Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 5.82

विचार एवं विदुषा संवर्तेन कृतः पुरा । कथितो मम विन्ध्याद्रौ तेनैव विदितात्मना

vicāra evaṃ viduṣā saṃvartena kṛtaḥ purā / kathito mama vindhyādrau tenaiva viditātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतां दृष्टिम् अवष्टभ्य विचारपरया धिया । संसारसागराद् अस्मात् तारतम्येन सन्तर

etāṃ dṛṣṭim avaṣṭabhya vicāraparayā dhiyā / saṃsārasāgarād asmāt tāratamyena santara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथेमाम् अपरां राम शृणु दृष्टिं पदप्रदाम् । मुनिना वीतहव्येन यथा स्थितम् अशङ्कितम्

athemām aparāṃ rāma śṛṇu dṛṣṭiṃ padapradām / muninā vītahavyena yathā sthitam aśaṅkitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीतहव्यो महातेजा बभ्रामाभ्राम्बरः पुरा । विन्ध्यशैलदरीर् दीर्घा रविर् मेरुदरीर् इव

vītahavyo mahātejā babhrāmābhrāmbaraḥ purā / vindhyaśailadarīr dīrghā ravir merudarīr iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मात् क्रियाक्रमाद् घोरात् संसारभ्रमदायिनः । आधिव्याधिमयाकारात् कालेनोद्वेगम् आययौ

asmāt kriyākramād ghorāt saṃsārabhramadāyinaḥ / ādhivyādhimayākārāt kālenodvegam āyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्विकल्पसमाध्यंशलभ्योदारपदेच्छया । सञ्जहार जराजीर्णस् स्वां व्यापारपरम्पराम्

nirvikalpasamādhyaṃśalabhyodārapadecchayā / sañjahāra jarājīrṇas svāṃ vyāpāraparamparām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवेश रम्भारचितं निजं पर्णोटजान्तरम् । चूतगौरं ससौगन्ध्यम् अलिर् नीलम् इवोत्पलम्

viveśa rambhāracitaṃ nijaṃ parṇoṭajāntaram / cūtagauraṃ sasaugandhyam alir nīlam ivotpalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रासने समे शुद्धे स्वास्तीर्णहरिणाजिने । विशश्रामाचले शान्ते वान्तवर्ष इवाम्बुदः

tatrāsane same śuddhe svāstīrṇahariṇājine / viśaśrāmācale śānte vāntavarṣa ivāmbudaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बद्धपद्मासनः कृत्वा पार्ष्ण्योर् अधि कराञ्जलिम् । शृङ्गिवच् छान्तचलनम् अतिष्ठद् दृढकन्धरम्

baddhapadmāsanaḥ kṛtvā pārṣṇyor adhi karāñjalim / śṛṅgivac chāntacalanam atiṣṭhad dṛḍhakandharam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सञ्जहारालम् आलोकं दिग्विकीर्णं शनश् शनैः । विशन् मेरुदरीं सायं भानुर् भासाम् इवोत्करम्

sañjahārālam ālokaṃ digvikīrṇaṃ śanaś śanaiḥ / viśan merudarīṃ sāyaṃ bhānur bhāsām ivotkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाह्यान् आभ्यन्तरांश् चैव स्पर्शान् परिहरन् क्रमात् । इदम् आकलयाम् आस मनसा विगतैनसा

bāhyān ābhyantarāṃś caiva sparśān pariharan kramāt / idam ākalayām āsa manasā vigatainasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो नु चञ्चलम् इदं प्रत्याहृतम् अपि क्षणात् । न मनस् स्थैर्यम् आयाति तरङ्गप्रौढपर्णवत्

aho nu cañcalam idaṃ pratyāhṛtam api kṣaṇāt / na manas sthairyam āyāti taraṅgaprauḍhaparṇavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्षुरादिभिर् उद्दामै रूपैर् आहितसम्भ्रमैः । अजस्रम् उत्फलत्य् एव वीटेव तलताडिता

cakṣurādibhir uddāmai rūpair āhitasambhramaiḥ / ajasram utphalaty eva vīṭeva talatāḍitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यजद् एवाशु गृह्णाति वृत्तीर् इन्द्रियवर्धिताः । यस्मान् निवार्यते तस्मिन् प्रोन्मत्त इव धावति

tyajad evāśu gṛhṇāti vṛttīr indriyavardhitāḥ / yasmān nivāryate tasmin pronmatta iva dhāvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घटात् पटम् उपायाति पटाच् छकटम् उत्कटम् । चित्तम् अर्थेषु चरति पादपेष्व् इव मर्कतः

ghaṭāt paṭam upāyāti paṭāc chakaṭam utkaṭam / cittam artheṣu carati pādapeṣv iva markataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चद्वाराणि मनसश् चक्षुरादीन्य् अमून्य् अलम् । दग्धेन्द्रियाभिधानानि तावद् आलोकयाम्य् अहम्

pañcadvārāṇi manasaś cakṣurādīny amūny alam / dagdhendriyābhidhānāni tāvad ālokayāmy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंहो हतेन्द्रियगणाः किम् एषोद्दामतेह वः । वेला विलुलिताम्बूनाम् अब्धीनाम् इव चञ्चला

haṃho hatendriyagaṇāḥ kim eṣoddāmateha vaḥ / velā vilulitāmbūnām abdhīnām iva cañcalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा कुरुध्वम् अनर्थाय चापलं चञ्चलाशयाः । स्मरतातीतवृत्तीनि दुःखजालानि भूरिशः

mā kurudhvam anarthāya cāpalaṃ cañcalāśayāḥ / smaratātītavṛttīni duḥkhajālāni bhūriśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपाणि मनसो यूयं जडा एव किलाधमाः । जडिम्नोत्सुकतात्यर्थं मृगतृष्णेव वल्गति

rūpāṇi manaso yūyaṃ jaḍā eva kilādhamāḥ / jaḍimnotsukatātyarthaṃ mṛgatṛṣṇeva valgati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असारात्मस्वरूपाणाम् अनालोकवतां सदा । अन्धानाम् उद्धतिर् येयं सा हासायैव जायते

asārātmasvarūpāṇām anālokavatāṃ sadā / andhānām uddhatir yeyaṃ sā hāsāyaiva jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिदात्मा भगवान् सर्वं साक्षित्वेन करोत्य् अजः । हतेन्द्रियगणा यूयं किं निरर्थकम् आगताः

cidātmā bhagavān sarvaṃ sākṣitvena karoty ajaḥ / hatendriyagaṇā yūyaṃ kiṃ nirarthakam āgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मिथ्यैवैते विवल्गन्ति नीरूपा नयनादयः । अलातचक्रप्रतिमास् सर्परज्जुभ्रमोपमाः

mithyaivaite vivalganti nīrūpā nayanādayaḥ / alātacakrapratimās sarparajjubhramopamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनात्मना बहुज्ञेन निर्ज्ञानाश् चक्षुरादयः । मनाग् अपि न सम्बद्धा द्युपातालतलाद्रिवत्

tenātmanā bahujñena nirjñānāś cakṣurādayaḥ / manāg api na sambaddhā dyupātālatalādrivat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीतः पान्थ इवाहिभ्यः पुक्कसेभ्य इव द्विजः । दूरे तिष्ठति चिन्मात्रम् इन्द्रियेभ्यस् त्व् अनामयम्

bhītaḥ pāntha ivāhibhyaḥ pukkasebhya iva dvijaḥ / dūre tiṣṭhati cinmātram indriyebhyas tv anāmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्सत्तामात्रकेणायं सङ्क्षोभो भवतां मिथः । तिष्ठति स्वैरम् आदित्ये दिनकार्यवताम् इव

citsattāmātrakeṇāyaṃ saṅkṣobho bhavatāṃ mithaḥ / tiṣṭhati svairam āditye dinakāryavatām iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्त चारणचार्वाक चतुर्दिक्कुक्षिभिक्षुक । श्वेव व्यर्थम् अनर्थाय मेदं विहर हे जगत्

citta cāraṇacārvāka caturdikkukṣibhikṣuka / śveva vyartham anarthāya medaṃ vihara he jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं चिद्वद् इति व्यर्थम् असत्या तव वासना । अत्यन्तभिन्नयोर् ऐक्यं नास्ति चिन्मनसोश् शठ

ahaṃ cidvad iti vyartham asatyā tava vāsanā / atyantabhinnayor aikyaṃ nāsti cinmanasoś śaṭha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवाम्य् एवाहम् इत्य् एषा तवाहङ्कारदुन्दुभिः । मिथ्यैव जाता दुःखाय न सत्या सत्यवर्जिता

jīvāmy evāham ity eṣā tavāhaṅkāradundubhiḥ / mithyaiva jātā duḥkhāya na satyā satyavarjitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहङ्काराद् अहं सो ऽस्मीत्य् एतां संरब्धतां त्यज । न किञ्चिद् अपि मूर्ख त्वं किं व्यर्थं तरलायसे

ahaṅkārād ahaṃ so 'smīty etāṃ saṃrabdhatāṃ tyaja / na kiñcid api mūrkha tvaṃ kiṃ vyarthaṃ taralāyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संविच् चित्तम् अनाद्यन्तं संविदो ऽन्यन् न विद्यते । देहे ऽस्मिंस् तन् महामूर्ख किं तत् स्याच् चित्तनामकम्

saṃvic cittam anādyantaṃ saṃvido 'nyan na vidyate / dehe 'smiṃs tan mahāmūrkha kiṃ tat syāc cittanāmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषपर्यवसानेयं रसायनवद् उत्थिता । भोक्तृताकर्तृताशङ्का तव चित्त मुधैव हि

viṣaparyavasāneyaṃ rasāyanavad utthitā / bhoktṛtākartṛtāśaṅkā tava citta mudhaiva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोपहासपदं गच्छ मूर्खेन्द्रियगण स्वयम् । न कर्ता त्वं न भोक्ता त्वं जडो ऽस्य् अन्येन बोध्यसे

mopahāsapadaṃ gaccha mūrkhendriyagaṇa svayam / na kartā tvaṃ na bhoktā tvaṃ jaḍo 'sy anyena bodhyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस् त्वं भवसि भोगानां के वा भोगा भवन्ति ते । जडस्यात्मैव ते नास्ति बन्धुमित्रादि तत् कुतः

kas tvaṃ bhavasi bhogānāṃ ke vā bhogā bhavanti te / jaḍasyātmaiva te nāsti bandhumitrādi tat kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज् जडं तद् धि नास्त्य् एव सद् एवासत्तयान्वितम् । ज्ञत्वकर्तृत्वभोक्तृत्वमन्तृत्वानाम् असम्भवात्

yaj jaḍaṃ tad dhi nāsty eva sad evāsattayānvitam / jñatvakartṛtvabhoktṛtvamantṛtvānām asambhavāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यक्चेतनरूपं चेत् त्वं तद् आत्मैव ते वपुः । भावाभावमयी चित्त सत्ता ते केव दुःखदा

pratyakcetanarūpaṃ cet tvaṃ tad ātmaiva te vapuḥ / bhāvābhāvamayī citta sattā te keva duḥkhadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये वा कर्तृत्वभोक्तृत्वे मिथ्यैवाधिगते त्वया । मया ते हि प्रमार्ज्येते शृणु युक्त्या कथं शठ

ye vā kartṛtvabhoktṛtve mithyaivādhigate tvayā / mayā te hi pramārjyete śṛṇu yuktyā kathaṃ śaṭha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयं तावद् भवान् एष जडो नास्त्य् अत्र संशयः । जडस्य कीदृक् कर्तृत्वं नृत्यन्ति हि कथं शिलाः

svayaṃ tāvad bhavān eṣa jaḍo nāsty atra saṃśayaḥ / jaḍasya kīdṛk kartṛtvaṃ nṛtyanti hi kathaṃ śilāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपजीव्य चिरं तस्माच् छुद्धं तद्भागम् ऐश्वरम् । जीवसीच्छसि हंसि त्वं प्लवसे यासि वल्गसि

upajīvya ciraṃ tasmāc chuddhaṃ tadbhāgam aiśvaram / jīvasīcchasi haṃsi tvaṃ plavase yāsi valgasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रियते यत् तु यच्छक्त्या तत् तेनैव कृतं भवेत् । लुनाति दात्रं पुंशक्त्या हन्तैव प्रोच्यते पुमान्

kriyate yat tu yacchaktyā tat tenaiva kṛtaṃ bhavet / lunāti dātraṃ puṃśaktyā hantaiva procyate pumān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीयते यत् तु यच्छक्त्या पीतं तेनैव तद् भवेत् । पात्रेण पीयते पानं पानपस् तूच्यते नरः

pīyate yat tu yacchaktyā pītaṃ tenaiva tad bhavet / pātreṇa pīyate pānaṃ pānapas tūcyate naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकृत्यैवासि सुजडम् असकृज् ज्ञेन बोध्यसे । तेनात्मैवात्मनात्मानं चिनोतीदं हि नो भवेत्

prakṛtyaivāsi sujaḍam asakṛj jñena bodhyase / tenātmaivātmanātmānaṃ cinotīdaṃ hi no bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनारतं बोधयति त्वाम् आत्मा परमेश्वरः । बोधनीया बुधैर् मूढाः किलावृत्तिशतैर् अपि

anārataṃ bodhayati tvām ātmā parameśvaraḥ / bodhanīyā budhair mūḍhāḥ kilāvṛttiśatair api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मसत्तैव बोधैकरूपिणी स्फुरतीह हि । तयैव चित्त शब्दार्थान् अङ्गीकृत्य लघु स्थितम्

ātmasattaiva bodhaikarūpiṇī sphuratīha hi / tayaiva citta śabdārthān aṅgīkṛtya laghu sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं चित्त त्वम् अज्ञानाद् आत्मशक्तेर् उपागतम् । ज्ञाने त्व् अद्यावगलितं तीव्रे हिमम् इवातपे

evaṃ citta tvam ajñānād ātmaśakter upāgatam / jñāne tv adyāvagalitaṃ tīvre himam ivātape

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मान् मृतं त्वं मूढं त्वं नासि त्वं परमार्थतः । तद् एवाहम् इति व्यर्थं मानो मास्त्व् असुखाय ते

tasmān mṛtaṃ tvaṃ mūḍhaṃ tvaṃ nāsi tvaṃ paramārthataḥ / tad evāham iti vyarthaṃ māno māstv asukhāya te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असत्याश् चित्तकलना इन्द्रजाललता इव । विज्ञानमात्रम् एवेह ब्राह्मम् अङ्ग विजृम्भते

asatyāś cittakalanā indrajālalatā iva / vijñānamātram eveha brāhmam aṅga vijṛmbhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरामरजगद्रूपैर् ब्राह्मी शक्तिर् उदेत्य् अलम् । सामुद्री कणकल्लोलजालैर् वेलेव वल्गति

narāmarajagadrūpair brāhmī śaktir udety alam / sāmudrī kaṇakallolajālair veleva valgati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिन्मयं चिद्भवन् मूढ तत् तस्मात् परमात् पदात् । नित्यम् अव्यतिरिक्तं त्वं किम् अन्यत् परिशोचसि

cinmayaṃ cidbhavan mūḍha tat tasmāt paramāt padāt / nityam avyatiriktaṃ tvaṃ kim anyat pariśocasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वगं सर्वभावस्थं सर्वरूपं हि तत् पदं । तत्प्राप्तौ सर्वम् एवाशु प्राप्तं भवति सर्वदा

sarvagaṃ sarvabhāvasthaṃ sarvarūpaṃ hi tat padaṃ / tatprāptau sarvam evāśu prāptaṃ bhavati sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न त्वम् अस्ति न देहो ऽस्ति ब्रह्मास्तीह महत् स्फुरत् । अहं त्वम् इति निष्ष्यन्दैस् स्फुरत्य् आर्तिर् हि कस्य का

na tvam asti na deho 'sti brahmāstīha mahat sphurat / ahaṃ tvam iti niṣṣyandais sphuraty ārtir hi kasya kā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मा चेत् त्वं तद् आत्मैव सर्वगो ऽस्तीह नेतरः । आत्मनो ऽन्यज् जडं त्वं चेत् तत् त्वं नास्त्य् अस्य् अविद्वपुः

ātmā cet tvaṃ tad ātmaiva sarvago 'stīha netaraḥ / ātmano 'nyaj jaḍaṃ tvaṃ cet tat tvaṃ nāsty asy avidvapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मैव सर्वं त्रिजगत् तदन्यत् तु नकिञ्चन । तन् नकिञ्चित् त्वम् आत्मान्यद् यदि तत् त्वं नकिञ्चन

ātmaiva sarvaṃ trijagat tadanyat tu nakiñcana / tan nakiñcit tvam ātmānyad yadi tat tvaṃ nakiñcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं त्व् इदम् इदं तन् मे इति व्यर्थं किम् ईहसे । असद्वपुः किं स्फुरति शशशृङ्गेण को हतः

ahaṃ tv idam idaṃ tan me iti vyarthaṃ kim īhase / asadvapuḥ kiṃ sphurati śaśaśṛṅgeṇa ko hataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीया कल्पना नास्ति चिज्जडांशेतरा शठ । छायाहसनयोर् मध्ये तृतीयेवानुरञ्जना

tṛtīyā kalpanā nāsti cijjaḍāṃśetarā śaṭha / chāyāhasanayor madhye tṛtīyevānurañjanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यावलोकनाज् जाते चित्त्वजाड्यदृशोः क्षये । सम्पद्यते यत् तत् त्व् अज्ञ स्वसंवेदनमात्रकम्

satyāvalokanāj jāte cittvajāḍyadṛśoḥ kṣaye / sampadyate yat tat tv ajña svasaṃvedanamātrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन मूढ न कर्तृ त्वं न भोक्तृ त्वं न चाप्य् असि । तद् एवासि परं ब्रह्म त्यज मौर्ख्यं भवात्मकम्

tena mūḍha na kartṛ tvaṃ na bhoktṛ tvaṃ na cāpy asi / tad evāsi paraṃ brahma tyaja maurkhyaṃ bhavātmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केवलं त्व् अज्ञविषयम् उपदेशार्थसिद्धये । त्वया करणभूतेन करोत्य् आत्मेति कथ्यते

kevalaṃ tv ajñaviṣayam upadeśārthasiddhaye / tvayā karaṇabhūtena karoty ātmeti kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असत्स्वरूपं करणं जडं निरवलम्बनम् । न स्पन्दते न प्लवते कर्तृसम्बोधनं विना

asatsvarūpaṃ karaṇaṃ jaḍaṃ niravalambanam / na spandate na plavate kartṛsambodhanaṃ vinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकर्तुः करणस्याज्ञ शक्तिः काचिन् न विद्यते । दात्रस्य लावकाभावे कर्तुं किम् इव शक्तता

akartuḥ karaṇasyājña śaktiḥ kācin na vidyate / dātrasya lāvakābhāve kartuṃ kim iva śaktatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खड्गप्रहारविच्छेदक्रियायां पुंसि शक्तता । न खड्गे सुजडे कृत्तसर्वाङ्गे ऽप्य् अस्ति शक्तता

khaḍgaprahāravicchedakriyāyāṃ puṃsi śaktatā / na khaḍge sujaḍe kṛttasarvāṅge 'py asti śaktatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मान् नासि सखे कर्तृ मा व्यर्थं दुःखभाग् भव । परार्थं क्लेशिता मूर्ख प्राकृतेषु न शोभते

tasmān nāsi sakhe kartṛ mā vyarthaṃ duḥkhabhāg bhava / parārthaṃ kleśitā mūrkha prākṛteṣu na śobhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईश्वरो नेदृशश् शोच्यो यस् त्वयोपकृतो भवेत् । नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन

īśvaro nedṛśaś śocyo yas tvayopakṛto bhavet / naiva tasya kṛtenārtho nākṛteneha kaścana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं तूपकरोम्य् एनम् इति केवलम् अल्पधीः । क्लिश्यते च सतां त्व् अर्थो न कश्चिद् उपयुज्यते

sarvaṃ tūpakaromy enam iti kevalam alpadhīḥ / kliśyate ca satāṃ tv artho na kaścid upayujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्तुर् भोगेश्वरस्यैवम् अथ चेद् अनुवर्तसे । तद् अस्य काचिन् नेच्छेह तृप्तत्वात् सर्वदैव हि

kartur bhogeśvarasyaivam atha ced anuvartase / tad asya kācin neccheha tṛptatvāt sarvadaiva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकृत्रिमावभासेन सर्वगेन चिदात्मना । एकेनैवेदम् आपूर्णं कल्पनैवास्ति नेतरा

akṛtrimāvabhāsena sarvagena cidātmanā / ekenaivedam āpūrṇaṃ kalpanaivāsti netarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकानेकावभासेन समस्तेन ततात्मना । आत्मन्य् एवात्मनैवान्तः क्रियते किं किम् इष्यते

ekānekāvabhāsena samastena tatātmanā / ātmany evātmanaivāntaḥ kriyate kiṃ kim iṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वादृशस्य तु दृष्ट्यैव क्षुब्धता जायते मुधा । आलोक्य राजमहिषीं मनो मदमयीं यथा

tvādṛśasya tu dṛṣṭyaiva kṣubdhatā jāyate mudhā / ālokya rājamahiṣīṃ mano madamayīṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मना तव सम्बन्धश् चेत् तत् कर्त्र् असि सुन्दर । किं तु नास्यासि सम्बन्धः कुसुमस्योपलो यथा

ātmanā tava sambandhaś cet tat kartr asi sundara / kiṃ tu nāsyāsi sambandhaḥ kusumasyopalo yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयेन समं यैषा तत्ता तद्भावतैकता । सा सम्बन्धगतिः प्रोक्ता प्राग्द्वित्वाद् अधुनैकता

dvitīyena samaṃ yaiṣā tattā tadbhāvataikatā / sā sambandhagatiḥ proktā prāgdvitvād adhunaikatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाप्रकाररचना नानारूपक्रियामुखी । सुखदुःखदशाहेतुस् सा चानेकविधा स्मृता

nānāprakāraracanā nānārūpakriyāmukhī / sukhaduḥkhadaśāhetus sā cānekavidhā smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्बन्धस् समयोर् दृष्टस् तथार्धसमयोर् अपि । सुविलक्षणयोश् चान्यस् तस्मिन् सति जगत्त्रये

sambandhas samayor dṛṣṭas tathārdhasamayor api / suvilakṣaṇayoś cānyas tasmin sati jagattraye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रव्यान्तरगुणं द्रव्याण्य् आश्रयन्ति बहून्य् अलम् । शशिशैत्यं यथौषध्यो यथोष्माणं महाशिलाः

dravyāntaraguṇaṃ dravyāṇy āśrayanti bahūny alam / śaśiśaityaṃ yathauṣadhyo yathoṣmāṇaṃ mahāśilāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थं यदि तु सम्बन्धो भवतः परमात्मना । अस्तु तत् संसृतेर् बीजम् अन्योऽन्यगुणसङ्करः

itthaṃ yadi tu sambandho bhavataḥ paramātmanā / astu tat saṃsṛter bījam anyo'nyaguṇasaṅkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोमनननिर्माणकलातीतात्मनात्मना । ईदृशो ऽस्ति न सम्बन्धस् तवेन्द्रियगणाणुना

manomanananirmāṇakalātītātmanātmanā / īdṛśo 'sti na sambandhas tavendriyagaṇāṇunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यश् च दृश्यते लोके सम्बन्धस् समयोस् स्फुटः । यथा ज्वलनयोर् ऐक्ये तेजसोः पयसोर् अपि

anyaś ca dṛśyate loke sambandhas samayos sphuṭaḥ / yathā jvalanayor aikye tejasoḥ payasor api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोमनननिर्माणकलातीतात्मनाणुना । ईदृशो ऽपि न सम्बन्धस् तवेन्द्रियगणात्मना

manomanananirmāṇakalātītātmanāṇunā / īdṛśo 'pi na sambandhas tavendriyagaṇātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यश् च चौर सम्बन्धो दृष्टो ऽर्धसमयोर् अपि । एकावयववैचित्र्याद् यथा स्त्रीपुंसयोर् इह

anyaś ca caura sambandho dṛṣṭo 'rdhasamayor api / ekāvayavavaicitryād yathā strīpuṃsayor iha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किञ्चिदन्यतया चैव सलिलक्षीरयोर् इव । अथ वा वारिमधुनोर् मधुनोर् इव चित्रयोः । पाण्डुरारुणयोर् वापि तेजसोर् अरुणार्कयोः

kiñcidanyatayā caiva salilakṣīrayor iva / atha vā vārimadhunor madhunor iva citrayoḥ / pāṇḍurāruṇayor vāpi tejasor aruṇārkayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोमनननिर्माणकलातीतात्मनात्मना । ईदृशो ऽपि न सम्बन्धस् तवेन्द्रियगणाणुना

manomanananirmāṇakalātītātmanātmanā / īdṛśo 'pi na sambandhas tavendriyagaṇāṇunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यो ऽस्ति चौर सम्बन्धो यो ऽत्यन्तासमयोर् अपि । यथेह काष्ठजतुनोस् तथा पुरुषदन्तिनोः

anyo 'sti caura sambandho yo 'tyantāsamayor api / yatheha kāṣṭhajatunos tathā puruṣadantinoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तादृशो ऽपि न सम्बन्धस् तवेन्द्रियगणाणुना । मनोमनननिर्माणकलातीतात्मनात्मना

tādṛśo 'pi na sambandhas tavendriyagaṇāṇunā / manomanananirmāṇakalātītātmanātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यो बीजाङ्कुरन्याये पितृपुत्रक्रमे तथा । कार्यकारणरूपो ऽपि न सम्बन्धस् तवात्मना

anyo bījāṅkuranyāye pitṛputrakrame tathā / kāryakāraṇarūpo 'pi na sambandhas tavātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यो ऽपि कलनामात्रसङ्केतरचितो भवेत् । तवाहं त्वं ममेत्य् अन्तर्निश्चयेन किल द्वयोः

anyo 'pi kalanāmātrasaṅketaracito bhavet / tavāhaṃ tvaṃ mamety antarniścayena kila dvayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्ये च बहवो लोकेष्व् आधाराधेयतादयः । सम्भवन्तीह सम्बन्धास् सुष्ठु सम्बन्धकारिणाम्

anye ca bahavo lokeṣv ādhārādheyatādayaḥ / sambhavantīha sambandhās suṣṭhu sambandhakāriṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोमनननिर्माणकलातीतात्मनाणुना । तथापि नैव सम्बन्धस् तवेन्द्रियगणात्मना

manomanananirmāṇakalātītātmanāṇunā / tathāpi naiva sambandhas tavendriyagaṇātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मना भवतः को ऽयं घोरस् संसारदुःखदः । सम्बन्धस् स्याद् वदास्माभिर् यो न दृष्टो न दृश्यते

ātmanā bhavataḥ ko 'yaṃ ghoras saṃsāraduḥkhadaḥ / sambandhas syād vadāsmābhir yo na dṛṣṭo na dṛśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नासौ सुसमनिर्माणो न चार्धसमनिर्मितिः । न विलक्षणनिर्माणस् सम्बन्धः क इवेदृशः

nāsau susamanirmāṇo na cārdhasamanirmitiḥ / na vilakṣaṇanirmāṇas sambandhaḥ ka ivedṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शशमस्तकशृङ्गेण रसायनमयश् शशी । कथं संश्लिष्यते साधो नित्यं सन्न् असता किल

śaśamastakaśṛṅgeṇa rasāyanamayaś śaśī / kathaṃ saṃśliṣyate sādho nityaṃ sann asatā kila

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यं सदसतोर् ऐक्यं कथम् अक्षगणात्मनोः । प्रकाशजडयोर् मूर्ख सकलङ्काकलङ्कयोः

nityaṃ sadasator aikyaṃ katham akṣagaṇātmanoḥ / prakāśajaḍayor mūrkha sakalaṅkākalaṅkayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वयोर् वाप्य् असतोर् एवं सङ्गस् सम्भवतीह कः । शशमस्तकशृङ्गाद्रिशिलाशकलयोर् इव

dvayor vāpy asator evaṃ saṅgas sambhavatīha kaḥ / śaśamastakaśṛṅgādriśilāśakalayor iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृण्व् इमं निश्चयं चित्त सत्यम् एव मयोच्यते । आत्मना तव सम्बन्धस् स्वप्नेष्व् अपि न विद्यते

śṛṇv imaṃ niścayaṃ citta satyam eva mayocyate / ātmanā tava sambandhas svapneṣv api na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् अनात्ममयं तच् च न सम्भवति कुत्रचित् । आत्मनस् सर्वरूपत्वात् तेन त्वं नासि चित्तक

yad anātmamayaṃ tac ca na sambhavati kutracit / ātmanas sarvarūpatvāt tena tvaṃ nāsi cittaka

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्त चेत्यविमुक्तेयं जगज्जालविजृम्भितैः । अहं त्वम् इत्यादिमयी ब्रह्मसत्तैव वल्गति

citta cetyavimukteyaṃ jagajjālavijṛmbhitaiḥ / ahaṃ tvam ityādimayī brahmasattaiva valgati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकलकल्पनया स्वसमुत्थया परिवृतो ऽप्य् अभितश् च विवर्जितः । तव न सङ्गम् उपैति शठाकृते हतमनस् सकलामलदृग् विभुः

sakalakalpanayā svasamutthayā parivṛto 'py abhitaś ca vivarjitaḥ / tava na saṅgam upaiti śaṭhākṛte hatamanas sakalāmaladṛg vibhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.