Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 5.87

दिनान्ते स समाधातुं पुनर् एव मनो मुनिः । विवेश काञ्चिद् विततां विजनां विन्ध्यकन्दराम्

dinānte sa samādhātuṃ punar eva mano muniḥ / viveśa kāñcid vitatāṃ vijanāṃ vindhyakandarām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् एवाथानुसन्धानम् अत्यजत् समम् इन्द्रियैः । चेतसा कथयाम् आस दृष्टलोकपरावरः

tad evāthānusandhānam atyajat samam indriyaiḥ / cetasā kathayām āsa dṛṣṭalokaparāvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वम् एवेन्द्रियगणो मया परिहृतस् स्फुटम् । इदानीं चिन्तया नार्थः पुनर् विततया मम

pūrvam evendriyagaṇo mayā parihṛtas sphuṭam / idānīṃ cintayā nārthaḥ punar vitatayā mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्ति नास्तीति कलनां भङ्क्त्वा मृद्वीं लताम् इव । शेषे तु बद्धसंस्थानं तिष्ठाम्य् अचलशृङ्गवत्

asti nāstīti kalanāṃ bhaṅktvā mṛdvīṃ latām iva / śeṣe tu baddhasaṃsthānaṃ tiṣṭhāmy acalaśṛṅgavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदितो ऽस्तङ्गत इव स्वस्तङ्गत इवोदितः । समस् समरसाभासस् तिष्ठामि स्वस्थतां गतः

udito 'staṅgata iva svastaṅgata ivoditaḥ / samas samarasābhāsas tiṣṭhāmi svasthatāṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रबुद्धो ऽपि सुषुप्तस्थस् सुषुप्तस्थः प्रबुद्धवान् । तुर्यम् आलम्ब्य कार्यान्तं तिष्ठामि स्तम्भितस्थितिः

prabuddho 'pi suṣuptasthas suṣuptasthaḥ prabuddhavān / turyam ālambya kāryāntaṃ tiṣṭhāmi stambhitasthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थिरस् स्थाणुर् इवैकान्ते स्वान्तान्ते सर्वतस् स्थिते । सत्त्वसामान्यसाम्ये हि तिष्ठाम्य् अपगतामयः

sthiras sthāṇur ivaikānte svāntānte sarvatas sthite / sattvasāmānyasāmye hi tiṣṭhāmy apagatāmayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सञ्चिन्त्य स ध्याने पुनस् तस्थौ दिनानि षट् । ततः प्रबोधम् आपन्नः क्षणसुप्त इवाध्वगः

iti sañcintya sa dhyāne punas tasthau dināni ṣaṭ / tataḥ prabodham āpannaḥ kṣaṇasupta ivādhvagaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंसिद्धस् स भगवान् वीतहव्यो महातपाः । विजहार चिरं कालं जीवन्मुक्ततया तया

evaṃsiddhas sa bhagavān vītahavyo mahātapāḥ / vijahāra ciraṃ kālaṃ jīvanmuktatayā tayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वस्तु नाभिननन्दासौ न निनिन्द कदाचन । न जगाम तथोद्वेगं न च हर्षम् अवाप ह

vastu nābhinanandāsau na nininda kadācana / na jagāma tathodvegaṃ na ca harṣam avāpa ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छतस् तिष्ठतश् चैव तस्येयम् अभवद् धृदि । विनोदाय स्वचित्तस्य कथा स्वमनसा सह

gacchatas tiṣṭhataś caiva tasyeyam abhavad dhṛdi / vinodāya svacittasya kathā svamanasā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अव्ययेन्द्रियवर्गेश मनश् शमवता त्वया । पश्यानन्दसुखं कीदृग् इदम् आसादितं ततम्

avyayendriyavargeśa manaś śamavatā tvayā / paśyānandasukhaṃ kīdṛg idam āsāditaṃ tatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषैवानारतं तस्मान् नीरागैव दशा त्वया । अवलम्ब्या परित्याज्यं चापलं चलतां वर

eṣaivānārataṃ tasmān nīrāgaiva daśā tvayā / avalambyā parityājyaṃ cāpalaṃ calatāṃ vara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भो भो इन्द्रियचौरा हे हताशा हतनामकाः । युष्माकं नायम् आत्मास्ति न भवन्तस् तथात्मनि

bho bho indriyacaurā he hatāśā hatanāmakāḥ / yuṣmākaṃ nāyam ātmāsti na bhavantas tathātmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रजताशु विनाशान्तम् आशा वो विफलीकृताः । न समर्थास् समाक्रान्तौ भवन्तो भङ्गुराश्रयाः

vrajatāśu vināśāntam āśā vo viphalīkṛtāḥ / na samarthās samākrāntau bhavanto bhaṅgurāśrayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वयम् आत्मेति यैषा वो बभूव किल वासना । तत्त्वविस्मृतिजा सा हि दृष्टरज्जुभुजङ्गवत्

vayam ātmeti yaiṣā vo babhūva kila vāsanā / tattvavismṛtijā sā hi dṛṣṭarajjubhujaṅgavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनात्मन्य् आत्मता सैषा सैषा वस्तुन्य् अवस्तुता । अविचाराद् बभूवेह विचारेण क्षयं गता

anātmany ātmatā saiṣā saiṣā vastuny avastutā / avicārād babhūveha vicāreṇa kṣayaṃ gatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्तो ऽन्ये वयं चान्ये ब्रह्मान्यत् कर्तृता परा । अन्यो भोक्तान्य आदत्ते को दोषः कस्य कीदृशः

bhavanto 'nye vayaṃ cānye brahmānyat kartṛtā parā / anyo bhoktānya ādatte ko doṣaḥ kasya kīdṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनेभ्यो दारु सञ्जातं रज्जवो वेणुचर्मणी । वासी चायःफलान्य् एवं तक्षा ग्रासार्थम् उद्यतः

vanebhyo dāru sañjātaṃ rajjavo veṇucarmaṇī / vāsī cāyaḥphalāny evaṃ takṣā grāsārtham udyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थं यथेह सामग्र्या स्वशक्तिस्थपदार्थया । सम्पन्नः काकतालीयाद् रथो गृहवराकृतिः

itthaṃ yatheha sāmagryā svaśaktisthapadārthayā / sampannaḥ kākatālīyād ratho gṛhavarākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्पन्नः काकतालीयात् स्वशक्तिनिरतेन्द्रियः । तथैव किल कायो ऽयं केव कस्यात्र खण्डना

sampannaḥ kākatālīyāt svaśaktiniratendriyaḥ / tathaiva kila kāyo 'yaṃ keva kasyātra khaṇḍanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्मृतिर् विस्मृता दूरं स्मृतिस् स्फुटम् अनुस्मृता । सत् सज् जातम् असच् चासत् क्षयि क्षीणं स्थिरं स्थितम्

vismṛtir vismṛtā dūraṃ smṛtis sphuṭam anusmṛtā / sat saj jātam asac cāsat kṣayi kṣīṇaṃ sthiraṃ sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंविधेन भगवान् विचारेण महातपाः । सो ऽतिष्ठन् मुनिशार्दूलो बहून् वर्षगणान् इह

evaṃvidhena bhagavān vicāreṇa mahātapāḥ / so 'tiṣṭhan muniśārdūlo bahūn varṣagaṇān iha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपुनर्भवनायैव यत्र चिन्तान्तम् आगता । मूढता च सुदूरस्था तत्रासाव् अवसत् सदा

apunarbhavanāyaiva yatra cintāntam āgatā / mūḍhatā ca sudūrasthā tatrāsāv avasat sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाभूतपदार्थौघदर्शनोत्थम् अनन्तकम् । ध्यानाश्वासनम् आलम्ब्य सो ऽवसत् पुरुषस् सदा

yathābhūtapadārthaughadarśanottham anantakam / dhyānāśvāsanam ālambya so 'vasat puruṣas sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेयादेयसमासङ्गत्यागादानदृशोः क्षये । पदे परमपूर्णात्मा सो ऽवसत् स्वान्तशान्तिदे

heyādeyasamāsaṅgatyāgādānadṛśoḥ kṣaye / pade paramapūrṇātmā so 'vasat svāntaśāntide

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽगस्त्यपुत्रो भगवान् वीतहव्यो विवासनः । विदेहमुक्ततां प्राप्तो यथा कालेन तच् छृणु

so 'gastyaputro bhagavān vītahavyo vivāsanaḥ / videhamuktatāṃ prāpto yathā kālena tac chṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिंशद्वर्षसहस्राणि सप्तवर्षशतानि च । पुण्याश्रम उषित्वेह तथा मेरौ सुरालये

triṃśadvarṣasahasrāṇi saptavarṣaśatāni ca / puṇyāśrama uṣitveha tathā merau surālaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीतहव्यमुनेर् आसीद् इच्छानिच्छाच्छचेतसः । विदेहे केवलीभावे सीमान्ते जन्मकर्मणाम्

vītahavyamuner āsīd icchānicchācchacetasaḥ / videhe kevalībhāve sīmānte janmakarmaṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसारासङ्गसन्त्यागरसासववरेच्छया । विवेश स तयैकान्ते विन्ध्याद्रेर् हेमकन्दरम्

saṃsārāsaṅgasantyāgarasāsavavarecchayā / viveśa sa tayaikānte vindhyādrer hemakandaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपुनस्सङ्गमायाशु जगज्जालम् अवेक्ष्य सः । बद्धपद्मासनं स्थित्वा तत्रोवाचात्मनात्मनि

apunassaṅgamāyāśu jagajjālam avekṣya saḥ / baddhapadmāsanaṃ sthitvā tatrovācātmanātmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राग नीरागतां गच्छ द्वेष निर्द्वेषतां व्रज । भवद्भ्यां सुचिरं कालम् इह प्रक्रीडितं मया

rāga nīrāgatāṃ gaccha dveṣa nirdveṣatāṃ vraja / bhavadbhyāṃ suciraṃ kālam iha prakrīḍitaṃ mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोगा नमो ऽस्तु युष्मभ्यं जन्मकोटिशतान्य् अहम् । भवद्भिर् लालितो लोके लालकैर् इव बालकः

bhogā namo 'stu yuṣmabhyaṃ janmakoṭiśatāny aham / bhavadbhir lālito loke lālakair iva bālakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमाम् अपि परां पुण्यां निर्वाणपदवीम् अहम् । येन विस्मारितस् तस्मै सुखायास्तु नमो नमः

imām api parāṃ puṇyāṃ nirvāṇapadavīm aham / yena vismāritas tasmai sukhāyāstu namo namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वदुत्तप्तेन हे दुःख मयात्मान्विष्ट आदरात् । तस्मात् त्वदुपदिष्टो ऽयं मार्गो मम नमो ऽस्तु ते

tvaduttaptena he duḥkha mayātmānviṣṭa ādarāt / tasmāt tvadupadiṣṭo 'yaṃ mārgo mama namo 'stu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वत्प्रसादेन लब्धेयं शीतला पदवी मया । दुःख नाम्नैव दुःखं त्वं सुखदात्मन् नमो ऽस्तु ते

tvatprasādena labdheyaṃ śītalā padavī mayā / duḥkha nāmnaiva duḥkhaṃ tvaṃ sukhadātman namo 'stu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्याणम् अस्तु ते मित्र संसारासारजीविता । देह स्थितिर् इयं यामो वयम् आत्मीयम् आस्पदम्

kalyāṇam astu te mitra saṃsārāsārajīvitā / deha sthitir iyaṃ yāmo vayam ātmīyam āspadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रायो जडानां जन्तूनाम् अहो नु विषमा गतिः । देहेनापि वियुज्ये ऽहं भूत्वा जन्मशतान्य् अपि

prāyo jaḍānāṃ jantūnām aho nu viṣamā gatiḥ / dehenāpi viyujye 'haṃ bhūtvā janmaśatāny api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मित्र काय मया न त्वं त्यज्यसे चिरबान्धव । त्वयैवात्मन्य् उपानीता स्वात्मज्ञानवशात् क्षतिः

mitra kāya mayā na tvaṃ tyajyase cirabāndhava / tvayaivātmany upānītā svātmajñānavaśāt kṣatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिगम्यात्मविज्ञानम् आत्मनाशः कृतस् त्वया । देहे नान्येन भग्नो ऽसि त्वयैवैतद् उपासितम्

adhigamyātmavijñānam ātmanāśaḥ kṛtas tvayā / dehe nānyena bhagno 'si tvayaivaitad upāsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकाकिन्यैव शुष्यन्त्या प्रशान्ते मयि दीनया । त्वया दुःखं न कर्तव्यं मातस् तृष्णे व्रजाम्य् अहम्

ekākinyaiva śuṣyantyā praśānte mayi dīnayā / tvayā duḥkhaṃ na kartavyaṃ mātas tṛṣṇe vrajāmy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षन्तव्याः काम भगवन् विपरीतापराधजाः । दोषा उपशमैकान्तं व्रजाम्य् आदिश माम् अलम्

kṣantavyāḥ kāma bhagavan viparītāparādhajāḥ / doṣā upaśamaikāntaṃ vrajāmy ādiśa mām alam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिराच् चिराय चेदानीम् अम्ब तृष्णे किलावयोः । वियोगो योगदोषेण प्रणामो ऽयम् अपश्चिमः

cirāc cirāya cedānīm amba tṛṣṇe kilāvayoḥ / viyogo yogadoṣeṇa praṇāmo 'yam apaścimaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमस् सुकृत सेव्याय भवते ऽस्तु त्वया पुरा । नरकेभ्यस् समुत्तार्य स्वर्गे ऽहम् अभियोजितः

namas sukṛta sevyāya bhavate 'stu tvayā purā / narakebhyas samuttārya svarge 'ham abhiyojitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुकार्यक्षेत्ररूढाय नरकस्कन्धवाहिने । शासनापुष्पभाराय नमो दुष्कृतशाखिने

kukāryakṣetrarūḍhāya narakaskandhavāhine / śāsanāpuṣpabhārāya namo duṣkṛtaśākhine

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन सार्धं चिरं बह्व्यो भुक्ता दुष्कृतयोनयः । अद्य प्रभृत्य् अदृश्याय तस्मै मोहाय ते नमः

yena sārdhaṃ ciraṃ bahvyo bhuktā duṣkṛtayonayaḥ / adya prabhṛty adṛśyāya tasmai mohāya te namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रध्वनद्वंशमधुरवचसे पत्त्रवाससे । नमो गुहातपस्विन्यै वयस्यायै समाधिषु

pradhvanadvaṃśamadhuravacase pattravāsase / namo guhātapasvinyai vayasyāyai samādhiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसाराध्वनि खिन्नस्य त्वं समाश्वासकारणम् । आसीर् वयस्या सुस्निग्धा सर्वशोकापहारिणी

saṃsārādhvani khinnasya tvaṃ samāśvāsakāraṇam / āsīr vayasyā susnigdhā sarvaśokāpahāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वसङ्कटखिन्नेन दोषेभ्यो द्रवता मया । त्वम् एका शोकनाशार्थम् आश्रिता परमा सखी

sarvasaṅkaṭakhinnena doṣebhyo dravatā mayā / tvam ekā śokanāśārtham āśritā paramā sakhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वार्द्धकैकान्तसुहृदे दण्डकाष्ठाय ते नमः

vārddhakaikāntasuhṛde daṇḍakāṣṭhāya te namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्थिपञ्जरम् आत्मीयं तथा रक्तान्त्रतन्तुकम् । एतावन्मात्रसारैक गृहीत्वा गच्छ देहक

asthipañjaram ātmīyaṃ tathā raktāntratantukam / etāvanmātrasāraika gṛhītvā gaccha dehaka

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पयःक्षोभप्रकारेभ्यस् स्नानेभ्यो ऽपि नमो नमः । नमो ऽस्तु व्यवहारेभ्यस् संसृतिभ्यो नमो ऽस्तु वः

payaḥkṣobhaprakārebhyas snānebhyo 'pi namo namaḥ / namo 'stu vyavahārebhyas saṃsṛtibhyo namo 'stu vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते भवन्तस् सहजाः प्राक्तनास् सुहृदो मया । क्रमेण ज्योत्कृताः प्राणास् स्वस्ति वो ऽस्तु व्रजाम्य् अहम्

ete bhavantas sahajāḥ prāktanās suhṛdo mayā / krameṇa jyotkṛtāḥ prāṇās svasti vo 'stu vrajāmy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवद्भिस् सह चित्रासु मया बह्वीषु योनिषु । विश्रान्तं गिरिकुञ्जेषु भ्रान्तं लोकान्तरेषु च

bhavadbhis saha citrāsu mayā bahvīṣu yoniṣu / viśrāntaṃ girikuñjeṣu bhrāntaṃ lokāntareṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रीडितं पुरपीठान्तर् उषितं पर्वतेषु च । स्थितं कार्यविलासेषु प्रस्थितं विविधाध्वसु

krīḍitaṃ purapīṭhāntar uṣitaṃ parvateṣu ca / sthitaṃ kāryavilāseṣu prasthitaṃ vividhādhvasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तद् अस्ति जगत्कोशे भवद्भिस् सह यन् मया । न कृतं न हृतं नात्तं न दत्तं नावलम्बितम्

na tad asti jagatkośe bhavadbhis saha yan mayā / na kṛtaṃ na hṛtaṃ nāttaṃ na dattaṃ nāvalambitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदानीं स्वां दिशं यान्तु भवन्तो याम्य् अहं प्रियाः । संयोगा विप्रयोगान्तास् सर्वे संसारवर्त्मनि

idānīṃ svāṃ diśaṃ yāntu bhavanto yāmy ahaṃ priyāḥ / saṃyogā viprayogāntās sarve saṃsāravartmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं चाक्षुष आलोको विशत्व् आदित्यमण्डलम् । विशन्तु वनपुष्पाणि सौगन्ध्यानन्दसंविदः

ayaṃ cākṣuṣa āloko viśatv ādityamaṇḍalam / viśantu vanapuṣpāṇi saugandhyānandasaṃvidaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणानिलास् तथा स्पर्शा विशन्त्व् अद्य प्रभञ्जनम् । विशन्त्व् आकाशकुहरं शब्दश्रवणपङ्क्तयः

prāṇānilās tathā sparśā viśantv adya prabhañjanam / viśantv ākāśakuharaṃ śabdaśravaṇapaṅktayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गलत्व् अग्नौ घृतम् इव चन्द्रे क्षीणवपुर् मनः

galatv agnau ghṛtam iva candre kṣīṇavapur manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखदुःखादयस् सर्वे प्रयान्तु स्वाम् अवस्थितिम् । तृष्णा शुष्यतु सारम्भा हेमन्त इव पद्मिनी

sukhaduḥkhādayas sarve prayāntu svām avasthitim / tṛṣṇā śuṣyatu sārambhā hemanta iva padminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दग्धेन्धन इवार्चिष्मान् निस्स्नेह इव दीपकः । निर्मन्दर इवाम्भोधिर् गतार्क इव वासरः

dagdhendhana ivārciṣmān nissneha iva dīpakaḥ / nirmandara ivāmbhodhir gatārka iva vāsaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरदीव घनस् स्वैरं प्राप्तसर्गान्तकल्पवत् । ओङ्कारान्ते ऽस्तमननं प्रशाम्याम्य् आत्मनात्मनि

śaradīva ghanas svairaṃ prāptasargāntakalpavat / oṅkārānte 'stamananaṃ praśāmyāmy ātmanātmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यपगताखिलकार्यपरम्परस् सकलदृश्यदशातिगतस्थितिः । प्रणवशान्त्यनुसंसृतिशान्तधीर् विगतमोहमलो ऽयम् अहं स्थितः

vyapagatākhilakāryaparamparas sakaladṛśyadaśātigatasthitiḥ / praṇavaśāntyanusaṃsṛtiśāntadhīr vigatamohamalo 'yam ahaṃ sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.