Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 5.29

अथ वर्षसहस्रेण दिव्येनासुरसत्तमः । देवदुन्दुभिनिर्घोषैर् बुबुधे भगवान् बडिः

atha varṣasahasreṇa divyenāsurasattamaḥ / devadundubhinirghoṣair bubudhe bhagavān baḍiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बडौ प्रबुद्धे तद् बाढं विरेजे नगरं तदा । वैरिञ्च इव सूर्यौघ उदिते कमलाकरः

baḍau prabuddhe tad bāḍhaṃ vireje nagaraṃ tadā / vairiñca iva sūryaugha udite kamalākaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बडिः प्रबुद्ध एवासौ यावन् नायान्ति दानवाः । तावत् सञ्चिन्तयाम् आस समाधिसदने क्षणम्

baḍiḥ prabuddha evāsau yāvan nāyānti dānavāḥ / tāvat sañcintayām āsa samādhisadane kṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो नु रम्या पदवी शीतला पारमार्थिकी । अहम् अस्यां क्षणं स्थित्वा परां विश्रान्तिम् आगतः

aho nu ramyā padavī śītalā pāramārthikī / aham asyāṃ kṣaṇaṃ sthitvā parāṃ viśrāntim āgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् एनाम् एव पदवीम् अवलम्ब्य वसाम्य् अहम् । भवतीहोपभुक्ताभिः किं मे बाह्यविभूतिभिः

tad enām eva padavīm avalambya vasāmy aham / bhavatīhopabhuktābhiḥ kiṃ me bāhyavibhūtibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐन्दवेष्व् अपि बिम्बेषु न तथानन्दवीचयः । तोषयन्ति यथान्तर् मां संविद्विभवभूमयः

aindaveṣv api bimbeṣu na tathānandavīcayaḥ / toṣayanti yathāntar māṃ saṃvidvibhavabhūmayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति भूयो ऽपि विश्रान्त्यै कुर्वाणं गलितं मनः । बडिम् आवारयाम् आसुर् दैत्याश् चन्द्रम् इवाम्बुदाः

iti bhūyo 'pi viśrāntyai kurvāṇaṃ galitaṃ manaḥ / baḍim āvārayām āsur daityāś candram ivāmbudāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् आलोक्य पुनर् दध्यौ तत्प्रणामाकुलेक्षणः । तैः कुलाचलसङ्काशैः परिवीतवपुस् त्व् इदम्

tān ālokya punar dadhyau tatpraṇāmākulekṣaṇaḥ / taiḥ kulācalasaṅkāśaiḥ parivītavapus tv idam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चितः क्षीणविकल्पस्य किम् उपादेयम् अस्ति मे । मनो यदभिपातित्वाद् यातु तद्रसताम् अलम्

citaḥ kṣīṇavikalpasya kim upādeyam asti me / mano yadabhipātitvād yātu tadrasatām alam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोक्षम् इच्छाम्य् अहं कस्माद् बद्धः केनास्मि वै पुरा । अबद्धो मोक्षम् इच्छामि केयं बालविडम्बना

mokṣam icchāmy ahaṃ kasmād baddhaḥ kenāsmi vai purā / abaddho mokṣam icchāmi keyaṃ bālaviḍambanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न बन्धो ऽस्ति न मोक्षो ऽस्ति मौर्ख्यं मे क्षयम् आगतम् । किं मे ध्यानविलासेन किं वाध्यानेन मे भवेत्

na bandho 'sti na mokṣo 'sti maurkhyaṃ me kṣayam āgatam / kiṃ me dhyānavilāsena kiṃ vādhyānena me bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ध्यानं नापि चाध्यानं न भोगान् नाप्य् अभोगिताम् । अभिवाञ्छामि तिष्ठामि समम् एव गतज्वरः

na dhyānaṃ nāpi cādhyānaṃ na bhogān nāpy abhogitām / abhivāñchāmi tiṣṭhāmi samam eva gatajvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मे वाञ्छा परे तत्त्वे न मे वाञ्छा जगत्स्थितौ । न मे ध्यानदृशा कार्यं न कार्यं विभवेन मे

na me vāñchā pare tattve na me vāñchā jagatsthitau / na me dhyānadṛśā kāryaṃ na kāryaṃ vibhavena me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाहं मृतो न जीवामि न सन् नासन्न् अहं समः । नेदं मे नैव नान्यन् मे नमो मह्यम् अहं ह्य् अहम्

nāhaṃ mṛto na jīvāmi na san nāsann ahaṃ samaḥ / nedaṃ me naiva nānyan me namo mahyam ahaṃ hy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदम् अस्तु जगद्राज्यं तिष्ठाम्य् अत्र स्वसंस्थितः । नैव वास्तु जगद्राज्यं तिष्ठाम्य् आत्मनि शीतलम्

idam astu jagadrājyaṃ tiṣṭhāmy atra svasaṃsthitaḥ / naiva vāstu jagadrājyaṃ tiṣṭhāmy ātmani śītalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं मे ध्यानदृशा कार्यं किं राज्यविभवश्रिया । यद् आयाति तद् आयातु नाहं किञ्चिन् न मे क्वचित्

kiṃ me dhyānadṛśā kāryaṃ kiṃ rājyavibhavaśriyā / yad āyāti tad āyātu nāhaṃ kiñcin na me kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न किञ्चिद् अपि कर्तव्यं यदि नाम मयाधुना । तत् कस्मान् न करोमीह किञ्चित् प्रकृतकर्म वै

na kiñcid api kartavyaṃ yadi nāma mayādhunā / tat kasmān na karomīha kiñcit prakṛtakarma vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति निर्णीय पूर्णात्मा बडिर् बलवतां वरः । दैत्यान् आलोकयाम् आस पद्मानीव दिवाकरः

iti nirṇīya pūrṇātmā baḍir balavatāṃ varaḥ / daityān ālokayām āsa padmānīva divākaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टिपातविभागेन सर्वेषां दनुजन्मनाम् । शिरःप्रणामाञ् जग्राह पुष्पामोदान् इवानिलः

dṛṣṭipātavibhāgena sarveṣāṃ danujanmanām / śiraḥpraṇāmāñ jagrāha puṣpāmodān ivānilaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वैरोचनिस् तत्र ध्येयत्यागमयात्मना । मनसा सकलान्य् एव राजकार्याणि स व्यधात्

atha vairocanis tatra dhyeyatyāgamayātmanā / manasā sakalāny eva rājakāryāṇi sa vyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवान् द्विजान् गुरूंश् चैव पूजयाम् आस पूजया । सम्मानयाम् आस सुहृद्बन्धुसामन्तसज्जनान्

devān dvijān gurūṃś caiva pūjayām āsa pūjayā / sammānayām āsa suhṛdbandhusāmantasajjanān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थेनापूरयाम् आस भृत्यान् अर्थिगणांस् तथा । ललना लालयाम् आस विचित्रविभवार्पणैः

arthenāpūrayām āsa bhṛtyān arthigaṇāṃs tathā / lalanā lālayām āsa vicitravibhavārpaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् असाव् अवसत् तस्मिन् राज्ये सकलशासने । यज्ञं प्रति बभूवाथ मतिर् अस्य कदाचन

ity asāv avasat tasmin rājye sakalaśāsane / yajñaṃ prati babhūvātha matir asya kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तर्पिताशेषभुवनं देवर्षिगणपूजितम् । सह शुक्रादिभिर् मुख्यैस् स चकार महामखम्

tarpitāśeṣabhuvanaṃ devarṣigaṇapūjitam / saha śukrādibhir mukhyais sa cakāra mahāmakham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बडिर् भोगभरस्यार्थी नेति निर्णीय माधवः । बडेर् ईप्सितसिद्ध्यर्थं सिद्धिदस् तन्मखं ययौ

baḍir bhogabharasyārthī neti nirṇīya mādhavaḥ / baḍer īpsitasiddhyarthaṃ siddhidas tanmakhaṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोगैककृपणायेदं जगज्जङ्गलखण्डकम् । दातुं योग्याय शक्राय वयोज्येष्ठाय कार्यवित्

bhogaikakṛpaṇāyedaṃ jagajjaṅgalakhaṇḍakam / dātuṃ yogyāya śakrāya vayojyeṣṭhāya kāryavit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रममात्रच्छलेनात्र वञ्चयित्वा बडिं हरिः । बबन्ध पातालतले भूगेह इव वानरम्

kramamātracchalenātra vañcayitvā baḍiṃ hariḥ / babandha pātālatale bhūgeha iva vānaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्यासौ संस्थितो राम पुनरिन्द्रत्वहेतुना । जीवन्मुक्तवपुस् स्वस्थो नित्यं ध्याननिषण्णधीः

adyāsau saṃsthito rāma punarindratvahetunā / jīvanmuktavapus svastho nityaṃ dhyānaniṣaṇṇadhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पातालकुहरे तिष्ठञ् जीवन्मुक्तमतिर् बडिः । आपदं सम्पदं दृष्ट्या समयैव स पश्यति

pātālakuhare tiṣṭhañ jīvanmuktamatir baḍiḥ / āpadaṃ sampadaṃ dṛṣṭyā samayaiva sa paśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्तम् एति न चोदेति तत्प्रज्ञा सुखदुःखयोः । समा स्थिरतराकारा चित्रसूर्यावली यथा

nāstam eti na codeti tatprajñā sukhaduḥkhayoḥ / samā sthiratarākārā citrasūryāvalī yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आविर्भावतिरोभावसहस्राणीह जीवताम् । तन्मनश् चिरम् आलोक्य भोगेषु विरतिं गतम्

āvirbhāvatirobhāvasahasrāṇīha jīvatām / tanmanaś ciram ālokya bhogeṣu viratiṃ gatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशकोटीश् च वर्षाणाम् अनुशास्य जगत्त्रयम् । अन्ते विरक्ततां प्राप्तम् उपशान्तं बडेर् मनः

daśakoṭīś ca varṣāṇām anuśāsya jagattrayam / ante viraktatāṃ prāptam upaśāntaṃ baḍer manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊहापोहसहस्राणि भावाभावशतानि च । बडिना परिदृष्टानि क्व समाश्वासम् एत्व् असौ

ūhāpohasahasrāṇi bhāvābhāvaśatāni ca / baḍinā paridṛṣṭāni kva samāśvāsam etv asau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोगाभिलाषं सन्त्यज्य बडिस् सम्पूर्णमानसः । आत्मारामस् स्थितो नित्यम् अद्य पातालकोटरे

bhogābhilāṣaṃ santyajya baḍis sampūrṇamānasaḥ / ātmārāmas sthito nityam adya pātālakoṭare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनर् एतेन बडिना जगद् इन्द्रतयाखिलम् । अनुशास्यम् इदं राम बहून् वर्षगणान् इह

punar etena baḍinā jagad indratayākhilam / anuśāsyam idaṃ rāma bahūn varṣagaṇān iha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तस्येन्द्रपदप्राप्त्या तुष्टिस् समुपजायते । न तस्य स्वपदभ्रंशाद् उद्वेग उपजायते

na tasyendrapadaprāptyā tuṣṭis samupajāyate / na tasya svapadabhraṃśād udvega upajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स समस् सर्वभावेषु सर्वदैवोदिताशयः । सम्प्राप्तम् आहरन् स्वस्थ आकाश इव तिष्ठति

sa samas sarvabhāveṣu sarvadaivoditāśayaḥ / samprāptam āharan svastha ākāśa iva tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बडिविज्ञानसम्प्राप्तिर् एषा ते कथिता मया । एतां दृष्टिम् अवष्टभ्य त्वम् अप्य् अभ्युदितो भव

baḍivijñānasamprāptir eṣā te kathitā mayā / etāṃ dṛṣṭim avaṣṭabhya tvam apy abhyudito bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बडिवत् स्वविवेकेन नित्यो ऽहम् इति निश्चयात् । पदम् आसादयाद्वन्द्वं पौरुषेणैव राघव

baḍivat svavivekena nityo 'ham iti niścayāt / padam āsādayādvandvaṃ pauruṣeṇaiva rāghava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वे चाष्टौ चैव वर्षाणां कोटीर् भुक्त्वा जगत्त्रयम् । अन्ते वैरस्यम् आपन्नो बडिर् अप्य् असुरोत्तमः

dve cāṣṭau caiva varṣāṇāṃ koṭīr bhuktvā jagattrayam / ante vairasyam āpanno baḍir apy asurottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् अवश्यवैरस्यं भोगपूगम् अरिन्दम । सन्त्यज्य सततानन्दम् अवैरस्यपदं व्रज

tasmād avaśyavairasyaṃ bhogapūgam arindama / santyajya satatānandam avairasyapadaṃ vraja

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमा दृश्यदृशो राम नानाकारविकारदाः । न काश्चन तवात्मीया दूराच् छैलशिला इव

imā dṛśyadṛśo rāma nānākāravikāradāḥ / na kāścana tavātmīyā dūrāc chailaśilā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धावमानम् इहामुत्र लुठितं लोकवृत्तिषु । संस्थापय निबध्यैतन् मनो हृदयकोटरे

dhāvamānam ihāmutra luṭhitaṃ lokavṛttiṣu / saṃsthāpaya nibadhyaitan mano hṛdayakoṭare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिदादित्यो भवान् एव सर्वत्र जगति स्थितः । कः परस् ते क आत्मीयः परिस्खलसि किं मुधा

cidādityo bhavān eva sarvatra jagati sthitaḥ / kaḥ paras te ka ātmīyaḥ pariskhalasi kiṃ mudhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वम् अनन्तो महाबाहुस् त्वम् आद्यः पुरुषोत्तमः । त्वं पदार्थशताकारैः परिस्फूर्जसि चिद्वपुः

tvam ananto mahābāhus tvam ādyaḥ puruṣottamaḥ / tvaṃ padārthaśatākāraiḥ parisphūrjasi cidvapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वयि सर्वम् इदं प्रोतं जगत् स्थावरजङ्गमम् । बोधे नित्योदिते शुद्धे सूत्रे मणिगणो यथा

tvayi sarvam idaṃ protaṃ jagat sthāvarajaṅgamam / bodhe nityodite śuddhe sūtre maṇigaṇo yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न जायसे न म्रियसे त्वम् अजः पुरुषो विराट् । चिच् छुद्धो जन्ममरणभ्रान्तयो मा भवन्तु ते

na jāyase na mriyase tvam ajaḥ puruṣo virāṭ / cic chuddho janmamaraṇabhrāntayo mā bhavantu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समस्तजन्मरोगाणां प्रविचार्य बलाबलम् । तृष्णाम् उत्सृज्य भोगानां भोक्तैव भव केवलम्

samastajanmarogāṇāṃ pravicārya balābalam / tṛṣṇām utsṛjya bhogānāṃ bhoktaiva bhava kevalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वयि स्थिते जगन्नाथे चिदादित्ये सदोदिते । इदम् आभासते सर्वं संसारस्वप्नमण्डलम्

tvayi sthite jagannāthe cidāditye sadodite / idam ābhāsate sarvaṃ saṃsārasvapnamaṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा विषादं कृथा व्यर्थं सुखदुःखैषणा न ते । शुद्धश् चिद् असि सर्वात्मा सर्ववस्त्ववभासकः

mā viṣādaṃ kṛthā vyarthaṃ sukhaduḥkhaiṣaṇā na te / śuddhaś cid asi sarvātmā sarvavastvavabhāsakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वम् इष्टम् अनिष्टं त्वम् अनिष्टं चेष्टम् इत्य् अपि । परिकल्प्य तदभ्यासात् ततो ऽपि द्वे परित्यज

pūrvam iṣṭam aniṣṭaṃ tvam aniṣṭaṃ ceṣṭam ity api / parikalpya tadabhyāsāt tato 'pi dve parityaja

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इष्टानिष्टदृशोस् त्यागे समतोदेति शाश्वती । तया हृदयवर्तिन्या पुनर् जन्तुर् न जायते

iṣṭāniṣṭadṛśos tyāge samatodeti śāśvatī / tayā hṛdayavartinyā punar jantur na jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येषु येषु प्रदेशेषु मनो मज्जति बालवत् । तेभ्यस् तेभ्यस् समुद्धृत्य तद् धि तत्त्वे निवेशयेत्

yeṣu yeṣu pradeśeṣu mano majjati bālavat / tebhyas tebhyas samuddhṛtya tad dhi tattve niveśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् अभ्यागताभ्यासं मनोमत्तमतङ्गजम् । निबध्य सर्वभावेन परं श्रेयो ऽधिगम्यते

evam abhyāgatābhyāsaṃ manomattamataṅgajam / nibadhya sarvabhāvena paraṃ śreyo 'dhigamyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा शठैर् अयथार्थज्ञैर् मिथ्यादृष्टिहताशयैः । धूर्तसङ्कल्पविक्रीतैर् विमूढैस् समतां गमः

mā śaṭhair ayathārthajñair mithyādṛṣṭihatāśayaiḥ / dhūrtasaṅkalpavikrītair vimūḍhais samatāṃ gamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकिञ्चनात् स्वनिर्णीतौ लम्बमानात् परोक्तिषु । न मौर्ख्याद् अधिको लोके कश्चिद् अस्तीह दुःखदः

akiñcanāt svanirṇītau lambamānāt paroktiṣu / na maurkhyād adhiko loke kaścid astīha duḥkhadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वम् एतद् अविवेकाभ्रम् उदितं हृदयाम्बरे । विवेकपवनेनाशु दूरं नय महामते

tvam etad avivekābhram uditaṃ hṛdayāmbare / vivekapavanenāśu dūraṃ naya mahāmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मनैव प्रयत्नेन यावद् आत्मावलोकने । न कृतो ऽनुग्रहस् तावन् न विचारोदयो भवेत्

ātmanaiva prayatnena yāvad ātmāvalokane / na kṛto 'nugrahas tāvan na vicārodayo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदवेदान्तशास्त्रार्थतर्कदृष्टिभिर् अप्य् अयम् । नात्मा प्रकटताम् एति यावन् न स्वम् अवेक्षणम्

vedavedāntaśāstrārthatarkadṛṣṭibhir apy ayam / nātmā prakaṭatām eti yāvan na svam avekṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वम् आत्मन्य् आत्मना राम प्रसादे समवस्थितः । प्राप्तो ऽसि विततं बोधं मद्वचांस्य् अवबुध्यसे

tvam ātmany ātmanā rāma prasāde samavasthitaḥ / prāpto 'si vitataṃ bodhaṃ madvacāṃsy avabudhyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकल्पांशविहीनस्य त्वयैषा चिद्विवस्वतः । गृहीता वितता व्याप्तिर् मदुक्ता परमात्मनः

vikalpāṃśavihīnasya tvayaiṣā cidvivasvataḥ / gṛhītā vitatā vyāptir maduktā paramātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलीनसर्वसङ्कल्पश् शान्तसन्देहविभ्रमः । क्षीणकौतुकनीहारो जातो ऽसि विगतज्वरः

vilīnasarvasaṅkalpaś śāntasandehavibhramaḥ / kṣīṇakautukanīhāro jāto 'si vigatajvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् उपगच्छसि पासि निहंसि वा पिबसि वल्गसि चिन्मय वर्धसे । तद् असि तेन तवास्तु महामुने विगतबोधकलङ्कविशङ्किता

yad upagacchasi pāsi nihaṃsi vā pibasi valgasi cinmaya vardhase / tad asi tena tavāstu mahāmune vigatabodhakalaṅkaviśaṅkitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.