Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 5.44

रामापर्यवसानेयं माया संसृतिनामिका । आत्मचित्तजयेनैव क्षयम् आयाति नान्यथा

rāmāparyavasāneyaṃ māyā saṃsṛtināmikā / ātmacittajayenaiva kṣayam āyāti nānyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगन्मायाप्रपञ्चस्य वैचित्र्यप्रतिपत्तये । इतिहासम् इमं वक्ष्ये शृणुष्वावहितो ऽनघ

jaganmāyāprapañcasya vaicitryapratipattaye / itihāsam imaṃ vakṣye śṛṇuṣvāvahito 'nagha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्त्य् अस्मिन् वसुधापीठे कोसला नाम मण्डलम् । कल्पवृक्षवनं मेरोर् इव रत्नगणाकरम्

asty asmin vasudhāpīṭhe kosalā nāma maṇḍalam / kalpavṛkṣavanaṃ meror iva ratnagaṇākaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रासीद् ब्राह्मणः कश्चिद् गुणी गाधिर् इति श्रुतः । परमश्रोत्रियो धीमान् वेदो मूर्तिम् इवाश्रितः

tatrāsīd brāhmaṇaḥ kaścid guṇī gādhir iti śrutaḥ / paramaśrotriyo dhīmān vedo mūrtim ivāśritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ बाल्यात् प्रविरक्तेन चेतसा स व्यराजत । निष्कलङ्कावदातेन भुवनं नभसा यथा

ā bālyāt praviraktena cetasā sa vyarājata / niṣkalaṅkāvadātena bhuvanaṃ nabhasā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् अप्य् अभिमतं कार्यं विनिधाय स चेतसि । बन्धुवर्गाद् विनिष्क्रम्य तपस् तप्तुं वनं ययौ

kim apy abhimataṃ kāryaṃ vinidhāya sa cetasi / bandhuvargād viniṣkramya tapas taptuṃ vanaṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्फुल्लकमलं तत्र सरः प्राप स विप्रराट् । चन्द्रः प्रसन्नविमलं ताराशारम् इवाम्बरम्

utphullakamalaṃ tatra saraḥ prāpa sa viprarāṭ / candraḥ prasannavimalaṃ tārāśāram ivāmbaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आशौरिदर्शनं तस्मिंस् तपोऽर्थं सरसि द्विजः । आकण्ठम् अम्बुनिर्मग्नः प्रावृट्पद्म इवावसत्

āśauridarśanaṃ tasmiṃs tapo'rthaṃ sarasi dvijaḥ / ākaṇṭham ambunirmagnaḥ prāvṛṭpadma ivāvasat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ययौ मासाष्टकं तस्य मग्नस्य सरसो ऽम्भसि । मांसपङ्कजशङ्कोत्कभृङ्गभग्नमुखच्छवेः

yayau māsāṣṭakaṃ tasya magnasya saraso 'mbhasi / māṃsapaṅkajaśaṅkotkabhṛṅgabhagnamukhacchaveḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैनं तपसा तप्तम् आजगामैकदा हरिः । निदाघार्तं घनश् श्यामः प्रावृषीव धरातलम्

athainaṃ tapasā taptam ājagāmaikadā hariḥ / nidāghārtaṃ ghanaś śyāmaḥ prāvṛṣīva dharātalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रोत्तिष्ठ पयोमध्याद् गृहाणाभिमतम् वरम् । अभीप्सितफलोपेतो जातस् ते नियमद्रुमः

viprottiṣṭha payomadhyād gṛhāṇābhimatam varam / abhīpsitaphalopeto jātas te niyamadrumaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असङ्ख्येयजगद्भूतहृत्पद्मकुहरालिने । जगत्त्रयैकनलिनीसरसे विष्णवे नमः

asaṅkhyeyajagadbhūtahṛtpadmakuharāline / jagattrayaikanalinīsarase viṣṇave namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायाम् इमां त्वदुदितां भगवन् पारमात्मिकीम् । द्रष्टुम् इच्छामि संसारनाम्नीम् आश्चर्यकारिणीम्

māyām imāṃ tvaduditāṃ bhagavan pāramātmikīm / draṣṭum icchāmi saṃsāranāmnīm āścaryakāriṇīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमां द्रक्ष्यसि मायां त्वं ततस् त्यक्ष्यसि चेत्य् अजः । उक्त्वा ययाव् अदृश्यत्वं गान्धर्वम् इव पत्तनम्

imāṃ drakṣyasi māyāṃ tvaṃ tatas tyakṣyasi cety ajaḥ / uktvā yayāv adṛśyatvaṃ gāndharvam iva pattanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गते विष्णौ समुत्तस्थौ जलात् स ब्राह्मणेश्वरः । शीतलामलमूर्तित्वाद् इन्दुः क्षीरोदकाद् इव

gate viṣṇau samuttasthau jalāt sa brāhmaṇeśvaraḥ / śītalāmalamūrtitvād induḥ kṣīrodakād iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभूव परितुष्टात्मा दर्शनेन जगत्पतेः । दर्शनस्पर्शनैर् इन्दोर् उत्फुल्लम् इव कैरवम्

babhūva parituṣṭātmā darśanena jagatpateḥ / darśanasparśanair indor utphullam iva kairavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथास्य कतिचित् तस्मिन् दिवसानि ययुर् वने । हरिसन्दर्शनानन्दवतो ब्राह्मणकर्मणा

athāsya katicit tasmin divasāni yayur vane / harisandarśanānandavato brāhmaṇakarmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदारब्धवान् स्नानं सरस्य् उदितपङ्कजे । चिन्तयन् वैष्णवं वाक्यं महर्षिर् इव मानसे

ekadārabdhavān snānaṃ sarasy uditapaṅkaje / cintayan vaiṣṇavaṃ vākyaṃ maharṣir iva mānase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स्नानविधाव् अन्तर्जलम् एष चकार ह । सकलाघविघातार्थं परिवर्तनम् आत्मनः

atha snānavidhāv antarjalam eṣa cakāra ha / sakalāghavighātārthaṃ parivartanam ātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्जलविधौ तस्मिन् विस्मृतध्यानमन्त्रधीः । पर्यस्तसंवित्प्रसरस् सो ऽपश्यज् जलमध्यगः

antarjalavidhau tasmin vismṛtadhyānamantradhīḥ / paryastasaṃvitprasaras so 'paśyaj jalamadhyagaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृतम् आत्मानम् आत्मीये सदने ऽसोम्यतां गतम् । पतितं वातवेगेन कन्दरान्तर् इव द्रुमम्

mṛtam ātmānam ātmīye sadane 'somyatāṃ gatam / patitaṃ vātavegena kandarāntar iva drumam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणापानप्रवाहेण मुक्तम् अन्तम् उपागतम् । संशान्तावयवस्पन्दं निर्वात इव षण्डकम्

prāṇāpānapravāheṇa muktam antam upāgatam / saṃśāntāvayavaspandaṃ nirvāta iva ṣaṇḍakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाण्डुराननम् आम्लानं वृक्षपर्णम् इवारसम् । शवीभूतम् अनाह्लादं छिन्ननालम् इवाम्बुजम्

pāṇḍurānanam āmlānaṃ vṛkṣaparṇam ivārasam / śavībhūtam anāhlādaṃ chinnanālam ivāmbujam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपर्यस्तेक्षणं प्रातर् मज्जत्तारम् इवाम्बरम् । सावग्रहम् इव ग्रामं सर्वतः पांसुधूसरम्

viparyastekṣaṇaṃ prātar majjattāram ivāmbaram / sāvagraham iva grāmaṃ sarvataḥ pāṃsudhūsaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाष्पक्लिन्नमुखैर् दीनैः करुणाक्रन्दकारिभिः । आवृतं बन्धुभिः खिन्नैः कुररैर् इव पादपम्

bāṣpaklinnamukhair dīnaiḥ karuṇākrandakāribhiḥ / āvṛtaṃ bandhubhiḥ khinnaiḥ kurarair iva pādapam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेतुभङ्गगलद्वारिम्लायमानमुखाब्जया । नलिन्या समधर्मिण्या भार्यया पादयोश् श्रितम्

setubhaṅgagaladvārimlāyamānamukhābjayā / nalinyā samadharmiṇyā bhāryayā pādayoś śritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताराक्रन्दरणद्रूढप्रलापालापमुग्धया । मात्रा गृहीतं चिबुके नवव्यञ्जनलाञ्छिते

tārākrandaraṇadrūḍhapralāpālāpamugdhayā / mātrā gṛhītaṃ cibuke navavyañjanalāñchite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यैः पार्श्वगतैर् दीनैस् स्रवदस्रुमुखैर् जनैः । श्रितं गलदवश्यायैश् शुष्कपर्णैर् इव द्रुमम्

anyaiḥ pārśvagatair dīnais sravadasrumukhair janaiḥ / śritaṃ galadavaśyāyaiś śuṣkaparṇair iva drumam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वियोगभीत्या संयोगपरिहारपरैर् इव । दूरं प्रविसृतैर् अङ्गैर् अनात्मीयैर् इवावृतम्

viyogabhītyā saṃyogaparihāraparair iva / dūraṃ pravisṛtair aṅgair anātmīyair ivāvṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्परम् अलग्नाभ्याम् ओष्ठाभ्यां दशनैश् शनैः । सविरागम् इवाम्लानैर् हसन्तं स्वात्मजीवितम्

parasparam alagnābhyām oṣṭhābhyāṃ daśanaiś śanaiḥ / savirāgam ivāmlānair hasantaṃ svātmajīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मौनं ध्यानम् इवापन्नं पङ्काद् इव विनिर्मितम् । अप्रबोधाय संसुप्तं विश्राम्यन्तम् इवोच्चकैः

maunaṃ dhyānam ivāpannaṃ paṅkād iva vinirmitam / aprabodhāya saṃsuptaṃ viśrāmyantam ivoccakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बान्धवाक्रन्दसंरम्भकोलाहलगता गिरः । स्नेहभावविचारार्थं शृण्वन्तम् इव यत्नतः

bāndhavākrandasaṃrambhakolāhalagatā giraḥ / snehabhāvavicārārthaṃ śṛṇvantam iva yatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तत्कालकल्लोलप्रलापाकुलचेष्टितैः । सोरस्ताडनम् उच्छूननेत्रवारिभिर् आप्लुतैः

atha tatkālakallolapralāpākulaceṣṭitaiḥ / sorastāḍanam ucchūnanetravāribhir āplutaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमेण स्वजनैः क्षुब्धैस् ताराक्रन्दितघर्घरैः । निष्कालितम् अमङ्गल्यम् अपुनर्दर्शनाय तैः

krameṇa svajanaiḥ kṣubdhais tārākranditaghargharaiḥ / niṣkālitam amaṅgalyam apunardarśanāya taiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीतं श्मशानम् आश्यानवसापङ्ककलङ्कितम् । शुष्काशुष्कजरत्क्लिन्नकङ्कालशतसङ्कुलम्

nītaṃ śmaśānam āśyānavasāpaṅkakalaṅkitam / śuṣkāśuṣkajaratklinnakaṅkālaśatasaṅkulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृध्राभ्रच्छन्नसूर्यांशु चिताज्वलननिस्तमः । शिवाशतमुखज्वालाजालपल्लवितावनि

gṛdhrābhracchannasūryāṃśu citājvalananistamaḥ / śivāśatamukhajvālājālapallavitāvani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वहद्रक्तसरित्स्नातमद्गुकङ्कोग्रवायसम् । रक्तार्द्रतन्त्रीप्रसरजालबद्धजरत्खगम्

vahadraktasaritsnātamadgukaṅkogravāyasam / raktārdratantrīprasarajālabaddhajaratkhagam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र ते ज्वलने दीप्ते चक्रुस् तं भस्मसाच् छवम् । बान्धवास् सलिलापूरं समुद्रा इव वाडवे

tatra te jvalane dīpte cakrus taṃ bhasmasāc chavam / bāndhavās salilāpūraṃ samudrā iva vāḍave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चितिश् चटचटास्फोटैश् शवम् आशु ददाह तम् । शुष्केन्धनवद् उच्छूनज्वालाजालजटावती

citiś caṭacaṭāsphoṭaiś śavam āśu dadāha tam / śuṣkendhanavad ucchūnajvālājālajaṭāvatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्युल्लसच्चटचटारवमुक्तगन्धव्याप्ताम्बुवाहपटलो ऽस्थिचयं हुताशः । दन्ती विरन्ध्रम् इव वेणुवनं समन्ताद् उद्वान्तमेदुररसं दलयां चकार

atyullasaccaṭacaṭāravamuktagandhavyāptāmbuvāhapaṭalo 'sthicayaṃ hutāśaḥ / dantī virandhram iva veṇuvanaṃ samantād udvāntamedurarasaṃ dalayāṃ cakāra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.