Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 5.20

कः पिता किं च वा मित्रं का माता के च बन्धवः । स्वबुद्ध्यैवावधूयन्ते वात्यया जनपांसवः

kaḥ pitā kiṃ ca vā mitraṃ kā mātā ke ca bandhavaḥ / svabuddhyaivāvadhūyante vātyayā janapāṃsavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बन्धुमित्रसुतस्नेहद्वेषमोहदशामयः । स्वसञ्ज्ञामात्रकेणैव प्रपञ्चो ऽयं वितन्यते

bandhumitrasutasnehadveṣamohadaśāmayaḥ / svasañjñāmātrakeṇaiva prapañco 'yaṃ vitanyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बन्धुत्वे भावितो बन्धुः परत्वे भावितः परः । विषामृतदशेवैषा स्थितिर् भावनिबन्धनी

bandhutve bhāvito bandhuḥ paratve bhāvitaḥ paraḥ / viṣāmṛtadaśevaiṣā sthitir bhāvanibandhanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकत्वे वर्तमानस्य सर्वगस्य किलात्मनः । अयं बन्धुः परश् चायम् इत्य् असत्कलना कुतः

ekatve vartamānasya sarvagasya kilātmanaḥ / ayaṃ bandhuḥ paraś cāyam ity asatkalanā kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तमांसास्थिसङ्घाताद् देहाद् एवास्थिपञ्जरात् । को ऽहं स्याम् इति चित्तेन स्वयं पुत्र विचारय

raktamāṃsāsthisaṅghātād dehād evāsthipañjarāt / ko 'haṃ syām iti cittena svayaṃ putra vicāraya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्या तु पारमार्थिक्या न कश्चित् त्वं न चाप्य् अहम् । मिथ्याज्ञानम् इदं पुण्यः पावनश् चेति वल्गति

dṛṣṭyā tu pāramārthikyā na kaścit tvaṃ na cāpy aham / mithyājñānam idaṃ puṇyaḥ pāvanaś ceti valgati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस् ते पिता कश् च सुहृत् का माता कश् च वा परः । खस्यानन्तविलासस्य किम् अस्वं किं स्वम् उच्यताम्

kas te pitā kaś ca suhṛt kā mātā kaś ca vā paraḥ / khasyānantavilāsasya kim asvaṃ kiṃ svam ucyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असि चेत् त्वं तद् अन्येषु यातेषु बहुजन्मसु । ये बन्धवो ये विभवाः किं तान् अपि न शोचसि

asi cet tvaṃ tad anyeṣu yāteṣu bahujanmasu / ye bandhavo ye vibhavāḥ kiṃ tān api na śocasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभूवुस् ते सुपुष्पासु स्थलीषु मृगयोनिषु । बहवो बन्धवो धन्यास् तान् कथं नानुशोचसि

babhūvus te supuṣpāsu sthalīṣu mṛgayoniṣu / bahavo bandhavo dhanyās tān kathaṃ nānuśocasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभूवुस् ते सपद्मासु तटीष्व् अम्बुधियोषिताम् । हंसस्य बन्धवो हंसास् तान् कथं नानुशोचसि

babhūvus te sapadmāsu taṭīṣv ambudhiyoṣitām / haṃsasya bandhavo haṃsās tān kathaṃ nānuśocasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभूवुस् ते लसत्पत्त्राश् चित्रासु वनराजिषु । बहवो बन्धवो वृक्षास् तान् कथं नानुशोचसि

babhūvus te lasatpattrāś citrāsu vanarājiṣu / bahavo bandhavo vṛkṣās tān kathaṃ nānuśocasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभूवुस् ते महाभ्रेषु शिखरेषु महीभृताम् । बहवो बन्धवस् सिंहास् तान् कथं नानुशोचसि

babhūvus te mahābhreṣu śikhareṣu mahībhṛtām / bahavo bandhavas siṃhās tān kathaṃ nānuśocasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभूवुस् ते स्रवन्तीषु सरस्स्व् अम्भोजिनीषु च । बहवो बन्धवो मत्स्याः किं तान् अपि न शोचसि

babhūvus te sravantīṣu sarassv ambhojinīṣu ca / bahavo bandhavo matsyāḥ kiṃ tān api na śocasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभूविथ दशार्णेषु कपिलो वनवानरः । राजपुत्रस् तुखारेषु पुण्ड्रेषु वनवायसः

babhūvitha daśārṇeṣu kapilo vanavānaraḥ / rājaputras tukhāreṣu puṇḍreṣu vanavāyasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेहयेषु च मातङ्गस् त्रिगर्तेषु च गर्दभः । साल्वेषु सरमापुत्रः पतत्री शवरद्रुमे

hehayeṣu ca mātaṅgas trigarteṣu ca gardabhaḥ / sālveṣu saramāputraḥ patatrī śavaradrume

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विन्ध्याद्रौ पिप्पलो भूत्वा घुणो भूत्वा महावटे । मन्दरे मर्कटो भूत्वा विप्राज् जातो ऽसि कन्दरे

vindhyādrau pippalo bhūtvā ghuṇo bhūtvā mahāvaṭe / mandare markaṭo bhūtvā viprāj jāto 'si kandare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोसलेषु द्विजो भूत्वा भूत्वा वङ्गेषु तित्तिरिः । अश्वो भूत्वा तुखारेषु जातस् त्वं ब्राह्मणाद् वने

kosaleṣu dvijo bhūtvā bhūtvā vaṅgeṣu tittiriḥ / aśvo bhūtvā tukhāreṣu jātas tvaṃ brāhmaṇād vane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः कीटस् तालकन्दान्तर् दंशको य उदुम्बरे । यः प्राजिको विन्ध्यवने स त्वं पुत्र ममानुजः

yaḥ kīṭas tālakandāntar daṃśako ya udumbare / yaḥ prājiko vindhyavane sa tvaṃ putra mamānujaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिमवत्कन्दराभूर्जतरुत्वग्रन्ध्रकोटरे । पिपीलको यष् षण् मासान् सो ऽयं त्वम् अनुजो मम

himavatkandarābhūrjatarutvagrandhrakoṭare / pipīlako yaṣ ṣaṇ māsān so 'yaṃ tvam anujo mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुह्मसीमान्तकुग्रामगोमये यश् च वृश्चिकः । सार्धं संवत्सरं साधो सो ऽयं त्वम् अनुजो मम

suhmasīmāntakugrāmagomaye yaś ca vṛścikaḥ / sārdhaṃ saṃvatsaraṃ sādho so 'yaṃ tvam anujo mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुलिन्दीस्तनपीठेषु निलीनं येन कानने । षट्पदेनेव पद्मेषु सो ऽयं त्वम् अनुजो मम

pulindīstanapīṭheṣu nilīnaṃ yena kānane / ṣaṭpadeneva padmeṣu so 'yaṃ tvam anujo mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतास्व् अन्यासु चान्यासु बह्वीषु जनयोनिषु । जातो ऽसि जम्बुद्वीपे ऽस्मिन् पुरा शतसहस्रशः

etāsv anyāsu cānyāsu bahvīṣu janayoniṣu / jāto 'si jambudvīpe 'smin purā śatasahasraśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थं तवात्मनश् चैव प्राक्तनं वासनाक्रमम् । पश्यामि सूक्ष्मया बुद्ध्या सम्यग्दर्शनशुद्धया

itthaṃ tavātmanaś caiva prāktanaṃ vāsanākramam / paśyāmi sūkṣmayā buddhyā samyagdarśanaśuddhayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममापि बह्व्यो बहुधा योनयो मोहमन्थराः । समतीतास् स्मराम्य् अद्य ता ज्ञानोदितया दृशा

mamāpi bahvyo bahudhā yonayo mohamantharāḥ / samatītās smarāmy adya tā jñānoditayā dṛśā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिगर्तेषु शुको भूत्वा हंसो भूत्वा सरित्तटे । पक्कणे वायसो भूत्वा जातो ऽहम् इह कानने

trigarteṣu śuko bhūtvā haṃso bhūtvā sarittaṭe / pakkaṇe vāyaso bhūtvā jāto 'ham iha kānane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुक्त्वा पुलिन्दतां विन्ध्ये कृत्वा वङ्गेषु वृक्षताम् । उष्ट्रत्वम् अतिवाह्याद्रौ जातो ऽहम् इह कानने

bhuktvā pulindatāṃ vindhye kṛtvā vaṅgeṣu vṛkṣatām / uṣṭratvam ativāhyādrau jāto 'ham iha kānane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यश् चातको हिमगिरौ यो राजा पुण्ड्रमण्डले । व्याघ्रो यस् सह्यकुञ्जेषु स एवेह तवाग्रजः

yaś cātako himagirau yo rājā puṇḍramaṇḍale / vyāghro yas sahyakuñjeṣu sa eveha tavāgrajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो गृध्रो दशवर्षाणि यो मृगो मासपञ्चकम् । यस् समानां शतं सिंहस् स एवेह तवाग्रजः

yo gṛdhro daśavarṣāṇi yo mṛgo māsapañcakam / yas samānāṃ śataṃ siṃhas sa eveha tavāgrajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्ध्रग्रामचकोरेण तुखारनृपवाजिना । श्रीशैलाचार्यपुत्रेण मयेदं तव कथ्यते

andhragrāmacakoreṇa tukhāranṛpavājinā / śrīśailācāryaputreṇa mayedaṃ tava kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे विविधसंरम्भा विविधाचारचेष्टिताः । विलासा जन्मनां भ्रातस् स्मर्यन्ते प्राक्तना मया

sarve vividhasaṃrambhā vividhācāraceṣṭitāḥ / vilāsā janmanāṃ bhrātas smaryante prāktanā mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं स्थिते जगज्जाताव् आवयोश् शतशो गताः । पितरो मातरश् चैव भ्रातरस् सुहृदस् तथा

evaṃ sthite jagajjātāv āvayoś śataśo gatāḥ / pitaro mātaraś caiva bhrātaras suhṛdas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कांस् तान् समनुशोचावो न शोचावश् च कान् अपि । बन्धून् किं वापि शोचाव ईदृश्य् एव जगत्स्थितिः

kāṃs tān samanuśocāvo na śocāvaś ca kān api / bandhūn kiṃ vāpi śocāva īdṛśy eva jagatsthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्ताः पितरो यान्ति यान्त्य् अनन्ताश् च मातरः । इह संसारिणां पुंसां वनपादपपर्णवत्

anantāḥ pitaro yānti yānty anantāś ca mātaraḥ / iha saṃsāriṇāṃ puṃsāṃ vanapādapaparṇavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं प्रमाणम् अतः पुत्र दुःखस्यात्र सुखस्य वा । तस्मात् सर्वं परित्यज्य तिष्ठावस् स्वस्थतां गतौ

kiṃ pramāṇam ataḥ putra duḥkhasyātra sukhasya vā / tasmāt sarvaṃ parityajya tiṣṭhāvas svasthatāṃ gatau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रपञ्चभावनां त्यक्त्वा मनस्य् अहम् इति स्थिताम् । तां गतिं गच्छ भद्रं ते यां यान्ति गतिकोविदाः

prapañcabhāvanāṃ tyaktvā manasy aham iti sthitām / tāṃ gatiṃ gaccha bhadraṃ te yāṃ yānti gatikovidāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इहाजवञ्जवीभावं पतनोत्पतनात्मकम् । नानुशोचन्ति सुधियश् चिकित्सन्ते च केवलम्

ihājavañjavībhāvaṃ patanotpatanātmakam / nānuśocanti sudhiyaś cikitsante ca kevalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावाभावविनिर्मुक्तं जरामरणवर्जितम् । संस्मरात्मानम् अव्यग्रो मा विमूढमना भव

bhāvābhāvavinirmuktaṃ jarāmaraṇavarjitam / saṃsmarātmānam avyagro mā vimūḍhamanā bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ते दुःखं न ते जन्म न ते माता न ते पिता । आत्मैवासि न सद्बुद्धे त्वम् अन्यः कश्चिद् एव हि

na te duḥkhaṃ na te janma na te mātā na te pitā / ātmaivāsi na sadbuddhe tvam anyaḥ kaścid eva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्यां संसारयात्रायां नानाभिनयदायिनः । अज्ञा एव नटास् साधो रसभावसमन्विताः

asyāṃ saṃsārayātrāyāṃ nānābhinayadāyinaḥ / ajñā eva naṭās sādho rasabhāvasamanvitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यस्थदृष्टयस् स्वस्था यथाप्राप्तार्थदर्शिनः । तज्ज्ञास् तु प्रेक्षका एव साक्षिधर्मे व्यवस्थिताः

madhyasthadṛṣṭayas svasthā yathāprāptārthadarśinaḥ / tajjñās tu prekṣakā eva sākṣidharme vyavasthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्तारो ऽपि न कर्तारो यथा दीपा निशागमे । आलोककर्मणाम् एवं तज्ज्ञा लोकस्थिताव् इह

kartāro 'pi na kartāro yathā dīpā niśāgame / ālokakarmaṇām evaṃ tajjñā lokasthitāv iha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिबिम्बैर् न दूष्यन्ते स्वात्मबिम्बगतैर् अपि । यथा दर्पणरत्नाद्यास् तथा कार्यैर् महाधियः

pratibimbair na dūṣyante svātmabimbagatair api / yathā darpaṇaratnādyās tathā kāryair mahādhiyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वैषणामयकलङ्कविवर्जितेन स्वच्छात्मभावकलितेन हृदब्जमध्ये । पुत्रात्मनात्मनि महामणिनामुनैव सन्त्यज्य सम्भ्रमम् अलं परितोषम् एहि

sarvaiṣaṇāmayakalaṅkavivarjitena svacchātmabhāvakalitena hṛdabjamadhye / putrātmanātmani mahāmaṇināmunaiva santyajya sambhramam alaṃ paritoṣam ehi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.