Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 5.51

परिदीर्घासु तन्वीषु कचन्तीष्व् असितासु च । क्षुरधारोपमानासु चित्तवृत्तिषु तिष्ठ मा

paridīrghāsu tanvīṣu kacantīṣv asitāsu ca / kṣuradhāropamānāsu cittavṛttiṣu tiṣṭha mā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालेन च महाक्षेत्रे जातेयं बुद्धिवल्लरी । वृद्धिं विवेकसेकेन नयैनां नयकोविद

kālena ca mahākṣetre jāteyaṃ buddhivallarī / vṛddhiṃ vivekasekena nayaināṃ nayakovida

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावन् म्लायति नो कायकलिका कलिभस्मना । भूतले पतितां तावद् एनाम् उद्धृत्य धारय

yāvan mlāyati no kāyakalikā kalibhasmanā / bhūtale patitāṃ tāvad enām uddhṛtya dhāraya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मद्वाक्यार्थैकतत्त्वज्ञ मद्वाक्यार्थैकभावनात् । सुखम् आप्नोषि सर्पारिर् यथाभ्ररवभावनात्

madvākyārthaikatattvajña madvākyārthaikabhāvanāt / sukham āpnoṣi sarpārir yathābhraravabhāvanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्दालकवद् आलूनविशीर्णं भूतपञ्चकम् । कृत्वा कृत्वा धिया धीर धीरयान्तर् विचारय

uddālakavad ālūnaviśīrṇaṃ bhūtapañcakam / kṛtvā kṛtvā dhiyā dhīra dhīrayāntar vicāraya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केन क्रमेण भगवन् मुनिनोद्दालकेन तत् । भूतपञ्चकम् आलूनं कृत्वान्तः प्रविचारितम्

kena krameṇa bhagavan muninoddālakena tat / bhūtapañcakam ālūnaṃ kṛtvāntaḥ pravicāritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृणु राम यथा पूर्वं भूतवृन्दविचारणात् । उद्दालकेन सम्प्राप्ता परमा दृष्टिर् अक्षता

śṛṇu rāma yathā pūrvaṃ bhūtavṛndavicāraṇāt / uddālakena samprāptā paramā dṛṣṭir akṣatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगज्जीर्णगृहस्यास्य कोणे कस्मिंश्चिद् आतते । भूमेर् अनिलदिङ्नाम्नि भूभृद्भाण्डभराकुले

jagajjīrṇagṛhasyāsya koṇe kasmiṃścid ātate / bhūmer aniladiṅnāmni bhūbhṛdbhāṇḍabharākule

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धमादनशैलेन्द्रनाम्नी काचित् किल स्थली । विद्यते कीर्णकुसुमा कर्पूरद्रुमधूसरा

gandhamādanaśailendranāmnī kācit kila sthalī / vidyate kīrṇakusumā karpūradrumadhūsarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विचित्रवर्णविहगा नानावनविलासिनी । वनेचरव्याप्ततटी पुष्पकेसरहासिनी

vicitravarṇavihagā nānāvanavilāsinī / vanecaravyāptataṭī puṣpakesarahāsinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचित् स्थितमहारत्ना क्वचिन् नीलाम्बुदोत्पला । क्वचिन् नीहारकवरी सरसीदर्पणा क्वचित्

kvacit sthitamahāratnā kvacin nīlāmbudotpalā / kvacin nīhārakavarī sarasīdarpaṇā kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र कस्मिंश्चिद् उदिते सानौ सफलपादपे । आगुल्फकीर्णकुसुमे स्निग्धच्छायामहाद्रुमे

tatra kasmiṃścid udite sānau saphalapādape / āgulphakīrṇakusume snigdhacchāyāmahādrume

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्दालको नाम मुनिर् मौनी मानी महामतिः । अप्राप्तयौवनः पूर्वम् उवासोद्दामतापसः

uddālako nāma munir maunī mānī mahāmatiḥ / aprāptayauvanaḥ pūrvam uvāsoddāmatāpasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमं तु बभूवासाव् अल्पप्रज्ञाविचारवान् । अप्राप्तपदविश्रान्तिर् अप्रबुद्धशुभाशयः

prathamaṃ tu babhūvāsāv alpaprajñāvicāravān / aprāptapadaviśrāntir aprabuddhaśubhāśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः क्रमेण तपसा शास्त्रार्थनियमैर् यमैः । विवेक आजगामैनं नवर्तुर् इव भूतलम्

tataḥ krameṇa tapasā śāstrārthaniyamair yamaiḥ / viveka ājagāmainaṃ navartur iva bhūtalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथेदं चिन्तयाम् आस संसारभयभीतधीः । एकान्त एव निवसन् कदाचित् क्लान्तमानसः

athedaṃ cintayām āsa saṃsārabhayabhītadhīḥ / ekānta eva nivasan kadācit klāntamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं तत् प्राप्यं प्रधानं स्याद् यद् विश्रान्तौ न शोच्यते । यत् प्राप्य जन्मना भूयस् सम्बन्धो नोपजायते

kiṃ tat prāpyaṃ pradhānaṃ syād yad viśrāntau na śocyate / yat prāpya janmanā bhūyas sambandho nopajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाहं त्यक्तमननः पदे परमपावने । विश्रान्तिं चिरम् एष्यामि मेरुशृङ्ग इवाम्बुदः

kadāhaṃ tyaktamananaḥ pade paramapāvane / viśrāntiṃ ciram eṣyāmi meruśṛṅga ivāmbudaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदा शमम् उपेष्यन्ति ममान्तर् भोगवासनाः । आलोलकल्लोलरवा ऊर्मयो ऽम्बुनिधाव् इव

kadā śamam upeṣyanti mamāntar bhogavāsanāḥ / ālolakallolaravā ūrmayo 'mbunidhāv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं कृत्वेदम् अप्य् अन्यत् कर्तव्यम् इति कल्पनाम् । कदान्तर् विहसिष्यामि पदविश्रान्तया धिया

idaṃ kṛtvedam apy anyat kartavyam iti kalpanām / kadāntar vihasiṣyāmi padaviśrāntayā dhiyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदा विकल्पजालं मे न लगिष्यति चेतसि । स्थितम् अप्य् उज्झितासङ्गं पयः पद्मदले यथा

kadā vikalpajālaṃ me na lagiṣyati cetasi / sthitam apy ujjhitāsaṅgaṃ payaḥ padmadale yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदा बहलकल्लोलां नावा परमया धिया । परितीर्णो भविष्यामि तृष्णामत्ततरङ्गिणीम्

kadā bahalakallolāṃ nāvā paramayā dhiyā / paritīrṇo bhaviṣyāmi tṛṣṇāmattataraṅgiṇīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदेमां जागतैर् भूतैः क्रियमाणाम् असन्मयीम् । क्रियाम् उपहसिष्यामि बाललीलाम् इवाफलाम्

kademāṃ jāgatair bhūtaiḥ kriyamāṇām asanmayīm / kriyām upahasiṣyāmi bālalīlām ivāphalām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदा विकल्पपर्यस्तमनोदोलावदोलनम् । प्रशमिष्यति मे शान्तपानौजस इव भ्रमः

kadā vikalpaparyastamanodolāvadolanam / praśamiṣyati me śāntapānaujasa iva bhramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदोदितवपुर्भास्वान् विहसञ् जागतीर् गतीः । अन्तस् सन्तोषम् एष्यामि विराडात्मेव पूर्णधीः

kadoditavapurbhāsvān vihasañ jāgatīr gatīḥ / antas santoṣam eṣyāmi virāḍātmeva pūrṇadhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्तश् समसमाचारस् सोम्यस् सर्वार्थनिस्स्पृहः । कदोपशमम् एष्यामि मन्थोन्मुक्तमहाब्धिवत्

śāntaś samasamācāras somyas sarvārthanisspṛhaḥ / kadopaśamam eṣyāmi manthonmuktamahābdhivat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदेमाम् अखिलां दृश्यश्रियम् आशाशतात्मिकाम् । सर्वां सुषुप्तवत् पश्यन् भविष्याम्य् अन्तराततः

kademām akhilāṃ dṛśyaśriyam āśāśatātmikām / sarvāṃ suṣuptavat paśyan bhaviṣyāmy antarātataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सबाह्याभ्यन्तरं सर्वं शान्तकल्पनया धिया । पश्यंश् चिन्मात्रम् अखिलं भावयिष्याम्य् अहं कदा

sabāhyābhyantaraṃ sarvaṃ śāntakalpanayā dhiyā / paśyaṃś cinmātram akhilaṃ bhāvayiṣyāmy ahaṃ kadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदोपशान्तचित्तात्मा चित्ताम् उपगतः पराम् । परमालोकम् एष्यामि जात्यान्ध्यविगमाद् इव

kadopaśāntacittātmā cittām upagataḥ parām / paramālokam eṣyāmi jātyāndhyavigamād iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाभ्यासोपलब्धेन चित्प्रकाशेन चारुणा । दूराद् आलोकयिष्यामि तन्वीं कालकलाम् इमाम्

kadābhyāsopalabdhena citprakāśena cāruṇā / dūrād ālokayiṣyāmi tanvīṃ kālakalām imām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईहितानीहितोन्मुक्तो हेयोपादेयवर्जितः । कदान्तस् तोषम् एष्यामि स्वप्रकाशपदस्थितः

īhitānīhitonmukto heyopādeyavarjitaḥ / kadāntas toṣam eṣyāmi svaprakāśapadasthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाशाकौशिकीकीर्णा जाड्यजीर्णहृदम्बुजा । क्षयम् एष्यति कृष्णेयं कदा मे मोहयामिनी

kadāśākauśikīkīrṇā jāḍyajīrṇahṛdambujā / kṣayam eṣyati kṛṣṇeyaṃ kadā me mohayāminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदोपशान्तमननो धरणीधरकन्दरे । समेष्यामि शिलासाम्यं निर्विकल्पसमाधिना

kadopaśāntamanano dharaṇīdharakandare / sameṣyāmi śilāsāmyaṃ nirvikalpasamādhinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदा मे चित्तमातङ्गस् स्वाभिमानमहामदः । तत्त्वावबोधहरिणा हतो नाशम् उपैष्यति

kadā me cittamātaṅgas svābhimānamahāmadaḥ / tattvāvabodhahariṇā hato nāśam upaiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरंशध्यानविश्रान्तिमूकस्य मम मूर्धनि । कदा कर्णे करिष्यन्ति कुलायं वनपुत्तिकाः

niraṃśadhyānaviśrāntimūkasya mama mūrdhani / kadā karṇe kariṣyanti kulāyaṃ vanaputtikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदा निश्शङ्कम् उरसि ध्यानाधीनधियः खगाः । मम विश्रान्तिम् एष्यन्ति शैलस्थाणुतलस्थितेः

kadā niśśaṅkam urasi dhyānādhīnadhiyaḥ khagāḥ / mama viśrāntim eṣyanti śailasthāṇutalasthiteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृष्णाकरञ्जजटिलां जन्मजर्जरगुल्मकाम् । संसारारण्यसरणिं त्यक्त्वा यास्याम्य् अहं कदा

tṛṣṇākarañjajaṭilāṃ janmajarjaragulmakām / saṃsārāraṇyasaraṇiṃ tyaktvā yāsyāmy ahaṃ kadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति चिन्तापरवशो वन उद्दालको द्विजः । पुनः पुनस् तूपविश्य ध्यानाभ्यासं चकार सः

iti cintāparavaśo vana uddālako dvijaḥ / punaḥ punas tūpaviśya dhyānābhyāsaṃ cakāra saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषयैर् नीयमाने तु चित्ते मर्कटचञ्चले । न स लेभे समाधानप्रतिष्ठां प्रीतिदायिनीम्

viṣayair nīyamāne tu citte markaṭacañcale / na sa lebhe samādhānapratiṣṭhāṃ prītidāyinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाचिद् बाह्यसंस्पर्शपरित्यागाद् अनन्तरम् । तस्यागच्छच् चित्तकपिः प्रोद्वेगं तत्त्वसंस्थितौ

kadācid bāhyasaṃsparśaparityāgād anantaram / tasyāgacchac cittakapiḥ prodvegaṃ tattvasaṃsthitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाचिद् आन्तरान् स्पर्शान् परित्यज्य मनःकपिः । लोलत्वात् तस्य संयातो विषयं विषलुब्धवत्

kadācid āntarān sparśān parityajya manaḥkapiḥ / lolatvāt tasya saṃyāto viṣayaṃ viṣalubdhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाचिद् आन्तरार्काभं तेजो दृष्ट्वान्तरे मनः । विषयोन्मुखतां यातं तस्य तामरसेक्षण

kadācid āntarārkābhaṃ tejo dṛṣṭvāntare manaḥ / viṣayonmukhatāṃ yātaṃ tasya tāmarasekṣaṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर् आन्ध्यतमस्त्यागं कृत्वा विषयलम्पटम् । तस्योड्डीय मनो याति कदाचित् त्रस्तपक्षिवत्

antar āndhyatamastyāgaṃ kṛtvā viṣayalampaṭam / tasyoḍḍīya mano yāti kadācit trastapakṣivat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाह्यान् आभ्यन्तरान् स्पर्शांस् त्यक्त्वा निद्रां च तन्मनः । तमस् तेजश् च नो लेभे कदाचिच् छाश्वतीं स्थितिम्

bāhyān ābhyantarān sparśāṃs tyaktvā nidrāṃ ca tanmanaḥ / tamas tejaś ca no lebhe kadācic chāśvatīṃ sthitim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति पर्याकुलास्व् अन्तस् सो ऽलुठद् ध्यानवृत्तिषु । दरीष्व् अन्वहम् उग्रासु वातभग्न इव द्रुमः

iti paryākulāsv antas so 'luṭhad dhyānavṛttiṣu / darīṣv anvaham ugrāsu vātabhagna iva drumaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिष्ठल् लूनसंरूढमना मननसङ्कटे । यथा दोलायितवपुस् तृणं तीरतरङ्गके

atiṣṭhal lūnasaṃrūḍhamanā mananasaṅkaṭe / yathā dolāyitavapus tṛṇaṃ tīrataraṅgake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ पर्याकुलमतिर् विजहारारतिर् गिरौ । प्रत्यहं दिवसाधीशो महामेराव् इवैककः

atha paryākulamatir vijahārāratir girau / pratyahaṃ divasādhīśo mahāmerāv ivaikakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समग्रभूतदुष्प्रापाम् एकदा प्राप कन्दराम् । संशान्तसर्वसञ्चारां मुनिर् मोक्षदशाम् इव

samagrabhūtaduṣprāpām ekadā prāpa kandarām / saṃśāntasarvasañcārāṃ munir mokṣadaśām iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपर्याकुलितां वातैर् अप्राप्तमृगपक्षिणीं । अदृष्टां देवगन्धर्वैः परमाकाशशोभनाम्

aparyākulitāṃ vātair aprāptamṛgapakṣiṇīṃ / adṛṣṭāṃ devagandharvaiḥ paramākāśaśobhanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पप्रकरसञ्छन्नां मृदुशाद्वलकोमलाम् । ज्योतीरसाश्मसम्प्रोतैः कृतां मरकतैर् इव

puṣpaprakarasañchannāṃ mṛduśādvalakomalām / jyotīrasāśmasamprotaiḥ kṛtāṃ marakatair iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धगीतलसच्छायां प्रकटां रत्नदीपकैः । सुगुप्तां वनदेवीनाम् अन्तःपुरकुटीम् इव

siddhagītalasacchāyāṃ prakaṭāṃ ratnadīpakaiḥ / suguptāṃ vanadevīnām antaḥpurakuṭīm iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न लोचनाहितालोकां नात्युष्णां नातिशीतलाम् । शारदस्योदितार्कस्य हेमगौरीं प्रभाम् इव

na locanāhitālokāṃ nātyuṣṇāṃ nātiśītalām / śāradasyoditārkasya hemagaurīṃ prabhām iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाल्पालोकपरिम्लानां कोमलाशब्दमारुताम् । मञ्जरीजटिलोपान्तां बालां मालावतीम् इव

nālpālokaparimlānāṃ komalāśabdamārutām / mañjarījaṭilopāntāṃ bālāṃ mālāvatīm iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपशमपदवीम् इवात्तरूपां कमलजविश्रमणाय योग्यरूपाम् । कुसुमनिकरकोमलाभिरामां सरसिजकोटरसुन्दरीं समन्तात्

upaśamapadavīm ivāttarūpāṃ kamalajaviśramaṇāya yogyarūpām / kusumanikarakomalābhirāmāṃ sarasijakoṭarasundarīṃ samantāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.