Library·Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika·4·4.29
इति श्रीभास्करकण्ठविरचितायां श्रीमोक्षोपायटीकायां स्थितिप्रकरणे अष्टाविंशः सर्गः ॥२८॥ युद्धम् उपसंहरति एवम्प्रायाकुलारम्भैर् असुरैर् असुहारिभिः । महासाहससंरब्धैर् आरब्धमरणै रणैः
iti śrībhāskarakaṇṭhaviracitāyāṃ śrīmokṣopāyaṭīkāyāṃ sthitiprakaraṇe aṣṭāviṃśaḥ sargaḥ ||28|| yuddham upasaṃharati evamprāyākulārambhair asurair asuhāribhiḥ / mahāsāhasasaṃrabdhair ārabdhamaraṇai raṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माययाथ विवादेन सन्धिना विग्रहेण च । पलायनेन धैर्येण च्छद्मनोपायनेन च
māyayātha vivādena sandhinā vigraheṇa ca / palāyanena dhairyeṇa cchadmanopāyanena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्पण्येनास्त्रयुद्धेन स्वान्तर्धानैश् च भूरिशः । कृतः स समरो देवैस् त्रिंशद् वर्षाणि पञ्च च
kārpaṇyenāstrayuddhena svāntardhānaiś ca bhūriśaḥ / kṛtaḥ sa samaro devais triṃśad varṣāṇi pañca ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षाणि दिवसान् मासान् दशाष्टौ पञ्च सप्त च । वर्षाणि पेतुर् वृक्षाग्निहेत्यम्ब्वशनिभूभृताम्
varṣāṇi divasān māsān daśāṣṭau pañca sapta ca / varṣāṇi petur vṛkṣāgnihetyambvaśanibhūbhṛtām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतावता तु कालेन दृढाभ्यासाद् अहङ्कृतेः । दामादयो ःहम् इत्य् आस्थां जगृहुर् ग्रस्तचेतसः
etāvatā tu kālena dṛḍhābhyāsād ahaṅkṛteḥ / dāmādayo ḥham ity āsthāṃ jagṛhur grastacetasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैकट्यातिशयाद् यद्वद् दर्पणम् बिम्बवद् भवेत् । अभ्यासातिशयात् तद्वत् ते ःप्य् अहङ्कारितां गताः
naikaṭyātiśayād yadvad darpaṇam bimbavad bhavet / abhyāsātiśayāt tadvat te ḥpy ahaṅkāritāṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्वद् दूरतरं वस्तु नादर्शे प्रतिबिम्बते । पदार्थवासना तद्वद् अनभ्यासान् न जायते
yadvad dūrataraṃ vastu nādarśe pratibimbate / padārthavāsanā tadvad anabhyāsān na jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा दामादयो जाता जाताहङ्कारवासनाः । तदा मे जीवितम् मे ःर्थ इति दैन्यम् उपागमन्
yadā dāmādayo jātā jātāhaṅkāravāsanāḥ / tadā me jīvitam me ḥrtha iti dainyam upāgaman
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भयवासनया ग्रस्ता मोहवासनया हताः । आशापाशनिबद्धास् ते ततः कृपणतां गताः
bhayavāsanayā grastā mohavāsanayā hatāḥ / āśāpāśanibaddhās te tataḥ kṛpaṇatāṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ननु ततः किं तेषां सम्पन्नम् इत्य् । अत्राह मुधैव ह्य् अनहङ्कारैर् ममत्वम् उपकल्पितम् । रज्ज्वाम् भुजङ्गत्वम् इव दामव्यालकटैस् ततः
nanu tataḥ kiṃ teṣāṃ sampannam ity | atrāha mudhaiva hy anahaṅkārair mamatvam upakalpitam / rajjvām bhujaṅgatvam iva dāmavyālakaṭais tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममत्वम् एव कथयति आपादमस्तकं देहलतेयम् भवतु स्थिरा । ममेति तृष्णाकृपणा दीनतां ते समाययुः
mamatvam eva kathayati āpādamastakaṃ dehalateyam bhavatu sthirā / mameti tṛṣṇākṛpaṇā dīnatāṃ te samāyayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थिरीभवतु मे देहः सुखायास्तु धनम् मम । इति बद्धधियां तेषां धैर्यम् अन्तर्धिम् आययौ
sthirībhavatu me dehaḥ sukhāyāstu dhanam mama / iti baddhadhiyāṃ teṣāṃ dhairyam antardhim āyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवासनत्वाद् वपुषाम् अनास्थत्वात् सुरद्विषाम् । याभूत् प्रहारपरता मार्जितैवाशु साभवत्
avāsanatvād vapuṣām anāsthatvāt suradviṣām / yābhūt prahāraparatā mārjitaivāśu sābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं स्थिरा जगत्य् अस्मिन् भवेम इति चिन्तया । वेधिता दीनतां जग्मुः पद्मा इव निरम्भसः
kathaṃ sthirā jagaty asmin bhavema iti cintayā / vedhitā dīnatāṃ jagmuḥ padmā iva nirambhasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां त्व् अर्थान्नपानेषु स्वाहङ्कृतिमतां रतिः । बभूव भवभावस्था भीषणा भवभागिनी
teṣāṃ tv arthānnapāneṣu svāhaṅkṛtimatāṃ ratiḥ / babhūva bhavabhāvasthā bhīṣaṇā bhavabhāginī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तस्मिन् रणे भीत्या सापेक्षत्वम् उपाययुः । मत्तेभगणसंरब्धा वने हरिणका इव
atha tasmin raṇe bhītyā sāpekṣatvam upāyayuḥ / mattebhagaṇasaṃrabdhā vane hariṇakā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सापेक्षत्वम् एव स्पष्टयति मरिष्यामो मरिष्याम इति चिन्ताहताशयाः । मन्दम् मन्दं किल भ्रेमुः कुपितैरावणे रणे
sāpekṣatvam eva spaṣṭayati mariṣyāmo mariṣyāma iti cintāhatāśayāḥ / mandam mandaṃ kila bhremuḥ kupitairāvaṇe raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीरैकार्थिनां तेषाम् भीतानाम् मरणाद् इति । अल्पसत्त्वतया मूर्ध्नि कृतम् आपत्प्रदम् पदम्
śarīraikārthināṃ teṣām bhītānām maraṇād iti / alpasattvatayā mūrdhni kṛtam āpatpradam padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ प्रम्लानसत्त्वास् ते हन्तुम् अग्रगतम् भटम् । न शेकुर् इन्धनक्षीणा हविर् दग्धुम् इवाग्नयः
atha pramlānasattvās te hantum agragatam bhaṭam / na śekur indhanakṣīṇā havir dagdhum ivāgnayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विबुधानाम् प्रहरतां सुदम्यताम् उपागताः । क्षतविक्षतसर्वाङ्गास् तस्थुः सामान्यवद् भटाः
vibudhānām praharatāṃ sudamyatām upāgatāḥ / kṣatavikṣatasarvāṅgās tasthuḥ sāmānyavad bhaṭāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुनात्र किम् उक्तेन मरणाद् भीतचेतसः । दैत्या देवेषु वल्गत्सु दुद्रुवुः समराजिरात्
bahunātra kim uktena maraṇād bhītacetasaḥ / daityā deveṣu valgatsu dudruvuḥ samarājirāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु द्रवत्सु सर्वेषु सर्वतो दानवाद्रिषु । दामव्यालकटाख्येषु विख्यातेष्व् असुरालये
teṣu dravatsu sarveṣu sarvato dānavādriṣu / dāmavyālakaṭākhyeṣu vikhyāteṣv asurālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्दैत्यसैन्यम् अपतत् खाद् विद्रुतम् इतस् ततः । कल्पान्तपवनाधूतं ताराजालम् इवाभितः
taddaityasainyam apatat khād vidrutam itas tataḥ / kalpāntapavanādhūtaṃ tārājālam ivābhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुत्रापतद् इत्य् अपेक्षायाम् आह अमराचलकुञ्जेषु शिखराणां शिलासु च । तटेषु वारिराशीनाम् पयोदपटलेषु च
kutrāpatad ity apekṣāyām āha amarācalakuñjeṣu śikharāṇāṃ śilāsu ca / taṭeṣu vārirāśīnām payodapaṭaleṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सागरावर्तगर्तेषु श्वभ्रेष्व् अथ सरित्सु च । जङ्गलेषु दिगन्तेषु ज्वलत्सु विपिनेषु च
sāgarāvartagarteṣu śvabhreṣv atha saritsu ca / jaṅgaleṣu diganteṣu jvalatsu vipineṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्रणोत्सन्नकोशेषु ग्रामेषु नगरेषु च । अटवीषूग्रयक्षासु मरुषूद्यद्दवाग्निषु
tadraṇotsannakośeṣu grāmeṣu nagareṣu ca / aṭavīṣūgrayakṣāsu maruṣūdyaddavāgniṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकालोकाचलान्तेषु पर्वतेषु ह्रदेषु च । अन्ध्रद्रमिडकाश्मीरपारसीकपुरेषु च
lokālokācalānteṣu parvateṣu hradeṣu ca / andhradramiḍakāśmīrapārasīkapureṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाम्भोधितरङ्गासु गङ्गाजलघटासु च । द्वीपान्तरेषु दूरेषु जम्बुषण्डलतासु च
nānāmbhodhitaraṅgāsu gaṅgājalaghaṭāsu ca / dvīpāntareṣu dūreṣu jambuṣaṇḍalatāsu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतः पर्वताकाराः पतितास् ते ःसुरालयः । विस्फोटिताङ्गचरणा विभिन्नकरबाहवः
sarvataḥ parvatākārāḥ patitās te ḥsurālayaḥ / visphoṭitāṅgacaraṇā vibhinnakarabāhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाखालग्नान्त्रतन्त्रीका मुक्तरक्तवहच्छटाः । व्यस्ताङ्गखुरमूर्धानो निष्क्रान्तकुपितेक्षणाः
śākhālagnāntratantrīkā muktaraktavahacchaṭāḥ / vyastāṅgakhuramūrdhāno niṣkrāntakupitekṣaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वायुधा वलनावेगच्छिन्नकङ्कटहेतयः । दूरापातविपर्यस्तपतन्नानाविधांशुकाः
svāyudhā valanāvegacchinnakaṅkaṭahetayaḥ / dūrāpātaviparyastapatannānāvidhāṃśukāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कण्ठलग्नशिरस्त्राणखटत्कारोग्रभीतयः । शिलाशितशिखाप्रोतदेहभागावलम्बिनः
kaṇṭhalagnaśirastrāṇakhaṭatkārograbhītayaḥ / śilāśitaśikhāprotadehabhāgāvalambinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शल्मल्यग्रदृढापातप्रोतकङ्कटशङ्कवः । सुशिलाफलकास्फालशतधाशीर्णमस्तकाः
śalmalyagradṛḍhāpātaprotakaṅkaṭaśaṅkavaḥ / suśilāphalakāsphālaśatadhāśīrṇamastakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्गान्तश्लोकेन समाप्तिं करोति सर्व एव सकलासु सशस्त्राः पातमात्रसमनन्तरम् एव । दिक्षु नाशम् अगमन्न् असुरेन्द्राः पांसवो ःम्बुधिगताः पयसीव
sargāntaślokena samāptiṃ karoti sarva eva sakalāsu saśastrāḥ pātamātrasamanantaram eva / dikṣu nāśam agamann asurendrāḥ pāṃsavo ḥmbudhigatāḥ payasīva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचित् प्रथमं व्योम प्रतिष्ठाम् उपगच्छति । ततः प्रजायते ब्रह्मा व्योमजो ऽसौ प्रजापतिः
kadācit prathamaṃ vyoma pratiṣṭhām upagacchati / tataḥ prajāyate brahmā vyomajo 'sau prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचित् प्रथमं वायुः प्रतिष्ठाम् उपगच्छति । ततः प्रजायते ब्रह्मा वायुजो ऽसौ प्रजापतिः
kadācit prathamaṃ vāyuḥ pratiṣṭhām upagacchati / tataḥ prajāyate brahmā vāyujo 'sau prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचित् प्रथमं वारि स्फारताम् अधिगच्छति । ततः प्रजायते ब्रह्मा जलजो ऽसौ प्रजापतिः
kadācit prathamaṃ vāri sphāratām adhigacchati / tataḥ prajāyate brahmā jalajo 'sau prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचित् प्रथमं पृथ्वी स्फारताम् अधिगच्छति । ततः प्रजायते ब्रह्मा पार्थिवो ऽसौ प्रजापतिः
kadācit prathamaṃ pṛthvī sphāratām adhigacchati / tataḥ prajāyate brahmā pārthivo 'sau prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति चत्वारि सम्पीड्य पञ्चमं वर्धते यदा । तदा तज्जतयैवेशः कुरुते जागतीं क्रियाम्
iti catvāri sampīḍya pañcamaṃ vardhate yadā / tadā tajjatayaiveśaḥ kurute jāgatīṃ kriyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचिद् अप्सु वायौ वा सुस्फारे वापि तेजसि । स्वयं सम्पद्यते कश्चित् पुमान् प्रकृतिभावतः
kadācid apsu vāyau vā susphāre vāpi tejasi / svayaṃ sampadyate kaścit pumān prakṛtibhāvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याथ पुंसो वदनात् कदाचिज् जायते पदात् । कदाचिद् अंसात् पृष्ठाद् वा कदाचिल् लोचनात् करात्
tasyātha puṃso vadanāt kadācij jāyate padāt / kadācid aṃsāt pṛṣṭhād vā kadācil locanāt karāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचित् पुरुषस्यास्य नाभेः पद्मः प्रजायते । तस्मिन् सञ्चरते ब्रह्मा पद्मजो ऽसौ प्रकीर्तितः
kadācit puruṣasyāsya nābheḥ padmaḥ prajāyate / tasmin sañcarate brahmā padmajo 'sau prakīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मायेयं स्वप्नवद् भ्रान्तिर् मिथ्यारचितचक्रिका । मनोराज्यरुचिर् लोला सलिलावृत्तिसुन्दरी
māyeyaṃ svapnavad bhrāntir mithyāracitacakrikā / manorājyarucir lolā salilāvṛttisundarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किम् इवास्यां वद ज्ञप्तौ कथं सम्भवतीह नो । न चेद् बालमनोराज्यम् इदं पर्यनुयुज्यते
kim ivāsyāṃ vada jñaptau kathaṃ sambhavatīha no / na ced bālamanorājyam idaṃ paryanuyujyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचिद् अम्बरे शुद्धे मनस्तत्त्वानुरञ्जनात् । सौवर्णं ब्रह्मगर्भं च स्वयम् अण्डं प्रवर्तते
kadācid ambare śuddhe manastattvānurañjanāt / sauvarṇaṃ brahmagarbhaṃ ca svayam aṇḍaṃ pravartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचिद् एष पुरुषो वीर्यं सृजति वारिणि । तस्मात् प्रजायते पद्मं ब्रह्माण्डम् अथ वा महत्
kadācid eṣa puruṣo vīryaṃ sṛjati vāriṇi / tasmāt prajāyate padmaṃ brahmāṇḍam atha vā mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् प्रजायते ब्रह्मा कदाचिद् भास्करो ह्य् असौ । कदाचिद् वरुणो ब्रह्मा कदाचिद् वायुर् अब्जजः
tasmāt prajāyate brahmā kadācid bhāskaro hy asau / kadācid varuṇo brahmā kadācid vāyur abjajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् अन्तर्विहीनासु विचित्रास्व् इह सृष्टिषु । विचित्रोत्पत्तयो राम ब्रह्मणो विविधा गताः
evam antarvihīnāsu vicitrāsv iha sṛṣṭiṣu / vicitrotpattayo rāma brahmaṇo vividhā gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निदर्शनार्थं सृष्टेस् तु मयैकस्य प्रजापतेः । भवते कथितोत्पत्तिर् अस्येवान्यस्य वानघ
nidarśanārthaṃ sṛṣṭes tu mayaikasya prajāpateḥ / bhavate kathitotpattir asyevānyasya vānagha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोविजृम्भणम् अयं संसार इति सन्मते । सम्बोधनाय भवतस् सृष्टिक्रम उदाहृतः
manovijṛmbhaṇam ayaṃ saṃsāra iti sanmate / sambodhanāya bhavatas sṛṣṭikrama udāhṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तास् सात्त्विकीप्रभृतयो जातयस् त्व् इत्थम् आगताः । इति ते कथनायैष सृष्टिक्रम उदाहृतः
tās sāttvikīprabhṛtayo jātayas tv ittham āgatāḥ / iti te kathanāyaiṣa sṛṣṭikrama udāhṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनस् सृष्टिः पुनर् नाशः पुनर् दुःखं पुनस् सुखम् । पुनर् अज्ञाः पुनस् तज्ज्ञा बन्धमोक्षदृशौ पुनः
punas sṛṣṭiḥ punar nāśaḥ punar duḥkhaṃ punas sukham / punar ajñāḥ punas tajjñā bandhamokṣadṛśau punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः पुनस् सृष्टिकराः पीतस्नेहदशाभृतः । दीपा इव कृतालोकाः प्रशाम्यन्त्य् उद्भवन्ति च
punaḥ punas sṛṣṭikarāḥ pītasnehadaśābhṛtaḥ / dīpā iva kṛtālokāḥ praśāmyanty udbhavanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहोत्पत्तौ विनाशे च दीपानां ब्रह्मणाम् अपि । कालेनाधिकतां त्यक्त्वा नाशे भेदो न कश्चन
dehotpattau vināśe ca dīpānāṃ brahmaṇām api / kālenādhikatāṃ tyaktvā nāśe bhedo na kaścana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः कृतं पुनस् त्रेता पुनश् च द्वापरः कलिः । पुनर् आवर्तते सर्वं चक्रावर्तेहया जगत्
punaḥ kṛtaṃ punas tretā punaś ca dvāparaḥ kaliḥ / punar āvartate sarvaṃ cakrāvartehayā jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर् मन्वन्तरारम्भाः पुनः कल्पपरम्पराः । पुनः पुनः कार्यदशाः प्रातः प्रातर् अहर् यथा
punar manvantarārambhāḥ punaḥ kalpaparamparāḥ / punaḥ punaḥ kāryadaśāḥ prātaḥ prātar ahar yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकालोककलाकालकलनाकलितान्तरम् । पुनः पुनर् इदं सर्वं न किञ्चन पुनः पुनः
lokālokakalākālakalanākalitāntaram / punaḥ punar idaṃ sarvaṃ na kiñcana punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनाहते प्रतप्ते ऽयःपिण्डे ऽनलकणा इव । इमे भावास् स्थिता नित्यं चिदाकाशे स्वभावतः
anāhate pratapte 'yaḥpiṇḍe 'nalakaṇā iva / ime bhāvās sthitā nityaṃ cidākāśe svabhāvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचिद् अनभिव्यक्तं कदाचिद् व्यक्तिम् आगतम् । इदम् अस्ति परे तत्त्वे सर्वं वृक्ष इवार्तवम्
kadācid anabhivyaktaṃ kadācid vyaktim āgatam / idam asti pare tattve sarvaṃ vṛkṣa ivārtavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्स्पन्द एव सर्वात्मा सर्वदैवेदृशाकृतिः । यद् अस्माज् जायते सर्गो द्वीन्दुत्वम् इव लोचनात्
citspanda eva sarvātmā sarvadaivedṛśākṛtiḥ / yad asmāj jāyate sargo dvīndutvam iva locanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चितस् सर्वास् समायान्ति सन्ततास् सृष्टिदृष्टयः । तत्स्था एवाप्य् अतत्स्थाभाश् चन्द्राद् इव मरीचयः
citas sarvās samāyānti santatās sṛṣṭidṛṣṭayaḥ / tatsthā evāpy atatsthābhāś candrād iva marīcayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कदाचन संसारः किलायं नाम सर्वदा । सर्वशक्ताव् असंसारशक्तिता विद्यते यतः
na kadācana saṃsāraḥ kilāyaṃ nāma sarvadā / sarvaśaktāv asaṃsāraśaktitā vidyate yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चैवेदं कदाचित् तु साधो जगद् अनीदृशम् । सर्वशक्तौ हि संसारशक्तिता विद्यते यतः
na caivedaṃ kadācit tu sādho jagad anīdṛśam / sarvaśaktau hi saṃsāraśaktitā vidyate yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाकल्पावधिं कालम् असंसारितयेद्धया । न भविष्यति संसार इदानीम् इति युज्यते
mahākalpāvadhiṃ kālam asaṃsāritayeddhayā / na bhaviṣyati saṃsāra idānīm iti yujyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञदृष्ट्या सर्वम् एवेदं ब्रह्मैवेति महामते । नास्ति संसार इत्य् एतद् उपपद्यत एव नः
jñadṛṣṭyā sarvam evedaṃ brahmaiveti mahāmate / nāsti saṃsāra ity etad upapadyata eva naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञदृष्ट्या त्व् अविच्छिन्नसंसारित्वाद् अनारतम् । नित्या संसारमायेयम् इत्य् अस्यैवोपपद्यते
ajñadṛṣṭyā tv avicchinnasaṃsāritvād anāratam / nityā saṃsāramāyeyam ity asyaivopapadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः पुनश् च भावित्वान् न कदाचिद् अनीदृशम् । जगद् इत्य् एतद् अप्य् उक्तं न मृषा रघुनन्दन
punaḥ punaś ca bhāvitvān na kadācid anīdṛśam / jagad ity etad apy uktaṃ na mṛṣā raghunandana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनारतं पतद्भूता दिशो दृष्ट्वा विनश्वरीः । विनाशीदं जगत् सर्वम् इति किं नोपपद्यते
anārataṃ patadbhūtā diśo dṛṣṭvā vinaśvarīḥ / vināśīdaṃ jagat sarvam iti kiṃ nopapadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वदोदितचन्द्रार्का दिशो दृष्ट्वा स्थिराचलाः । अविनाशि जगत् सर्वम् इत्य् अप्य् अवितथोपमम्
sarvadoditacandrārkā diśo dṛṣṭvā sthirācalāḥ / avināśi jagat sarvam ity apy avitathopamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तद् अस्ति न यत् तस्मिन्न् एकस्मिन् विततात्मनि । सङ्कल्पकलनाजालम् अनाख्ये नोपपद्यते
na tad asti na yat tasminn ekasmin vitatātmani / saṅkalpakalanājālam anākhye nopapadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः पुनर् इदं सर्वं पुनर् मरणजन्मनी । पुनस् सुखं पुनर् दुःखं पुनः करणकर्मणी
punaḥ punar idaṃ sarvaṃ punar maraṇajanmanī / punas sukhaṃ punar duḥkhaṃ punaḥ karaṇakarmaṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर् आशाः पुनर् व्योम पुनस् साम्बुधयो ऽद्रयः । अभ्युदेति पुनस् सृष्टिश् शश्वद् अर्कप्रभा यथा
punar āśāḥ punar vyoma punas sāmbudhayo 'drayaḥ / abhyudeti punas sṛṣṭiś śaśvad arkaprabhā yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर् दैत्याः पुनर् देवाः पुनर् लोकान्तरक्रमः । पुनस् स्वर्गापवर्गेहा पुनर् इन्द्रः पुनश् शशी
punar daityāḥ punar devāḥ punar lokāntarakramaḥ / punas svargāpavargehā punar indraḥ punaś śaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर् नारायणो देवः पुनर् मनुसुतादयः । पुनर् आशाश् चलच्चारुचन्द्रार्कवरुणानिलाः
punar nārāyaṇo devaḥ punar manusutādayaḥ / punar āśāś calaccārucandrārkavaruṇānilāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमेरुकर्णिका कान्तऋक्षकेसरशालिनी । फुल्लस्फीतोदरोदेति रोदसीनलिनी पुनः
sumerukarṇikā kāntaṛkṣakesaraśālinī / phullasphītodarodeti rodasīnalinī punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्योमकाननम् आक्रम्य वल्गत्य् अंशुनखोत्करैः । तमःकरिघटा भेत्तुं पुनर् भास्करकेसरी
vyomakānanam ākramya valgaty aṃśunakhotkaraiḥ / tamaḥkarighaṭā bhettuṃ punar bhāskarakesarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर् इन्दुश् चलच्चूतमञ्जरीसुन्दरैः करैः । करोत्य् अमृतम् आह्लादं दिग्वधूमुखमण्डनम्
punar induś calaccūtamañjarīsundaraiḥ karaiḥ / karoty amṛtam āhlādaṃ digvadhūmukhamaṇḍanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनस् स्वर्गतरोः पुण्यक्षयवातसमीरिताः । पतन्तीह विनुन्नाङ्गाः पुण्यकृत्फलपालयः
punas svargataroḥ puṇyakṣayavātasamīritāḥ / patantīha vinunnāṅgāḥ puṇyakṛtphalapālayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः कार्यक्रियापक्षैस् संसारारम्भनामकम् । किञ्चित् पटपटं कृत्वा याति कालकपिञ्जलः
punaḥ kāryakriyāpakṣais saṃsārārambhanāmakam / kiñcit paṭapaṭaṃ kṛtvā yāti kālakapiñjalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर् इन्द्रालिके याते राज्यम् आस्वाद्य केसरम् । आयात्य् अपरदेवेन्द्रषट्पदस् स्वर्गपङ्कजम्
punar indrālike yāte rājyam āsvādya kesaram / āyāty aparadevendraṣaṭpadas svargapaṅkajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः कालं कृतापूतं कलुषीकुरुते कलिः । सचक्रिणम् इवाम्भोधिं प्रवृद्धो ऽवकरानिलः
punaḥ kālaṃ kṛtāpūtaṃ kaluṣīkurute kaliḥ / sacakriṇam ivāmbhodhiṃ pravṛddho 'vakarānilaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः कालकुलालेन कृतभूतशरावकम् । चक्रम् आवर्तते वेगाद् अजस्रं कालनामकम्
punaḥ kālakulālena kṛtabhūtaśarāvakam / cakram āvartate vegād ajasraṃ kālanāmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर् नीरसताम् एति जगद् ध्वस्तशुभस्थिति । अभ्याशीभूतकल्पान्तं संशुष्कम् इव काननम्
punar nīrasatām eti jagad dhvastaśubhasthiti / abhyāśībhūtakalpāntaṃ saṃśuṣkam iva kānanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर् अर्कगणांश्वग्निदग्धानन्तकलेवरम् । सर्वभूतास्थिसम्पूर्णं जगद् एति श्मशानताम्
punar arkagaṇāṃśvagnidagdhānantakalevaram / sarvabhūtāsthisampūrṇaṃ jagad eti śmaśānatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः कुलाचलाकारपुष्करावर्तवर्षणैः । नृत्यद्भस्मबृहत्फेनां यात्य् एकार्णवतां जगत्
punaḥ kulācalākārapuṣkarāvartavarṣaṇaiḥ / nṛtyadbhasmabṛhatphenāṃ yāty ekārṇavatāṃ jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनस् संशान्तवाय्वम्बु रिक्तं सकलवस्तुभिः । तदपूर्वम् इवाकाशं जगद् आयाति शून्यताम्
punas saṃśāntavāyvambu riktaṃ sakalavastubhiḥ / tadapūrvam ivākāśaṃ jagad āyāti śūnyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः कतिपया भुक्त्वा समास् समरसाशयः । जीवितं जीर्णया तन्वा ब्रह्माध्यात्मनि लीयते
punaḥ katipayā bhuktvā samās samarasāśayaḥ / jīvitaṃ jīrṇayā tanvā brahmādhyātmani līyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर् अन्येन कालेन तथैव जगतां गणम् । मनस् तनोति वै शून्ये गन्धर्वो नगरं यथा
punar anyena kālena tathaiva jagatāṃ gaṇam / manas tanoti vai śūnye gandharvo nagaraṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनस् सर्गसमारम्भः पुनः प्रलयसम्भवः । सर्वं पुनर् इदं राम चक्रवत् परिवर्तते
punas sargasamārambhaḥ punaḥ pralayasambhavaḥ / sarvaṃ punar idaṃ rāma cakravat parivartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किम् एतस्मिन् महामायाडम्बरे दीर्घशम्बरे । राम सत्यम् असत्यं वा निर्णीय यद् इहोच्यते
kim etasmin mahāmāyāḍambare dīrghaśambare / rāma satyam asatyaṃ vā nirṇīya yad ihocyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दाशूराख्यायिकेवेयं राम संसारचक्रिका । कल्पनारचिताकारा वस्तुशून्या तु वस्तुतः
dāśūrākhyāyikeveyaṃ rāma saṃsāracakrikā / kalpanāracitākārā vastuśūnyā tu vastutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविरलम् इदम् आततं विकल्पैर् असदुदिताकृतिभिर् द्विचन्द्रकल्पैः । विरचितम् असता तु यन् न सत् तज् जगद् इह तेन विमूढता किमुत्था
aviralam idam ātataṃ vikalpair asaduditākṛtibhir dvicandrakalpaiḥ / viracitam asatā tu yan na sat taj jagad iha tena vimūḍhatā kimutthā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.