Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 5.83

वीतहव्यो महाबुद्धिर् विन्ध्याद्रौ कन्दरोदरे । क्षुराग्रशितया बुद्ध्या भूयश् चेदं व्यचारयत्

vītahavyo mahābuddhir vindhyādrau kandarodare / kṣurāgraśitayā buddhyā bhūyaś cedaṃ vyacārayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्खेन्द्रियगणाशेषे समग्ररचनान्विते । सर्वसङ्कल्पवलिते सर्वाङ्कुरपरावृते

mūrkhendriyagaṇāśeṣe samagraracanānvite / sarvasaṅkalpavalite sarvāṅkuraparāvṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समग्रपरिवारे ऽस्मिन् सर्वनाशे तवोत्थिते । नूनम् एवाभ्युदेत्य् आत्मा तमसीव क्षते रविः

samagraparivāre 'smin sarvanāśe tavotthite / nūnam evābhyudety ātmā tamasīva kṣate raviḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्योदितो ऽपि भवतो नोदेति परमेश्वरः । रविर् अन्धेक्षणस्येव वासनावलितात्मनः

nityodito 'pi bhavato nodeti parameśvaraḥ / ravir andhekṣaṇasyeva vāsanāvalitātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासनामलसंशान्तौ त्वं समूलं विनश्यसि । ततः प्रकटताम् एति ब्रह्मबृंहितचिद्घनम्

vāsanāmalasaṃśāntau tvaṃ samūlaṃ vinaśyasi / tataḥ prakaṭatām eti brahmabṛṃhitacidghanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बन्धो हि वासनामात्रं तत्क्षयो मोक्ष उच्यते । वासनारज्जुविच्छेदविलासेनोदितो भव

bandho hi vāsanāmātraṃ tatkṣayo mokṣa ucyate / vāsanārajjuvicchedavilāsenodito bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रियाली विभौ दृष्टे क्षीयते सहवासना । आन्ध्यसङ्कल्पना काले नान्ध्यक्षय इवोदिते

indriyālī vibhau dṛṣṭe kṣīyate sahavāsanā / āndhyasaṅkalpanā kāle nāndhyakṣaya ivodite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मलाभे क्षयं याति मनष्षष्ठेन्द्रियावली । इन्द्रियावलिनाशे च स्वात्मनात्मोपलभ्यते

ātmalābhe kṣayaṃ yāti manaṣṣaṣṭhendriyāvalī / indriyāvalināśe ca svātmanātmopalabhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सततं श्रेयसे तस्माद् द्वयम् एव समाचरेत् । आत्मलाभेन्द्रियवशाव् अभ्यासेनैव सिध्यतः

satataṃ śreyase tasmād dvayam eva samācaret / ātmalābhendriyavaśāv abhyāsenaiva sidhyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयं गुणसमाहारः क्षीयते दृष्ट आत्मनि । शार्वरो भूतसंरम्भो दिवाकर इवोदिते

svayaṃ guṇasamāhāraḥ kṣīyate dṛṣṭa ātmani / śārvaro bhūtasaṃrambho divākara ivodite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिन् दृष्टे क्षयं याति यस् स तेन सता क्षयी । कथं सम्बन्धम् आयाति चेतनेन जडात्मकः

yasmin dṛṣṭe kṣayaṃ yāti yas sa tena satā kṣayī / kathaṃ sambandham āyāti cetanena jaḍātmakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकाशस्याप्रकाशेन शीतलेनोष्णरूपिणः । जीवता प्रमृतस्येव न सम्भवति सङ्गमः

prakāśasyāprakāśena śītalenoṣṇarūpiṇaḥ / jīvatā pramṛtasyeva na sambhavati saṅgamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्व समग्रकलातीतः क्व समग्रकलान्वितः । क्व नित्यस् सम्प्रकाशात्मा क्वानित्यस् तिमिराकृतिः

kva samagrakalātītaḥ kva samagrakalānvitaḥ / kva nityas samprakāśātmā kvānityas timirākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यम् अस्तमिताकारः क्व नित्योदितचिद्वपुः । क्व चासज्जडमूकान्धः क्व सर्वालोकचिद्घनः

nityam astamitākāraḥ kva nityoditacidvapuḥ / kva cāsajjaḍamūkāndhaḥ kva sarvālokacidghanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मेन्द्रियगणैर् युक्त इत्य् अनर्थाय निश्चयः । यावद् अज्ञानम् एवान्तर् बालानाम् एव वल्गति

ātmendriyagaṇair yukta ity anarthāya niścayaḥ / yāvad ajñānam evāntar bālānām eva valgati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तज्ज्ञानाम् आत्मना सङ्गो नेन्द्रियाणाम् इति स्थिते । अक्षग्रामे क्षयं याते परमात्ममयं जगत्

tajjñānām ātmanā saṅgo nendriyāṇām iti sthite / akṣagrāme kṣayaṃ yāte paramātmamayaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ययायुक्त्या मुधैषा ते शङ्का स्फुरति पीवरी । आत्मा कलङ्कित इति सा विनष्टाज्ञताधुना

yayāyuktyā mudhaiṣā te śaṅkā sphurati pīvarī / ātmā kalaṅkita iti sā vinaṣṭājñatādhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिगीर्णविषो मूर्खस् स यातो विषमूर्छनाम् । आत्मेन्द्रियशठैर् युक्त इति येनाश्रितो ऽन्तरम्

anigīrṇaviṣo mūrkhas sa yāto viṣamūrchanām / ātmendriyaśaṭhair yukta iti yenāśrito 'ntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखिष्व् इन्द्रियमूर्खेषु सुखेषूपहतेषु वा । साक्षिणो ऽक्षीणसद्वृत्तेर् आत्मनः किम् इवागतम्

duḥkhiṣv indriyamūrkheṣu sukheṣūpahateṣu vā / sākṣiṇo 'kṣīṇasadvṛtter ātmanaḥ kim ivāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तेन्द्रियात्मनां सङ्ग इति नो सम्भवत्य् अलम् । सम्बन्धाभावसंसिद्धौ भोक्तृताकर्तृते कथम्

cittendriyātmanāṃ saṅga iti no sambhavaty alam / sambandhābhāvasaṃsiddhau bhoktṛtākartṛte katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नातः कर्ता न भोक्तास्मि न मोक्षो ऽस्ति न बन्धनम् । नाहम् अस्मि न चान्यो ऽस्ति संविदात्मास्त्य् अलेपकः

nātaḥ kartā na bhoktāsmi na mokṣo 'sti na bandhanam / nāham asmi na cānyo 'sti saṃvidātmāsty alepakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एवाहं स एव त्वं स जगत् सो ऽम्बरं स भूः । सर्वं नूनं स एवेति निर्णीते किं विमुह्यसि

sa evāhaṃ sa eva tvaṃ sa jagat so 'mbaraṃ sa bhūḥ / sarvaṃ nūnaṃ sa eveti nirṇīte kiṃ vimuhyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संविदश् च्यवनं दुःखं संविदो मा च्युतो भव । एतावतैकध्यानेन नित्यध्यानो भवात्मदृक्

saṃvidaś cyavanaṃ duḥkhaṃ saṃvido mā cyuto bhava / etāvataikadhyānena nityadhyāno bhavātmadṛk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभावे दुःखदस्यान्तर् दृश्यादृश्यस्य वस्तुनः । सङ्कल्पोन्मुखतां विद्धि दुःखदां संविदश् च्युतिम्

abhāve duḥkhadasyāntar dṛśyādṛśyasya vastunaḥ / saṅkalponmukhatāṃ viddhi duḥkhadāṃ saṃvidaś cyutim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जडेषूपलभेदेषु मनोदेहेन्द्रियादिषु । कीदृशी कर्तृता चित्त कथं व्योम्नि वनं भवेत्

jaḍeṣūpalabhedeṣu manodehendriyādiṣu / kīdṛśī kartṛtā citta kathaṃ vyomni vanaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरस्तकलनापङ्के मननध्वंसरूपिणि । न चैवात्मनि कर्तृत्वं सम्भवत्य् अम्बराङ्गवत्

nirastakalanāpaṅke mananadhvaṃsarūpiṇi / na caivātmani kartṛtvaṃ sambhavaty ambarāṅgavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं केवलम् आत्मैव नानानानातयात्मनि । स्फुरत्य् अब्धिर् इवाम्भोभिर् मुधा लोकः कदर्थितः

ayaṃ kevalam ātmaiva nānānānātayātmani / sphuraty abdhir ivāmbhobhir mudhā lokaḥ kadarthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आभासमात्रे सर्वस्मिन् स्फुरत्य् अस्मिंश् चिदात्मनि । द्वितीया नास्ति कलना तप्ताङ्गार इवाम्बुधौ

ābhāsamātre sarvasmin sphuraty asmiṃś cidātmani / dvitīyā nāsti kalanā taptāṅgāra ivāmbudhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलनारहिते देवे देहे मनसि वा जडे । संवित् संवेद्यनिर्मुक्ता सारा सुन्दर नेतरत्

kalanārahite deve dehe manasi vā jaḍe / saṃvit saṃvedyanirmuktā sārā sundara netarat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदम् अन्यद् इदं चान्यच् छुभं वाशुभम् एव वा । इति सङ्कल्पना नास्ति यथा नभसि काननम्

idam anyad idaṃ cānyac chubhaṃ vāśubham eva vā / iti saṅkalpanā nāsti yathā nabhasi kānanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवेद्यरहितं संविन्मात्रम् एवेदम् आततम् । तत्रायम् अहम् अन्यो ऽयम् इति सङ्कल्पना कथम्

saṃvedyarahitaṃ saṃvinmātram evedam ātatam / tatrāyam aham anyo 'yam iti saṅkalpanā katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनादिमति नीरूपे सर्वगे विततात्मनि । आरोपयेत् कः कलनाम् ऋग्वेदं व्योम्नि को लिखेत्

anādimati nīrūpe sarvage vitatātmani / āropayet kaḥ kalanām ṛgvedaṃ vyomni ko likhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्योदिते सकलवस्तुपदार्थसारे देवे स्थिते भरितनिर्भरभूरिदिक्कम् । आत्मन्य् असत् त्वम् इति साधु गते ऽमलत्वात् क्षीणौ सुखासुखलवौ मम वै समोहम्

nityodite sakalavastupadārthasāre deve sthite bharitanirbharabhūridikkam / ātmany asat tvam iti sādhu gate 'malatvāt kṣīṇau sukhāsukhalavau mama vai samoham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.