Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 5.61

एतां दृष्टिम् अवष्टभ्य न मनः परितप्यते । घोरे तमसि निर्मग्नं लब्धदीपश् शिशुर् यथा

etāṃ dṛṣṭim avaṣṭabhya na manaḥ paritapyate / ghore tamasi nirmagnaṃ labdhadīpaś śiśur yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवेकावस्थया चेतस् तन्व्यैवायाति निर्वृतिम् । पतञ् श्वभ्रे दृढतृणप्रचयालम्बनाद् इव

vivekāvasthayā cetas tanvyaivāyāti nirvṛtim / patañ śvabhre dṛḍhatṛṇapracayālambanād iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुद्ध्वैतां पावनीं दृष्टिं भावयित्वाप्य् उदाहरन् । नित्यम् एकसमाधानो भव भूषितभूतलः

buddhvaitāṃ pāvanīṃ dṛṣṭiṃ bhāvayitvāpy udāharan / nityam ekasamādhāno bhava bhūṣitabhūtalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथम् एकसमाधानं कीदृशं वा मुनीश्वर । वाताहतमयूराङ्गरुहलोलं मनो भवेत्

katham ekasamādhānaṃ kīdṛśaṃ vā munīśvara / vātāhatamayūrāṅgaruhalolaṃ mano bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृणु तस्यैव सुरघोः प्रबुद्धस्य सतस् तदा । पर्णादस्य च राजर्षेस् संवादम् इमम् अद्भुतम्

śṛṇu tasyaiva suraghoḥ prabuddhasya satas tadā / parṇādasya ca rājarṣes saṃvādam imam adbhutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राघवैकसमाधानबोधितायोदितात्मनोः । परस्परसमालापम् इमं प्रकटयामि ते

rāghavaikasamādhānabodhitāyoditātmanoḥ / parasparasamālāpam imaṃ prakaṭayāmi te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभूव पारसीकानां पार्थिवः परवीरहा । परिघो नाम विख्यातः परिघस् स्यन्दने यथा

babhūva pārasīkānāṃ pārthivaḥ paravīrahā / parigho nāma vikhyātaḥ parighas syandane yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स बभूव परं मित्रं सुरघो रघुनन्दन । नन्दनोद्यानसंस्थस्य मदनस्येव माधवः

sa babhūva paraṃ mitraṃ suragho raghunandana / nandanodyānasaṃsthasya madanasyeva mādhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाचित् परिघस्याभूद् अकाण्डं मण्डले महत् । कल्पान्त इव संसारे प्रजादुष्कृतदोषजम्

kadācit parighasyābhūd akāṇḍaṃ maṇḍale mahat / kalpānta iva saṃsāre prajāduṣkṛtadoṣajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनेशुर् जनतास् तत्र बह्व्यः क्षुत्क्षतजीविताः । ज्वलिते विपिने वह्नौ यथा भूतपरम्पराः

vineśur janatās tatra bahvyaḥ kṣutkṣatajīvitāḥ / jvalite vipine vahnau yathā bhūtaparamparāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्दुःखं परिघो दृष्ट्वा विषादम् अतुलं ययौ । तत्याज चाखिलं राज्यं दग्धं ग्रामम् इवाध्वगः

tadduḥkhaṃ parigho dṛṣṭvā viṣādam atulaṃ yayau / tatyāja cākhilaṃ rājyaṃ dagdhaṃ grāmam ivādhvagaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजानाशप्रतीकारेष्व् असमर्थो विरागवान् । जगाम विपिनं कर्तुं तपो जिनमुनीन्द्रवत्

prajānāśapratīkāreṣv asamartho virāgavān / jagāma vipinaṃ kartuṃ tapo jinamunīndravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौराणाम् अपरिज्ञातः कस्मिंश्चिद् दूरकानने । स उवास विरक्तात्मा लोकान्तर इवापरे

paurāṇām aparijñātaḥ kasmiṃścid dūrakānane / sa uvāsa viraktātmā lokāntara ivāpare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपश् चरञ् शान्तमतिर् दान्तः कन्दरमन्दिरः । स्वयं शीर्णानि शुष्काणि तत्र पर्णान्य् अभक्षयत्

tapaś carañ śāntamatir dāntaḥ kandaramandiraḥ / svayaṃ śīrṇāni śuṣkāṇi tatra parṇāny abhakṣayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिरं हुताशवच् छुष्कपर्णान्य् एवाथ भक्षयन् । पर्णाद इति नामासौ प्राप मध्ये तपस्विनाम्

ciraṃ hutāśavac chuṣkaparṇāny evātha bhakṣayan / parṇāda iti nāmāsau prāpa madhye tapasvinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रभृति पर्णादनामा राजर्षिसत्तमः । जम्बुद्वीपे बभूवासौ विख्यातो मुनिसद्मसु

tataḥ prabhṛti parṇādanāmā rājarṣisattamaḥ / jambudvīpe babhūvāsau vikhyāto munisadmasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो वर्षसहस्रेण तपसा दारुणात्मना । प्रापद् अभ्यासवशतो ज्ञानम् आत्मप्रसादजम्

tato varṣasahasreṇa tapasā dāruṇātmanā / prāpad abhyāsavaśato jñānam ātmaprasādajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभूव विगतद्वन्द्वो नीरागस् समदर्शनः । निरीहो निरनुक्रोशो जीवन्मुक्तः प्रबुद्धधीः

babhūva vigatadvandvo nīrāgas samadarśanaḥ / nirīho niranukrośo jīvanmuktaḥ prabuddhadhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विजहार यथाकामं त्रिलोकीमठिकाम् इमाम् । सिद्धसाध्यैस् समं साधो सहंसो ऽलिर् इवाब्जिनीम्

vijahāra yathākāmaṃ trilokīmaṭhikām imām / siddhasādhyais samaṃ sādho sahaṃso 'lir ivābjinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदा तस्य सदनं हेमचूडमहीपतेः । प्राप रत्नविनिर्माणं मेरोश् शृङ्गम् इवापरम्

ekadā tasya sadanaṃ hemacūḍamahīpateḥ / prāpa ratnavinirmāṇaṃ meroś śṛṅgam ivāparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते तत्र प्राक्तने मित्रे पूजाम् अकुरुतां मिथः । पूर्णां विज्ञातविज्ञेयौ मौर्ख्यगर्ताद् विनिर्गते

te tatra prāktane mitre pūjām akurutāṃ mithaḥ / pūrṇāṃ vijñātavijñeyau maurkhyagartād vinirgate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो नु मम कल्याणैः फलितं बत पावनैः । सम्प्राप्तवान् अहं यत् त्वाम् इत्य् अन्योऽन्यम् अथोचतुः

aho nu mama kalyāṇaiḥ phalitaṃ bata pāvanaiḥ / samprāptavān ahaṃ yat tvām ity anyo'nyam athocatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलिङ्गितशरीरौ ताव् अन्योऽन्यानिन्दिताकृती । एकासने विविशतुश् चन्द्रार्काव् इव भूधरे

āliṅgitaśarīrau tāv anyo'nyāninditākṛtī / ekāsane viviśatuś candrārkāv iva bhūdhare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमानन्दम् आयातं चेतस् त्वद्दर्शनेन मे । चन्द्रबिम्ब इवोन्मग्नम् अन्तश्शीतलतां गतम्

paramānandam āyātaṃ cetas tvaddarśanena me / candrabimba ivonmagnam antaśśītalatāṃ gatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकृत्रिमं सुहृत्प्रेम वियोगे शतशाखताम् । प्रयाति पल्वलतटे छिन्नरूढ इव द्रुमः

akṛtrimaṃ suhṛtprema viyoge śataśākhatām / prayāti palvalataṭe chinnarūḍha iva drumaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्रब्धांस् तान् कथालापांस् ता लीलास् तच् च चेष्टितम् । संस्मृत्य प्राक्तनं साधो हृष्याम्य् एव पुनः पुनः

visrabdhāṃs tān kathālāpāṃs tā līlās tac ca ceṣṭitam / saṃsmṛtya prāktanaṃ sādho hṛṣyāmy eva punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानम् एतन् मया प्राप्तं त्वया ज्ञानं यथानघ । माण्डव्यस्य प्रसादेन परमात्मप्रसादजम्

jñānam etan mayā prāptaṃ tvayā jñānaṃ yathānagha / māṇḍavyasya prasādena paramātmaprasādajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्य कच्चिद् अदुःखस् त्वं कच्चिद् विश्रान्तवान् असि । परमे कारणे मेराव् इव भूमण्डलाधिप

adya kaccid aduḥkhas tvaṃ kaccid viśrāntavān asi / parame kāraṇe merāv iva bhūmaṇḍalādhipa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चित् परमकल्याण स्वात्मारामतया तव । प्रसादो जायते चित्ते शरदीव सरोऽम्भसि

kaccit paramakalyāṇa svātmārāmatayā tava / prasādo jāyate citte śaradīva saro'mbhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चित् करोषि समया सुप्रसन्नगभीरया । दृष्ट्या सुभग कार्याणि कार्याण्य् एव नराधिप

kaccit karoṣi samayā suprasannagabhīrayā / dṛṣṭyā subhaga kāryāṇi kāryāṇy eva narādhipa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निराधिव्याधयो धीराः कच्चित् सम्पन्नशालयः । जनतास् तव देशेषु तिष्ठन्ति विगतज्वरम्

nirādhivyādhayo dhīrāḥ kaccit sampannaśālayaḥ / janatās tava deśeṣu tiṣṭhanti vigatajvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चिद् उद्दामफलिनी फलिनीव लतानता । धरा तव फलापूरैर् भृशं धारयति प्रजाः

kaccid uddāmaphalinī phalinīva latānatā / dharā tava phalāpūrair bhṛśaṃ dhārayati prajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चित् तव दिगन्तेषु चन्द्रस्येवांशुपञ्जरम् । तुषारनिकराकारं प्रसृतं पावनं यशः

kaccit tava diganteṣu candrasyevāṃśupañjaram / tuṣāranikarākāraṃ prasṛtaṃ pāvanaṃ yaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चिद् गुणशतैर् एता दिशो निर्विवरीकृताः । त्वया सरोऽम्भसा बन्धो बिसानाम् इव भित्तयः

kaccid guṇaśatair etā diśo nirvivarīkṛtāḥ / tvayā saro'mbhasā bandho bisānām iva bhittayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चित् कलमकेदारकोणस्थाणुषु हर्षुलाः । प्रतिग्रामं कुमार्यस् ते गायन्त्य् आनन्ददं यशः

kaccit kalamakedārakoṇasthāṇuṣu harṣulāḥ / pratigrāmaṃ kumāryas te gāyanty ānandadaṃ yaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुशलं तव धान्येषु धनेषु विभवेषु च । भृत्येष्व् अथ कलत्रेषु पुत्रेषु नगरेषु च

kuśalaṃ tava dhānyeṣu dhaneṣu vibhaveṣu ca / bhṛtyeṣv atha kalatreṣu putreṣu nagareṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधिव्याधिविहीनेयं कच्चित् कायलता तव । फलं फलति पुण्याख्यं यद् इहामुत्र चोदितम्

ādhivyādhivihīneyaṃ kaccit kāyalatā tava / phalaṃ phalati puṇyākhyaṃ yad ihāmutra coditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपातरमणीयेषु पर्यन्तात्यन्तवैरिषु । कच्चिद् विषयसर्पेषु सविरागं मनस् तव

āpātaramaṇīyeṣu paryantātyantavairiṣu / kaccid viṣayasarpeṣu savirāgaṃ manas tava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो बत चिरं कालम् आवां विश्लेषम् आगतौ । कालेन श्लेषितौ भूयो वसन्ताद्रितटाव् इव

aho bata ciraṃ kālam āvāṃ viśleṣam āgatau / kālena śleṣitau bhūyo vasantādritaṭāv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ता जगति विद्यन्ते सुखदुःखदशास् सखे । जीवद्भिर् या न दृश्यन्ते संयोगजवियोगजाः

na tā jagati vidyante sukhaduḥkhadaśās sakhe / jīvadbhir yā na dṛśyante saṃyogajaviyogajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैतास्व् अतिदीर्घासु दशास्व् अन्यत्वम् आगताः । भूयो वयम् अपि श्लिष्टाश् चित्रा हि नियतिर् विधेः

tathaitāsv atidīrghāsu daśāsv anyatvam āgatāḥ / bhūyo vayam api śliṣṭāś citrā hi niyatir vidheḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवन् नियतेर् अस्या गतिं दीपगतेर् इव । दैविक्याः को हि जानाति गम्भीरां विस्मयप्रदाम्

bhagavan niyater asyā gatiṃ dīpagater iva / daivikyāḥ ko hi jānāti gambhīrāṃ vismayapradām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वम् अहं च वियोज्यातिदूरे दूरदशासु च । अद्य सङ्घटितौ भूयः किम् असाध्यम् अहो विधेः

tvam ahaṃ ca viyojyātidūre dūradaśāsu ca / adya saṅghaṭitau bhūyaḥ kim asādhyam aho vidheḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वयं त्व् अद्य महासत्त्व भृशं कुशलिनस् स्थिताः । त्वदागमनपुण्येन परां पावनतां गताः

vayaṃ tv adya mahāsattva bhṛśaṃ kuśalinas sthitāḥ / tvadāgamanapuṇyena parāṃ pāvanatāṃ gatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईषत् त्वदागमक्षीणपापानां पुण्यपादपैः । तथा फलितम् अस्माकं न यथा वयम् आकुलाः

īṣat tvadāgamakṣīṇapāpānāṃ puṇyapādapaiḥ / tathā phalitam asmākaṃ na yathā vayam ākulāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वास् सम्पत्तयो ऽस्माकं राजर्षे संस्थिताः पुरे । भवदागमनेनाद्य प्रयाताश् शतशाखताम्

sarvās sampattayo 'smākaṃ rājarṣe saṃsthitāḥ pure / bhavadāgamanenādya prayātāś śataśākhatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकिरति परितो रसायनानाम् इव निकरं मधुरं महानुभाव । तव वचनम् अवेक्षणं च पुण्यं परमपदप्रतिमो हि साधुसङ्गः

vikirati parito rasāyanānām iva nikaraṃ madhuraṃ mahānubhāva / tava vacanam avekṣaṇaṃ ca puṇyaṃ paramapadapratimo hi sādhusaṅgaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.