Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 4.18

इति श्रीभास्करकण्ठविरचितायां श्रीमोक्षोपायटीकायां स्थितिप्रकरणे सप्तादशः सर्गः ॥१७॥ ॐ । ननु कथं तन्मात्रयुक्त्या चेतः अन्यैः सह मिलतीत्य् । अत्राह सर्वसंसृतिषण्डेषु बीजरूपकलात्मनः । तन्मात्रप्रतिभासस्य प्रतिभासे न भिन्नता

iti śrībhāskarakaṇṭhaviracitāyāṃ śrīmokṣopāyaṭīkāyāṃ sthitiprakaraṇe saptādaśaḥ sargaḥ ||17|| oṃ | nanu kathaṃ tanmātrayuktyā cetaḥ anyaiḥ saha milatīty | atrāha sarvasaṃsṛtiṣaṇḍeṣu bījarūpakalātmanaḥ / tanmātrapratibhāsasya pratibhāse na bhinnatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न केवलं सर्गैः सह मेलनम् एव तन्मात्रयुक्त्या भवति किं तु ब्रह्मणि मेलनम् अपि तयैवेत्य् अभिप्रायेणाह प्रवृत्तिर् वा निवृत्तिर् वा तन्मात्रापत्तिपूर्वकम् । सर्वस्य जीवजातस्य सुषुप्तत्वाद् अनन्तरम्

na kevalaṃ sargaiḥ saha melanam eva tanmātrayuktyā bhavati kiṃ tu brahmaṇi melanam api tayaivety abhiprāyeṇāha pravṛttir vā nivṛttir vā tanmātrāpattipūrvakam / sarvasya jīvajātasya suṣuptatvād anantaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकृतत्वात् प्रवृत्तेः तन्मात्रापत्तिपूर्वकत्वम् पृथक् कथयति प्रवृत्तिभाजो ये जीवास् ते तन्मात्रपदं गताः । तन्मात्रैकतया सर्गान् मिथः पश्यन्ति कल्पितान्

prakṛtatvāt pravṛtteḥ tanmātrāpattipūrvakatvam pṛthak kathayati pravṛttibhājo ye jīvās te tanmātrapadaṃ gatāḥ / tanmātraikatayā sargān mithaḥ paśyanti kalpitān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मात्रैक्यप्रणालेन चित्राः सर्गजलाशयाः । परस्परं सम्मिलन्ति घनतां यान्ति चाभितः

tanmātraikyapraṇālena citrāḥ sargajalāśayāḥ / parasparaṃ sammilanti ghanatāṃ yānti cābhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननु सर्वे सर्गौघाः तन्मात्रैक्यप्रणालेन मिलन्त्य् अथ वा कतिपये एवेत्य् । अत्राह केचित् पृथक् स्थितिम् इताः पृथग् एव लयं गताः । केचिन् मिथः सम्मिलिता जगत्षण्डाः स्थिताः कृताः

nanu sarve sargaughāḥ tanmātraikyapraṇālena milanty atha vā katipaye evety | atrāha kecit pṛthak sthitim itāḥ pṛthag eva layaṃ gatāḥ / kecin mithaḥ sammilitā jagatṣaṇḍāḥ sthitāḥ kṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्व् एतादृशाः सर्गौघाः कस्मिन्न् आधारे स्थिताः भवन्तीत्य् । अत्राह जगत्षण्डसहस्राणि यत्रासङ्ख्यान्य् अणाव् अणौ । अपरस्परलग्नानि काननम् ब्रह्म नाम तत्

nanv etādṛśāḥ sargaughāḥ kasminn ādhāre sthitāḥ bhavantīty | atrāha jagatṣaṇḍasahasrāṇi yatrāsaṅkhyāny aṇāv aṇau / aparasparalagnāni kānanam brahma nāma tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मिथः स मेलनं नैति घनतां समुपागतः । यद् यद् यत्र यथा रूढं तत् तत् पश्यति नेतरत्

mithaḥ sa melanaṃ naiti ghanatāṃ samupāgataḥ / yad yad yatra yathā rūḍhaṃ tat tat paśyati netarat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्तमानमनोराज्यवशाज् जीवपरम्पराः । परस्परं सम्मिलिताः सर्गाणां रूढिभावनाः

vartamānamanorājyavaśāj jīvaparamparāḥ / parasparaṃ sammilitāḥ sargāṇāṃ rūḍhibhāvanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननु कथम् इयं देहसत्ता प्राकट्यं गता यद्वशोदितसङ्कल्पाख्यमलावृतबुद्धीनां तन्मात्रैक्यप्रणालेनान्यसर्गैः सह मेलनं न भवतीत्य् । अत्राह देहसत्ता भृशं रूढा देहाभावस् तु विस्मृतः । देहत्वपरिरूढत्वाच् चिद्व्योम्ना विस्मृतात्मना

nanu katham iyaṃ dehasattā prākaṭyaṃ gatā yadvaśoditasaṅkalpākhyamalāvṛtabuddhīnāṃ tanmātraikyapraṇālenānyasargaiḥ saha melanaṃ na bhavatīty | atrāha dehasattā bhṛśaṃ rūḍhā dehābhāvas tu vismṛtaḥ / dehatvaparirūḍhatvāc cidvyomnā vismṛtātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथान्येन दृष्टान्तेनान्यसर्गैः सम्मेलनं कथयति यथा शुद्धप्राणमरुत् परप्राणाभिवेधनात् । वेत्ति वेध्यमनोराज्यं तथा सर्गान् नराश्रयी

athānyena dṛṣṭāntenānyasargaiḥ sammelanaṃ kathayati yathā śuddhaprāṇamarut paraprāṇābhivedhanāt / vetti vedhyamanorājyaṃ tathā sargān narāśrayī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं श्रीरामकृते प्रश्ने उत्तरं सम्यग् उक्त्वा पूर्वत्र यत्र तत्रोक्तानि विशीर्णानि उपदेशवाक्यानि कथयति सर्वेषां जीवराशीनाम् आत्मावस्थात्रयं श्रितः । जग्रत्स्वप्नसुषुप्ताख्यम् अत्र देहो न कारणम्

evaṃ śrīrāmakṛte praśne uttaraṃ samyag uktvā pūrvatra yatra tatroktāni viśīrṇāni upadeśavākyāni kathayati sarveṣāṃ jīvarāśīnām ātmāvasthātrayaṃ śritaḥ / jagratsvapnasuṣuptākhyam atra deho na kāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् आत्मनि जीवत्वम् अन्यावस्थात्रयात्मनि । तापाम्भसीव वीचित्वम् अस्मिन् कचति देहता

evam ātmani jīvatvam anyāvasthātrayātmani / tāpāmbhasīva vīcitvam asmin kacati dehatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्कलापदम् आसाद्य सुषुप्तान्तपदे स्थितम् । बुद्धो निवर्तते जीवो मूढः सर्गे प्रवर्तते

citkalāpadam āsādya suṣuptāntapade sthitam / buddho nivartate jīvo mūḍhaḥ sarge pravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वभावशुद्धिर् हि यदा तदा मैत्री प्रवर्तते । द्वयोर् एकत्वरूपैव सुसौहार्दनिदर्शना

svabhāvaśuddhir hi yadā tadā maitrī pravartate / dvayor ekatvarūpaiva susauhārdanidarśanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञः सुषुप्तात् सम्बुद्धो जीवः कश्चित् स्वसर्गभाक् । सर्वगत्वाच् चितः कश्चित् परसर्गेण नीयते

ajñaḥ suṣuptāt sambuddho jīvaḥ kaścit svasargabhāk / sarvagatvāc citaḥ kaścit parasargeṇa nīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननु तस्मिन् सर्गे ःन्यः सर्गः कुत्रास्ति येनासौ नीयत इत्य् । अत्राह सर्गे सर्गे पृथग्रूपं सन्ति सर्गान्तराण्य् अपि । तेष्व् अप्य् अन्तःस्थसर्गौघाः कदलीदलपीठवत्

nanu tasmin sarge ḥnyaḥ sargaḥ kutrāsti yenāsau nīyata ity | atrāha sarge sarge pṛthagrūpaṃ santi sargāntarāṇy api / teṣv apy antaḥsthasargaughāḥ kadalīdalapīṭhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्गे सर्गान्तरापूरपत्त्रपीवरवृत्तिमान् । स्वभावशीतलो ब्रह्मकदलीदलमण्डपः

sarge sargāntarāpūrapattrapīvaravṛttimān / svabhāvaśītalo brahmakadalīdalamaṇḍapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदल्याम् अन्यता नास्ति यथा पत्त्रशतेष्व् अपि । ब्रह्मतत्त्वे ःन्यता नास्ति तथा सर्गशतेष्व् अपि

kadalyām anyatā nāsti yathā pattraśateṣv api / brahmatattve ḥnyatā nāsti tathā sargaśateṣv api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बीजात् फलं रसाद् भूत्वा यथा बीजम् पुनर् भवेत् । तथा ब्रह्म मनो भूत्वा बोधाद् ब्रह्म पुनर् भवेत्

bījāt phalaṃ rasād bhūtvā yathā bījam punar bhavet / tathā brahma mano bhūtvā bodhād brahma punar bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसकारणकम् बीजम् फलभावेन जृम्भते । ब्रह्मकारणको जीवो जगद्रूपेण जृम्भते

rasakāraṇakam bījam phalabhāvena jṛmbhate / brahmakāraṇako jīvo jagadrūpeṇa jṛmbhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसस्य कारणं किं स्याद् इति वक्तुं न युज्यते । स्वभावो निर्विशेषत्वात् परं वक्तुं न युज्यते

rasasya kāraṇaṃ kiṃ syād iti vaktuṃ na yujyate / svabhāvo nirviśeṣatvāt paraṃ vaktuṃ na yujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चासत्ता सर्वमये वक्तुं क्वचन शक्यते । नाकारणे कारणादि परे वास्त्य् आदिकारणे

na cāsattā sarvamaye vaktuṃ kvacana śakyate / nākāraṇe kāraṇādi pare vāsty ādikāraṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बीजं जहन् निजवपुः फलीभूतं विलोक्यते । ब्रह्माजहन् निजवपुः फलम् बीजं च संस्थितम्

bījaṃ jahan nijavapuḥ phalībhūtaṃ vilokyate / brahmājahan nijavapuḥ phalam bījaṃ ca saṃsthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बीजस्याकृतिमत् सर्वं तेनानाकृति तत्पदम् । न युज्यते समीकर्तुं तस्मान् नास्त्य् उपमा शिवे

bījasyākṛtimat sarvaṃ tenānākṛti tatpadam / na yujyate samīkartuṃ tasmān nāsty upamā śive

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खम् एव जायते खाभान् न च तज् जायते ःन्यदृक् । अतो न जातं वा जातं विद्धि ब्रह्मनभो जगत्

kham eva jāyate khābhān na ca taj jāyate ḥnyadṛk / ato na jātaṃ vā jātaṃ viddhi brahmanabho jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृश्यम् पश्यन् स्वम् आत्मानं न द्रष्टा सम्प्रपश्यति । प्रपञ्चाक्रान्तसंवित्तेः कस्योदेति निजा स्थितिः

dṛśyam paśyan svam ātmānaṃ na draṣṭā samprapaśyati / prapañcākrāntasaṃvitteḥ kasyodeti nijā sthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृगतृष्णाजलभ्रान्तौ सत्यां केव विदग्धता । विदग्धतायां सत्यां तु केवासौ मृगतृष्णिका

mṛgatṛṣṇājalabhrāntau satyāṃ keva vidagdhatā / vidagdhatāyāṃ satyāṃ tu kevāsau mṛgatṛṣṇikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकाशविशदो द्रष्टा सर्वगो ःपि न पश्यति । नेत्रं निजम् इवात्मानं दृशीभूतम् अहो भ्रमः

ākāśaviśado draṣṭā sarvago ḥpi na paśyati / netraṃ nijam ivātmānaṃ dṛśībhūtam aho bhramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकाशविशदम् ब्रह्म यत्नेनापि न लभ्यते । दृश्ये दृश्यतयादृष्टे त्व् अस्य लाभः सुदूरतः

ākāśaviśadam brahma yatnenāpi na labhyate / dṛśye dṛśyatayādṛṣṭe tv asya lābhaḥ sudūrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वादृक्स्थूलो ःवधानेन विना यत्र न दृश्यते । तत्रातिदूरोदस्तैव द्रष्टुः सूक्ष्मस्य दृश्यता

tvādṛksthūlo ḥvadhānena vinā yatra na dṛśyate / tatrātidūrodastaiva draṣṭuḥ sūkṣmasya dṛśyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रष्टा द्रष्टैव भवति न तु स्पृशति दृश्यताम् । दृश्यं च दृश्यते तेन द्रष्टा राम न दृश्यते

draṣṭā draṣṭaiva bhavati na tu spṛśati dṛśyatām / dṛśyaṃ ca dṛśyate tena draṣṭā rāma na dṛśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रष्टैव सम्भवत्य् एको न तु दृश्यम् इहास्ति हि । द्रष्टा सर्वात्मको दृश्यं स्थितश् चेत् केव दृश्यता

draṣṭaiva sambhavaty eko na tu dṛśyam ihāsti hi / draṣṭā sarvātmako dṛśyaṃ sthitaś cet keva dṛśyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननु कथं द्रष्टा दृश्यत्वेन तिष्ठतीत्य् आशङ्क्य दृष्टान्तं कथयति सर्वशक्तिमता राज्ञा यत् यत् सम्पाद्यते यथा । तत् तत् तथा भवत्य् आशु स एवोदेति तत्तया

nanu kathaṃ draṣṭā dṛśyatvena tiṣṭhatīty āśaṅkya dṛṣṭāntaṃ kathayati sarvaśaktimatā rājñā yat yat sampādyate yathā / tat tat tathā bhavaty āśu sa evodeti tattayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा मधुरसोल्लासः षण्डो भवति भासुरः । रसताम् अजहच् चैव फलपुष्पदलोन्नतः

yathā madhurasollāsaḥ ṣaṇḍo bhavati bhāsuraḥ / rasatām ajahac caiva phalapuṣpadalonnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिदुल्लासस् तथा जीवो भूत्वा भवति देहकः । चिन्मात्रतां ताम् अजहद् एव दर्शनदृङ्मयः

cidullāsas tathā jīvo bhūtvā bhavati dehakaḥ / cinmātratāṃ tām ajahad eva darśanadṛṅmayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाषण्डसहस्रौघैर् अद्वितीयैर् निजात्मनः । यथोदेति रसो भौमश् चित् तथोदेत्य् अहम्भ्रमैः

nānāṣaṇḍasahasraughair advitīyair nijātmanaḥ / yathodeti raso bhaumaś cit tathodety ahambhramaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिद्रसोल्लासवृक्षाणां कचताम् आत्मनात्मनि । दृश्यशाखाशताढ्यानाम् इह नान्तो ःवगम्यते

cidrasollāsavṛkṣāṇāṃ kacatām ātmanātmani / dṛśyaśākhāśatāḍhyānām iha nānto ḥvagamyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षण्डः प्रत्येकम् एवान्तर् यथा रसचमत्कृतिम् । स्वादयत्य् एवम् एषा चित् पृथक् पश्यति संसृतीः

ṣaṇḍaḥ pratyekam evāntar yathā rasacamatkṛtim / svādayaty evam eṣā cit pṛthak paśyati saṃsṛtīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या योदेति यथा यस्या जीवशक्तेः स्वसंसृतिः । ताम् तां तथैति सा स्वान्तश् चिद् भूतभुवनस्थितिम्

yā yodeti yathā yasyā jīvaśakteḥ svasaṃsṛtiḥ / tām tāṃ tathaiti sā svāntaś cid bhūtabhuvanasthitim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवसंसृतयः काश्चित् प्रमिलन्ति परस्परम् । स्वयं विहृत्य संसारे शाम्यन्ति चिरकालतः

jīvasaṃsṛtayaḥ kāścit pramilanti parasparam / svayaṃ vihṛtya saṃsāre śāmyanti cirakālataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूक्ष्मया परया दृष्ट्या स्वम् पश्यस्य् अनया तथा । जगज्जालसहस्राणि परमाण्वन्तरेष्व् अपि

sūkṣmayā parayā dṛṣṭyā svam paśyasy anayā tathā / jagajjālasahasrāṇi paramāṇvantareṣv api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भित्तौ नभसि पाषाणे ज्वालायाम् अनिले जले । सन्ति संसारलक्ष्याणि तिले तैलम् इवाखिले

bhittau nabhasi pāṣāṇe jvālāyām anile jale / santi saṃsāralakṣyāṇi tile tailam ivākhile

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्धम् एति यदा चेतस् तदा जीवो भवेच् चितिः । शुद्धा च सा सर्वगता तेन सम्मेलनम् मिथः

śuddham eti yadā cetas tadā jīvo bhavec citiḥ / śuddhā ca sā sarvagatā tena sammelanam mithaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषाम् पद्मजादीनां स्वसत्ताभ्रमपूरकः । जगद्दीर्घमहास्वप्नः स्वयम् अन्तः समुत्थितः

sarveṣām padmajādīnāṃ svasattābhramapūrakaḥ / jagaddīrghamahāsvapnaḥ svayam antaḥ samutthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्नात् स्वप्नान्तरं यान्ति काश्चिद् भूतपरम्पराः । तेनोपलम्भः कुड्यादाव् आसां दृढतरः स्थितः

svapnāt svapnāntaraṃ yānti kāścid bhūtaparamparāḥ / tenopalambhaḥ kuḍyādāv āsāṃ dṛḍhataraḥ sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् यत्र चिद् भावयति तत् तत्राशु भवत्य् अलम् । तया स्वप्ने ःपि यद् दृष्टं तत्काले सत्यम् एव तत्

yad yatra cid bhāvayati tat tatrāśu bhavaty alam / tayā svapne ḥpi yad dṛṣṭaṃ tatkāle satyam eva tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिदणोर् अन्तरे सन्ति समस्तानुभवाणवः । यथा बीजान्तरे पत्त्रलतापुष्पफलाणवः

cidaṇor antare santi samastānubhavāṇavaḥ / yathā bījāntare pattralatāpuṣpaphalāṇavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमाणुं जगद् अन्तर् धत्ते चित्परमाणुकः । लीनम् आकाशम् आकाशे द्वैतैक्यभ्रमम् उत्सृज

paramāṇuṃ jagad antar dhatte citparamāṇukaḥ / līnam ākāśam ākāśe dvaitaikyabhramam utsṛja

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशकालक्रियाद्याख्यैः स्वैर् एवाणुभिर् एव चित् । अणून् अनुभवत्य् अन्तर् इतराणोर् असम्भवात्

deśakālakriyādyākhyaiḥ svair evāṇubhir eva cit / aṇūn anubhavaty antar itarāṇor asambhavāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयं सर्वस्य कचितः स्वच्छश् चिदणुषण्डकः । ब्रह्मादेः कीटनिष्ठस्य देहदृष्ट्यानुभावितः

svayaṃ sarvasya kacitaḥ svacchaś cidaṇuṣaṇḍakaḥ / brahmādeḥ kīṭaniṣṭhasya dehadṛṣṭyānubhāvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कचितं किञ्चिद् एवेह वस्तुतस् तु न किञ्चन । स्वयं स्वत्वं स्वादयन्ते द्वैतं चित्परमाणवः

kacitaṃ kiñcid eveha vastutas tu na kiñcana / svayaṃ svatvaṃ svādayante dvaitaṃ citparamāṇavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयम् प्रकचति स्फारदेहश् चिदणुषण्डकः । नेत्रादिकुसुमद्वारैः संविदामोदम् उद्गिरन्

svayam prakacati sphāradehaś cidaṇuṣaṇḍakaḥ / netrādikusumadvāraiḥ saṃvidāmodam udgiran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्पश्यतीतरान् कश्चिद् बहीरूपेण चिद्घनान् । सर्वगत्वाद् अनाशत्वाद् दृश्यबीजस्य वै चितेः

sampaśyatītarān kaścid bahīrūpeṇa cidghanān / sarvagatvād anāśatvād dṛśyabījasya vai citeḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर् एवाखिलं कश्चित् पश्यत्य् अविकलं जगत् । तत्रातिकालं कलनाद् उन्मज्जति निमज्जति

antar evākhilaṃ kaścit paśyaty avikalaṃ jagat / tatrātikālaṃ kalanād unmajjati nimajjati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्नात् स्वप्नान्तरं तत्र तथा पश्यन् पुनः पुनः । मिथ्यावटेषु लुठितः शिलेव शिखरच्युता

svapnāt svapnāntaraṃ tatra tathā paśyan punaḥ punaḥ / mithyāvaṭeṣu luṭhitaḥ śileva śikharacyutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचित् सम्मीलिताः केचिद् आत्मन्य् एव भ्रमे स्थिताः । मग्नाः स्वसंविद्रसतः स्फुरन्तो देहिषण्डकाः

kecit sammīlitāḥ kecid ātmany eva bhrame sthitāḥ / magnāḥ svasaṃvidrasataḥ sphuranto dehiṣaṇḍakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुर्यावस्थाविष्टान् कथयति स्वयम् अन्तः प्रपश्यन्ति ये जगज्जीवसम्भ्रमम् । तैः कैश्चित् तत् तथा दृश्यम् असत्स्वप्नवद् आश्रितम्

turyāvasthāviṣṭān kathayati svayam antaḥ prapaśyanti ye jagajjīvasambhramam / taiḥ kaiścit tat tathā dṛśyam asatsvapnavad āśritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वात्मत्वात् स्वभावस्य तद् दृश्यं सत्यम् आत्मनि । सर्वगो विद्यते यत्र तत्र सर्वम् उदेति हि

sarvātmatvāt svabhāvasya tad dṛśyaṃ satyam ātmani / sarvago vidyate yatra tatra sarvam udeti hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवान्तः प्रतिभासस्य सर्गस्य पुनर् अन्तरे । जीवषण्ड उदेत्य् उच्चैस् तस्यान्तर् इतरो ःपि च

jīvāntaḥ pratibhāsasya sargasya punar antare / jīvaṣaṇḍa udety uccais tasyāntar itaro ḥpi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवान्तर् जायते जीवस् तस्यान्तर् अपि जीवकः । सर्वत्र रम्भादलवज् जीवबीजम् प्रजीवति

jīvāntar jāyate jīvas tasyāntar api jīvakaḥ / sarvatra rambhādalavaj jīvabījam prajīvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृश्यबुद्धिपरावृद्धि समम् एतद् अनन्तकम् । हेम्नीव कटकादित्वम् परिज्ञप्त्यैव नश्यति

dṛśyabuddhiparāvṛddhi samam etad anantakam / hemnīva kaṭakāditvam parijñaptyaiva naśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विचारो यस्य नोदेति को ःहं किम् इदम् इत्य् अलम् । तस्याद्यन्ताविमुक्तो ःसौ दीर्घो जीवज्वरभ्रमः

vicāro yasya nodeti ko ḥhaṃ kim idam ity alam / tasyādyantāvimukto ḥsau dīrgho jīvajvarabhramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विचारः फलितस् तस्य विज्ञेयो यस्य सन्मतेः । दिनानुदिनम् आयाति तानवम् भोगगृध्नुता

vicāraḥ phalitas tasya vijñeyo yasya sanmateḥ / dinānudinam āyāti tānavam bhogagṛdhnutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा देहोपयुक्तं हि करोत्य् आरोग्यम् औषधम् । तथेन्द्रियजये न्यस्तो विवेकः फलितो भवेत्

yathā dehopayuktaṃ hi karoty ārogyam auṣadham / tathendriyajaye nyasto vivekaḥ phalito bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवेको ःस्ति वचस्य् एव चित्रे ःग्निर् इव भास्वरः । यस्य तेन परित्यक्ता दुःखायैव विवेकिता

viveko ḥsti vacasy eva citre ḥgnir iva bhāsvaraḥ / yasya tena parityaktā duḥkhāyaiva vivekitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा स्पर्शेन पवनः सत्ताम् आयाति नो गिरा । तथेच्छातानवेनैव विवेको ःस्येति बुध्यते

yathā sparśena pavanaḥ sattām āyāti no girā / tathecchātānavenaiva viveko ḥsyeti budhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रामृतं नामृतम् एव विद्धि चित्रानलं नानलम् एव विद्धि । चित्रे ःङ्गना नूनम् अनङ्गनैव वाचा विवेकस् त्व् अविवेक एव

citrāmṛtaṃ nāmṛtam eva viddhi citrānalaṃ nānalam eva viddhi / citre ḥṅganā nūnam anaṅganaiva vācā vivekas tv aviveka eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनः कीदृक् पुरुषो विवेकी अस्त्य् । अत्र सर्गान्तश्लोकेनाह पूर्वं विवेकेन तनुत्वम् एति रागो ःथ वैरं च समूलम् एव । पश्चात् परिक्षीयत एव यत्र स पावनस् तत्र विवेकितास्ति

punaḥ kīdṛk puruṣo vivekī asty | atra sargāntaślokenāha pūrvaṃ vivekena tanutvam eti rāgo ḥtha vairaṃ ca samūlam eva / paścāt parikṣīyata eva yatra sa pāvanas tatra vivekitāsti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.