्मविगमे तद्वत् प्रक्षीयते मनः
kṛṣṇatāsaṅkṣaye yadvat kṣīyate kajjalaṃ svayam / spandātmakarmavigame tadvat prakṣīyate manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मनाशो मनोनाशो मनोनाशो ह्य् अकर्मता । मुक्तस्यैव भवत्य् एष नामुक्तस्य कदाचन
karmanāśo manonāśo manonāśo hy akarmatā / muktasyaiva bhavaty eṣa nāmuktasya kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वह्न्यौष्ण्ययोर् इव सदा श्लिष्टयोश् चित्तकर्मणोः । द्वयोर् एकतराभावे द्वयम् एव विलीयते
vahnyauṣṇyayor iva sadā śliṣṭayoś cittakarmaṇoḥ / dvayor ekatarābhāve dvayam eva vilīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्तं सदा स्पन्दविलासम् एतत् स्पन्दैकरूपं ननु कर्म विद्धि । कर्माथ चित्तं किल धर्मधर्मि पदं गते राम परस्परेण
cittaṃ sadā spandavilāsam etat spandaikarūpaṃ nanu karma viddhi / karmātha cittaṃ kila dharmadharmi padaṃ gate rāma paraspareṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.