Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 5.21

एवं प्रबोधितस् तेन तदा पुण्येन पावनः । प्रबोधम् आप प्राकाश्यं प्रभात इव भूतलम्

evaṃ prabodhitas tena tadā puṇyena pāvanaḥ / prabodham āpa prākāśyaṃ prabhāta iva bhūtalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभाव् अपि ततस् सिद्धौ ज्ञानविज्ञानपारगौ । विचेरतुर् वने तस्मिन् यावदिच्छम् अनिन्दितौ

ubhāv api tatas siddhau jñānavijñānapāragau / viceratur vane tasmin yāvadiccham aninditau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कदाचित् कालेन निर्वाणपदम् आगतौ । तौ विदेहौ गतस्नेहौ दीपाव् इव शमं गतौ

tataḥ kadācit kālena nirvāṇapadam āgatau / tau videhau gatasnehau dīpāv iva śamaṃ gatau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं प्राग्भुक्तदेहानाम् अनन्ता धनबन्धुजाः । आशाः किं गृह्यते ताभ्यः किं वा सन्त्यज्यते ऽनघ

evaṃ prāgbhuktadehānām anantā dhanabandhujāḥ / āśāḥ kiṃ gṛhyate tābhyaḥ kiṃ vā santyajyate 'nagha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् आसाम् अनन्तानां तृष्णानां रघुनन्दन । उपायस् त्याग एवैको न नाम परिपालनम्

tasmād āsām anantānāṃ tṛṣṇānāṃ raghunandana / upāyas tyāga evaiko na nāma paripālanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिन्तनेनैधते चिन्ता स्विन्धनेनेव पावकः । नश्यत्य् अचिन्तनेनैव विनेन्धनम् इवानलः

cintanenaidhate cintā svindhaneneva pāvakaḥ / naśyaty acintanenaiva vinendhanam ivānalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्येयत्यागरथारूढः करुणोदारया दृशा । लोकम् आलोकयन् दीनं मा तिष्ठोत्तिष्ठ राघव

dhyeyatyāgarathārūḍhaḥ karuṇodārayā dṛśā / lokam ālokayan dīnaṃ mā tiṣṭhottiṣṭha rāghava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषा ब्राह्मी स्थितिस् स्वच्छा निष्कामा विगतामया । एनां प्राप्य महाबाहो विमूढो ऽपि न मुह्यति

eṣā brāhmī sthitis svacchā niṣkāmā vigatāmayā / enāṃ prāpya mahābāho vimūḍho 'pi na muhyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकं विवेकं सुहृदम् एकां प्रौढसखीं धियम् । आदाय विहरन्न् एवं सङ्कटे ऽपि न मुह्यसि

ekaṃ vivekaṃ suhṛdam ekāṃ prauḍhasakhīṃ dhiyam / ādāya viharann evaṃ saṅkaṭe 'pi na muhyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनिवारितसर्वार्थाद् अपहस्तितबान्धवात् । न स्वधैर्याद् ऋते कश्चिद् अभ्युद्धरति सङ्कटात्

vinivāritasarvārthād apahastitabāndhavāt / na svadhairyād ṛte kaścid abhyuddharati saṅkaṭāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैराग्येणाथ शास्त्रेण महत्त्वादिगुणैर् अपि । यत्नेनापद्विघातार्थं स्वम् एवोन्नमयेन् मनः

vairāgyeṇātha śāstreṇa mahattvādiguṇair api / yatnenāpadvighātārthaṃ svam evonnamayen manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तत् त्रिभुवनैश्वर्यान् न कोशाद् रत्नधारिणः । फलम् आसाद्यते चित्ताद् यन् महत्त्वोपबृंहितात्

na tat tribhuvanaiśvaryān na kośād ratnadhāriṇaḥ / phalam āsādyate cittād yan mahattvopabṛṃhitāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावद् अस्मिञ् जगत्कुक्षौ पातोत्पातावदोलनैः । पतन्ति पुरुषा यावन् मनस् तेषां न विज्वरम्

tāvad asmiñ jagatkukṣau pātotpātāvadolanaiḥ / patanti puruṣā yāvan manas teṣāṃ na vijvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्णे मनसि सम्पूर्णं जगत् सर्वं सुधाद्रवैः । उपानद्गूढपादस्य किल चर्मावृतैव भूः

pūrṇe manasi sampūrṇaṃ jagat sarvaṃ sudhādravaiḥ / upānadgūḍhapādasya kila carmāvṛtaiva bhūḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैराश्यात् पूर्णताम् एति मनो ऽनाशावशानुगम् । आशया रिक्तताम् एति शरदीव सरो मनः

nairāśyāt pūrṇatām eti mano 'nāśāvaśānugam / āśayā riktatām eti śaradīva saro manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृदयं शून्यताम् एति प्रकटीकृतकोटरम् । अगस्त्यपीतार्णववद् आशाविवशचेतसाम्

hṛdayaṃ śūnyatām eti prakaṭīkṛtakoṭaram / agastyapītārṇavavad āśāvivaśacetasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य चित्ततरौ स्फारे तृष्णाचपलमर्कटी । न वल्गति महत् तस्य राजते हृद्वनान्तरम्

yasya cittatarau sphāre tṛṣṇācapalamarkaṭī / na valgati mahat tasya rājate hṛdvanāntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्माक्षकोशस् त्रिजगद् गोष्पदं योजनव्रजः । निमेषार्धं महाकल्पस् तृष्णारहितचेतसाम्

padmākṣakośas trijagad goṣpadaṃ yojanavrajaḥ / nimeṣārdhaṃ mahākalpas tṛṣṇārahitacetasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीतता सा न शीतांशौ न हिमाचलकन्दरे । न रम्भाचन्दनावल्यां निस्स्पृहेषु मनस्सु या

śītatā sā na śītāṃśau na himācalakandare / na rambhācandanāvalyāṃ nisspṛheṣu manassu yā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तथा भाति पूर्णेन्दुर् न पूर्णः क्षीरसागरः । न लक्ष्मीवदनं कान्तं स्पृहाहीनं यथा मनः

na tathā bhāti pūrṇendur na pūrṇaḥ kṣīrasāgaraḥ / na lakṣmīvadanaṃ kāntaṃ spṛhāhīnaṃ yathā manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाभ्रलेखा शशिनं सुधालेपं मषी यथा । दूषयत्य् एवम् एषान्तर् नरम् आशापिशाचिका

yathābhralekhā śaśinaṃ sudhālepaṃ maṣī yathā / dūṣayaty evam eṣāntar naram āśāpiśācikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आशाख्याश् चित्तवृक्षस्य शाखास् स्थगितदिक्तटाः । तासु च्छिन्नास्व् अरूपत्वं याति चित्तमहाद्रुमः

āśākhyāś cittavṛkṣasya śākhās sthagitadiktaṭāḥ / tāsu cchinnāsv arūpatvaṃ yāti cittamahādrumaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छिन्नतृष्णामहाशाखे चित्तस्थाणौ स्थितिं गते । एकरूपतया धैर्यं प्रयाति शतशाखताम्

chinnatṛṣṇāmahāśākhe cittasthāṇau sthitiṃ gate / ekarūpatayā dhairyaṃ prayāti śataśākhatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुत्तमेन धैर्येण तेन चित्ते क्षयं गते । तत् पदं प्राप्यते राम यत्र नाशो न विद्यते

anuttamena dhairyeṇa tena citte kṣayaṃ gate / tat padaṃ prāpyate rāma yatra nāśo na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतासां चित्तवृत्तीनाम् आशानाम् उत्तमाशये । न ददासि प्ररोहं चेत् तद् भवान् अस्ति राघव

etāsāṃ cittavṛttīnām āśānām uttamāśaye / na dadāsi prarohaṃ cet tad bhavān asti rāghava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तं वृत्तिविहीनं ते यदा यातम् अचित्तताम् । तदा मोक्षमयीम् अन्तस् सत्ताम् आप्नोषि तां तताम्

cittaṃ vṛttivihīnaṃ te yadā yātam acittatām / tadā mokṣamayīm antas sattām āpnoṣi tāṃ tatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तकौशिकपक्षत्या तृष्णया क्षुब्धयान्तरे । अमङ्गलानि विस्तारम् अलम् आयान्ति राघव

cittakauśikapakṣatyā tṛṣṇayā kṣubdhayāntare / amaṅgalāni vistāram alam āyānti rāghava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्तनं वृत्तिर् इत्य् उक्तं वर्तते चित्तम् आशया । चित्तवृत्तिम् अतो ह्य् आशां त्यक्त्वा निश्चित्ततां व्रज

vartanaṃ vṛttir ity uktaṃ vartate cittam āśayā / cittavṛttim ato hy āśāṃ tyaktvā niścittatāṃ vraja

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो यया वर्तते वृत्त्या स तयैव विना क्षयी । अतश् चित्तोपशान्त्यर्थं तद्वृत्तिं प्रक्षयं नयेत्

yo yayā vartate vṛttyā sa tayaiva vinā kṣayī / ataś cittopaśāntyarthaṃ tadvṛttiṃ prakṣayaṃ nayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रशमितसकलैषणो महात्मन् भव भवबन्धम् अपास्य मुक्तचित्तः । मनसि निगडरज्जवः कदाशाः परिगलितासु च तासु को न मुक्तः

praśamitasakalaiṣaṇo mahātman bhava bhavabandham apāsya muktacittaḥ / manasi nigaḍarajjavaḥ kadāśāḥ parigalitāsu ca tāsu ko na muktaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.