Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 3.97

ब्रह्मन् मनस एवेदम् अत आडम्बरं स्मृतम् । यतस् तद् एव कर्मेति वाक्यार्थाद् उपलभ्यते

brahman manasa evedam ata āḍambaraṃ smṛtam / yatas tad eva karmeti vākyārthād upalabhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृढभावोपरक्तेन मनसैवोररीकृतम् । मरुचण्डातपेनेव भासुरावरणं वपुः

dṛḍhabhāvoparaktena manasaivorarīkṛtam / marucaṇḍātapeneva bhāsurāvaraṇaṃ vapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मन् मन्ये जगत्य् अस्मिन् मन एवाकृतिं गतम् । क्वचिन् नरतया रूढं क्वचित् सुरतयोदितम्

brahman manye jagaty asmin mana evākṛtiṃ gatam / kvacin naratayā rūḍhaṃ kvacit suratayoditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचिद् दैत्यतयोल्लासि क्वचिद् यक्षतयोत्थितम् । क्वचिद् गन्धर्वतां प्राप्तं क्वचित् किन्नररूपि च

kvacid daityatayollāsi kvacid yakṣatayotthitam / kvacid gandharvatāṃ prāptaṃ kvacit kinnararūpi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानावननगाभोगपुरपत्तनरूपया । मन्ये विततयाकृत्या मन एव विजृम्भते

nānāvananagābhogapurapattanarūpayā / manye vitatayākṛtyā mana eva vijṛmbhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं स्थिते शरीरौघस् तृणकाष्ठलवोपमः । तद्विचारणया को ऽर्थो विचार्यं मन एव नः

evaṃ sthite śarīraughas tṛṇakāṣṭhalavopamaḥ / tadvicāraṇayā ko 'rtho vicāryaṃ mana eva naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनेदं सर्वम् आभोगि जगद् अत्याकुलं ततम् । मन्ये तद्व्यतिरेकेण परमात्मैव शिष्यते

tenedaṃ sarvam ābhogi jagad atyākulaṃ tatam / manye tadvyatirekeṇa paramātmaiva śiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मा सर्वपदातीतस् सर्वगस् सर्वसंश्रयः । तत्प्रसादेन संसारे मनो धावति वल्गति

ātmā sarvapadātītas sarvagas sarvasaṃśrayaḥ / tatprasādena saṃsāre mano dhāvati valgati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतो मन्ये मनः कर्म तच् छरीरेषु कारणम् । जायते म्रियते तद् धि नात्मनीदृग्विधो गुणः

ato manye manaḥ karma tac charīreṣu kāraṇam / jāyate mriyate tad dhi nātmanīdṛgvidho guṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन एवं विचारेण मन्ये विलयम् एष्यति । मनोविलयमात्रेण ततश् श्रेयो भविष्यति

mana evaṃ vicāreṇa manye vilayam eṣyati / manovilayamātreṇa tataś śreyo bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोनाम्नि परिक्षीणे कर्मण्य् अहितसम्भ्रमे । मुक्त इत्य् उच्यते जन्तुः पुनर् नाम न जायते

manonāmni parikṣīṇe karmaṇy ahitasambhrame / mukta ity ucyate jantuḥ punar nāma na jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवान् भवता प्रोक्ता जातयस् त्रिविधा नृणाम् । प्रथमं कारणं तासां मनस् सदसदात्मकम्

bhagavān bhavatā proktā jātayas trividhā nṛṇām / prathamaṃ kāraṇaṃ tāsāṃ manas sadasadātmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् कथं शुद्धचिन्नाम्नस् तत्त्वाच् छुद्धिविवर्जितम् । उत्थितं स्फारतां यातं जगच्चित्रकरं मनः

tat kathaṃ śuddhacinnāmnas tattvāc chuddhivivarjitam / utthitaṃ sphāratāṃ yātaṃ jagaccitrakaraṃ manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकाशा हि त्रयो नाम विद्यन्ते विततान्तराः । चित्ताकाशश् चिदाकाशो भूताकाशस् तृतीयकः

ākāśā hi trayo nāma vidyante vitatāntarāḥ / cittākāśaś cidākāśo bhūtākāśas tṛtīyakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते हि सर्वसामान्यास् सर्वत्रैव व्यवस्थिताः । शुद्धचित्तत्त्वशक्त्या तु लब्धसत्तैकतां गताः

ete hi sarvasāmānyās sarvatraiva vyavasthitāḥ / śuddhacittattvaśaktyā tu labdhasattaikatāṃ gatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सबाह्याभ्यन्तरस्थो यो वेत्ता सत्तावबोधकः । व्यापी समस्तभूतानां चिदाकाशस् स उच्यते

sabāhyābhyantarastho yo vettā sattāvabodhakaḥ / vyāpī samastabhūtānāṃ cidākāśas sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वभूतहितस् स्रष्टा यः कलाकलनात्मकः । येनेदम् आततं सर्वं चित्ताकाशस् स उच्यते

sarvabhūtahitas sraṣṭā yaḥ kalākalanātmakaḥ / yenedam ātataṃ sarvaṃ cittākāśas sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशदिङ्मण्डलाभोगैर् अव्युच्छिन्नवपुर् हि यः । भूतात्मा सो ऽयम् आकाशः पवनाब्दादिसंश्रयः

daśadiṅmaṇḍalābhogair avyucchinnavapur hi yaḥ / bhūtātmā so 'yam ākāśaḥ pavanābdādisaṃśrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकाशचित्ताकाशौ द्वौ चिदाकाशवशोद्भवौ । चित् कारणं हि सर्वस्य कार्यौघस्य दिनं यथा

ākāśacittākāśau dvau cidākāśavaśodbhavau / cit kāraṇaṃ hi sarvasya kāryaughasya dinaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जडो ऽस्मि न जडो ऽस्मीति निश्चयो मलिनश् चितः । यस् तद् एव मनो विद्धि तेनाकाशादि भाव्यते

jaḍo 'smi na jaḍo 'smīti niścayo malinaś citaḥ / yas tad eva mano viddhi tenākāśādi bhāvyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रबुद्धात्मविषयम् आकाशत्रयकल्पना । कल्प्यते ह्य् उपदेशार्थं प्रबुद्धविषयं न तु

aprabuddhātmaviṣayam ākāśatrayakalpanā / kalpyate hy upadeśārthaṃ prabuddhaviṣayaṃ na tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकम् एव परं ब्रह्म सर्वं सर्वावपूरकम् । प्रबुद्धं विमलं नित्यं कलाकलनवर्जितम्

ekam eva paraṃ brahma sarvaṃ sarvāvapūrakam / prabuddhaṃ vimalaṃ nityaṃ kalākalanavarjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वैताद्वैतसमुद्भेदैर् वाक्यसन्दर्भगर्भितैः । उपदिश्यत एवाज्ञो न प्रबुद्धः कथञ्चन

dvaitādvaitasamudbhedair vākyasandarbhagarbhitaiḥ / upadiśyata evājño na prabuddhaḥ kathañcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावद् रामाप्रबुद्धत्वम् आकाशत्रयकल्पना । तावद् एवावबोधार्थं मया त उपदिश्यते

yāvad rāmāprabuddhatvam ākāśatrayakalpanā / tāvad evāvabodhārthaṃ mayā ta upadiśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकाशचित्ताकाशाद्याश् चिदाकाशात् कलङ्कितात् । प्रसूता दावदहनाद् यथा मरुमरीचयः

ākāśacittākāśādyāś cidākāśāt kalaṅkitāt / prasūtā dāvadahanād yathā marumarīcayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चितो हि मलिनं रूपं चित्ततां समुपागतम् । त्रिजगन्तीन्द्रजालानि रचयत्य् आकुलात्मकम्

cito hi malinaṃ rūpaṃ cittatāṃ samupāgatam / trijagantīndrajālāni racayaty ākulātmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तत्वम् अस्य मलिनस्य चिदात्मकस्य तत्त्वस्य दृश्यत इदं ननु बोधहीनैः । शुक्तौ यथा रजतता न तु बोधवद्भिर् मौर्ख्येण बन्ध इह बोधबलेन मोक्षः

cittatvam asya malinasya cidātmakasya tattvasya dṛśyata idaṃ nanu bodhahīnaiḥ / śuktau yathā rajatatā na tu bodhavadbhir maurkhyeṇa bandha iha bodhabalena mokṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.