Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 6.116

इति प्राप्य परं योगम् उपदेशम् अनुत्तमम् । जीवन्मुक्तो बभूवासौ ततो देवगुरोस् सुतः

iti prāpya paraṃ yogam upadeśam anuttamam / jīvanmukto babhūvāsau tato devaguros sutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्भावो निरहङ्कारश् छिन्नग्रन्थिः प्रशान्तधीः । कचो यथा स्थितो राम तथा तिष्ठाविकारवान्

nirbhāvo nirahaṅkāraś chinnagranthiḥ praśāntadhīḥ / kaco yathā sthito rāma tathā tiṣṭhāvikāravān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहङ्कारम् असद् विद्धि मैनम् आश्रय मा त्यज । असतश् शशशृङ्गस्य किल त्यागग्रहौ कुतः

ahaṅkāram asad viddhi mainam āśraya mā tyaja / asataś śaśaśṛṅgasya kila tyāgagrahau kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असम्भवत्य् अहङ्कारे क्व ते मरणजन्मनी । नभःक्षेत्रतया व्युप्तं केन सङ्गृह्यते फलम्

asambhavaty ahaṅkāre kva te maraṇajanmanī / nabhaḥkṣetratayā vyuptaṃ kena saṅgṛhyate phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरंशं शान्तसङ्कल्पं सर्वभावात्मकं ततम् । परमाद् अप्य् अणोस् सूक्ष्मं चिन्मात्रं त्वं निरामयम्

niraṃśaṃ śāntasaṅkalpaṃ sarvabhāvātmakaṃ tatam / paramād apy aṇos sūkṣmaṃ cinmātraṃ tvaṃ nirāmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाम्भसस् तरङ्गादि यथा हेम्नो ऽङ्गदादि वा । तद् एवातद् इवाभासं तथाहम्भावनं चितः

yathāmbhasas taraṅgādi yathā hemno 'ṅgadādi vā / tad evātad ivābhāsaṃ tathāhambhāvanaṃ citaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अबोधेन जगत् सर्वं मायामयम् इव स्थितम् । बोधेन सकलं ब्रह्मरूपं सम्पद्यते ऽनघ

abodhena jagat sarvaṃ māyāmayam iva sthitam / bodhena sakalaṃ brahmarūpaṃ sampadyate 'nagha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वित्वैकत्वमती त्यक्त्वा शेषस्थस् सुखितो भव । मा दुःखितो भव व्यर्थं त्वं मिथ्यापुरुषो यथा

dvitvaikatvamatī tyaktvā śeṣasthas sukhito bhava / mā duḥkhito bhava vyarthaṃ tvaṃ mithyāpuruṣo yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायेयम् अतिदुष्पारा सांसारी सारतां गता । शरदा मिहिकेवाशु बोधेनायाति तानवम्

māyeyam atiduṣpārā sāṃsārī sāratāṃ gatā / śaradā mihikevāśu bodhenāyāti tānavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमाम् आगतो ऽस्म्य् अन्तस् तृप्तिं ज्ञानामृतेन ते । अवग्रहभयाक्रान्तस् स्वासारेणेव चातकः

paramām āgato 'smy antas tṛptiṃ jñānāmṛtena te / avagrahabhayākrāntas svāsāreṇeva cātakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमृतेनेव सिक्तो ऽहम् अन्तर् गच्छामि शीतताम् । उपरीव समस्तानां तिष्ठाम्य् अतुलसम्पदाम्

amṛteneva sikto 'ham antar gacchāmi śītatām / uparīva samastānāṃ tiṣṭhāmy atulasampadām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तृप्तिम् अधिगच्छामि वचसां वदतस् तव । ऐन्दवीनां मरीचीनां चकोरस् तृषितो यथा

na tṛptim adhigacchāmi vacasāṃ vadatas tava / aindavīnāṃ marīcīnāṃ cakoras tṛṣito yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृप्तो ऽपि भूयः पृच्छामि त्वां प्रश्नम् इमम् ईश्वर । को नाम तृप्तो ऽप्य् अग्रस्थं न पिबत्य् अमृतासवम्

tṛpto 'pi bhūyaḥ pṛcchāmi tvāṃ praśnam imam īśvara / ko nāma tṛpto 'py agrasthaṃ na pibaty amṛtāsavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् उच्यते मुनिश्रेष्ठ मिथ्यापुरुषनामकम् । वस्त्व् अवस्तूकृतजगद्वस्तुजातं वदाशु मे

kim ucyate muniśreṣṭha mithyāpuruṣanāmakam / vastv avastūkṛtajagadvastujātaṃ vadāśu me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मिथ्यापुरुषबोधाय शृणु राघव शोभनाम् । इमाम् आख्यायिकां हासजननीं मदुदीरिताम्

mithyāpuruṣabodhāya śṛṇu rāghava śobhanām / imām ākhyāyikāṃ hāsajananīṃ madudīritām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्ति कश्चिन् महाबाहो मायायन्त्रमयः पुमान् । बालपेलवधीर् मूढो गूढो मौर्ख्येण केवलम्

asti kaścin mahābāho māyāyantramayaḥ pumān / bālapelavadhīr mūḍho gūḍho maurkhyeṇa kevalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एकान्ते क्वचिज् जातश् शून्ये तत्रैव तिष्ठति । केशोण्डुकम् इव व्योम्नि मृगतृष्णेव वा मरौ

sa ekānte kvacij jātaś śūnye tatraiva tiṣṭhati / keśoṇḍukam iva vyomni mṛgatṛṣṇeva vā marau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् अन्यन् न तत्रास्ति यद् अस्ति च स एव तत् । यच् चान्यत् तत् सदाभासं न स पश्यति दुर्मतिः

tasmād anyan na tatrāsti yad asti ca sa eva tat / yac cānyat tat sadābhāsaṃ na sa paśyati durmatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सङ्कल्पस् तस्य सञ्जातस् तत्र वृद्धिम् उपेयुषः । खस्याहं खम् अहं खं मे खं रक्षामीति निश्चलः

saṅkalpas tasya sañjātas tatra vṛddhim upeyuṣaḥ / khasyāhaṃ kham ahaṃ khaṃ me khaṃ rakṣāmīti niścalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खं स्थापयित्वा रक्षामि वस्त्व् इष्टं रक्ष्यम् आदरात् । इति सञ्चिन्तयन् व्योमरक्षार्थम् सो ऽकरोद् गृहम्

khaṃ sthāpayitvā rakṣāmi vastv iṣṭaṃ rakṣyam ādarāt / iti sañcintayan vyomarakṣārtham so 'karod gṛham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य कोशे बबन्धास्थां रक्षितं खं मयेत्य् असौ । गृहाकाशेन सन्तुष्टस् स्थितस् स रघुनन्दन

tasya kośe babandhāsthāṃ rakṣitaṃ khaṃ mayety asau / gṛhākāśena santuṣṭas sthitas sa raghunandana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ कालेन तत् तस्य गृहं नाशम् उपाययौ । ऋत्वन्तरेणर्तुर् इव वातेनेव तरङ्गकः

atha kālena tat tasya gṛhaṃ nāśam upāyayau / ṛtvantareṇartur iva vāteneva taraṅgakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हा गृहाकाश नष्टं त्वं हा क्व यातम् असि क्षणात् । हा हा भग्नम् असि स्वच्छम् इत्य् अथैतच् छुशोच सः

hā gṛhākāśa naṣṭaṃ tvaṃ hā kva yātam asi kṣaṇāt / hā hā bhagnam asi svaccham ity athaitac chuśoca saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति शोकं चिरं कृत्वा पुनस् तत्रैव दुर्मतिः । कूपं चक्रे खरक्षार्थं कूपाकाशपरो ऽभवत्

iti śokaṃ ciraṃ kṛtvā punas tatraiva durmatiḥ / kūpaṃ cakre kharakṣārthaṃ kūpākāśaparo 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो नाशं स कालेन नीतः कूपो ऽपि तस्य वै । कूपाकाशमहाशोकविधुरो ऽसौ ततो ऽभवत्

tato nāśaṃ sa kālena nītaḥ kūpo 'pi tasya vai / kūpākāśamahāśokavidhuro 'sau tato 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कूपाकाशप्रलापान्ते कुम्भं तत्रैव सो ऽकरोत् । कुम्भाकाशपरो भूत्वा स्वयं निर्वृतिम् आययौ

kūpākāśapralāpānte kumbhaṃ tatraiva so 'karot / kumbhākāśaparo bhūtvā svayaṃ nirvṛtim āyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुम्भो ऽपि तस्य कालेन नाशं नीतो रघूद्वह । याम् एव दिशम् आदत्ते दुर्भगस् सापि नश्यति

kumbho 'pi tasya kālena nāśaṃ nīto raghūdvaha / yām eva diśam ādatte durbhagas sāpi naśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुम्भाकाशप्रलापान्ते खरक्षार्थं चकार सः । कुण्डं तत्रैव तेनासौ कुण्डाकाशपरो ऽभवत्

kumbhākāśapralāpānte kharakṣārthaṃ cakāra saḥ / kuṇḍaṃ tatraiva tenāsau kuṇḍākāśaparo 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुण्डम् अप्य् अस्य कालेन कानने नाशम् आययौ । तेजसेव तमस् तेन कुण्डाकशां शुशोच सः

kuṇḍam apy asya kālena kānane nāśam āyayau / tejaseva tamas tena kuṇḍākaśāṃ śuśoca saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुण्डकाकाशशोकान्ते खरक्षार्थं चकार सः । चतुश्शालं महाशालं तदाकाशपरो ऽभवत्

kuṇḍakākāśaśokānte kharakṣārthaṃ cakāra saḥ / catuśśālaṃ mahāśālaṃ tadākāśaparo 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अप्य् अस्य जहाराशु कालः कवलितप्रजः । जीर्णं पर्णं यथा वातस् स तच्छोकपरो ऽभवत्

tad apy asya jahārāśu kālaḥ kavalitaprajaḥ / jīrṇaṃ parṇaṃ yathā vātas sa tacchokaparo 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुश्शालखशोकान्ते खरक्षार्थं चकार ह । कुसूलम् अम्बुदाकारं तदाकाशपरस् स्थितः

catuśśālakhaśokānte kharakṣārthaṃ cakāra ha / kusūlam ambudākāraṃ tadākāśaparas sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अप्य् अस्य जहाराशु कालो वात इवाम्बुदम् । कुसूलाकाशशोकेन तेनासौ पर्यतप्यत

tad apy asya jahārāśu kālo vāta ivāmbudam / kusūlākāśaśokena tenāsau paryatapyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं गृहचतुश्शालकुम्भकुण्डकुसूलकैः । तस्यापर्यवसानात्मा कालो ऽयम् अतिवर्तते

evaṃ gṛhacatuśśālakumbhakuṇḍakusūlakaiḥ / tasyāparyavasānātmā kālo 'yam ativartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं स्थितस् स शठधीर् गगनं गुहायां गृह्णन् गृहे न गगनेन किलात्मबुद्ध्या । दुःखान्तरं घनतरं घनदुःखजालाद् आयाति याति च गतेर् गतिम् अङ्ग मूढः

evaṃ sthitas sa śaṭhadhīr gaganaṃ guhāyāṃ gṛhṇan gṛhe na gaganena kilātmabuddhyā / duḥkhāntaraṃ ghanataraṃ ghanaduḥkhajālād āyāti yāti ca gater gatim aṅga mūḍhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.