Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 6.1

उपशान्तिप्रकरणाद् अनन्तरम् इदं शृणु । त्वं निर्वाणप्रकरणं ज्ञातं निर्वाणकारि यत्

upaśāntiprakaraṇād anantaram idaṃ śṛṇu / tvaṃ nirvāṇaprakaraṇaṃ jñātaṃ nirvāṇakāri yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथयत्य् एवम् उद्दामवचनं मुनिनायके । श्रवणैकरसे मौनं स्थिते राजकुमारके

kathayaty evam uddāmavacanaṃ munināyake / śravaṇaikarase maunaṃ sthite rājakumārake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुनिवागर्थनिक्षिप्तमनस्य् अस्तेतरक्रिये । राजलोके गतस्पन्दं चित्रार्पित इव स्थिते

munivāgarthanikṣiptamanasy astetarakriye / rājaloke gataspandaṃ citrārpita iva sthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्ठवचसाम् अर्थं विचारयति सादरम् । लसदङ्गुलिभङ्गे च मुनिसार्थे स्फुरद्भ्रुवि

vasiṣṭhavacasām arthaṃ vicārayati sādaram / lasadaṅgulibhaṅge ca munisārthe sphuradbhruvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्मयालोकनोल्लासप्रोत्फुल्लनयनालिनि । पुरन्ध्रिवर्गे प्रग्रीवतरुमञ्जरितां गते

vismayālokanollāsaprotphullanayanālini / purandhrivarge pragrīvatarumañjaritāṃ gate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खे वासरचतुर्भागदेशे दिनकरे स्थिते । श्रुतज्ञानतया सौम्ये किञ्चिच् छमम् उपेयुषि

khe vāsaracaturbhāgadeśe dinakare sthite / śrutajñānatayā saumye kiñcic chamam upeyuṣi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रवणायेव संशान्तवितानस्पन्दम् आस्थिते । मौनं मरुति मन्दारमधुरामोददायिनि

śravaṇāyeva saṃśāntavitānaspandam āsthite / maunaṃ maruti mandāramadhurāmodadāyini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पदामसु सुप्तासु मदाद् भ्रमरपङ्क्तिषु । ज्ञातज्ञेयतया नूनं सम्यग्ध्यानवतीष्व् इव

puṣpadāmasu suptāsu madād bhramarapaṅktiṣu / jñātajñeyatayā nūnaṃ samyagdhyānavatīṣv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जालमुक्ताकलापान्तस् तथा मकुरभूमिषु । कचत्य् अपगतस्पन्दं तापे श्रोतुम् इवास्थिते

jālamuktākalāpāntas tathā makurabhūmiṣu / kacaty apagataspandaṃ tāpe śrotum ivāsthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहान्तरं प्रविष्टेषु गवाक्षैर् दूरम् अंशुषु । विश्रमार्थम् इवादीर्घनभःपान्थेषु शीतलम्

gṛhāntaraṃ praviṣṭeṣu gavākṣair dūram aṃśuṣu / viśramārtham ivādīrghanabhaḥpāntheṣu śītalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्ताजालप्रभाजालभस्मनोद्धूलितात्मनि । शंसतीव शमं शाम्यद्दिनदेहे दिनातपे

muktājālaprabhājālabhasmanoddhūlitātmani / śaṃsatīva śamaṃ śāmyaddinadehe dinātape

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करलीलासरोजेषु शेखरेषु च भूभृताम् । शुष्यत्सु रससंशोषाद् अवृत्तिषु मनस्स्व् इव

karalīlāsarojeṣu śekhareṣu ca bhūbhṛtām / śuṣyatsu rasasaṃśoṣād avṛttiṣu manassv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालकेष्व् अज्ञलोकेषु लीलापक्षिषु सारवम् । भोजनार्थं वधूलोकम् उपरुन्धत्स्व् अनारतम्

bālakeṣv ajñalokeṣu līlāpakṣiṣu sāravam / bhojanārthaṃ vadhūlokam uparundhatsv anāratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रमद्भ्रमरपक्षोत्थवाताधूते रजस्य् अलम् । कौसुमे परिविश्रान्ते चामरेष्व् अक्षिपक्ष्मसु

bhramadbhramarapakṣotthavātādhūte rajasy alam / kausume pariviśrānte cāmareṣv akṣipakṣmasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रश्मिष्व् अग्रग्रहोन्मुक्तच्छायाजालभयाद् इव । गवाक्षादिष्व् इवोड्डीय प्रविष्टेषु गृहान्तरम्

raśmiṣv agragrahonmuktacchāyājālabhayād iva / gavākṣādiṣv ivoḍḍīya praviṣṭeṣu gṛhāntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसीद् दिनचतुर्भागसत्तावेदनतत्परः । भेरीपणवशङ्खानां दिङ्मुखापूरको ध्वनिः

āsīd dinacaturbhāgasattāvedanatatparaḥ / bherīpaṇavaśaṅkhānāṃ diṅmukhāpūrako dhvaniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन तत् तारम् अप्य् आशु वचो ऽन्तर्धानम् आययौ । मौनं जलदनादेन मायूर इव निस्स्वनः

tena tat tāram apy āśu vaco 'ntardhānam āyayau / maunaṃ jaladanādena māyūra iva nissvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चुक्षुभे क्षुब्धपक्षाली पञ्जरस्था खगावली । भूकम्पेन लसत्तालीपल्लवेव वनावली

cukṣubhe kṣubdhapakṣālī pañjarasthā khagāvalī / bhūkampena lasattālīpallaveva vanāvalī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आययुर् भयवित्रस्ता बाला धात्रीकुचान्तरम् । सारवं प्रावृशीवाब्दाः प्रोन्नतं शृङ्गकोटरम्

āyayur bhayavitrastā bālā dhātrīkucāntaram / sāravaṃ prāvṛśīvābdāḥ pronnataṃ śṛṅgakoṭaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तस्थुर् अवतंसेभ्यो भूभृतां भ्रमरव्रजाः । दृषत्करालवाहाभ्यस् सरिद्भ्यो ऽम्बुकणा इव

uttasthur avataṃsebhyo bhūbhṛtāṃ bhramaravrajāḥ / dṛṣatkarālavāhābhyas saridbhyo 'mbukaṇā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं प्रक्षुभिते तस्मिन् गृहे दाशरथे तदा । प्रोक्तवासरवृद्धत्वे शान्ते शङ्खस्वने शनैः

evaṃ prakṣubhite tasmin gṛhe dāśarathe tadā / proktavāsaravṛddhatve śānte śaṅkhasvane śanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संहरन् प्रस्तुतं वस्तु वचो मधुरवृत्तिमत् । उवाच मुनिशार्दूलस् सभामध्ये रघूद्वहम्

saṃharan prastutaṃ vastu vaco madhuravṛttimat / uvāca muniśārdūlas sabhāmadhye raghūdvaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राघवानघ वाग्जालं मयैतद् यत् प्रसारितम् । तेन चित्तखगं बद्ध्वा क्रोडीकृत्यात्मतां नय

rāghavānagha vāgjālaṃ mayaitad yat prasāritam / tena cittakhagaṃ baddhvā kroḍīkṛtyātmatāṃ naya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चिद् गृहीतो भवता मद्गिराम् अर्थ ईदृशः । त्यक्त्वा दुर्बोधम् अक्षीणो हंसेनेवाम्भसः पयः

kaccid gṛhīto bhavatā madgirām artha īdṛśaḥ / tyaktvā durbodham akṣīṇo haṃsenevāmbhasaḥ payaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विचार्यैतद् अशेषेण स्वधियैव पुनः पुनः । अनेनैव पथा साधो गन्तव्यं भवताधुना

vicāryaitad aśeṣeṇa svadhiyaiva punaḥ punaḥ / anenaiva pathā sādho gantavyaṃ bhavatādhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनयैव धिया राम विहरन् नैव बध्यसे । अन्यथाधः पतस्य् आशु विन्ध्यखाते यथा गजः

anayaiva dhiyā rāma viharan naiva badhyase / anyathādhaḥ patasy āśu vindhyakhāte yathā gajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुगृहीतं धिया राम मद्वचो न करोषि चेत् । तत् पतस्य् अवटे त्यक्तदीपः पान्थो यथा निशि

sugṛhītaṃ dhiyā rāma madvaco na karoṣi cet / tat patasy avaṭe tyaktadīpaḥ pāntho yathā niśi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असङ्गेन यथाप्राप्तो व्यवहारस् स्वसिद्धये । इत्य् एवं शास्त्रसिद्धान्तम् आदायोदयवान् भव

asaṅgena yathāprāpto vyavahāras svasiddhaye / ity evaṃ śāstrasiddhāntam ādāyodayavān bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हे सभ्या हे महाराज राम लक्ष्मण भूमिपाः । सर्व एव भवन्तो ऽद्य तावद् व्यापारम् आह्निकम्

he sabhyā he mahārāja rāma lakṣmaṇa bhūmipāḥ / sarva eva bhavanto 'dya tāvad vyāpāram āhnikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वन्त्व् अयं हि दिवसः प्रायः परिणताकृतिः । शेषं विचारयिष्यामो विचार्यं प्रातर् आगताः

kurvantv ayaṃ hi divasaḥ prāyaḥ pariṇatākṛtiḥ / śeṣaṃ vicārayiṣyāmo vicāryaṃ prātar āgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्ते मुनिना तेन सा सर्वैव सभा तदा । प्रोत्तस्थौ पद्मवदना सविकासेव पद्मिनी

ity ukte muninā tena sā sarvaiva sabhā tadā / prottasthau padmavadanā savikāseva padminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजानस् स्तुतराजानः कृतराघववन्दनाः । परिष्टुतवसिष्ठास् ते जग्मुर् आत्मनिवेशनम्

rājānas stutarājānaḥ kṛtarāghavavandanāḥ / pariṣṭutavasiṣṭhās te jagmur ātmaniveśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वामित्रेण सहितो वसिष्ठो गन्तुम् आश्रमम् । उत्तस्थाव् आसनाच् छ्रीमान् नमस्कृतनभश्चरः

viśvāmitreṇa sahito vasiṣṭho gantum āśramam / uttasthāv āsanāc chrīmān namaskṛtanabhaścaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशरथप्रभृतयो राजानो मुनयस् तथा । यथानुरूपं वक्तारम् अनुगम्य चिरं मुनिम्

daśarathaprabhṛtayo rājāno munayas tathā / yathānurūpaṃ vaktāram anugamya ciraṃ munim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपृच्छ्य केचिद् गगनं ययुः केचिद् वनान्तरम् । केचिद् राजगृहं सन्तो भृङ्गाः पद्मोत्थिता इव

āpṛcchya kecid gaganaṃ yayuḥ kecid vanāntaram / kecid rājagṛhaṃ santo bhṛṅgāḥ padmotthitā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्ठपादयोस् त्यक्त्वा पुष्पाञ्जलिम् अनाबिलम् । पौरैर् अनुगतो राजा प्रविवेश गृहान्तरम्

vasiṣṭhapādayos tyaktvā puṣpāñjalim anābilam / paurair anugato rājā praviveśa gṛhāntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामलक्ष्मणशत्रुघ्नाः प्राप्तस्य स्वाश्रमं गुरोः । अभ्यर्च्य चरणौ भक्ता आजग्मुर् नृपमन्दिरम्

rāmalakṣmaṇaśatrughnāḥ prāptasya svāśramaṃ guroḥ / abhyarcya caraṇau bhaktā ājagmur nṛpamandiram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदनानि समासाद्य श्रोतारस् सर्व एव ते । सस्नुर् आनर्चुर् अप्य् आशु देवान् विप्रान् पितॄंस् तथा

sadanāni samāsādya śrotāras sarva eva te / sasnur ānarcur apy āśu devān viprān pitṝṃs tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाक्रमं च विप्राद्यैर् भृत्यान्तैश् च परिच्छदैः । समं बुभुजिरे भोज्यं वर्णधर्मक्रमोचितम्

yathākramaṃ ca viprādyair bhṛtyāntaiś ca paricchadaiḥ / samaṃ bubhujire bhojyaṃ varṇadharmakramocitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्तङ्गते दिनकरे समं दिवसकर्मभिः । अभ्यागते रात्रिकरे समं रजनिकर्मभिः

astaṅgate dinakare samaṃ divasakarmabhiḥ / abhyāgate rātrikare samaṃ rajanikarmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थितास् तल्पेषु कौशेयशयनेष्व् आसनेषु च । भूचरा मुनिराजानो राजपुत्रा महर्षयः

sthitās talpeṣu kauśeyaśayaneṣv āsaneṣu ca / bhūcarā munirājāno rājaputrā maharṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसारोत्तरणोपायं वसिष्ठवचनेरितम् । यथावद् एकाग्रधियश् चिन्तयाम् आसुर् आदृताः

saṃsārottaraṇopāyaṃ vasiṣṭhavacaneritam / yathāvad ekāgradhiyaś cintayām āsur ādṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रहरमात्रेण निद्राम् आमुद्रिताननाः । तत्स्वप्नसुन्दरीम् ईयुः पद्मा इव दिनार्थिनः

tataḥ praharamātreṇa nidrām āmudritānanāḥ / tatsvapnasundarīm īyuḥ padmā iva dinārthinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामलक्ष्मणशत्रुघ्नाः प्रहरत्रयम् एव तत् । वासिष्ठम् उपदेशं ते चिन्तयाम् आसुर् अक्षतम्

rāmalakṣmaṇaśatrughnāḥ praharatrayam eva tat / vāsiṣṭham upadeśaṃ te cintayām āsur akṣatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रहरस्यार्धमात्रं तु तत आमुद्रितेक्षणाः । तत्स्वप्नाम् आययुर् निद्रां क्षणाद् विद्रावितश्रमाम्

praharasyārdhamātraṃ tu tata āmudritekṣaṇāḥ / tatsvapnām āyayur nidrāṃ kṣaṇād vidrāvitaśramām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति शुभमनसां विवेकभाजाम् अधिगतसारतयोदिताशयानाम् । अभजत विरतिं तदा त्रियामा मलिननिशाकरवक्त्रतां जगाम

iti śubhamanasāṃ vivekabhājām adhigatasāratayoditāśayānām / abhajata viratiṃ tadā triyāmā malinaniśākaravaktratāṃ jagāma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.