Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 4.11

इति श्रीभास्करकण्ठविरचितायां श्रीमोक्षोपायटीकायां स्थितिप्रकरणे दशमः सर्गः ॥१०॥ अद्योद्दामतरङ्गौघझाङ्काररणितानिले । तीरे वरतरङ्गिण्याः तपस् तपति ते सुतः

iti śrībhāskarakaṇṭhaviracitāyāṃ śrīmokṣopāyaṭīkāyāṃ sthitiprakaraṇe daśamaḥ sargaḥ ||10|| adyoddāmataraṅgaughajhāṅkāraraṇitānile / tīre varataraṅgiṇyāḥ tapas tapati te sutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जटावान् अक्षवलयी जितसर्वेन्द्रियभ्रमः । तत्र वर्षशतान्य् अष्टौ संस्थितस् तपसि स्थिरे

jaṭāvān akṣavalayī jitasarvendriyabhramaḥ / tatra varṣaśatāny aṣṭau saṃsthitas tapasi sthire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदीच्छसि मुने द्रष्टुं तं स्वपुत्रमनोभ्रमम् । तत् समुन्मील्य विज्ञाननेत्रम् आशु विलोकय

yadīcchasi mune draṣṭuṃ taṃ svaputramanobhramam / tat samunmīlya vijñānanetram āśu vilokaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्ते जगदीशेन कालेन समदृष्टिना । मुनिः सञ्चिन्तयाम् आस ज्ञानाक्ष्णा तनयेहितम्

ity ukte jagadīśena kālena samadṛṣṭinā / muniḥ sañcintayām āsa jñānākṣṇā tanayehitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददर्श च मुहूर्तेन प्रतिभासवशाद् असौ । पुत्रोदन्तम् अशेषेण बुद्धिदर्पणबिम्बितम्

dadarśa ca muhūrtena pratibhāsavaśād asau / putrodantam aśeṣeṇa buddhidarpaṇabimbitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनर् मन्दरसानुस्थां काले कालाग्रसंस्थिताम् । समङ्गायास् तटाद् एत्य विवेश स्वतनुम् भृगुः

punar mandarasānusthāṃ kāle kālāgrasaṃsthitām / samaṅgāyās taṭād etya viveśa svatanum bhṛguḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्मयस्मेरया दृष्ट्या कालम् आलोक्य कान्तया । वीतरागम् उवाचेदं वीतरागो मुनिर् वचः

vismayasmerayā dṛṣṭyā kālam ālokya kāntayā / vītarāgam uvācedaṃ vītarāgo munir vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृगुः कथयति भगवन् भूतभव्येश बाला वयम् अनाबिला । त्वादृशाम् एव धीर् देव त्रिकालामलदर्शिनी

bhṛguḥ kathayati bhagavan bhūtabhavyeśa bālā vayam anābilā / tvādṛśām eva dhīr deva trikālāmaladarśinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाकारं विकाराढ्या सत्येवासत्यरूपिणी । विभ्रमं जनयत्य् एषा धीरस्यापि जगद्गतिः

nānākāraṃ vikārāḍhyā satyevāsatyarūpiṇī / vibhramaṃ janayaty eṣā dhīrasyāpi jagadgatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वम् एव देव जानासि त्वदभ्यन्तरवर्ति यत् । रूपम् अस्या मनोवृत्तेर् इन्द्रजालविधायकम्

tvam eva deva jānāsi tvadabhyantaravarti yat / rūpam asyā manovṛtter indrajālavidhāyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्पुत्रस्यास्य भगवन् मृत्युः किल न विद्यते । तेनेमम् मृतम् आलोक्य जातः सम्भ्रमवान् अहम्

matputrasyāsya bhagavan mṛtyuḥ kila na vidyate / tenemam mṛtam ālokya jātaḥ sambhramavān aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षीणजीवितम् पुत्रं कालो मे नीतवान् इति । नियतेर् वशतो देव त्वच्छापेच्छा ममोदिता

akṣīṇajīvitam putraṃ kālo me nītavān iti / niyater vaśato deva tvacchāpecchā mamoditā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तु विज्ञातसंसारगतयो वयम् आपदम् । सम्पदं वापि गच्छामो हर्षामर्षवशं किल

na tu vijñātasaṃsāragatayo vayam āpadam / sampadaṃ vāpi gacchāmo harṣāmarṣavaśaṃ kila

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयुक्तकारिणि क्रोधः प्रसादो युक्तकारिणि । कर्तव्य इति रूढेयं सांसारी भगवन् स्थितिः

ayuktakāriṇi krodhaḥ prasādo yuktakāriṇi / kartavya iti rūḍheyaṃ sāṃsārī bhagavan sthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं कार्यम् इदं नेति यावज्जीवं जगत्क्रमः । यावद् अग्निः स्थिता तावद् औष्ण्यदाहादिदृष्टयः

idaṃ kāryam idaṃ neti yāvajjīvaṃ jagatkramaḥ / yāvad agniḥ sthitā tāvad auṣṇyadāhādidṛṣṭayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं कार्यम् इदं नेति हेया यस्य जगत्स्थितिः । तस्यैतत्सम्परित्यागो हेय एव जगद्गुरो

idaṃ kāryam idaṃ neti heyā yasya jagatsthitiḥ / tasyaitatsamparityāgo heya eva jagadguro

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केवलं तानयीं चिन्ताम् अनालोक्य यदा वयम् । भगवन् भवते क्षुब्धा याताः स्मस् तेन वाच्यताम्

kevalaṃ tānayīṃ cintām anālokya yadā vayam / bhagavan bhavate kṣubdhā yātāḥ smas tena vācyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वयेदानीम् अहं देव स्मारितस् तनयेहितम् । समङ्गायास् तटे तेन दृष्टो ःयं तनयो मया

tvayedānīm ahaṃ deva smāritas tanayehitam / samaṅgāyās taṭe tena dṛṣṭo ḥyaṃ tanayo mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्ये जगति भूतानां द्वे शरीरे न सर्वग । मन एव शरीरं हि येनेदम् भाव्यते जगत्

manye jagati bhūtānāṃ dve śarīre na sarvaga / mana eva śarīraṃ hi yenedam bhāvyate jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काल आह सम्यग् उक्तं त्वया ब्रह्मञ् शरीरम् मन एव नः । करोति देहं सङ्कल्प्य कुम्भकारो घटं यथा

kāla āha samyag uktaṃ tvayā brahmañ śarīram mana eva naḥ / karoti dehaṃ saṅkalpya kumbhakāro ghaṭaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करोत्य् अकृतम् आकारं कृतं नाशयति क्षणात् । सङ्कल्पेन मनो मोहाद् बालो वेतालकं यथा

karoty akṛtam ākāraṃ kṛtaṃ nāśayati kṣaṇāt / saṅkalpena mano mohād bālo vetālakaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा च सम्भ्रमे स्वप्नमिथ्याज्ञानादिभास्वराः । गन्धर्वनगराकारा दृष्टा मनसि शक्तयः

tathā ca sambhrame svapnamithyājñānādibhāsvarāḥ / gandharvanagarākārā dṛṣṭā manasi śaktayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थूलदृष्टिदृशं त्व् एताम् अवलम्ब्य महामुने । पुंसो मनः शरीरं च कायौ द्वाव् इति कथ्यते

sthūladṛṣṭidṛśaṃ tv etām avalambya mahāmune / puṃso manaḥ śarīraṃ ca kāyau dvāv iti kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोमनननिर्माणमात्रम् एतज् जगत्त्रयम् । न सन् नासद् इव स्फारम् उदितं नेतरन् मुने

manomanananirmāṇamātram etaj jagattrayam / na san nāsad iva sphāram uditaṃ netaran mune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तदेहाङ्गलतया भेदवासनयेद्धया । द्विचन्द्रत्वम् इवाज्ञानान् नानातेयं समुत्थिता

cittadehāṅgalatayā bhedavāsanayeddhayā / dvicandratvam ivājñānān nānāteyaṃ samutthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेदवासनया बह्व्या पदार्थनिचयम् मनः । भिन्नम् पश्यति सर्वत्र घटावटपटादिकम्

bhedavāsanayā bahvyā padārthanicayam manaḥ / bhinnam paśyati sarvatra ghaṭāvaṭapaṭādikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृशो ःतिदुःखी मूढो ःहम् एताश् चान्याश् च भावनाः । भावयत् स्वविकल्पोत्था याति संसारताम् मनः

kṛśo ḥtiduḥkhī mūḍho ḥham etāś cānyāś ca bhāvanāḥ / bhāvayat svavikalpotthā yāti saṃsāratām manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मननं कृत्रिमं रूपम् ममैतन् न पताम्य् अहम् । इति तत्त्यागतः शान्तं चेतो ब्रह्म सनातनम्

mananaṃ kṛtrimaṃ rūpam mamaitan na patāmy aham / iti tattyāgataḥ śāntaṃ ceto brahma sanātanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथेत्यादिं निरामया इत्यन्तम् एकं दृष्टान्तं विस्तरेण कथयति यथा प्रवितते ःम्बोधौ तते ःनेकतरङ्गिणि । सोम्यस्पन्दमयानेककल्लोलावलिशालिनि

yathetyādiṃ nirāmayā ityantam ekaṃ dṛṣṭāntaṃ vistareṇa kathayati yathā pravitate ḥmbodhau tate ḥnekataraṅgiṇi / somyaspandamayānekakallolāvaliśālini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वार्यात्मनि समे स्वच्छे शुद्धे स्वादुनि शीतले । अविनाशिनि विस्तीर्णे महामहिमनि स्फुटे

vāryātmani same svacche śuddhe svāduni śītale / avināśini vistīrṇe mahāmahimani sphuṭe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्र्यश्रस् तरङ्गः स्वं रूपम् भावयन् स स्वभावतः । त्र्यश्रो ःस्मीति विकल्पेन करोति स्वेन कल्पनाम्

tryaśras taraṅgaḥ svaṃ rūpam bhāvayan sa svabhāvataḥ / tryaśro ḥsmīti vikalpena karoti svena kalpanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रश्यंश् चैव परिभ्रष्टरूपो ःस्मीति तलातलम् । भावयन् भूतलं याति तादृग्भावनया तया

bhraśyaṃś caiva paribhraṣṭarūpo ḥsmīti talātalam / bhāvayan bhūtalaṃ yāti tādṛgbhāvanayā tayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्थितं च बलाद् ऊर्ध्वम् उत्थितो ःस्मीति भावितः । तैस् तैर् विकल्पैस् तद्भावं विकल्पयति साभिधम्

utthitaṃ ca balād ūrdhvam utthito ḥsmīti bhāvitaḥ / tais tair vikalpais tadbhāvaṃ vikalpayati sābhidham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ससूर्यप्रतिबिम्बस् तु प्रकाशो ःस्मीति भावितः । सरजःपुञ्जपातस् तु मलिनो ःस्मीति भावितः

sasūryapratibimbas tu prakāśo ḥsmīti bhāvitaḥ / sarajaḥpuñjapātas tu malino ḥsmīti bhāvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरत्नरश्मिजालस् तु शोभते दीप्तया श्रिया । तुषारभरविद्धस् तु शीतलो ःस्मीति विन्दति

saratnaraśmijālas tu śobhate dīptayā śriyā / tuṣārabharaviddhas tu śītalo ḥsmīti vindati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सतटाचलदावाग्निप्रतिबिम्बोज्ज्वलद्वपुः । बिभेति वत दग्धो ःस्मीत्य् आत्तमीनश् च कम्पते

sataṭācaladāvāgnipratibimbojjvaladvapuḥ / bibheti vata dagdho ḥsmīty āttamīnaś ca kampate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिबिम्बितवेलाद्रितटपक्षिवनद्रुमः । महान् आरम्भसंरम्भसंयुतो ःस्मीति राजते

pratibimbitavelādritaṭapakṣivanadrumaḥ / mahān ārambhasaṃrambhasaṃyuto ḥsmīti rājate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमलोल्लसनोत्पन्नध्वस्तलोलशरीरकः । खण्डशः परियातो ःस्मीत्य् आत्ताक्रन्द इवारवी

vimalollasanotpannadhvastalolaśarīrakaḥ / khaṇḍaśaḥ pariyāto ḥsmīty āttākranda ivāravī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चोर्मयस् ते जलधेर् व्यतिरिक्ताः पयोरसात् । न चैकं रूपम् एतेषां किञ्चित् सन्न् अप्य् असन्मयम्

na cormayas te jaladher vyatiriktāḥ payorasāt / na caikaṃ rūpam eteṣāṃ kiñcit sann apy asanmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च ते न्यूनदैर्घ्याद्या गुणास् तेषु च तेषु च । नोर्मयः संस्थिता अब्धौ न च तत्र न संस्थिताः

na ca te nyūnadairghyādyā guṇās teṣu ca teṣu ca / normayaḥ saṃsthitā abdhau na ca tatra na saṃsthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केवलं स्वस्वभावस्थसङ्कल्पविकलीकृताः । नष्टानष्टाः पुनर् जाता जाताजाताः पुनः क्षताः

kevalaṃ svasvabhāvasthasaṅkalpavikalīkṛtāḥ / naṣṭānaṣṭāḥ punar jātā jātājātāḥ punaḥ kṣatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्परपरामर्शान् नानाताम् उपयान्त्य् अलम् । एकरूपाम्बुसामान्यमया एव निरामयाः

parasparaparāmarśān nānātām upayānty alam / ekarūpāmbusāmānyamayā eva nirāmayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टान्तम् उक्त्वा दार्ष्टान्तिकं कथयति द्वाभ्याम् तथैवास्मिन् प्रवितते सिते शुद्धे निरामये । ब्रह्ममात्रैकवपुषि ब्रह्मणि स्फाररूपिणि

dṛṣṭāntam uktvā dārṣṭāntikaṃ kathayati dvābhyām tathaivāsmin pravitate site śuddhe nirāmaye / brahmamātraikavapuṣi brahmaṇi sphārarūpiṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वशक्ताव् अनाद्यन्ते पृथग्वद् अपृथक्कृताः । संस्थिताः शक्तयश् चित्रा विचित्राचारचञ्चलाः

sarvaśaktāv anādyante pṛthagvad apṛthakkṛtāḥ / saṃsthitāḥ śaktayaś citrā vicitrācāracañcalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाशक्ति हि नानात्वम् एति स्ववपुषि स्थितम् । बृंहितम् ब्रह्मणि ब्रह्म पयसीवोर्मिमण्डलम्

nānāśakti hi nānātvam eti svavapuṣi sthitam / bṛṃhitam brahmaṇi brahma payasīvormimaṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननु यदि पटादिरूपेण ब्रह्मैव बृंहितम् अस्ति तर्हि पदार्थानाम् प्रत्येकं नियतं रूपं कथम् अस्तीत्य् । अत्राह नानारूपकरूपत्वाद् वैरूप्यशतकारिणी । नियतिर् नियताकारा पदार्थम् अधितिष्ठति

nanu yadi paṭādirūpeṇa brahmaiva bṛṃhitam asti tarhi padārthānām pratyekaṃ niyataṃ rūpaṃ katham astīty | atrāha nānārūpakarūpatvād vairūpyaśatakāriṇī / niyatir niyatākārā padārtham adhitiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामान्येनोक्त्वा स्तोकं विशेषेण कथयति जडा जाड्यम् उपादत्ते चित्त्वम् आयाति चिन्मयी । वासनारूपिणी शक्तिः स्वस्वरूपस्थितात्मनः

sāmānyenoktvā stokaṃ viśeṣeṇa kathayati jaḍā jāḍyam upādatte cittvam āyāti cinmayī / vāsanārūpiṇī śaktiḥ svasvarūpasthitātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलितम् आह ब्रह्मैवानघ तेनेदं स्फाराकारं विजृम्भते । नानारूपैः परिस्पन्दैः परिपूर्ण इवार्णवः

phalitam āha brahmaivānagha tenedaṃ sphārākāraṃ vijṛmbhate / nānārūpaiḥ parispandaiḥ paripūrṇa ivārṇavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानातां स्वयम् आदत्ते नानाकारविहारतः । आत्मैवात्मन्य् आत्मनैव समुद्राम्भ इवाम्भसि

nānātāṃ svayam ādatte nānākāravihārataḥ / ātmaivātmany ātmanaiva samudrāmbha ivāmbhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यतिरिक्ता न पयसो विचित्रा वीचयो यथा । व्यतिरिक्ता न सर्वेशात् समग्राः कलनास् तथा

vyatiriktā na payaso vicitrā vīcayo yathā / vyatiriktā na sarveśāt samagrāḥ kalanās tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तम्भपुष्पलतापत्त्रफलकोरकयुक्तयः । यथैकस्मिं स्थिता बीजे तथा ब्रह्मणि शक्तयः

stambhapuṣpalatāpattraphalakorakayuktayaḥ / yathaikasmiṃ sthitā bīje tathā brahmaṇi śaktayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाकर्तृतया नानाशक्तिता पुरुषे यथा । तथैवात्मनि सर्वज्ञे सर्वदा सर्वशक्तिता

nānākartṛtayā nānāśaktitā puruṣe yathā / tathaivātmani sarvajñe sarvadā sarvaśaktitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विचित्रवर्णता यद्वद् दृश्यते कठिनातपे । विचित्रशक्तिता तद्वद् देवेशे सदसन्मयी

vicitravarṇatā yadvad dṛśyate kaṭhinātape / vicitraśaktitā tadvad deveśe sadasanmayī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विचित्ररूपोदेतीयम् अविचित्रात् स्थितिः शिवात् । एकवर्णात् पयोवाहाच् छक्रचापलता यथा

vicitrarūpodetīyam avicitrāt sthitiḥ śivāt / ekavarṇāt payovāhāc chakracāpalatā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजडाज् जडतोदेति जाड्यभावनहेतुका । ऊर्णनाभाद् यथा तन्तुर् यथा पुंसः सुषुप्तता

ajaḍāj jaḍatodeti jāḍyabhāvanahetukā / ūrṇanābhād yathā tantur yathā puṃsaḥ suṣuptatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचित्तश् चैतसीं शक्तिं स्वबन्धायेच्छया शिवः । तनोति तान्तवं कोशं कोशकारक्रिमिर् यथा

acittaś caitasīṃ śaktiṃ svabandhāyecchayā śivaḥ / tanoti tāntavaṃ kośaṃ kośakārakrimir yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वेच्छयात्मात्मनो ब्रह्मन् भावयित्वा स्वकं वपुः । संसारान् मोक्षम् आयाति स्वालानाद् इव वारणः

svecchayātmātmano brahman bhāvayitvā svakaṃ vapuḥ / saṃsārān mokṣam āyāti svālānād iva vāraṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् एव भावयत्य् आत्मा सततम् भावितः स्वयम् । तयैवापूर्यते शक्त्या शीघ्रम् एव महान् अपि

yad eva bhāvayaty ātmā satatam bhāvitaḥ svayam / tayaivāpūryate śaktyā śīghram eva mahān api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भाविता शक्तिर् आत्मानम् आत्मतां नयति क्षणात् । अनन्तम् अपि खम् प्रावृण्मिहिका महती यथा

bhāvitā śaktir ātmānam ātmatāṃ nayati kṣaṇāt / anantam api kham prāvṛṇmihikā mahatī yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या शक्तिर् उदिता शीघ्रं याति तन्मयताम् अजः । याम् एव तु स्थितिं यातस् तन्मयो भवति द्रुमः

yā śaktir uditā śīghraṃ yāti tanmayatām ajaḥ / yām eva tu sthitiṃ yātas tanmayo bhavati drumaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मोक्षो मोक्ष ईशस्य न बन्धो बन्ध आत्मनः । बन्धमोक्षदृशौ लोके न जाने प्रोत्थिते कुतः

na mokṣo mokṣa īśasya na bandho bandha ātmanaḥ / bandhamokṣadṛśau loke na jāne protthite kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्य बन्धो न मोक्सो ःस्ति तन्मयश् चैव लक्ष्यते । ग्रस्तं नित्यम् असत्येन मायामयम् अहो जगत्

nāsya bandho na mokso ḥsti tanmayaś caiva lakṣyate / grastaṃ nityam asatyena māyāmayam aho jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननु कथम् आत्मा बन्धमोक्षादिकलनाग्रस्त इव सम्पन्न इत्य् । अत्राह यदैव चित्तं कलितम् अकलेन किलात्मना । कोशकीटवद् आत्मायम् अनेनावलितस् तदा

nanu katham ātmā bandhamokṣādikalanāgrasta iva sampanna ity | atrāha yadaiva cittaṃ kalitam akalena kilātmanā / kośakīṭavad ātmāyam anenāvalitas tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्व् एतेनात्मना कलितम् मनः कस्माद् उपादानान् निर्गतम् इत्य् । अत्राह अनन्यरूपास् त्व् अन्यत्वविकल्पितशरीरकाः । मनःशक्तय एतस्माद् इमा निर्यान्ति कोटिशः

nanv etenātmanā kalitam manaḥ kasmād upādānān nirgatam ity | atrāha ananyarūpās tv anyatvavikalpitaśarīrakāḥ / manaḥśaktaya etasmād imā niryānti koṭiśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्स्थास् तज्जाः पृथग्रूपाः समुद्राद् इव वीचयः । तत्स्थास् तज्जाः पृथक्स्थाश् च चन्द्राद् इव मरीचयः

tatsthās tajjāḥ pṛthagrūpāḥ samudrād iva vīcayaḥ / tatsthās tajjāḥ pṛthaksthāś ca candrād iva marīcayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मिन् स्पन्दमये स्फारे परमात्ममहाम्बुधौ । चिज्जले वितताभोगे चिन्मात्ररसशालिनि

asmin spandamaye sphāre paramātmamahāmbudhau / cijjale vitatābhoge cinmātrarasaśālini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काश्चित् स्थिता हरिब्रह्मरुद्रचिद्वलनाधिकाः । लहर्यः प्रस्फुरन्त्य् एताः स्वभावोद्भावितात्मिकाः

kāścit sthitā haribrahmarudracidvalanādhikāḥ / laharyaḥ prasphuranty etāḥ svabhāvodbhāvitātmikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काश्चिद् यममहेन्द्रार्कवह्निवैश्रवणादिकाः । घ्नन्ति कुर्वन्ति तिष्ठन्ति लहर्यश् चपलैषणाः

kāścid yamamahendrārkavahnivaiśravaṇādikāḥ / ghnanti kurvanti tiṣṭhanti laharyaś capalaiṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काश्चित् किन्नरगन्धर्वविद्याधरसुरादिकाः । उत्पतन्ति पतन्त्य् उग्रा लहर्यः परिवल्गिताः

kāścit kinnaragandharvavidyādharasurādikāḥ / utpatanti patanty ugrā laharyaḥ parivalgitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काश्चित् किञ्चित्स्थिताकारा यथा कमलजादिकाः । काश्चिद् उत्पन्नविध्वस्ता यथा सुरनरादिकाः

kāścit kiñcitsthitākārā yathā kamalajādikāḥ / kāścid utpannavidhvastā yathā suranarādikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रिमिकीटपतङ्गादिगोनासाजगरादिकाः । काश्चित् तस्मिन् महाम्भोधौ स्फुरन्त्य् एतेषु बिन्दुवत्

krimikīṭapataṅgādigonāsājagarādikāḥ / kāścit tasmin mahāmbhodhau sphuranty eteṣu binduvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काश्चिच् चलाननमृगगृध्रवञ्जुलकादयः । स्फुरन्ति गिरिकुञ्जेषु वेलावनतटेष्व् इव

kāścic calānanamṛgagṛdhravañjulakādayaḥ / sphuranti girikuñjeṣu velāvanataṭeṣv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुदीर्घजीविताः काश्चित् काश्चिद् अत्यल्पजीविताः । स्वतुच्छभावनात् तुच्छात् काश्चित् तुच्छशरीरिकाः

sudīrghajīvitāḥ kāścit kāścid atyalpajīvitāḥ / svatucchabhāvanāt tucchāt kāścit tucchaśarīrikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसारस्वप्नसंरम्भे काश्चित् स्थैर्येण भाविताः । स्वविकल्पहताः काश्चिच् छङ्कन्ते सुस्थिरं जगत्

saṃsārasvapnasaṃrambhe kāścit sthairyeṇa bhāvitāḥ / svavikalpahatāḥ kāścic chaṅkante susthiraṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पाल्पभावनाः काश्चिद् दैन्यदोषवशीकृताः । कृशो ःतिदुःखी मूढो ःहम् इति दुःखैर् दृढीकृताः

alpālpabhāvanāḥ kāścid dainyadoṣavaśīkṛtāḥ / kṛśo ḥtiduḥkhī mūḍho ḥham iti duḥkhair dṛḍhīkṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काश्चित् स्थावरतां याताः काश्चिद् देवत्वम् आगताः । काश्चित् पुरुषताम् प्राप्ताः काश्चिद् दानवतां गताः

kāścit sthāvaratāṃ yātāḥ kāścid devatvam āgatāḥ / kāścit puruṣatām prāptāḥ kāścid dānavatāṃ gatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्गान्तश्लोकेन पूर्वोक्तम् एवार्थं सङ्क्षिप्य कथयति काश्चित् स्थिता जगति कल्पशतान्य् अनल्पाः काश्चिद् व्रजन्ति परमम् पुरुषं सुशुद्धाः । ब्रह्मार्णवात् समुदिता लहरीविलोलाश् चित्संविदो हि मननापरनामवत्यः

sargāntaślokena pūrvoktam evārthaṃ saṅkṣipya kathayati kāścit sthitā jagati kalpaśatāny analpāḥ kāścid vrajanti paramam puruṣaṃ suśuddhāḥ / brahmārṇavāt samuditā laharīvilolāś citsaṃvido hi mananāparanāmavatyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.