Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 6.109

एवं स्थिते महाभाग कथम् उद्वेगम् ईदृशम् । लब्धवान् असि देवो ऽपि स्वर्गाद् अपि सुखास्पदात्

evaṃ sthite mahābhāga katham udvegam īdṛśam / labdhavān asi devo 'pi svargād api sukhāspadāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृणु कार्यम् इदं चित्रं मदीयं वसुधाधिप । कथयामि तवाशेषं स्वर्गे यद् वृत्तम् अद्य मे

śṛṇu kāryam idaṃ citraṃ madīyaṃ vasudhādhipa / kathayāmi tavāśeṣaṃ svarge yad vṛttam adya me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुहृद्य् आवेदितं दुःखं परम् आयाति तानवम् । घनं जडं कृष्णम् अपि मुक्तवृष्टिर् इवाम्बुदः

suhṛdy āveditaṃ duḥkhaṃ param āyāti tānavam / ghanaṃ jaḍaṃ kṛṣṇam api muktavṛṣṭir ivāmbudaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुहृदा पृच्छता साधु चेतो याति प्रसन्नताम् । स्निह्यतोपगतेनाशु कतकेन जलं यथा

suhṛdā pṛcchatā sādhu ceto yāti prasannatām / snihyatopagatenāśu katakena jalaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं तावद् इतो यातो भवते पुष्पमञ्जरीम् । दत्त्वा गगनम् उल्लङ्घ्य सम्प्राप्तश् च त्रिविष्टपम्

ahaṃ tāvad ito yāto bhavate puṣpamañjarīm / dattvā gaganam ullaṅghya samprāptaś ca triviṣṭapam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र पित्रा सहेन्द्रस्य सभास्थाने यथाक्रमम् । स्थित्वोत्थाय तथोत्थानकाले पित्रा विसर्जितः

tatra pitrā sahendrasya sabhāsthāne yathākramam / sthitvotthāya tathotthānakāle pitrā visarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इहागन्तुम् अहं स्वर्गं त्यक्त्वा सम्प्राप्तवान् नभः । दिवाकरहयैस् सार्धं वहाम्य् अनिलवर्त्मनि

ihāgantum ahaṃ svargaṃ tyaktvā samprāptavān nabhaḥ / divākarahayais sārdhaṃ vahāmy anilavartmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैकत्र गतो भानुर् एकेनान्येन वर्त्मना । आगच्छाम्य् अहम् आकाशसागरात् पतिताकृतिः

athaikatra gato bhānur ekenānyena vartmanā / āgacchāmy aham ākāśasāgarāt patitākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाग्रे वारिपूर्णानां मेघानां मध्यवर्त्मना । अपश्यं मुनिम् आयान्तम् अहं दुर्वाससं जवात्

athāgre vāripūrṇānāṃ meghānāṃ madhyavartmanā / apaśyaṃ munim āyāntam ahaṃ durvāsasaṃ javāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पयोधरपटच्छन्नं विद्युद्वलयभूषितम् । अभिसारिकया तुल्यं धाराधौताङ्गसञ्चयम्

payodharapaṭacchannaṃ vidyudvalayabhūṣitam / abhisārikayā tulyaṃ dhārādhautāṅgasañcayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थितं सुमेघच्छायायां श्यामायां वसुधातले । वेगेनाभिसरन्तं तं तपोलक्ष्मीम् इव प्रियाम्

sthitaṃ sumeghacchāyāyāṃ śyāmāyāṃ vasudhātale / vegenābhisarantaṃ taṃ tapolakṣmīm iva priyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य कृत्वा नमस्कारम् उक्तं च वहता मया । मुने नीलाब्दवस्त्रस् त्वम् अभिसारिकया समः

tasya kṛtvā namaskāram uktaṃ ca vahatā mayā / mune nīlābdavastras tvam abhisārikayā samaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् आकर्ण्य चुकोपासौ मयि मानद मानहा । विस्फार्य रक्ते नयने प्राह गम्भीरनिस्स्वनम्

ity ākarṇya cukopāsau mayi mānada mānahā / visphārya rakte nayane prāha gambhīranissvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौत्रो ऽस्मि पद्मजस्येति गर्वितस् त्वं किम् ईदृशः । भव्या हि नतिम् आयान्ति गुणैर् वृक्षाः फलैर् इव

pautro 'smi padmajasyeti garvitas tvaṃ kim īdṛśaḥ / bhavyā hi natim āyānti guṇair vṛkṣāḥ phalair iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेश्याभिसारिकारूपो भवान् इत्य् अशुभं वचः । मयि वक्षि दुराचार मूढ देवकुमारक

veśyābhisārikārūpo bhavān ity aśubhaṃ vacaḥ / mayi vakṣi durācāra mūḍha devakumāraka

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तनकेशवती कान्ता हावभावविकारिणी । गच्छानेन दुरुक्तेन रात्रौ वेश्या भविष्यसि

stanakeśavatī kāntā hāvabhāvavikāriṇī / gacchānena duruktena rātrau veśyā bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रुत्वाशुभं वाक्यम् उज्झितं जर्जरद्विजात् । विमृष्यामि मनाग् यावत् तावद् अन्तर्हितो मुनिः

iti śrutvāśubhaṃ vākyam ujjhitaṃ jarjaradvijāt / vimṛṣyāmi manāg yāvat tāvad antarhito muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उद्विग्नमनास् साधो सम्प्राप्तो ऽस्मि नभस्तलात् । एतत् ते कथितं सर्वं सम्पन्नो ऽस्मि निशाङ्गना

ity udvignamanās sādho samprāpto 'smi nabhastalāt / etat te kathitaṃ sarvaṃ sampanno 'smi niśāṅganā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिवाह्यं दिनान्तेषु स्त्रीत्वम् एतन् मया कथम् । योनिस्तनवता रात्रौ वक्तव्यं किं मया पितुः

ativāhyaṃ dinānteṣu strītvam etan mayā katham / yonistanavatā rātrau vaktavyaṃ kiṃ mayā pituḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसृतौ भवितव्यानाम् अहो नु विषमा गतिः । अहम् अप्य् अन्यवद् दैवाद् यूनाम् आमिषतां गतः

saṃsṛtau bhavitavyānām aho nu viṣamā gatiḥ / aham apy anyavad daivād yūnām āmiṣatāṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कष्टं मदपहारेण कलहो जायते ऽधुना । दिवि देवकुमाराणां कामाकुलधियाम् इह

kaṣṭaṃ madapahāreṇa kalaho jāyate 'dhunā / divi devakumārāṇāṃ kāmākuladhiyām iha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुदेवद्विजातीनां लज्जापरवशात्मना । कथम् अग्रे मया सम्यक् स्थातव्यं यामिनीस्त्रिया

gurudevadvijātīnāṃ lajjāparavaśātmanā / katham agre mayā samyak sthātavyaṃ yāminīstriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा क्षणम् एकं स तूष्णीं स्थित्वा मुनेस् सुतः । धैर्यम् आलम्ब्य कुम्भो ऽत्र पुनर् आह रघूद्वह

ity uktvā kṣaṇam ekaṃ sa tūṣṇīṃ sthitvā munes sutaḥ / dhairyam ālambya kumbho 'tra punar āha raghūdvaha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् अज्ञ इव शोचामि किं मम क्षतम् आत्मनः । यथागतम् अयं देहो मत्तो ऽन्यो ऽनुभविष्यति

kim ajña iva śocāmi kiṃ mama kṣatam ātmanaḥ / yathāgatam ayaṃ deho matto 'nyo 'nubhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिदेवनया को ऽर्थो देवपुत्र तवैतया । यद् आयाति तद् आयातु देहस्यात्मा न लिप्यते

paridevanayā ko 'rtho devaputra tavaitayā / yad āyāti tad āyātu dehasyātmā na lipyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कानिचिद् यानि दुःखानि सुखानि विहितानि वा । तानि सर्वाणि देहस्य देहिनो न तु कानिचित्

kānicid yāni duḥkhāni sukhāni vihitāni vā / tāni sarvāṇi dehasya dehino na tu kānicit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि त्वम् अपि कार्याणाम् अखेदार्हो ऽपि खिद्यसि । तद् अन्येषाम् उपायस् स्यात् क इवागमभूषण

yadi tvam api kāryāṇām akhedārho 'pi khidyasi / tad anyeṣām upāyas syāt ka ivāgamabhūṣaṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खेदे ऽखेदोचितं वाच्यम् इति किं च त्वम् उक्तवान् । इदानीं समताम् एत्य तिष्ठाखिन्नो यथास्थितः

khede 'khedocitaṃ vācyam iti kiṃ ca tvam uktavān / idānīṃ samatām etya tiṣṭhākhinno yathāsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताव् एवमादिभिर् वाक्यैर् अन्योऽन्याश्वासनं स्वयम् । कृत्वा स्थितौ वने स्निग्धौ सुहृदौ खेदिनौ मिथः

tāv evamādibhir vākyair anyo'nyāśvāsanaṃ svayam / kṛtvā sthitau vane snigdhau suhṛdau khedinau mithaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथार्कस् तस्य कुम्भस्य स्त्रीत्वम् उत्पादयन्न् इव । जगामास्तं जगद्दीपो दीपस् स्नेहक्षयाद् इव

athārkas tasya kumbhasya strītvam utpādayann iva / jagāmāstaṃ jagaddīpo dīpas snehakṣayād iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यवहारभरैस् सार्धं पद्मास् सङ्कोचम् आययुः । मार्गाश् च पथिकैस् सार्धं पान्थस्त्रीहृदयानि च

vyavahārabharais sārdhaṃ padmās saṅkocam āyayuḥ / mārgāś ca pathikais sārdhaṃ pānthastrīhṛdayāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दाशवद् विहगान् सर्वान् कुर्वद् एकत्र पुञ्जितान् । तारकारत्नजालाढ्यं भुवनं श्यामतां ययौ

dāśavad vihagān sarvān kurvad ekatra puñjitān / tārakāratnajālāḍhyaṃ bhuvanaṃ śyāmatāṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खं हसन्न् इव ताराढ्यं विकासं कुमुदाकरः । ययाव् उन्नादचक्राह्वं भ्रमद्भ्रमरपेटकः

khaṃ hasann iva tārāḍhyaṃ vikāsaṃ kumudākaraḥ / yayāv unnādacakrāhvaṃ bhramadbhramarapeṭakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुहृदौ ताव् अथोत्थाय सन्ध्याम् उद्यन्निशाकराम् । वन्दयित्वा तथा कृत्वा जप्यं गुल्मान्तरे स्थितौ

suhṛdau tāv athotthāya sandhyām udyanniśākarām / vandayitvā tathā kṛtvā japyaṃ gulmāntare sthitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कुम्भश् शनैस् तत्र स्त्रैणम् अभ्याहरन् वपुः । शिखिध्वजं पुरस्संस्थं प्रोवाच गलदक्षरम्

tataḥ kumbhaś śanais tatra straiṇam abhyāharan vapuḥ / śikhidhvajaṃ purassaṃsthaṃ provāca galadakṣaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतामीव स्फुरामीव द्रवामीवाङ्गयष्टिभिः । लज्जयेव च हे राजन् मन्ये स्त्रीत्वं व्रजाम्य् अहम्

patāmīva sphurāmīva dravāmīvāṅgayaṣṭibhiḥ / lajjayeva ca he rājan manye strītvaṃ vrajāmy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्येमे परिवर्धन्ते राजन् मम शिरोरुहाः । प्रस्फुरत्तारकामाला दिनान्ते तिमिरा इव

paśyeme parivardhante rājan mama śiroruhāḥ / prasphurattārakāmālā dinānte timirā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्येमौ मम जायेते प्रोन्मुखाव् उरसि स्तनौ । कोरकाव् इव पद्मिन्या वसन्ते गगनोन्मुखौ

paśyemau mama jāyete pronmukhāv urasi stanau / korakāv iva padminyā vasante gaganonmukhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगुल्फम् एव लम्बानि सम्पद्यन्ते ऽम्बराणि मे । देहाद् एव सखे पश्य स्त्रिया इव शनैश् शनैः

āgulpham eva lambāni sampadyante 'mbarāṇi me / dehād eva sakhe paśya striyā iva śanaiś śanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूषणान्य् उरुरत्नानि माल्यानि विविधानि च । पश्येमान्य् अङ्ग जायन्ते स्वाङ्गेभ्यो वृक्षपुष्पवत्

bhūṣaṇāny ururatnāni mālyāni vividhāni ca / paśyemāny aṅga jāyante svāṅgebhyo vṛkṣapuṣpavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यायं स्वयम् एवोद्यच्चन्द्रांशुभरसुन्दरः । मूर्ध्नि पट्टांशुको जातो नीहारो ऽद्राव् इवाङ्ग मे

paśyāyaṃ svayam evodyaccandrāṃśubharasundaraḥ / mūrdhni paṭṭāṃśuko jāto nīhāro 'drāv ivāṅga me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाणि कान्तालिङ्गानि जातानि मम मानद । हा धिक् कष्टं विषादो मे किं करोम्य् अङ्गनास्म्य् अहम्

sarvāṇi kāntāliṅgāni jātāni mama mānada / hā dhik kaṣṭaṃ viṣādo me kiṃ karomy aṅganāsmy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हा धिक् कष्टम् अहो साधो स्थित एवाहम् अङ्गना । संविदानुभवाम्य् अन्तर् नितम्बं जघनान्वितम्

hā dhik kaṣṭam aho sādho sthita evāham aṅganā / saṃvidānubhavāmy antar nitambaṃ jaghanānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपिने कुम्भ इत्य् उक्त्वा तूष्णीं खिन्नो बभूव ह । राजापि च तम् आलोक्य तथैवासीद् विषण्णधीः

vipine kumbha ity uktvā tūṣṇīṃ khinno babhūva ha / rājāpi ca tam ālokya tathaivāsīd viṣaṇṇadhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुहूर्तमात्रेणोवाच शिखिध्वज इदं वचः । कष्टं सो ऽयं महासत्त्वस् सम्पन्नो वरवर्णिनी

muhūrtamātreṇovāca śikhidhvaja idaṃ vacaḥ / kaṣṭaṃ so 'yaṃ mahāsattvas sampanno varavarṇinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधो विदितवेद्यस् त्वं जानासि नियतेर् गतिम् । अवश्यभाविन्य् अर्थे ऽस्मिन् मा खिन्नहृदयो भव

sādho viditavedyas tvaṃ jānāsi niyater gatim / avaśyabhāviny arthe 'smin mā khinnahṛdayo bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपतन्ति दशास् तात सुधियां देहमात्रके । न चेतस्य् अधियां त्व् एताश् चित्तं यान्ति सदेहकम्

āpatanti daśās tāta sudhiyāṃ dehamātrake / na cetasy adhiyāṃ tv etāś cittaṃ yānti sadehakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् अस्त्व् अनुतिष्ठामि यामिनीस्त्रीत्वम् आत्मनः । न खेदम् अनुगच्छामि नियतिः केन लङ्घ्यते

evam astv anutiṣṭhāmi yāminīstrītvam ātmanaḥ / na khedam anugacchāmi niyatiḥ kena laṅghyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति निर्णीय तौ खेदं तं नीत्वा तनुतां मिथः । एकतल्पे निशां तूष्णीं नीतवन्तौ चिरेण ताम्

iti nirṇīya tau khedaṃ taṃ nītvā tanutāṃ mithaḥ / ekatalpe niśāṃ tūṣṇīṃ nītavantau cireṇa tām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्रभाते तत् स्वैरं वपुर् उत्सृज्य यौवतम् । बभूव कुम्भः कुम्भाभकुचप्रोज्झितमूर्तिमान्

atha prabhāte tat svairaṃ vapur utsṛjya yauvatam / babhūva kumbhaḥ kumbhābhakucaprojjhitamūrtimān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सा राजमहिषी चूडाला वरवर्णिनी । कुम्भत्वम् आस्थिता भर्तुः पश्चात् स्त्रीत्वम् उपागता

iti sā rājamahiṣī cūḍālā varavarṇinī / kumbhatvam āsthitā bhartuḥ paścāt strītvam upāgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विजहार वनान्तेषु कुमारी धर्मिणी निशि । कुम्भरूपधरा चाह्नि भर्त्रा मित्रेण संयुता

vijahāra vanānteṣu kumārī dharmiṇī niśi / kumbharūpadharā cāhni bhartrā mitreṇa saṃyutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कैलासमन्दरसुमेरुमहेन्द्रसह्यसानुष्व् अविस्खलितयोगगमागमा सा । सार्धं प्रियेण सुहृदा विभुना यथेच्छं स्रग्दामहारवलिता विजहार नारी

kailāsamandarasumerumahendrasahyasānuṣv aviskhalitayogagamāgamā sā / sārdhaṃ priyeṇa suhṛdā vibhunā yathecchaṃ sragdāmahāravalitā vijahāra nārī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.