Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 3.96

मनो हि भावनामात्रं भावना स्पन्दरूपिणी । क्रिया तद्भावितं रूपं फलं सर्वो ऽनुधावति

mano hi bhāvanāmātraṃ bhāvanā spandarūpiṇī / kriyā tadbhāvitaṃ rūpaṃ phalaṃ sarvo 'nudhāvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्तरेण मम ब्रह्मञ् जडस्याप्य् अजडाकृतेः । रूपम् आरूढसङ्कल्पं मनसो वक्तुम् अर्हसि

vistareṇa mama brahmañ jaḍasyāpy ajaḍākṛteḥ / rūpam ārūḍhasaṅkalpaṃ manaso vaktum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्तस्यात्मतत्त्वस्य सर्वशक्तेर् महात्मनः । सङ्कल्पशक्तिसहितं यद् रूपं तन् मनो विदुः

anantasyātmatattvasya sarvaśakter mahātmanaḥ / saṅkalpaśaktisahitaṃ yad rūpaṃ tan mano viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जडाजडदृशोर् मध्ये दोलायितवपुस् स्थितम् । यत् तत्त्वं द्विपरामृष्टं तद् रूपं मनसो विदुः

jaḍājaḍadṛśor madhye dolāyitavapus sthitam / yat tattvaṃ dviparāmṛṣṭaṃ tad rūpaṃ manaso viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाहं चिदवभासात्मा कृपणो ऽस्मीति निश्चयः । यस् सदाक्रान्तकलनस् तद् रूपं मनसो विदुः

nāhaṃ cidavabhāsātmā kṛpaṇo 'smīti niścayaḥ / yas sadākrāntakalanas tad rūpaṃ manaso viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावस् सदसतोर् मध्ये नॄणां स्फुरति निश्चलः । कलनोन्मुखतां यातस् तद् रूपं मनसो विदुः

bhāvas sadasator madhye nṝṇāṃ sphurati niścalaḥ / kalanonmukhatāṃ yātas tad rūpaṃ manaso viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलनात्मिकया कर्मशक्त्या विरहितं मनः । न सम्भवति लोके ऽस्मिन् गुणहीनो गुणी यथा

kalanātmikayā karmaśaktyā virahitaṃ manaḥ / na sambhavati loke 'smin guṇahīno guṇī yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथानलौष्ण्ययोस् सत्ता न सम्भवति भिन्नयोः । तथैव कर्ममनसोस् तथात्ममनसोर् अपि

yathānalauṣṇyayos sattā na sambhavati bhinnayoḥ / tathaiva karmamanasos tathātmamanasor api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वेनैव चित्तरूपेण कर्मणा फलधर्मणा । सङ्कल्पैकशरीरेण नानाविस्तरशालिना

svenaiva cittarūpeṇa karmaṇā phaladharmaṇā / saṅkalpaikaśarīreṇa nānāvistaraśālinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या येन वासना यत्र लतेवारोपिता यथा । सा तेन फलभूस् तत्र तद् एव प्राप्यते तथा

yā yena vāsanā yatra latevāropitā yathā / sā tena phalabhūs tatra tad eva prāpyate tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मबीजं मनस् स्पन्दः कथ्यते ऽथानुभूयते । क्रियास् तु विविधास् तस्य शाखाश् चित्रफलास् तरोः

karmabījaṃ manas spandaḥ kathyate 'thānubhūyate / kriyās tu vividhās tasya śākhāś citraphalās taroḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनो यद् अनुसन्धत्ते तत् कर्मेन्द्रियवृत्तयः । सर्वास् सम्पादयन्त्य् एतास् तस्मात् कर्म मनस् स्मृतम्

mano yad anusandhatte tat karmendriyavṛttayaḥ / sarvās sampādayanty etās tasmāt karma manas smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनो बुद्धिर् अहङ्कारश् चेतः कर्माथ कल्पना । संसृतिर् वासनाविद्या प्रयत्नस् स्मृतिर् एव च

mano buddhir ahaṅkāraś cetaḥ karmātha kalpanā / saṃsṛtir vāsanāvidyā prayatnas smṛtir eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रियं प्रकृतिर् माया क्रिया चेतीतरा अपि । चित्राश् शब्दश्रियो बह्व्यस् संसारभ्रमहेतवः

indriyaṃ prakṛtir māyā kriyā cetītarā api / citrāś śabdaśriyo bahvyas saṃsārabhramahetavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काकतालीययोगेन त्यक्तस्फारचमत्कृतेः । चितेश् चेत्यानुपातिन्यः कृताः पर्यायवृत्तयः

kākatālīyayogena tyaktasphāracamatkṛteḥ / citeś cetyānupātinyaḥ kṛtāḥ paryāyavṛttayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परायास् संविदो ब्रह्मन्न् एताः पर्यायवृत्तयः । कल्प्यमानविचित्रार्थाः कथं रूढिम् उपागताः

parāyās saṃvido brahmann etāḥ paryāyavṛttayaḥ / kalpyamānavicitrārthāḥ kathaṃ rūḍhim upāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतेव सकलङ्कत्वं यदा चित् कलनात्मकम् । उन्मेषरूपिणी जाता तदैव हि मनस्स्थितिः

gateva sakalaṅkatvaṃ yadā cit kalanātmakam / unmeṣarūpiṇī jātā tadaiva hi manassthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावानाम् अनुसन्धानं यदा निश्चित्य संस्थिता । तदैषा प्रोच्यते बुद्धिर् नियता ग्रहणक्षमा

bhāvānām anusandhānaṃ yadā niścitya saṃsthitā / tadaiṣā procyate buddhir niyatā grahaṇakṣamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा मिथ्याभिमानेन सत्तां कलयति स्वयम् । अहङ्काराभिधा तेन प्रोच्यते भवबन्धनी

yadā mithyābhimānena sattāṃ kalayati svayam / ahaṅkārābhidhā tena procyate bhavabandhanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं त्यक्त्वेदम् आयाति बालवत् पेलवा यदा । विचारं सम्परित्यज्य तदा सा चित्तम् उच्यते

idaṃ tyaktvedam āyāti bālavat pelavā yadā / vicāraṃ samparityajya tadā sā cittam ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा स्पन्दैकधर्मत्वात् कर्मपैशुन्यशंसिनी । आधावति स्पन्दफलं तदा कर्मेत्य् उदाहृता

yadā spandaikadharmatvāt karmapaiśunyaśaṃsinī / ādhāvati spandaphalaṃ tadā karmety udāhṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काकतालीययोगेन त्यक्त्वैकद्रव्यनिश्चयम् । यदेहितं कल्पयति भावं तेनेह कल्पना

kākatālīyayogena tyaktvaikadravyaniścayam / yadehitaṃ kalpayati bhāvaṃ teneha kalpanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वं दृष्टम् अदृष्टं वा प्राग् सृष्टम् इति निश्चयम् । यदैषेहां विधत्ते ऽन्तस् तदा स्मृतिर् उदाहृता

pūrvaṃ dṛṣṭam adṛṣṭaṃ vā prāg sṛṣṭam iti niścayam / yadaiṣehāṃ vidhatte 'ntas tadā smṛtir udāhṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा पदार्थशक्तीनां सम्भुक्तानाम् इवान्तरे । वसत्य् अस्तमितान्येहं वासनेति तदोच्यते

yadā padārthaśaktīnāṃ sambhuktānām ivāntare / vasaty astamitānyehaṃ vāsaneti tadocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्त्य् आत्मतत्त्वं विमलं द्वितीया दृष्टिर् अङ्किता । ऽजाता ह्य् अविद्यमानैव तदाविद्येति कथ्यते

asty ātmatattvaṃ vimalaṃ dvitīyā dṛṣṭir aṅkitā / 'jātā hy avidyamānaiva tadāvidyeti kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्फुरत्य् आत्मविनाशाय विस्मारयति तत् पदम् । मिथ्याविकल्पजालेन तन् मलं परिकल्प्यते

sphuraty ātmavināśāya vismārayati tat padam / mithyāvikalpajālena tan malaṃ parikalpyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वा सृष्ट्वा च दृष्ट्वा च भुक्त्वा घ्रात्वा विमृश्य च । इन्द्रम् आमोदयत्य् एषा तेनेन्द्रियम् इति स्मृता

śrutvā sṛṣṭvā ca dṛṣṭvā ca bhuktvā ghrātvā vimṛśya ca / indram āmodayaty eṣā tenendriyam iti smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वस्य दृश्यजालस्य परमात्मन्य् अलक्षिते । प्रकृतत्वेन भावानां लोके प्रकृतिर् उच्यते

sarvasya dṛśyajālasya paramātmany alakṣite / prakṛtatvena bhāvānāṃ loke prakṛtir ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदसत्तां नयत्य् आशु सत्तां वासत्त्वम् अञ्जसा । सद् वासद् वा विकल्पौघं तेन मायेति कथ्यते

sadasattāṃ nayaty āśu sattāṃ vāsattvam añjasā / sad vāsad vā vikalpaughaṃ tena māyeti kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शनश्रवणस्पर्शरसनघ्राणकर्मभिः । क्रियेति कथ्यते लोके कार्यकारणतां गता

darśanaśravaṇasparśarasanaghrāṇakarmabhiḥ / kriyeti kathyate loke kāryakāraṇatāṃ gatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चितश् चेत्यानुपातिन्या गतायास् सकलङ्कताम् । प्रस्फुरद्रूपधर्मिण्या एताः पर्यायवृत्तयः

citaś cetyānupātinyā gatāyās sakalaṅkatām / prasphuradrūpadharmiṇyā etāḥ paryāyavṛttayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तताम् उपयाताया गतायाः प्राकृतं पदम् । स्वैर् एव सङ्कल्पशतैर् भृशं रूढिम् उपागताः

cittatām upayātāyā gatāyāḥ prākṛtaṃ padam / svair eva saṅkalpaśatair bhṛśaṃ rūḍhim upāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चेतनीयकलङ्काङ्का जाड्यजालानुपातिनी । सङ्ख्याविभागकलिता स्वविकल्पाकुलैव चित्

cetanīyakalaṅkāṅkā jāḍyajālānupātinī / saṅkhyāvibhāgakalitā svavikalpākulaiva cit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीव इत्य् उच्यते लोके मन इत्य् अपि कथ्यते । चित्तम् इत्य् उच्यते चैव बुद्धिर् इत्य् उच्यते तथा

jīva ity ucyate loke mana ity api kathyate / cittam ity ucyate caiva buddhir ity ucyate tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानासङ्कल्पकलिलं पर्यायनिचयं बुधाः । वदन्त्य् अस्याः कलङ्किन्याश् च्युतायाः परमार्थतः

nānāsaṅkalpakalilaṃ paryāyanicayaṃ budhāḥ / vadanty asyāḥ kalaṅkinyāś cyutāyāḥ paramārthataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनः किं स्याज् जडं ब्रह्मन्न् अथ वापि च चेतनम् । इत्य् एको मम तत्त्वज्ञ निश्चयो ऽन्तर् न जायते

manaḥ kiṃ syāj jaḍaṃ brahmann atha vāpi ca cetanam / ity eko mama tattvajña niścayo 'ntar na jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनो हि न जडं राम नापि चेतनतां गतम् । म्लाना जडाजडा दृष्टिर् मन इत्य् एव कथ्यते

mano hi na jaḍaṃ rāma nāpi cetanatāṃ gatam / mlānā jaḍājaḍā dṛṣṭir mana ity eva kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्ये सदसतो रूपं प्रतिभातं यद् आबिलम् । जगतः कारणं राम तद् एतच् चित्तम् उच्यते

madhye sadasato rūpaṃ pratibhātaṃ yad ābilam / jagataḥ kāraṇaṃ rāma tad etac cittam ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शाश्वतेनैकरूपेण निश्चयेन विना स्थितिः । येह सा चित्तम् इत्य् उक्ता तस्माज् जातम् इदं जगत्

śāśvatenaikarūpeṇa niścayena vinā sthitiḥ / yeha sā cittam ity uktā tasmāj jātam idaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जडाजडदृशोर् मध्ये दोलारूढं स्वकल्पनम् । यच् चितो म्लानरूपिण्यस् तद् एतन् मन उच्यते

jaḍājaḍadṛśor madhye dolārūḍhaṃ svakalpanam / yac cito mlānarūpiṇyas tad etan mana ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिन्निष्यन्दो हि मलिनः कलङ्कविकलान्तरः । मन इत्य् उच्यते राम न जडं न च चिन्मयम्

cinniṣyando hi malinaḥ kalaṅkavikalāntaraḥ / mana ity ucyate rāma na jaḍaṃ na ca cinmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्येमानि विचित्राणि नामानि कलितान्य् अलम् । अहङ्कारमनोबुद्धिजीवाद्यानीतराण्य् अपि

tasyemāni vicitrāṇi nāmāni kalitāny alam / ahaṅkāramanobuddhijīvādyānītarāṇy api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा गच्छति शैलूषो रूपाण्यत्वं तथैव हि । मनो नामान्यताम् एति राम कर्मान्तरं व्रजन्

yathā gacchati śailūṣo rūpāṇyatvaṃ tathaiva hi / mano nāmānyatām eti rāma karmāntaraṃ vrajan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्राधिकारवशतो विचित्राधिकृताभिधाम् । यथा याति नरः कर्मवशाद् याति तथा मनः

citrādhikāravaśato vicitrādhikṛtābhidhām / yathā yāti naraḥ karmavaśād yāti tathā manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या एताः कथितास् सञ्ज्ञा मया राघव चेतसः । एता एवान्यथा प्रोक्ता वादिभिः कल्पनाशतैः

yā etāḥ kathitās sañjñā mayā rāghava cetasaḥ / etā evānyathā proktā vādibhiḥ kalpanāśataiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वभावाभिमतां युक्तिम् आरोप्य मनसा कृताः । मनोबुद्धीन्द्रियादीनां विचित्रा नामगीतयः

svabhāvābhimatāṃ yuktim āropya manasā kṛtāḥ / manobuddhīndriyādīnāṃ vicitrā nāmagītayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनो हि जडम् अन्यस्य भिन्नम् अन्यस्य जीवतः । तथाहङ्कृतिर् अन्यस्य बुद्धिर् अन्यस्य वादिनः

mano hi jaḍam anyasya bhinnam anyasya jīvataḥ / tathāhaṅkṛtir anyasya buddhir anyasya vādinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहङ्कारमनोबुद्धिदृष्टयस् सृष्टकल्पनाः । एकरूपतया प्रोक्ता या मया रघुनन्दन

ahaṅkāramanobuddhidṛṣṭayas sṛṣṭakalpanāḥ / ekarūpatayā proktā yā mayā raghunandana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैयायिकैर् इतरथा तादृशाः परिकल्पिताः । अन्यथा कल्पितास् साङ्ख्यैश् चार्वाकैर् अपि चान्यथा

naiyāyikair itarathā tādṛśāḥ parikalpitāḥ / anyathā kalpitās sāṅkhyaiś cārvākair api cānyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जैमिनीयैर् आर्हतैश् च बौद्धैर् वैशेषिकैस् तथा । अन्यैर् अपि विचित्रेहैः पाञ्चरात्रादिभिस् तथा

jaiminīyair ārhataiś ca bauddhair vaiśeṣikais tathā / anyair api vicitrehaiḥ pāñcarātrādibhis tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वैर् एव हि गन्तव्यं तत् पदं पारमात्मिकम् । विचित्रदेशकालोत्थैः पुरम् एकम् इवाध्वगैः

sarvair eva hi gantavyaṃ tat padaṃ pāramātmikam / vicitradeśakālotthaiḥ puram ekam ivādhvagaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञानात् परमार्थस्य विपरीतावबोधतः । केवलं विवदन्ते ते विकल्पैर् आरुरुक्षवः

ajñānāt paramārthasya viparītāvabodhataḥ / kevalaṃ vivadante te vikalpair ārurukṣavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वं मार्गम् अभिशंसन्ति वादिनश् चित्रया दृशा । विचित्रदेशकालोत्था मार्गं स्वं पथिका इव

svaṃ mārgam abhiśaṃsanti vādinaś citrayā dṛśā / vicitradeśakālotthā mārgaṃ svaṃ pathikā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैर् मिथ्या राघव प्रोक्ताः कर्ममानसचेतसाम् । स्वविकल्पार्पितैर् अर्थैस् स्वास् स्वा वैचित्र्ययुक्तयः

tair mithyā rāghava proktāḥ karmamānasacetasām / svavikalpārpitair arthais svās svā vaicitryayuktayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथैकः पुरुषस् स्नानदानादानाशनक्रियाः । कुर्वाणः कर्तृवैचित्र्यम् एति तद्वद् इदं मनः

yathaikaḥ puruṣas snānadānādānāśanakriyāḥ / kurvāṇaḥ kartṛvaicitryam eti tadvad idaṃ manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विचित्रकार्यवशतो नामभेदेन कर्तृता । मनसः प्रोच्यते जीववासनाकर्मनामभिः

vicitrakāryavaśato nāmabhedena kartṛtā / manasaḥ procyate jīvavāsanākarmanāmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तम् एवेदम् अखिलं सर्वेणैवानुभूयते । अचित्तो हि नरो लोके पश्यन्न् अपि न पश्यति

cittam evedam akhilaṃ sarveṇaivānubhūyate / acitto hi naro loke paśyann api na paśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वा स्पृष्ट्वा च दृष्ट्वा च घ्रात्वा भुक्त्वा शुभाशुभम् । अन्तर् हर्षं विषादं च समनस्को हि विन्दते

śrutvā spṛṣṭvā ca dṛṣṭvā ca ghrātvā bhuktvā śubhāśubham / antar harṣaṃ viṣādaṃ ca samanasko hi vindate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलोक इव रूपाणाम् अर्थानां कारणं मनः । बध्यते बद्धचित्तो हि मुक्तचित्तो हि मुच्यते

āloka iva rūpāṇām arthānāṃ kāraṇaṃ manaḥ / badhyate baddhacitto hi muktacitto hi mucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं जडानां वरं विद्धि जडं येनोच्यते मनः । तं चावगच्छत जडं मनो यस्य हि चेतनम्

taṃ jaḍānāṃ varaṃ viddhi jaḍaṃ yenocyate manaḥ / taṃ cāvagacchata jaḍaṃ mano yasya hi cetanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चेतनं न च जडं यद् इदं प्रोत्थितं मनः । विचित्रसुखदुःखेहं जगद् अभ्युत्थितं ततः

na cetanaṃ na ca jaḍaṃ yad idaṃ protthitaṃ manaḥ / vicitrasukhaduḥkhehaṃ jagad abhyutthitaṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकरूपे हि मनसि संसारः प्रविलीयते । आबिलं कारणं भ्रान्तेर् भ्रान्त्या जगद् उपस्थितम्

ekarūpe hi manasi saṃsāraḥ pravilīyate / ābilaṃ kāraṇaṃ bhrānter bhrāntyā jagad upasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजडं हि मनो नाम संसारस्य न कारणम् । जडं चोपलधर्मापि संसारस्य न कारणम्

ajaḍaṃ hi mano nāma saṃsārasya na kāraṇam / jaḍaṃ copaladharmāpi saṃsārasya na kāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनः कारणम् अर्थानां रूपाणाम् इव भासनम् । चित्ताद् ऋते ऽन्यद् यद् अस्ति तद् अचित्तस्य किं जगत्

manaḥ kāraṇam arthānāṃ rūpāṇām iva bhāsanam / cittād ṛte 'nyad yad asti tad acittasya kiṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चेतनं न च जडं तस्माज् जगति राघव । सर्वस्य भूतजातस्य समग्रं प्रविलीयते

na cetanaṃ na ca jaḍaṃ tasmāj jagati rāghava / sarvasya bhūtajātasya samagraṃ pravilīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाकर्मदशावेशान् मनो नानाभिधेयताम् । एकं विचित्रताम् एत्य याति कालो यथार्तुभिः

nānākarmadaśāveśān mano nānābhidheyatām / ekaṃ vicitratām etya yāti kālo yathārtubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि नामामनस्कानाम् अहङ्कारेन्द्रियक्रियाः । क्षोभयन्ति शरीरं तत् सन्तु जीवादयः परे

yadi nāmāmanaskānām ahaṅkārendriyakriyāḥ / kṣobhayanti śarīraṃ tat santu jīvādayaḥ pare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शनेषु तु ये प्रोक्ता भेदा मनसि तर्कतः । क्वचित् क्वचिद् वादकरैर् अपवादकरैः किल

darśaneṣu tu ye proktā bhedā manasi tarkataḥ / kvacit kvacid vādakarair apavādakaraiḥ kila

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते राम न विरुध्यन्ते विशिष्यन्ते न च क्वचित् । सर्वा हि शक्तयो देवे विद्यन्ते सर्वगे यतः

te rāma na virudhyante viśiṣyante na ca kvacit / sarvā hi śaktayo deve vidyante sarvage yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदैवं खलु शुद्धाया मनाग् अपि हि संविदः । जडेव शक्तिर् उदिता तदा वैचित्र्यम् आगतम्

yadaivaṃ khalu śuddhāyā manāg api hi saṃvidaḥ / jaḍeva śaktir uditā tadā vaicitryam āgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्णनाभाद् यथा तन्तुर् जायते चेतनाज् जडः । नित्यं प्रबुद्धात् परमाद् ब्रह्मणः प्रकृतिस् तथा

ūrṇanābhād yathā tantur jāyate cetanāj jaḍaḥ / nityaṃ prabuddhāt paramād brahmaṇaḥ prakṛtis tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविद्यावशतश् चित्रा भावनास् स्थितिम् आगताः । चित्तपर्यायशब्दार्था भिन्नास् तेनेह वादिनाम्

avidyāvaśataś citrā bhāvanās sthitim āgatāḥ / cittaparyāyaśabdārthā bhinnās teneha vādinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवो मनश् च ननु बुद्धिर् अहङ्कृतिश् चेत्य् एवं प्रथाम् उपगतेयम् अनिर्मला चित् । सैवोच्यते जगति चेतनचित्तजीवसञ्ज्ञागणेन किल नास्ति विवाद एषः

jīvo manaś ca nanu buddhir ahaṅkṛtiś cety evaṃ prathām upagateyam anirmalā cit / saivocyate jagati cetanacittajīvasañjñāgaṇena kila nāsti vivāda eṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.