ॐ अथ स्थितिप्रकरणं व्याख्यायते । ॐ प्रत्यक्ज्योतिः किम् अपि परमम् भावयित्वाथ देवं ध्यात्वा चित्ते भवभयहरं श्रीगणेशं विभुं च । मौलौ कृत्वा गुरुचरणयोर् धूलिपुञ्जं च टीका स्थित्याख्ये ःस्मिन् प्रकरणवरे तन्यते भास्करेण
oṃ atha sthitiprakaraṇaṃ vyākhyāyate | oṃ pratyakjyotiḥ kim api paramam bhāvayitvātha devaṃ dhyātvā citte bhavabhayaharaṃ śrīgaṇeśaṃ vibhuṃ ca / maulau kṛtvā gurucaraṇayor dhūlipuñjaṃ ca ṭīkā sthityākhye ḥsmin prakaraṇavare tanyate bhāskareṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उत्पत्तिप्रकरणे ःनुत्पत्तिरूपां जगदुत्पत्तिम् प्रतिपाद्य तच्छ्रवणेन च तत्र श्रीरामम् प्रतीतिभाजं निर्वर्ण्य तदनन्तरं योग्यं स्थितिप्रकरणारम्भं करोति अथोत्पत्तिप्रकरणाद् अनन्तरम् इदं शृणु । स्थितिप्रकरणं राम ज्ञातं निर्वाणकारि यत्
evam utpattiprakaraṇe ḥnutpattirūpāṃ jagadutpattim pratipādya tacchravaṇena ca tatra śrīrāmam pratītibhājaṃ nirvarṇya tadanantaraṃ yogyaṃ sthitiprakaraṇārambhaṃ karoti athotpattiprakaraṇād anantaram idaṃ śṛṇu / sthitiprakaraṇaṃ rāma jñātaṃ nirvāṇakāri yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थितिप्रकरणम् एव कथयति एवं तावद् इदं विद्धि दृश्यं जगद् इति स्थितम् । अहं चेत्याद्य् अनाकारम् भ्रान्तिमात्रम् असन्मयम्
sthitiprakaraṇam eva kathayati evaṃ tāvad idaṃ viddhi dṛśyaṃ jagad iti sthitam / ahaṃ cetyādy anākāram bhrāntimātram asanmayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकर्तृकम् अनङ्गं च गगने चित्रम् उत्थितम् । अद्रष्टृकं सानुभवम् अनिद्रं स्वप्नदर्शनम्
akartṛkam anaṅgaṃ ca gagane citram utthitam / adraṣṭṛkaṃ sānubhavam anidraṃ svapnadarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भविष्यत्पुरनिर्माणं चित्रसंस्थम् इवोदितम् । मर्कटानलतापाभम् अम्ब्वावर्तवद् आस्थितम्
bhaviṣyatpuranirmāṇaṃ citrasaṃstham ivoditam / markaṭānalatāpābham ambvāvartavad āsthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्रूपम् अपि निःशून्यं तेजः सौरम् इवाम्बरे । रत्नाभाजालम् इव खे दृश्यमानम् अभित्तिमत्
sadrūpam api niḥśūnyaṃ tejaḥ sauram ivāmbare / ratnābhājālam iva khe dṛśyamānam abhittimat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सङ्कल्पपुरवत् प्रौढम् अनुभूतम् असन्मयम् । कथार्थप्रतिभानात्म न क्वचित् स्थितम् अस्ति च
saṅkalpapuravat prauḍham anubhūtam asanmayam / kathārthapratibhānātma na kvacit sthitam asti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निःसारम् अप्य् अतीवान्तःसारं स्वप्नाचलोपमम् । भूताकाशम् इवाकारभासुरं शून्यमात्रकम्
niḥsāram apy atīvāntaḥsāraṃ svapnācalopamam / bhūtākāśam ivākārabhāsuraṃ śūnyamātrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरदभ्रम् इवाग्रस्थम् अलक्ष्यक्षयम् आक्षयि । वर्णो व्योमतलस्येव दृश्यमानम् अवस्तुकम्
śaradabhram ivāgrastham alakṣyakṣayam ākṣayi / varṇo vyomatalasyeva dṛśyamānam avastukam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्नाङ्गनारताकारम् अर्थनिष्ठम् अनर्थकम् । चित्रोद्यानम् इवोत्फुल्लम् अरसं सरसाकृति
svapnāṅganāratākāram arthaniṣṭham anarthakam / citrodyānam ivotphullam arasaṃ sarasākṛti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकाशम् इव निस्तेजश् चित्रार्कानलवत् स्थितम् । अनुभूतम् मनोराज्यम् इवासत्यम् अवास्तवम्
prakāśam iva nistejaś citrārkānalavat sthitam / anubhūtam manorājyam ivāsatyam avāstavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रपद्माकर इव सारसौगन्ध्यवर्जितम् । शून्ये प्रकचितं नानावर्णम् आकारितात्मकम्
citrapadmākara iva sārasaugandhyavarjitam / śūnye prakacitaṃ nānāvarṇam ākāritātmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमार्थेन शुष्यद्भिर् भूतपेलवपल्लवैः । ततं जडम् असारात्म कदलीस्तम्भभासुरम्
paramārthena śuṣyadbhir bhūtapelavapallavaiḥ / tataṃ jaḍam asārātma kadalīstambhabhāsuram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्फारितेक्षणदृश्यान्धकारचक्रकवत् ततम् । अत्यन्तम् अभवद्रूपम् अपि प्रत्यक्षवत् स्थितम्
sphāritekṣaṇadṛśyāndhakāracakrakavat tatam / atyantam abhavadrūpam api pratyakṣavat sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वार् बुद्बुद इवाभोगि शून्यम् अन्तः स्फुरद्वपुः । रसात्मकं सत्यरसम् अविच्छिन्नक्षयोदयम्
vār budbuda ivābhogi śūnyam antaḥ sphuradvapuḥ / rasātmakaṃ satyarasam avicchinnakṣayodayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीहार इव विस्तारि गृहीतं सन् न किञ्चन । जडं शून्यास्पदं शून्यं केषाञ्चित् परमाणुवत्
nīhāra iva vistāri gṛhītaṃ san na kiñcana / jaḍaṃ śūnyāspadaṃ śūnyaṃ keṣāñcit paramāṇuvat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किञ्चिद् भूतमयो ःस्तीति स्थितं शून्यम् अभूतकम् । गृह्यमाणम् असद्रूपं निशातम इवोत्थितम्
kiñcid bhūtamayo ḥstīti sthitaṃ śūnyam abhūtakam / gṛhyamāṇam asadrūpaṃ niśātama ivotthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीरामः पृच्छति महाकल्पक्षये दृश्यम् आस्ते बीज इवाङ्कुरम् । परे भूय उदेत्य् एतत् तत एवेति किं वद
śrīrāmaḥ pṛcchati mahākalpakṣaye dṛśyam āste bīja ivāṅkuram / pare bhūya udety etat tata eveti kiṃ vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम्बोधाः किम् अज्ञाः स्युर् उत तज्ज्ञा इति स्फुटम् । यथावद् भगवन् ब्रूहि सर्वसंशयशान्तये
evambodhāḥ kim ajñāḥ syur uta tajjñā iti sphuṭam / yathāvad bhagavan brūhi sarvasaṃśayaśāntaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीवसिष्ठ उत्तरम् आह इदम् बीजे ःङ्कुर इव दृश्यम् आस्ते महाक्षये । ब्रूते यः परम् अज्ञत्वम् एतत् तस्यातिशैशवात्
śrīvasiṣṭha uttaram āha idam bīje ḥṅkura iva dṛśyam āste mahākṣaye / brūte yaḥ param ajñatvam etat tasyātiśaiśavāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेतुकथनम् अवश्योपदेश्यत्वेनाह स्पर्शे किं तद् असम्बद्धं कथम् एतद् अवास्तवम् । विपरीतो बोध एष वक्तुः श्रोतुश् च मौर्ख्यकृत्
hetukathanam avaśyopadeśyatvenāha sparśe kiṃ tad asambaddhaṃ katham etad avāstavam / viparīto bodha eṣa vaktuḥ śrotuś ca maurkhyakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलितम् आह बीजकाले ःङ्कुर इव जगद् आस्ते इतीह या । बुद्धिः सासत्प्रलापार्था मूढा शृणु कथं किल
phalitam āha bījakāle ḥṅkura iva jagad āste itīha yā / buddhiḥ sāsatpralāpārthā mūḍhā śṛṇu kathaṃ kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बीजम् भवेत् स्वयं दृश्यं चित्तादीन्द्रियगोचरः । वटधानादि धान्यादि युक्तम् अत्राङ्कुरोद्भवः
bījam bhavet svayaṃ dṛśyaṃ cittādīndriyagocaraḥ / vaṭadhānādi dhānyādi yuktam atrāṅkurodbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनःषष्ठेन्द्रियातीतं यः खाद् अतितराम् अपि । बीजं तद् भवितुं शक्तं स्वयम्भूर् जगतः कथम्
manaḥṣaṣṭhendriyātītaṃ yaḥ khād atitarām api / bījaṃ tad bhavituṃ śaktaṃ svayambhūr jagataḥ katham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशाद् अपि सूक्ष्मस्य परस्य परमात्मनः । सर्वाक्षानुपलभ्यस्य कीदृशी बीजता कथम्
ākāśād api sūkṣmasya parasya paramātmanaḥ / sarvākṣānupalabhyasya kīdṛśī bījatā katham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत् सूक्ष्मम् असदाभासम् असद् एव ह्य् अतद्दृशाम् । कीदृशी बीजता तत्र बीजाभावे कुतो ःङ्कुरः
sat sūkṣmam asadābhāsam asad eva hy ataddṛśām / kīdṛśī bījatā tatra bījābhāve kuto ḥṅkuraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गगनाङ्गाद् अपि स्वच्छे शून्ये तत्र परे पदे । कथं सन्ति जगन्मेरुसमुद्रगगनादयः
gaganāṅgād api svacche śūnye tatra pare pade / kathaṃ santi jaganmerusamudragaganādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नकिञ्चिद् यत् कथं किञ्चित् तत्रास्ते वस्त्व् अवस्तुनि । अस्ति चेत् तत् कथं तत्र विद्यमानं न दृश्यते
nakiñcid yat kathaṃ kiñcit tatrāste vastv avastuni / asti cet tat kathaṃ tatra vidyamānaṃ na dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नकिञ्चिदात्मनः किञ्चित् कथम् एति कुतो ःथ वा । शून्यरूपाद् घटाकाशाज् जातो ःद्रिः क्व कुतः कदा
nakiñcidātmanaḥ kiñcit katham eti kuto ḥtha vā / śūnyarūpād ghaṭākāśāj jāto ḥdriḥ kva kutaḥ kadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिपक्षे कथं किञ्चिद् आस्ते छायातपे यथा । कथम् आस्ते तमो भानौ कथम् आस्ते हिमे ःनलः
pratipakṣe kathaṃ kiñcid āste chāyātape yathā / katham āste tamo bhānau katham āste hime ḥnalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेरुर् आस्ते कथम् अणौ कुतः किञ्चिद् अनाकृतौ । तदतद्रूपयोर् ऐक्यं क्व च्छायातपयोर् इव
merur āste katham aṇau kutaḥ kiñcid anākṛtau / tadatadrūpayor aikyaṃ kva cchāyātapayor iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साकारे वटधानादाव् अङ्कुरो ःस्तीति युक्तिमत् । अनाकारे महाकारं जगद् अस्तीत्य् अयुक्तिमत्
sākāre vaṭadhānādāv aṅkuro ḥstīti yuktimat / anākāre mahākāraṃ jagad astīty ayuktimat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशान्तरे यच् च नरान्तरे च बुद्ध्यादिसर्वेन्द्रियशक्त्यदृश्यम् । नास्त्य् एव तत्तद्विधबुद्धिबोधे नकिञ्चिद् इत्य् एव तद् उच्यते च
deśāntare yac ca narāntare ca buddhyādisarvendriyaśaktyadṛśyam / nāsty eva tattadvidhabuddhibodhe nakiñcid ity eva tad ucyate ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः किम् इत्य् अत्राह कार्यस्य तत् कारणताम् प्रयातम् वक्तीति यस् तस्य विमूढबोधः । कैर् नाम तत्कार्यम् उदेति तस्मात् स्वैः कारणौघैः सहकारिरूपैः
tataḥ kim ity atrāha kāryasya tat kāraṇatām prayātam vaktīti yas tasya vimūḍhabodhaḥ / kair nāma tatkāryam udeti tasmāt svaiḥ kāraṇaughaiḥ sahakārirūpaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति विदितवता त्वयाधुनान्तः प्रथितमहामतिनेह सत्यतास्था । असति जगति नैव भावनीया मृतिहृतिसंसृतिदोषभावनी या
iti viditavatā tvayādhunāntaḥ prathitamahāmatineha satyatāsthā / asati jagati naiva bhāvanīyā mṛtihṛtisaṃsṛtidoṣabhāvanī yā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.