Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 4.42

अस्मिन् भगवति ब्रह्मण्य् अमलं पदम् आस्थिते । पितामहे महाबाहो कृतसर्गव्यवस्थितौ

asmin bhagavati brahmaṇy amalaṃ padam āsthite / pitāmahe mahābāho kṛtasargavyavasthitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगज्जीर्णारघट्टे ऽस्मिन् वहति स्वव्यवस्थया । विप्रोतभूतघटया रज्ज्वा जीविततृष्णया

jagajjīrṇāraghaṭṭe 'smin vahati svavyavasthayā / viprotabhūtaghaṭayā rajjvā jīvitatṛṣṇayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोत्थेषु च जीवेषु विशत्सु भवपञ्जरम् । वासनालूनशीर्णेषु पयोराशिं पयस्स्व् इव

brahmottheṣu ca jīveṣu viśatsu bhavapañjaram / vāsanālūnaśīrṇeṣu payorāśiṃ payassv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगतेष्व् ईश्वराद् व्योमवातमध्यविवर्तिषु । मनस्स्व् अन्येषु वातान्ताल् लोलालातात् कणेष्व् इव

āgateṣv īśvarād vyomavātamadhyavivartiṣu / manassv anyeṣu vātāntāl lolālātāt kaṇeṣv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनारतं विनिर्यान्ति विशन्त्य् अन्ये तथाभितः । राम ब्रह्मणि जीवौघास् तरङ्गा इव वारिधौ

anārataṃ viniryānti viśanty anye tathābhitaḥ / rāma brahmaṇi jīvaughās taraṅgā iva vāridhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनाद्यन्तपदोत्पन्नाः कलनापदम् आगताः । भूताकाशं विशन्त्य् अन्ये धूमश्रिय इवाम्बुदम्

anādyantapadotpannāḥ kalanāpadam āgatāḥ / bhūtākāśaṃ viśanty anye dhūmaśriya ivāmbudam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकतां तत्र गच्छन्ति भूततन्मात्रमण्डलैः । मन्दारकुसुमामोदा यथा मधुरमारुतैः

ekatāṃ tatra gacchanti bhūtatanmātramaṇḍalaiḥ / mandārakusumāmodā yathā madhuramārutaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते तु तन्मात्रवातेन तत्प्राणत्वम् उपेयुषा । आक्रम्यन्ते प्रचण्डेन दैत्यौघेनामरा इव

te tu tanmātravātena tatprāṇatvam upeyuṣā / ākramyante pracaṇḍena daityaughenāmarā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतप्राणानिलोत्थेन तेन गन्धवहेन ते । निवेश्यन्ते शरीरेषु गन्धा घ्राणव्रणेष्व् इव

bhūtaprāṇānilotthena tena gandhavahena te / niveśyante śarīreṣu gandhā ghrāṇavraṇeṣv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषु भूतशरीरेषु जीवा गच्छन्ति वीर्यताम् । ततो जगति जायन्ते भवन्ति प्राणिनस् स्फुटाः

teṣu bhūtaśarīreṣu jīvā gacchanti vīryatām / tato jagati jāyante bhavanti prāṇinas sphuṭāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्ये धूमादिमार्गेण गर्भताम् एत्य देहिनाम् । प्राणिताम् उपगच्छन्ति चिरं स्थावरतां च वा

anye dhūmādimārgeṇa garbhatām etya dehinām / prāṇitām upagacchanti ciraṃ sthāvaratāṃ ca vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचित् पवनमार्गेण शालिकोटरशायिनः । वीर्यताम् एत्य जायन्ते विविधाः प्राणधर्मिणः

kecit pavanamārgeṇa śālikoṭaraśāyinaḥ / vīryatām etya jāyante vividhāḥ prāṇadharmiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काचिद् उत्पन्नमात्रैव राम जीवपरम्परा । तन्मात्रवलिता तावत् तिष्ठत्य् अम्बरकोटरे

kācid utpannamātraiva rāma jīvaparamparā / tanmātravalitā tāvat tiṣṭhaty ambarakoṭare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदेति यावद् भगवान् इन्दुर् उद्दाममण्डलः । क्षीराम्बुभिर् इवालोलैः प्लावयन् रश्मिभिर् जगत्

udeti yāvad bhagavān indur uddāmamaṇḍalaḥ / kṣīrāmbubhir ivālolaiḥ plāvayan raśmibhir jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तेष्व् अतिरम्येषु चन्द्ररश्मिषु सा पदम् । करोति विहगी लोला वृक्षाद् वृक्षान्तरेष्व् इव

tatas teṣv atiramyeṣu candraraśmiṣu sā padam / karoti vihagī lolā vṛkṣād vṛkṣāntareṣv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेभ्यो ऽपि चन्द्ररश्मिभ्यो विशत्य् ओषधिपल्लवान् । नवं कुमुदिनीषण्डं पद्मिनीभ्य इवालिनी

tebhyo 'pi candraraśmibhyo viśaty oṣadhipallavān / navaṃ kumudinīṣaṇḍaṃ padminībhya ivālinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयौषधिफलान्य् अन्तस् स्वादवन्ति भवन्त्य् अलम् । इक्षुनाल्यो रसेनेव यान्ति पीवरताम् अपि

tayauṣadhiphalāny antas svādavanti bhavanty alam / ikṣunālyo raseneva yānti pīvaratām api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलेषु तेषु बध्नाति पदम् इन्दुकरच्युता । जीवाली क्षीरपूर्णेषु मातृस्तनभरेष्व् इव

phaleṣu teṣu badhnāti padam indukaracyutā / jīvālī kṣīrapūrṇeṣu mātṛstanabhareṣv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताः फलावलयः पक्वा भक्ष्यन्ते यैश् शरीरिभिः । तेष्व् एव वीर्यम् आगत्य तिष्ठन्त्य् अप्रविबोधिताः

tāḥ phalāvalayaḥ pakvā bhakṣyante yaiś śarīribhiḥ / teṣv eva vīryam āgatya tiṣṭhanty apravibodhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसुप्तवासनाजाला जीवश्रीर् गर्भपञ्जरम् । अधितिष्ठति बीजश्रीस् सुप्तपत्त्रा यथा घटम्

prasuptavāsanājālā jīvaśrīr garbhapañjaram / adhitiṣṭhati bījaśrīs suptapattrā yathā ghaṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा काष्ठे स्थितो वह्निर् यथा मृदि घटस् स्थितः । यथा क्षीरे स्थितं सर्पिर् वीर्ये जीवस् तथा स्थितः

yathā kāṣṭhe sthito vahnir yathā mṛdi ghaṭas sthitaḥ / yathā kṣīre sthitaṃ sarpir vīrye jīvas tathā sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन क्रमयोगेन परागत्य महेश्वरात् । अदृष्टान्यशरीरश्रीर् जायते यो नरो भुवि

anena kramayogena parāgatya maheśvarāt / adṛṣṭānyaśarīraśrīr jāyate yo naro bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स हि सात्त्विकजातिस् स्याद् उदारव्यवहारवान् । तेनैव मोक्षभागी चेज् जन्मना तत् स सात्त्विकः

sa hi sāttvikajātis syād udāravyavahāravān / tenaiva mokṣabhāgī cej janmanā tat sa sāttvikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथेत्थं योनिम् आसाद्य भुक्त्वा जन्मपरम्पराम् । मोक्षार्थं प्राप्तजन्मा चेत् तत् स राजससात्त्विकः

athetthaṃ yonim āsādya bhuktvā janmaparamparām / mokṣārthaṃ prāptajanmā cet tat sa rājasasāttvikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाश्चात्यजन्मनः पुंसः क्रमं वक्ष्यामि ते ऽधुना । राम राजससत्त्वस्य मोक्षम् आयात्य् असौ यथा

pāścātyajanmanaḥ puṃsaḥ kramaṃ vakṣyāmi te 'dhunā / rāma rājasasattvasya mokṣam āyāty asau yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राथम्येन य आयातस् संसारम् अतिसात्त्विकः । स कदाचित् क्वचित् कश्चित् सम्भवत्य् अनघाकृते

prāthamyena ya āyātas saṃsāram atisāttvikaḥ / sa kadācit kvacit kaścit sambhavaty anaghākṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्भवन्तीह पुरुषा राम राजससात्त्विकाः । प्रविचार्यास् त एवातो गन्तव्यं चेह तद्दृशा

sambhavantīha puruṣā rāma rājasasāttvikāḥ / pravicāryās ta evāto gantavyaṃ ceha taddṛśā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राथम्येन समायाता ये पदात् परमात्मनः । दुर्लभाः पुरुषा राम ते महागुणशालिनः

prāthamyena samāyātā ye padāt paramātmanaḥ / durlabhāḥ puruṣā rāma te mahāguṇaśālinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये चान्ये विविधा मूका मूढास् तामसजातयः । तेषां स्थावरतुल्यानां किं तद् राम विचार्यते

ye cānye vividhā mūkā mūḍhās tāmasajātayaḥ / teṣāṃ sthāvaratulyānāṃ kiṃ tad rāma vicāryate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कतिपयाधिगतात्मभवान्तरः प्रकृतजन्मनि लभ्यमहापदः । अयम् इह प्रविचारणयोग्यताम् अनुगतो ननु राजससात्त्विकः

katipayādhigatātmabhavāntaraḥ prakṛtajanmani labhyamahāpadaḥ / ayam iha pravicāraṇayogyatām anugato nanu rājasasāttvikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.