Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 5.84

भूयो मुनिवरो धीरो धिया धवलयेद्धया । स्वम् इन्द्रियगणं गुप्तं बोधयाम् आस साध्व् इदम्

bhūyo munivaro dhīro dhiyā dhavalayeddhayā / svam indriyagaṇaṃ guptaṃ bodhayām āsa sādhv idam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तवेन्द्रियगण स्वार्थं शृणु वक्ष्याम्य् अतिस्फुटम् । श्रुत्वा तद्भावताम् एत्य परां निर्दुःखतां व्रज

tavendriyagaṇa svārthaṃ śṛṇu vakṣyāmy atisphuṭam / śrutvā tadbhāvatām etya parāṃ nirduḥkhatāṃ vraja

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवताम् आत्मसत्तैका दुःखायैवानपायिनी । असत्याम् आत्मनस् सत्तां तद् भवन्तस् त्यजन्त्व् इति

bhavatām ātmasattaikā duḥkhāyaivānapāyinī / asatyām ātmanas sattāṃ tad bhavantas tyajantv iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मदीयेनोपदेशेन सत्तैषा भवतां क्षयम् । गतैवेति स्फुटं मत्तो यूयं ह्य् अज्ञानसम्भवाः

madīyenopadeśena sattaiṣā bhavatāṃ kṣayam / gataiveti sphuṭaṃ matto yūyaṃ hy ajñānasambhavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वसत्तास्फुटतैवातिदुःखाय तव चित्तक । तप्तक्वाथे जतूल्लासो दाहायैव स्वपार्श्वयोः

svasattāsphuṭataivātiduḥkhāya tava cittaka / taptakvāthe jatūllāso dāhāyaiva svapārśvayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्य त्वयि सति भ्रातर् जडकल्लोलसङ्कुलाः । विशन्ति कालजलधिं संसारसरितां गणाः

paśya tvayi sati bhrātar jaḍakallolasaṅkulāḥ / viśanti kālajaladhiṃ saṃsārasaritāṃ gaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतन्त्य् अहमहमिकाविहितान्योऽन्यवेल्लनाः । कुतो ऽपि दुःखावलयो धारा आसारगा इव

patanty ahamahamikāvihitānyo'nyavellanāḥ / kuto 'pi duḥkhāvalayo dhārā āsāragā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिस्फुरत्य् अपर्यन्ता हृदयोन्मूलनोद्यता । आक्रन्दकारिणी क्रूरा भावाभावविषूचिका

parisphuraty aparyantā hṛdayonmūlanodyatā / ākrandakāriṇī krūrā bhāvābhāvaviṣūcikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कासश्वासरणद्भृङ्गे कलेवरजरद्द्रुमे । विकसत्य् अमलोद्द्योता जरामरणमञ्जरी

kāsaśvāsaraṇadbhṛṅge kalevarajaraddrume / vikasaty amaloddyotā jarāmaraṇamañjarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्लोलव्यालवलिते शरीरश्वभ्रकोटरे । खनतीहानखी खातं चिन्ताचपलगर्गटी

kallolavyālavalite śarīraśvabhrakoṭare / khanatīhānakhī khātaṃ cintācapalagargaṭī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोभलट्वा लटत्पक्षा तीक्ष्णया द्वन्द्वतुण्डया । कायजीर्णद्रुमाद् अस्माद् गुणपद्मानि कृन्तति

lobhalaṭvā laṭatpakṣā tīkṣṇayā dvandvatuṇḍayā / kāyajīrṇadrumād asmād guṇapadmāni kṛntati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृदयावकरं कीर्णम् इतश् चेतश् च कर्कशः । अपवित्रोद्धुराकारः कुरुते कामकुक्कुटः

hṛdayāvakaraṃ kīrṇam itaś cetaś ca karkaśaḥ / apavitroddhurākāraḥ kurute kāmakukkuṭaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महत्यां मोहयामिन्याम् उल्बणो ऽज्ञानकौशिकः । श्मशान इव वेतालः परिवल्गति हृद्द्रुमे

mahatyāṃ mohayāminyām ulbaṇo 'jñānakauśikaḥ / śmaśāna iva vetālaḥ parivalgati hṛddrume

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एताश् चान्याश् च बह्व्यो ऽपि त्वयीन्द्रियगणे सति । पिशाचा इव शर्वर्यां प्रवल्गन्त्य् अशुभश्रियः

etāś cānyāś ca bahvyo 'pi tvayīndriyagaṇe sati / piśācā iva śarvaryāṃ pravalganty aśubhaśriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वयि त्व् असति हे साधो सर्वा एव शुभश्रियः । प्रभात इव पद्मिन्यस् सालोकं विकसन्त्य् अलम्

tvayi tv asati he sādho sarvā eva śubhaśriyaḥ / prabhāta iva padminyas sālokaṃ vikasanty alam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रशान्तमोहमिहिकं राजते हृदयाम्बरम् । निर्मलालोकवलितं नीरजस्कं ततान्तरम्

praśāntamohamihikaṃ rājate hṛdayāmbaram / nirmalālokavalitaṃ nīrajaskaṃ tatāntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशङ्कितं नभःकोशपतितोपलपूरवत् । नापतन्ति विकल्पौघाश् चिरं वैकल्यकारिणः

aśaṅkitaṃ nabhaḥkośapatitopalapūravat / nāpatanti vikalpaughāś ciraṃ vaikalyakāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वस्याह्लादनी शीता मैत्री परमपावनी । अभ्युदेति हृदो हृद्या सुतरोर् इव मञ्जरी

sarvasyāhlādanī śītā maitrī paramapāvanī / abhyudeti hṛdo hṛdyā sutaror iva mañjarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तश्छिद्रवती जाड्ययुक्ता गुप्तगुणा स्वयम् । चिन्ता शोषम् उपायाति हिमदग्धेव पद्मिनी

antaśchidravatī jāḍyayuktā guptaguṇā svayam / cintā śoṣam upāyāti himadagdheva padminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलोकस् स्फुटताम् अन्तर् आयात्य् अज्ञानसङ्क्षये । प्रशाम्यत्य् अम्बुदे व्योम्नि शरदीवार्कमण्डलम्

ālokas sphuṭatām antar āyāty ajñānasaṅkṣaye / praśāmyaty ambude vyomni śaradīvārkamaṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसन्नस्फारगम्भीरम् अक्षुब्धम् अपराहतम् । हृदयं समताम् एति शान्तवात इवार्णवः

prasannasphāragambhīram akṣubdham aparāhatam / hṛdayaṃ samatām eti śāntavāta ivārṇavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमृतापूरपूर्णेन नित्यानन्दमयेन च । स्थीयते पुरुषेणान्तश्शीतेन शशिना यथा

amṛtāpūrapūrṇena nityānandamayena ca / sthīyate puruṣeṇāntaśśītena śaśinā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संविदंशैकविश्रान्तं समग्रं सचराचरम् । भाव्यते भरिताकारं वपुर् आनन्दमन्थरम्

saṃvidaṃśaikaviśrāntaṃ samagraṃ sacarācaram / bhāvyate bharitākāraṃ vapur ānandamantharam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न भवत्य् अस्तसङ्गानाम् आशापाशविधायिनाम् । दग्धानाम् इव पर्णानां जन्मनां पुनरागतिः

na bhavaty astasaṅgānām āśāpāśavidhāyinām / dagdhānām iva parṇānāṃ janmanāṃ punarāgatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुंसा क्षपितसंसारजराजन्ममहाध्वना । अपुनर्भ्रमणायात्मद्रुमे विश्रम्यते चिरम्

puṃsā kṣapitasaṃsārajarājanmamahādhvanā / apunarbhramaṇāyātmadrume viśramyate ciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम्प्रायास् तथान्याश् च भवन्ति गुणसम्पदः । असति त्वयि सर्वाशिन् सर्वाशाक्षणदाक्षये

evamprāyās tathānyāś ca bhavanti guṇasampadaḥ / asati tvayi sarvāśin sarvāśākṣaṇadākṣaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्षयोर् एतयोश् चित्त सत्तासत्तास्वरूपयोः । येनैव पश्यसि श्रेयस् तम् एवाङ्गीकुरु क्षणात्

pakṣayor etayoś citta sattāsattāsvarūpayoḥ / yenaiva paśyasi śreyas tam evāṅgīkuru kṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वात्माभावस् तव सुखं मन्ये मानवतां वर । तम् एव भावयाभावं सुखत्यागो हि मूढता

svātmābhāvas tava sukhaṃ manye mānavatāṃ vara / tam eva bhāvayābhāvaṃ sukhatyāgo hi mūḍhatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि त्व् अस्ति भवत् सत्यम् अन्तर्भावितचेतनम् । जीवतस् तत् तवात्यन्तम् अभावं क इवेच्छति

yadi tv asti bhavat satyam antarbhāvitacetanam / jīvatas tat tavātyantam abhāvaṃ ka ivecchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं तु नास्त्य् असि सत्येन वदामि तव सुन्दर । तेन मिथ्यैव जीवामीत्य् आस्थया मा भवासुखि

kiṃ tu nāsty asi satyena vadāmi tava sundara / tena mithyaiva jīvāmīty āsthayā mā bhavāsukhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रक्रमे वासि नास्त्य् एव या वा भ्रान्त्या त्वदस्तिता । सापीदानीं विचारेण भृशं सङ्क्षयम् आगता

prakrame vāsi nāsty eva yā vā bhrāntyā tvadastitā / sāpīdānīṃ vicāreṇa bhṛśaṃ saṅkṣayam āgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतावद् एव ते रूपं साधो यद् अविचारणम् । विचारे विहिते सम्यक् त्वम् अरूपम् असत् स्थितम्

etāvad eva te rūpaṃ sādho yad avicāraṇam / vicāre vihite samyak tvam arūpam asat sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविचारात् प्रजातं त्वम् अनालोकात् तमो यथा । विचारेणोपशान्तं त्वम् आलोकेन तमो यथा

avicārāt prajātaṃ tvam anālokāt tamo yathā / vicāreṇopaśāntaṃ tvam ālokena tamo yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतावन्तं सखे कालं बभूवाल्पविवेकिता । तावतैवातिपीनत्वम् अभूद् दुःखैककारणम्

etāvantaṃ sakhe kālaṃ babhūvālpavivekitā / tāvataivātipīnatvam abhūd duḥkhaikakāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोहसङ्कल्पमात्रेण बालवेतालवद् भवत् । बभूवात्यन्तसङ्कल्पे क्षीणे त्वयि भवत् स्थितम्

mohasaṅkalpamātreṇa bālavetālavad bhavat / babhūvātyantasaṅkalpe kṣīṇe tvayi bhavat sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदानीम् उदितं नित्यं त्वं प्राग्रूपे क्षयं गते । विवेकस्य प्रसादेन विवेकाय नमो नमः

idānīm uditaṃ nityaṃ tvaṃ prāgrūpe kṣayaṃ gate / vivekasya prasādena vivekāya namo namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभूविथाप्रबुद्धं त्वं चित्तकात्यन्तबोधतः । चित्ततायां विनष्टायां स्थितस् त्वं परमेश्वरः

babhūvithāprabuddhaṃ tvaṃ cittakātyantabodhataḥ / cittatāyāṃ vinaṣṭāyāṃ sthitas tvaṃ parameśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राक्स्वरूपविलासस् ते श्रेयसि स्थितिम् आगतः । समस्तवासनोन्मुक्तस् सम्प्रत्य् असि महेश्वरः

prāksvarūpavilāsas te śreyasi sthitim āgataḥ / samastavāsanonmuktas sampraty asi maheśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्याविवेकाद् उत्पत्तिस् स विवेकाद् विनश्यति । प्रकाशेन प्रयात्य् अन्तम् अनालोकोद्भवं तमः

yasyāvivekād utpattis sa vivekād vinaśyati / prakāśena prayāty antam anālokodbhavaṃ tamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिच्छतो ऽपि ते साधो विचारे स्थितिम् आगते । अर्थतो ऽयम् उपायातो विनाशस् सुखसिद्धये

anicchato 'pi te sādho vicāre sthitim āgate / arthato 'yam upāyāto vināśas sukhasiddhaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मान् नास्त्य् असि निर्णीतम् इति सिद्धान्तयुक्तिभिः । मित्रेन्द्रियेश्वर स्वस्ति भवतस् त्व् अस्तम् आगतम्

tasmān nāsty asi nirṇītam iti siddhāntayuktibhiḥ / mitrendriyeśvara svasti bhavatas tv astam āgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यं पूर्वम् अभूताय नास्तिरूपाय सम्प्रति । भविष्यते च नोदर्कस् स्वमनस् स्वस्ति ते ऽस्त्व् इति

nityaṃ pūrvam abhūtāya nāstirūpāya samprati / bhaviṣyate ca nodarkas svamanas svasti te 'stv iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिनिर्वामि शान्तो ऽस्मि दिष्ट्यास्मि विगतज्वरः । स्वात्मन्य् एवावतिष्ठे ऽहं तुर्यरूपे पदे स्थितः

parinirvāmi śānto 'smi diṣṭyāsmi vigatajvaraḥ / svātmany evāvatiṣṭhe 'haṃ turyarūpe pade sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतो नास्त्य् एव नास्त्य् एव संसारी चित्तसंस्थितिः । आत्मा त्व् अस्त्य् एव चास्त्य् एव यस्माद् अन्यन् न विद्यते

ato nāsty eva nāsty eva saṃsārī cittasaṃsthitiḥ / ātmā tv asty eva cāsty eva yasmād anyan na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयम् आत्मेति कलना मन्ये नो निर्मलान्तरा । प्रतियोगिव्यवच्छेदकलनैकस्य वा कुतः

ayam ātmeti kalanā manye no nirmalāntarā / pratiyogivyavacchedakalanaikasya vā kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं तेनायम् आत्मेति कलनाम् अनुदाहरन् । मौनी स्वात्मनि निर्वामि तरङ्ग इव वारिणि

ahaṃ tenāyam ātmeti kalanām anudāharan / maunī svātmani nirvāmi taraṅga iva vāriṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संशान्तवासनम् अनाश्रितचेतनांशम् अप्राणसञ्चरणम् अस्तविनाशदोषम् । संवेद्यवर्जितम् उपेत्य सुसंविदंशं शाम्यामि मौनम् अयम् एव निरीहम् अन्तः

saṃśāntavāsanam anāśritacetanāṃśam aprāṇasañcaraṇam astavināśadoṣam / saṃvedyavarjitam upetya susaṃvidaṃśaṃ śāmyāmi maunam ayam eva nirīham antaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.